hướng dẫn sử dụng mạng máy tính

Tài liệu này phục vụ cho sinh viên hệ đào đại học từ xa học tập và nghiên cứu về “Mạng máy tính”. Tài liệu gồm các nội dung chính sau: Chương I: Giới thiệu tổng quan về mạng máy tính. Khái niệm cơ bản về kiến trúc và các giao thức mạng, các loại mạng máy tính và mục tiêu ứng dụng của nó. Chương II: Nghiên cứu các nguyên tắc cơ bản để thiết kế một mô hình giao thức mạng máy tính theo quan điểm chia các tiến trình truyền thông thành cấu trúc nhiều tầng, được xếp chồng lên nhau để thực hiện một tiến trình truyền thông hoàn chỉnh. Giới thiệu mô hình OSI, được xem như là một mô hình chuẩn, một chiến lược phát triển các hệ thống mở và một khung khái niệm về giao thức và dịch vụ.

M U

Tài li u này ph c v cho sinh viên h đào đ i h c t xa h c t p và nghiên c u v “M ng máy tính”

Tài li u g m các n i dung chính sau:

Ch ng I: Gi i thi u t ng quan v m ng máy tính Khái ni m c b n v ki n trúc và các giao th c m ng, các lo i m ng máy tính và m c tiêu ng d ng c a nó

Ch ng II: Nghiên c u các nguyên t c c b n đ thi t k m t mô hình giao th c m ng máy tính theo quan đi m chia các ti n trình truy n thông thành c u trúc nhi u t ng, đ c x p ch ng lên nhau đ th c hi n m t ti n trình truy n thông hoàn ch nh Gi i thi u mô hình OSI, đ c xem nh

là m t mô hình chu n, m t chi n l c phát tri n các h th ng m và m t khung khái ni m v giao

th c và d ch v

Ch ng III: Gi i thi u m t s b giao th c m ng mang tính đ c tr ng và đ c áp d ng ph

bi n c bi t trong ch ng này tìm hi u sâu h n b giao th c TCP/IP đã tr thành chu n chung cho m ng máy tính toàn c u, m ng Internet

Ch ng IV: Ch ng này gi i thi u các công ngh m ng c c b Ki n trúc m ng c c b Ethrnet, Virtual LAN, Local ATM , LAN ARCnet

Ch ng V: Gi i thi u v công ngh và k thu t m ng di n r ng WAN C th xem xét công ngh các m ng tích h p s đa d ch v ISDN và b ng r ng B-ISDN, Frame Relay và X25,

d ch v SDMS và ph ng th c truy n d n không đ ng b ATM

Ch ng VI: Gi i thi u m t s công ngh m i nh công ngh đ ng dây thuê bao s DSL, các m ng chuy n m ch gói chuy n t i ti ng nói trên n n IP, ATM và Frame Raly Các công ngh chuy n m ch nhãn đa giao th c IP/MPLS, chuy n m ch m m Softswitch s d ng trong m ng h i

xu t, qu n lý trong các doanh nghi p Có th còn nhi u thi u sót trong trình bày và biên so n do

kh n ng, trình đ , nh ng ng i biên so n m nh d n gi i thi u tài li u này và mong nh n đ c s góp ý c a b n đ c

TS Ph m Th Qu

CH NG I: KHÁI NI M V M NG MÁY TÍNH

N i dung c a ch ng s trình bày các khái ni m c b n c a m ng máy tính, đ nh ngh a

m ng máy tính, m c tiêu và ng d ng c a m ng, c u trúc và các thành ph n c b n c a m t m ng máy tính Các th c th trên m ng có th tham gia truy n thông v i nhau c n tuân theo t p các

ph n m m đi u khi n ho t đ ng c a m ng, đ c g i là chu n, hay còn g i là t p các giao th c

m ng (Protocols) N i dung c a ch ng bao g m các ph n sau:

• nh ngh a m ng máy tính

• M c tiêu m ng máy tính

• Các d ch v m ng

• C u trúc m ng (Topology)

• Khái ni m giao th c m ng máy tính (Protocols)

• M ng LAN, MAN, WAN

• M ng chuy n m ch kênh (Circuit switched Networks)

• M ng chuy n m ch gói (Packet Switched Networks)

• Các mô hình x lý d li u

1.1 nh ngh a m ng máy tính

M ng máy tính là t p h p các máy tính đ n l đ c k t n i v i nhau b ng các ph ng ti n truy n v t lý (Transmission Medium) và theo m t ki n trúc m ng xác đ nh (Network Architecture)

M ng vi n thông c ng là m ng máy tính Các node chuy n m ch là h th ng máy tính đ c

k t n i v i nhau b ng các đ ng truy n d n và ho t đ ng truy n thông tuân theo các chu n mô hình tham chi u OSI Hình 1.2 mô t khái quát các thành ph n c a đ nh ngh a

Terminal

Các node m ng

Printer

Hình 1.1 M ng máy tính

Ki n trúc m ng g m c u trúc m ng (Topology) và giao th c m ng (Protocols) Topology là

c u trúc hình h c c a các th c th m ng và giao th c m ng là t p các quy t c chu n các th c th

ho t đ ng truy n thông ph i tuân theo

1.2 M c tiêu m ng máy tính

1.2.1 M c tiêu k t n i m ng máy tính

- Cùng chia s các tài nguyên chung, b t k ng i s d ng nào c ng có quy n khai thác, s

d ng tài nguyên c a m ng mà không ph thu c vào v trí đ a lý c a nó

- Nâng cao đ tin c y c a h th ng nh kh n ng thay th khi m t s thành ph n c a m ng

x y ra s c k thu t thì v n duy trì s ho t đ ng bình th ng c a h th ng

- T o môi tr ng giao ti p gi a ng i v i ng i Chinh ph c đ c kho ng cách, con ng i

có th trao đ i, th o lu n v i nhau cách xa nhau hàng nghìn km

1.2.2 L i ích k t n i m ng

- Có th gi m s l ng máy in, đ a c ng và các thi t b khác Kinh t trong vi c đ u t xây

d ng cho m t h th ng tin h c c a m t c quan, xí nghiêp, doanh nghi p

- Dùng chung tài nguyên đ t ti n nh máy in, ph n m m Tránh d th a d li u, tài nguyên

m ng Có kh n ng t ch c và tri n khai các đ án l n thu n l i và d dàng

- B o đ m các tiêu chu n th ng nh t v tính b o m t, an toàn d li u khi nhi u ng i s

d ng t i các thi t b đ u cu i khác nhau cùng làm vi c trên các h c s d li u

chia s tài nguyên chung và gi m b t các chi phí v đ u t trang thi t b

- Xu h ng phát tri n các d ch v gi i trí tr c tuy n (Online) hi n đ i Các hình th c d ch

v truy n hình, nghe nh c, ch i game tr c tuy n qua m ng

1.3.2 Các d ch v ph bi n trên m ng máy tính

- D ch v t p (File services) cho phép chia s tài nguyên thông tin chung, chuy n giao các

t p d li u t máy này sang máy khác Tìm ki m thông tin và đi u khi n truy nh p D ch v th

đi n t E_Mail (Electronic mail) cung c p cho ng i s d ng ph ng ti n trao đ i, tranh lu n

b ng th đi n t D ch v th đi n t giá thành h , chuy n phát nhanh, an toàn và n i dung có th tích h p các lo i d li u

- D ch v in n: Có th dùng chung các máy in đ t ti n trên m ng Cung c p kh n ng đa truy nh p đ n máy in, ph c v đ ng th i cho nhi u nhu c u in khác nhau Cung c p các d ch v FAX và qu n lý đ c các trang thi t b in chuyên d ng

- Các d ch v ng d ng h ng đ i t ng: S d ng các d ch v thông đi p (Message) làm trung gian tác đ ng đ n các đ i t ng truy n thông i t ng ch bàn giao d li u cho tác nhân (Agent) và tác nhân s bàn giao d li u cho đ i t ng đích

- Các d ch v ng d ng qu n tr lu ng công vi c trong nhóm làm vi c: nh tuy n các tài

li u đi n t gi a nh ng ng i trong nhóm Khi ch ký đi n t đ c xác nh n trong các phiên giao

d ch thì có th thay th đ c nhi u ti n trình m i hi u qu và nhanh chóng h n

to Point) và ki u qu ng bá (Multi Point)

ng truy n n i t ng c p node l i v i nhau theo m t hình h c xác đ nh M t kênh truy n

v t lý s đ c thi t l p gi a 2 node có nhu c u trao đ i thông tin Ch c n ng các node trung gian:

ti p nh n, l u tr t m th i và g i ti p thông tin sang node ti p theo khi đ ng truy n r i C u trúc

đi m- đi m g i là m ng l u và g i ti p (Store - and - Forward)

u đi m là ít kh n ng đ ng đ thông tin (Collision) Nh c đi m c a nó là hi u su t s

d ng đ ng truy n th p Chi m d ng nhi u tài nguyên, đ tr l n, tiêu t n nhi u th i gian đ thi t

l p đ ng truy n và x lý t i các node Vì v y t c đ trao đ i thông tin th p

M ng hình sao

(Star)

M ng chu trình (Loop)

M ng đ y đ (Complete)

1.4.2 Ki u đa đi m hay qu ng bá (Point to Multipoint, Broadcasting)

T t c các node cùng truy nh p chung trên m t đ ng truy n v t lý M t thông đi p đ c truy n đi t m t node nào đó s đ c t t c các node còn l i ti p nh n và ki m tra đ a ch đích trong thông đi p có ph i c a nó hay không C n thi t ph i có c ch đ gi i quy t v n đ đ ng đ thông tin (Collision) hay t c ngh n thông tin trên đ ng truy n trong các m ng hình BUS và hình RING Các m ng có c u trúc qu ng bá đ c phân chia thành hai lo i: qu ng bá t nh và qu ng bá

đ ng ph thu c vào vi c c p phát đ ng truy n cho các node Trong qu ng bá đ ng có qu ng bá

đ ng t p trung và qu ng bá đ ng phân tán

Qu ng bá t nh: Chia th i gian thành nhi u kho ng r i r c và dùng c ch quay vòng

(Round Robin) đ c p phát đ ng truy n Các node có quy n đ c truy nh p khi đ n c a th i gian c a nó

Qu ng bá đ ng t p trung: M t thi t b trung gian có ch c n ng ti p nh n yêu c u liên l c và

c p phát đ ng truy n cho các node Ki u c p phát này gi m đ c t i đa th i gian ch t c a đ ng truy n, hi u su t kênh truy n cao, nh ng thi t k ph c t p và khó kh n

Qu ng bá đ ng phân tán: Không có b trung gian, các node t quy t đ nh có nên hay không

nên truy nh p đ ng truy n, ph thu c vào tr ng thái c a m ng

Hình 1.3 Các m ng có c u trúc qu ng bá

1.5 Khái ni m giao th c m ng máy tính (Protocols)

1.5.1 Khái ni m v giao th c

Các th c th c a m ng mu n trao đ i thông tin v i nhau ph i b t tay, đàm phán v m t s

th t c, quy t c Cùng ph i “nói chung m t ngôn ng ” T p quy t c h i tho i đ c g i là giao

th c m ng (Protocols) Các thành ph n chính c a m t giao th c bao g m:

- Cú pháp: đ nh d ng d li u, ph ng th c mã hoá và các m c tín hi u

- Ng ngh a: thông tin đi u khi n, đi u khi n l u l ng và x lý l i

Trao đ i thông tin gi a hai th c th có th là tr c ti p ho c gián ti p Trong hai h th ng k t

n i đi m - đi m, các th c th có th trao đ i thông tin tr c ti p không có s can thi p c a các th c

th trung gian Trong c u trúc qu ng bá, hai th c th trao đ i d li u v i nhau ph i thông qua các

th c th trung gian Ph c t p h n khi các th c th không chia s trên cùng m t m ng chuy n

m ch, k t n i gián ti p ph i qua nhi u m ng con

1.5.2 Ch c n ng giao th c

óng gói: Trong quá trình trao đ i thông tin, các gói d li u đ c thêm vào m t s thông tin

đi u khi n, bao g m đ a ch ngu n và đ a ch đích, mã phát hi n l i, đi u khi n giao th c Vi c thêm thông tin đi u khi n vào các gói d li u đ c g i là quá trình đóng gói (Encapsulation) Bên thu s đ c th c hi n ng c l i, thông tin đi u khi n s đ c g b khi gói tin đ c chuy n t t ng

d i lên t ng trên

Phân đo n và h p l i: M ng truy n thông ch ch p nh n kích th c các gói d li u c đ nh

Các giao th c các t ng th p c n ph i c t d li u thành nh ng gói có kích th c quy đ nh Quá trình này g i là quá trình phân đo n Ng c v i quá trình phân đo n bên phát là quá trình h p l i bên thu D li u phân đo n c n ph i đ c h p l i thành thông đi p thích h p t ng ng d ng (Application) Vì v y v n đ đ m b o th t các gói đ n đích là r t quan tr ng Gói d li u trao

đ i gi a hai th c th qua giao th c g i là đ n v giao th c d li u PDU (Protocol Data Unit)

i u khi n liên k t: Trao đ i thông tin gi a các th c th có th th c hi n theo hai ph ng

th c: h ng liên k t (Connection - Oriented) và không liên k t (Connectionless) Truy n không liên k t không yêu c u có đ tin c y cao, không yêu c u ch t l ng d ch v và không yêu c u xác

nh n Ng c l i, truy n theo ph ng th c h ng liên k t, yêu c u có đ tin c y cao, đ m b o ch t

l ng d ch v và có xác nh n Tr c khi hai th c th trao đ i thông tin v i nhau, gi a chúng m t

k t n i đ c thi t l p và sau khi trao đ i xong, k t n i này s đ c gi i phóng

Giám sát: Các gói tin PDU có th l u chuy n đ c l p theo các con đ ng khác nhau, khi

đ n đích có th không theo th t nh khi phát Trong ph ng th c h ng liên k t, các gói tin

ph i đ c yêu c u giám sát M i m t PDU có m t mã t p h p duy nh t và đ c đ ng ký theo

tu n t Các th c th nh n s khôi ph c th t các gói tin nh th t bên phát

i u khi n l u l ng liên quan đ n kh n ng ti p nh n các gói tin c a th c th bên thu và

s l ng ho c t c đ c a d li u đ c truy n b i th c th bên phát sao cho bên thu không b tràn

ng p, đ m b o t c đ cao nh t M t d ng đ n gi n c a c a đi u khi n l u l ng là th t c d ng

và đ i (Stop-and Wait), trong đó m i PDU đã phát c n ph i đ c xác nh n tr c khi truy n gói tin ti p theo Có đ tin c y cao khi truy n m t s l ng nh t đ nh d li u mà không c n xác nh n

K thu t c a s tr t là thí d c ch này i u khi n l u l ng là m t ch c n ng quan tr ng c n

ph i đ c th c hi n trong m t s giao th c

i u khi n l i là k thu t c n thi t nh m b o v d li u không b m t ho c b h ng trong

quá trình trao đ i thông tin Phát hi n và s a l i bao g m vi c phát hi n l i trên c s ki m tra khung và truy n l i các PDU khi có l i N u m t th c th nh n xác nh n PDU l i, thông th ng gói tin đó s ph i đ c phát l i

ng b hoá: Các th c th giao th c có các tham s v các bi n tr ng thái và đ nh ngh a

tr ng thái, đó là các tham s v kích th c c a s , tham s liên k t và giá tr th i gian Hai th c

th truy n thông trong giao th c c n ph i đ ng th i trong cùng m t tr ng thái xác đ nh Ví d cùng tr ng thái kh i t o, đi m ki m tra và hu b , đ c g i là đ ng b hoá ng b hoá s khó

kh n n u m t th c th ch xác đ nh đ c tr ng thái c a th c th khác khi nh n các gói tin Các gói

tin không đ n ngay mà ph i m t m t kho ng th i gian đ l u chuy n t ngu n đ n đích và các gói tin PDU c ng có th b th t l c trong quá trình truy n

a ch hoá: Hai th c th có th truy n thông đ c v i nhau, c n ph i nh n d ng đ c nhau Trong m ng qu ng bá, các th c th ph i nh n d ng đ nh danh c a nó trong gói tin Trong các m ng chuy n m ch, m ng c n nh n bi t th c th đích đ đ nh tuy n d li u tr c khi thi t l p

k t n i

1.6 Cáp m ng - ph ng ti n truy n (Network Medium)

Ph ng ti n truy n v t lý là v t truy n t i các tín hi u đi n t gi a các thành ph n m ng v i nhau, bao g m các lo i cáp và các ph ng ti n vô tuy n

B ng thông (Bandwidth): B ng thông c a m t đ ng truy n là mi n t n s gi i h n th p và

t n s gi i h n cao, t c là mi n t n s mà đ ng truy n đó có th đáp ng đ c Ví d b ng thông

c a cáp tho i t 400 đ n 4000 Hz, có ngh a là nó có th truy n các tín hi u v i t n s t 400 đ n

4000 chu k /giây B ng thông c a cáp ph thu c vào chi u dài c a cáp Cáp ng n b ng thông cao

và ng c l i Vì v y khi thi t k l p đ t cáp, chi u dài cáp sao cho không v t qua gi i h n cho phép, vì có th x y ra l i trong quá trình truy n

Thông l ng (Throughput) Thông l ng c a đ ng truy n là s l ng các bit (chu i bit)

đ c truy n đi trong m t giây Hay nói cách khác là t c đ c a đ ng truy n d n Ký hi u là bit/s

ho c bps T c đ c a đ ng truy n ph thu c vào b ng thông và đ dài c a nó M t m ng LAN Ethernet t c đ truy n 10 Mbps và có b ng thông là 10 Mbps

Suy hao (Attenuation): Là đ đo s suy y u c a các tín hi u trên đ ng truy n Suy hao ph thu c vào đ dài c a cáp, cáp càng dài thì suy hao càng cao Khi thi t k cáp c ng r t c n quan tâm đ n gi i h n chi u dài cho phép c a t ng lo i cáp

1.6.2 Các lo i cáp m ng

Cáp đ ng tr c (Coaxial cable): Là ph ng ti n truy n các tín hi u có ph r ng và t c đ

cao B ng thông c a cáp đ ng tr c t 2,5 Mbps (ARCnet) đ n 10 Mbps (Ethernet) Th ng s

d ng đ l p đ t m ng hình BUS (các lo i m ng LAN c c b Thick Ethernet, Thin Ethernet) và

m ng hình sao (m ng ARCnet)

Cáp đ ng tr c g m: m t dây d n trung tâm, m t dây d n ngoài, t o nên đ ng ng bao quanh tr c, t ng cách đi n gi a 2 dây d n và cáp v b c ngoài

Các lo i cáp đ ng tr c

- Cáp RC-8 và RCA-11, 50 Ohm dùng cho m ng Thick Ethernet

- Cáp RC-58 , 50 Ohm dùng cho m ng Thin Ethernet

- Cáp RG-59 , 75 Ohm dùng cho truy n hình cáp

- Cáp RC-62, 93 Ohm dùng cho m ng ARCnet

Cáp xo n đôi (Twisted Pair cable): Cáp xo n đôi đ c s d ng trong các m ng LAN c c

b Giá thành r , d cài đ t, có v b c tránh nhi t đ , đ m và có lo i có kh n ng ch ng nhi u

STP (Shield Twisted Pair) Cáp c b n có 2 dây đ ng xo n vào nhau, gi m đ nh y c a cáp v i EMI, gi m b c x âm nhi u t n s radio gây nhi u Các lo i cáp xo n:

- Cáp có màng ch n (STP): Lo i cáp STP th ng có t c đ truy n vào kho ng 16 Mbps trong lo i m ng Token Ring V i chi u dài 100 m t c đ đ t 155 Mbps (lý thuy t là 500 Mbps) Suy hao cho phép kho ng 100 m, đ c tính EMI cao Giá thành cao h n cáp Thin Ethernet, cáp

xo n tr n, nh ng l i r h n giá thành lo i cáp Thick Ethernet hay cáp s i quang Cài đ t đòi h i tay ngh và k n ng cao

- Lo i cáp không có v b c UTP (Unshield Twisted Pair): Cáp tr n không có kh n ng

ch ng nhi u, t c đ truy n kho ng 100 Mbps c tính suy hao nh cáp đ ng, gi i h n đ dài t i

đa 100m Do thi u màng ch n nên r t nh y c m v i EMI, không phù h p v i môi tr ng các nhà máy c dùng ph bi n cho các lo i m ng, giá thành h , d l p đ t

Cáp s i quang (Fiber Optic Cable) r t lý t ng cho vi c truy n d li u, b ng thông có th

đ t 2 Gbps, tránh nhi u t t, t c đ truy n 100 Mbps trên đo n cáp dài vài km Cáp s i quang g m

m t ho c nhi u s i quang trung tâm đ c bao b c b i m t l p v nh a ph n x các tín hi u tr

l i, vì v y h n ch s suy hao, m t mát tín hi u Cáp s i quang ch truy n các tín hi u quang Các tín hi u d li u đ c bi n đ i thành các tín hi u quang trên đ ng truy n và khi nh n, các tín hi u quang chuy n thành các tín hi u d li u Cáp s i quang ho t đ ng m t trong hai ch đ : ch đ

đ n (Single Mode) và đa ch đ (Multi Mode) Cài đ t cáp s i quang đòi h i ph i có k n ng cao, quy trình khó và ph c t p

Radio: Quang ph c a đi n t n m trong kho ng 10 KHz đ n 1GHz Có nhi u gi i t n:

Sóng ng n (Short Wave), VHF (VeryHightFrequency)-Tivi&Radio FM và UHF (Ultra Hight Frequency)-Tivi

c tính truy n: t n s đ n, công su t th p không h tr t c đ d li u các m ng c c b LAN yêu c u T n s đ n, công su t cao d cài đ t, b ng thông cao t 1 - 10 Mbps, suy hao ch m

Kh n ng nhi u t th p, b o m t kém Giá thành cao trung bình Radio quang ph tr i (Spread spectrum) đ tin c y cao, b o m t d li u B ng thông cao, t c đ truy n có th đ t theo yêu c u

c a các m ng c c b

Viba: Truy n thông viba có hai d ng: Viba m t đ t và v tinh Viba m t đ t s d ng các

tr m thu và phát K thu t truy n thông v tinh s d ng các tr m thu m t đ t (các đ a v tinh) và các v tinh Tín hi u đ n v tinh và t v tinh đ n tr m thu m t l t đi ho c v 23.000 d m Th i gian truy n m t tín hi u đ c l p v i kho ng cách Th i gian truy n tín hi u t v tinh đ n các

tr m n m vòng tròn 1/3 chu vi qu đ t là nh nhau, g i là tr lan truy n (Propagation Delay) Thông th ng là 0,5-5 giây

Tia h ng ngo i (Infrared system): Có 2 ph ng th c k t n i m ng Point - to - Point và Multi Point Point - to – Point ti p sóng các tín hi u h ng ngo i t thi t b này sang thi t b khác.Gi i t n t 100 GHz đ n 1000 THz, t c đ truy n kho ng 100 Kbps-16 Mbps Multi Point truy n đ ng th i các tín hi u h ng ngo i đ n các thi t b Gi i t n s t 100 GHz đ n 1000 THz,

nh ng t c đ truy n ch đ t t i đa 1 Mbps

1.7 Phân lo i m ng

1.7.1 Theo kho ng cách

a M ng c c b LAN (Local Area Networks):

M ng c c b LAN: k t n i các máy tính đ n l thành m ng n i b , t o kh n ng trao đ i thông tin và chia s tài nguyên trong c quan, xí nhi p Có hai lo i m ng LAN khác nhau: LAN

n i dây (s d ng các lo i cáp) và LAN không dây (s d ng sóng cao t n hay tia h ng ngo i) c

tr ng c b n c a m ng c c b :

Quy mô c a m ng nh , ph m vi ho t đ ng vào kho ng vài km Các máy trong m t tòa nhà,

m t c quan hay xí nghi p n i l i v i nhau Qu n tr và b o d ng m ng đ n gi n

Công ngh truy n d n s d ng trong m ng LAN th ng là qu ng bá (Broadcast), bao g m

m t cáp đ n n i t t c các máy T c đ truy n d li u cao, t 10÷100 Mbps đ n hàng tr m Gbps,

th i gian tr nh (c 10μs), đ tin c y cao, t s l i bit t 10-8đ n 10-11

Hình 1.4 C u trúc m ng hình BUS

- M ng hình BUS ho t đ ng theo ki u qu ng bá (Broadcast) T t c các node truy nh p chung trên m t đ ng truy n v t lý có đ u và cu i (BUS) Chu n IEEE 802.3 đ c g i là Ethernet, là m t m ng hình BUS qu ng bá v i c ch đi u khi n qu ng bá đ ng phân tán, trao đ i thông tin v i t c đ 10 Mbps ho c 100 Mbps

Ph ng th c truy nh p đ ng truy n đ c s d ng trong m ng hình BUS ho c TOKEN BUS, ho c đa truy nh p s d ng sóng mang v i vi c phát hi n xung đ t thông tin trên đ ng truy n CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection)

- M ng hình vòng (RING) là m ng qu ng bá (Broadcast), t t c các node cùng truy nh p

chung trên m t đ ng truy n v t lý Tín hi u đ c l u chuy n trên vòng theo m t chi u duy nh t, theo liên k t đi m - đi m D li u đ c chuy n m t cách tu n t t ng bit quanh vòng, qua các b chuy n ti p B chuy n ti p có ba ch c n ng: chèn, nh n và h y b thông tin Các b chuy n ti p

s ki m tra đ a ch đích trong các gói d li u khi đi qua nó

- M ng LAN h ng ngo i (Infrared) s d ng sóng h ng ngo i đ truy n d li u Ph m vi

ho t đ ng c a m ng b h n ch trong m t phòng, vì tín hi u h ng ngo i không đi xuyên qua

t-ng Có hai ph ng pháp k t n i đi m- đi m và k t n i qu ng bá Các m ng đi m - đi m ho t

đ ng b ng cách chuy n ti p các tín hi u h ng ngo i t m t thi t b t i thi t b k ti p T c đ d

li u đ t kho ng 100Kb/s đ n 16Mb/s Các m ng qu ng bá h ng ngo i có t c đ truy n d li u

th c t ch đ t d i 1Mb/s

Thi t b trung tâm

Hub, Switch or Repeater

b M ng đô th MAN (Metropolitan Area Networks)

M ng đô th MAN ho t đ ng theo ki u qu ng bá, LAN to LAN M ng cung c p các d ch v tho i và phi tho i và truy n hình cáp Trong m t m ng MAN, có th s d ng m t ho c hai đ ng truy n v t lý và không ch a th c th chuy n m ch D a trên tiêu chu n DQDB (Distributed Queue Dual Bus - IEEE 802.6) quy đ nh 2 cáp đ n k t n i t t c các máy tính l i v i nhau, các máy bên trái liên l c v i các máy bên ph i thông tin v n chuy n trên đ ng BUS trên Các máy bên trái liên l c v i các máy bên ph i, thông tin đi theo đ ng BUS d i

Bus A

Head-End

H ng truy n d li u trên bus A

H ng truy n d li u trên bus B Bus B

- M ng X25 và chuy n m ch khung Frame Relay

- Ph ng th c truy n không đ ng b ATM (Asynchronous Transfer Mode)

- M ng h i t - m ng th h sau NGN (Next Generation Network)

d K t n i liên m ng (Internet Connectivity)

Nhu c u trao đ i thông tin và chia s tài nguyên chung đòi h i các ho t đ ng truy n thông

c n thi t ph i k t n i nhi u m ng thành m t m ng l n, g i là liên m ng

Liên m ng (internet) là m ng c a các m ng con, là m t t p các m ng LAN, WAN, MAN

đ c l p đ c k t n i l i v i nhau K t n i liên m ng có m t s l i ích sau:

Gi m l u thông trên m ng: Các gói tin th ng đ c l u chuy n trên các m ng con và các gói tin l u thông trên liên m ng khi các m ng con liên l c v i nhau

T i u hoá hi u n ng: Gi m l u thông trên m ng là t i u hi u n ng c a m ng, tuy nhiên

máy ch (Server Load) s ph i t ng t i khi nó đ c s d ng nh m t Router

n gi n hoá vi c qu n tr m ng: Có th xác đ nh các s c k thu t và cô l p d dàng h n trong m t m ng có quy mô nh , th ng là trong m t m ng c c b ch ng h n

Hi u qu h n so v i m ng WAN có ph m vi ho t đ ng l n, chi phí gi m, hi u n ng liên

m ng t ng và đ ph c t p c a vi c qu n lý nh h n

M t trong nh ng ch c n ng ch y u c a các thi t b k t n i liên m ng là ch c n ng đ nh tuy n (Routing) Có 3 ph ng th c k t n i liên m ng c b n:

- K t n i các m ng LAN thu n nh t t i t ng v t lý t o ra liên m ng có ph m vi ho t đ ng

r ng và t ng s l ng các node trên m ng, gi m b t l u l ng trên m i m ng con, h n ch t c ngh n và đ ng đ thông tin Các m ng con ho t đ ng hi u qu h n

- K t n i các m ng LAN không thu n nh t t i t ng 2 (Data Link) t o ra m t liên m ng bao

g m m t s m ng LAN c c b k t n i v i nhau b ng các b chuy n m ch đ n các máy ch cô l p

v i t c đ cao

- K t n i các m ng LAN các ki u khác nhau t i t ng 3 (Network Layer) t o ra m t m ng

WAN đ n Các node chuy n m ch k t n i v i nhau theo m t c u trúc l i M i m t node chuy n

m ch cung c p d ch v cho t p h p các thi t b đ u cu i (DTE) c a nó

1.7.2 M ng chuy n m ch kênh (Circuit Switched Networks)

- Tr c khi trao đ i thông tin, h th ng s thi t l p k t n i gi a 2 th c th b ng m t đ ng truy n v t lý Th c th đích n u b n, k t n i này s b hu b

- Duy trì k t n i trong su t quá trình 2 th c th trao đ i thông tin

- Gi i phóng k t n i: Sau khi truy n xong d li u, k t n i s đ c hu b , gi i phóng các tài nguyên đã b chi m d ng đ s n sàng ph c v cho các yêu c u k t n i khác

Nh c đi m là c n nhi u th i gian đ thi t l p kênh truy n, vì v y th i gian thi t l p kênh

ch m và xác su t k t n i không thành công cao Khi c hai không còn thông tin đ truy n, kênh b

b không trong khi các th c th khác có nhu c u

1.7.3 M ng chuy n m ch gói (Packet Switched Networks)

Nguyên lý chuy n m ch gói: Thông đi p (Message) c a ng i s d ng đ c chia thành nhi u gói nh (Packet) có đ dài quy đ nh dài gói tin c c đ i (Maximum Transfer Unit) MTU trong các m ng khác nhau là khác nhau Các gói tin c a m t thông đi p có th truy n đ c l p trên nhi u tuy n h ng đích và các gói tin c a nhi u thông đi p khác nhau có th cùng truy n trên m t tuy n liên m ng T i m i node, các gói tin đ c ti p nh n, l u tr , x lý t i b nh , không c n

ph i l u tr t m th i trên b nh ngoài (nh đ a c ng) và đ c chuy n ti p đ n node k ti p nh tuy n các gói tin qua m ng nhanh h n và hi u qu h n

K thu t chuy n m ch gói có nhi u u đi m h n so v i chuy n m ch kênh:

- Các gói tin l u chuy n h ng đích đ c l p, trên m t đ ng có th chia s cho nhi u gói tin Vì v y hi u su t đ ng truy n cao h n

- Các gói tin đ c x p hàng và truy n qua tuy n k t n i

- Hai th c th có t c đ d li u khác nhau có th trao đ i các gói v i t c đ phù h p

- Trong m ng chuy n m ch kênh, khi l u l ng t ng thì m ng t ch i thêm các yêu c u k t

n i (do ngh n) cho đ n khi gi m xu ng Trong m ng chuy n m ch gói, các gói tin v n đ c ch p

nh n, nh ng tr phân phát gói tin có th t ng lên

Các công ngh chuy n m ch gói: N u m t th c th g i m t gói d li u qua m ng có đ dài

l n h n kích th c gói c c đ i MTU, nó s đ c chia thành các gói nh có đ dài quy đ nh và g i lên m ng Có hai k thu t đ c s d ng trong các m ng chuy n m ch gói là k thu t datagram

trong m ng không liên k t (Connectionless) và k thu t kênh o cho m ng h ng liên k t (Connection- Oriented)

- Ph ng th c datagram s d ng trong m ng không liên k t: M i m t gói tin đ c l u chuy n và x lý đ c l p, không c n tham chi u đ n các gói tin đã g i tr c M i m t gói tin đ c xem nh là m t datagram

u, nh c đi m c a ph ng th c datagram: Giai đo n thi t l p và gi i phóng k t n i s

đ c b qua Phù h p v i yêu c u truy n kh i l ng d li u không l n trong th i gian ng n

Ph ng th c linh ho t h n so v i ph ng th c kênh o N u x y ra ngh n thông tin, các datagram

có th đ c đ nh tuy n ra kh i vùng ngh n Và n u có node b h ng, các gói tin t tìm m t tuy n khác đ l u chuy n h ng đích, vi c phân phát các gói tin tin c y h n

Ph ng th c kênh o VC (Virtual Circuit) s d ng trong m ng h ng liên k t: Tr c khi trao đ i thông tin, hai th c th tham gia truy n thông đàm phán v i nhau v các tham s truy n thông nh kích th c t i đa c a gói tin, các c a s , đ ng truy n M t kênh o đã đ c hình thành thông qua liên m ng và t n t i cho đ n khi các th c th ng ng trao đ i v i nhau T i m t

th i đi m, có th có nhi u kênh o đi và đ n t nhi u h ng khác nhau Các gói tin v n đ c đ m

t i m i node và đ c x p hàng đ u ra trên m t đ ng truy n, các gói tin c a các thông đi p khác trên kênh o khác có th chia s s d ng đ ng truy n này

u, nh c đi m c a ph ng pháp kênh o: M ng có th cung c p các d ch v kênh o, bao

g m vi c đi u khi n l i và th t các gói tin T t c các gói tin đi trên cùng m t tuy n s đ n theo

th t ban đ u i u khi n l i đ m b o không ch các gói đ n đích theo đúng th t mà cho t t c các gói không b l i M t u đi m khác là các gói tin l u chuy n trên m ng s nhanh h n vì không c n ph i đ nh tuy n t i các node Tuy nhiên s khó kh n h n vi c thích ng v i ngh n N u

có node b h ng thì t t c các kênh o qua node đó s b m t, vi c phân phát datagram càng khó

kh n h n, đ tin c y không cao

ch ng trình Server trên máy ch s đáp ng các yêu c u c a Client Sau khi th c hi n các yêu

c u t phía Client, Server s tr v tr ng thái ch các yêu c u khác

http://

Host A (Web Server)

http://www.hostA.com Host B (Web Client)

(Trang Web t hotsA.com)

Máy khách yêu c u

Máy ch đáp ng

Hình 1.9: Mô hình ch /khách (Client / Server)

Trong mô hình Client/Server nhi u l p, quá trình x lý đ c phân tán trên 3 l p khác nhau

v i các ch c n ng riêng bi t Mô hình này thích h p cho vi c t ch c h th ng thông tin trên

m ng Internet/ Intranet Phát tri n mô hình 3 l p s kh c ph c đ c m t s h n ch c a mô hình 2

l p Các h c s d li u đ c cài đ t trên các máy ch Web Server và có th đ c truy nh p không h n ch các ng d ng và s l ng ng i dùng

L p khách (Clients) cung c p d ch v trình bày (Presentation Services), giao ti p ng i s

d ng v i l p giao d ch thông qua trình duy t Browser hay trình ng d ng đ thao tác và x lý d

li u Giao di n ng i s d ng là trình duy t Internet Explorer hay Netscape

Hình 1.10 Ví d mô hình Client-Server 2 l p

1 Trình duy t Browser g i yêu c u cho Web Server

2 Web Server tr k t qu v cho trình duy t

Tow er System

Main Frame Computer Data base

Network

L p giao d ch (Business) cung c p các d ch v qu n tr , t ch c và khai thác c s d li u

Các componenet tr c đây đ c cài đ t trên l p khách, nay đ c cài đ t trên l p giao d ch Ví d ,

m t ng i s d ng trên máy khách đ t mua hàng, l p giao d ch ki m tra mã m t hàng đ quy t

đ nh ti p t c bán hay không bán Thành ph n c a l p giao d ch trong mô hình Internet là Web Server và COM+/MTS Công ngh c a Microsoft v i Web Server là IIS (Internet Information Services) s d ng ASP đ k t n i Client v i COM Web Server giao ti p v i COM+/MTS component qua COM COM+/MTS component đi u khi n t t c giao ti p v i l p d li u ngu n thông qua ODBC ho c OLE - DB

L p ngu n d li u (Data Source) cung c p các d ch v t ch c và l u tr các h c s d

li u quan h S n sàng cung c p d li u cho l p giao d ch c tr ng c a l p này là ngôn ng tìm

ki m, truy v n d li u SQL

1.8.2 Mô hình ngang hàng (Peer-to-Peer)

Trong mô hình ngang hàng t t c các máy đ u là máy ch đ ng th i c ng là máy khách Các máy trên m ng chia s tài nguyên không ph thu c vào nhau M ng ngang hàng th ng đ c

t ch c thành các nhóm làm vi c Workgroup Mô hình này không có quá trình đ ng nh p t p trung, n u đã đ ng nh p vào m ng có th s d ng t t c tài nguyên trên m ng Truy c p vào các tài nguyên ph thu c vào ng i đã chia s các tài nguyên đó, vì v y có th ph i bi t m t kh u đ

có th truy nh p đ c t i các tài nguyên đ c chia s

Mô hình lai (Hybrid): S k t h p gi a Client-Server và Peer-to-Peer Ph n l n các m ng

máy tính trên th c t thu c mô hình này

Tow er System

Application Server

Database

Tow er System

Middleware Server

Câu h i tr c nghi m:

1 Hãy ch n câu đúng nh t v đ nh ngh a m ng máy tính:

A T p các máy tính k t n i v i nhau b ng đ ng truy n v t lý

B T p các máy tính k t n i v i nhau và ho t đ ng tuân theo t p giao th c

C T p các máy tính k t n i v i nhau b ng các đ ng truy n v t lý và ho t đ ng theo

m t ki n trúc m ng xác đ nh

2 M c tiêu k t n i m ng máy tính:

A Chia s tài nguyên m ng, nâng cao đ tin c y, chinh ph c kho ng cách

B Chia s ph n c ng, ph n m m, nâng cao đ tin c y, chinh ph c kho ng cách

C Chia s thông tin, nâng cao đ tin c y, chinh ph c kho ng cách

D Cung c p các d ch v m ng đa d ng, chia s tài nguyên, nâng cao đ tin c y, chinh

4 M ng có c u trúc đi m- đi m (Point to Point) là:

A M ng l u và g i ti p (Store - and - Forward)

B N i t ng c p node l i v i nhau theo m t hình h c xác đ nh

C Các node trung gian: ti p nh n, l u tr t m th i và g i ti p thông tin

5 Nh c đi m c a m ng có c u trúc đi m- đi m (Point to Point) là:

A Kh n ng đ ng đ thông tin (Collision) th p

B Hi u su t s d ng đ ng truy n th p Chi m d ng nhi u tài nguyên

C tr l n, t n nhi u th i gian đ thi t l p đ ng truy n và x lý t i các node

D T c đ trao đ i thông tin th p

6 c tr ng c a m ng qu ng bá (Point to Multipoint, Broadcasting)

A T t c các node cùng truy nh p chung trên m t đ ng truy n v t lý

B N i t ng c p node l i v i nhau theo m t hình h c xác đ nh

C Các node trung gian: ti p nh n, l u tr t m th i và g i ti p thông tin

7 Ch c n ng giao th c:

A óng gói, phân đo n và h p l i

B i u khi n liên k t và giám sát

C i u khi n l u l ng và đi u khi n l i

D ng b hoá và đ a ch hoá

9 M ng c c b LAN (Local Area Networks):

A Quy mô c a m ng nh , ph m vi kho ng vài km

B Công ngh truy n d n s d ng th ng là qu ng bá (Broadcast)

12 M ng chuy n m ch kênh (Circuit Switched Networks)

A Thi t l p k t n i v t lý gi a 2 th c th , duy trì k t n i trong quá trình trao đ i thông tin và gi i phóng k t n i khi truy n xong d li u

B Thi t l p k t n i logic gi a 2 th c th , duy trì k t n i trong quá trình trao đ i thông tin và gi i phóng k t n i khi truy n xong d li u

C Truy n d li u gi a 2 th c th

13 Kh ng đ nh đúng nh t trong m ng chuy n m ch gói (Packet Switched Networks):

A Gói tin l u chuy n trên các k t n i logic

B Gói tin l u chuy n trên các k t n i v t lý

C Gói tin l u chuy n đ c l p h ng đích

D Các gói tin l u chuy n h ng đích đ c l p và trên m t đ ng có th chia s cho nhi u gói tin

14 dài gói tin c c đ i MTU (Maximum Transfer Unit)

A Trong các m ng khác nhau là khác nhau

B Trong các m ng khác nhau là nh nhau

C Trong các m ng không quan tâm đ n đ dài gói tin

15 Hãy ch n nh ng kh ng đ nh đúng sau:

A K thu t datagram s d ng trong các m ng không liên k t (Connectionless)

B K thu t datagram s d ng trong các m ng h ng liên k t (Connection- Oriented)

K thu t datagram s d ng trong các m ng chuy n m ch kênh

C K thu t datagram s d ng trong các m ng chuy n gói X25

16 Hãy ch n nh ng kh ng đ nh đúng sau:

A K thu t kênh o VC (Virtual Circuit) s d ng trong các m ng không liên k t

B K thu t kênh o VC s d ng trong các m ng h ng liên k t

C K thu t kênh o VC s d ng trong các m ng chuy n m ch kênh

D K thu t kênh o VC s d ng trong các m ng chuy n gói X25

Câu h i

1 Hãy trình bày m c tiêu và ng d ng m ng máy tính

2 Hãy phát bi u các l i ích khi n i máy tính thành m ng

3 Hãy trình bày t ng quát v xu h ng phát tri n các d ch v m ng

4 Hi u th nào là m ng máy tính Hãy trình bày tóm t t ch c n ng các thành ph n ch y u

7 Hãy trình bày c u trúc ki u đi m - đi m (Point to Point)

8 Trong k thu t chuy n m ch kênh, vai trò đ a ch nh th nào ?

9 Hãy trình bày ki u qu ng bá (Point to Multipoint, Broadcast)

10 Trình bày u, nh c đi m các ph ng th c qu ng bá t nh và đ ng, Qu ng bá đ ng t p trung và phân tán ?

11 Nh ng khác bi t c b n gi a ki u đi m - đi m và qu ng bá ?

12 Hi u th nào là giao th c, vai trò c a giao th c trong truy n thông ?

13 Trình bày các ch c n ng c a giao th c

14 M ng c c b LAN (Local Area Networks) và các đ c tr ng c b n c a nó

15 Hãy trình bày c u trúc m ng hình BUS, RING và STAR

16 S khác nhau c b n gi a m ng hình BUS và m ng hình RING ?

17 Hãy trình bày nh ng đ c tr ng c b n c a các m ng LAN không dây ?

18 M ng đô th MAN (Metropolitan Area Networks) và đ c tr ng c b n c a nó

19 M ng di n r ngWAN và nh ng đ c tr ng c a m ng di n r ng

20 Hi u th nào là liên m ng (Internetworking) M ng WAN là m t liên m ng ?

21 Ch c n ng c a các thi t b k t n i liên m ng

22 HUB là thi t b k t n i liên m ng ?

23 Ch c n ng c a b đ nh tuy n ROUTER Có th thay th HUB trong k t n i liên m ng Ví

d minh h a ?

24 Hi u th nào là d ch v h ng liên k t (Connection - Oriented) và không liên k t (Connectioless) Hãy cho thí d minh h a

25 Nguyên t c ho t đ ng c a m ng chuy n m ch kênh (Circuit Switched Networks)

26 Trình bày u, nh c đi m c a k thu t chuy n m ch kênh

27 Trình bày nguyên t c ho t đ ng c a m ng chuy n m ch gói (Packet Switched Networks)

28 Vì sao nói k thu t chuy n m ch gói có hi u su t kênh truy n cao, vì sao ?

29 u nh c đi m c a k thu t chuy n n ch gói ?

30 Nói m ng chuy n m ch gói là m ng X25 ?

31 K thu t chuy n m ch gói nhi u u đi m h n k thu t chuy n m ch kênh, vì sao ?

32 Trình bày ph ng th c Datagram

33 Trình bày ph ng th c kênh o VC (Virtual circuit)

34 So sánh u, nh c c a ph ng pháp kênh o và Datagram

35 Ph ng th c kênh o và chuy n m ch kênh khác nhau, gi ng nhau ?

36 Vì sao m ng chuy n m ch gói có t c đ trao đ i thông tin nhanh h n t c đ trao đ i thông tin trong m ch chuy n m ch tin báo

37 Hi u th nào là c u trúc m ng Client/Server, Peer to Peer ?

CH NG II: KI N TRÚC M NG VÀ MÔ HÌNH

K T N I CÁC H TH NG M OSI

N i dung c a ch ng này s trình bày các khái ni m v ki n trúc phân t ng và mô hình k t

n i các h th ng m OSI (Open System Interconnection) v i m c tiêu k t n i các s n ph m c a các hãng s n xu t khác nhau Mô hình OSI là gi i pháp cho các v n đ truy n thông gi a các máy tính và đ c thi t k theo quan đi m có c u trúc đa t ng M i m t t ng th c hi n m t s ch c

n ng truy n thông, các t ng đ c x p ch ng lên nhau, g i là ch ng giao th c, th c hi n các ti n trình truy n thông hoàn ch nh Gi a các t ng k nhau đ c xác đ nh b i giao di n b ng các hàm

d ch v nguyên thu N i dung g m các ph n nh sau:

S khác bi t v ki n trúc m ng đã gây tr ng i cho ng i s d ng khi k t n i liên m ng,

nh h ng đ n s c s n xu t và tiêu th các s n ph m v m ng C n xây d ng mô hình chu n làm

c s cho các nhà nghiên c u và thi t k m ng t o ra các s n ph m m v m ng và t o đi u ki n cho vi c phát tri n và s d ng m ng Vì v y các t ch c tiêu chu n qu c t đã ra đ i Các nhà s n

xu t đã có ti ng nói chung cho các s n ph m c a h , đó là các chu n, các khuy n ngh quy đ nh thi t k và s n xu t các s n ph m m ng

2.1.2 Các t ch c tiêu chu n

ISO (International Standards Organization): T ch c tiêu chu n qu c t ho t đ ng d i s

b o tr c a Liên Hi p Qu c Chia thành nhi u ban k thuât- Technical Commitee- ký hi u là TC, trong đó ban TC97 đ m nh n vi c nghiên c u chu n hoá x lý thông tin Các s n ph m c a nó g i

là các chu n- Standard - Mô hình OSI - Open Systems Interconnection là s n ph m đi n hình c a

- Khuy n ngh lo i V: T p các tiêu chu n v truy n d li u b ng Modem: V21 t c đ 300 bps, V32 t c đ 9600 - 14.400 bps, V90, V92 cho t c đ 56 Kbps

- Khuy n ngh lo i X: T p các tiêu chu n liên quan đ n m ng truy n s li u Quy đ nh các

th t c giao di n ng i s d ng và giao di n m ng: X21, X25,

- Khuy n ngh lo i I: Các tiêu chu n liên quan đ n m ng ISDN

- IEEE (Institute of Electronical And Electronic Engineers): Vi n các k s đi n và đi n t

T p các th t c t ng v t lý

2.2 Mô hình ki n trúc đa t ng

Các m ng máy tính đ c thi t k và cài đ t theo quan đi m có c u trúc đa t ng M i m t thành ph n c a m ng đ c xem nh m t h th ng g m nhi u t ng và m i m t t ng bao g m m t

s ch c n ng truy n thông Các t ng đ c ch ng lên nhau, s l ng và ch c n ng c a các t ng

ph thu c vào các nhà s n xu t và thi t k Tuy nhiên quan đi m chung là trong m i t ng có nhi u

th c th (các ti n trình) th c hi n m t s ch c n ng nh m cung c p m t s d ch v , th t c cho các th c th t ng trên ho t đ ng

2.2.1 Các quy t c phân t ng

T ch c tiêu chu n qu c t ISO quy đ nh các quy t c phân t ng nh sau:

- Không đ nh ngh a quá nhi u t ng, s l ng t ng, vai trò và ch c n ng c a các t ng trong

m i h th ng c a m ng là nh nhau, không quá ph c t p khi xác đ nh và ghép n i các t ng Ch c

n ng các t ng đ c l p v i nhau và có tính m

- Trong m i h th ng, c n xác đ nh rõ m i quan h gi a các t ng k nhau, m i quan h này g i

là giao di n t ng (Interface) M i quan h này quy đ nh nh ng thao tác và d ch v c b n mà t ng k

d i cung c p cho t ng k trên và s các t ng tác qua l i gi a hai t ng k nhau là nh nh t

- Xác đ nh m i quan h gi a các đ ng t ng đ th ng nh t v các ph ng th c ho t đ ng trong quá trình truy n thông, m i quan h đó là t p các quy t c và các tho thu n trong h i tho i

gi a các h th ng, g i là giao th c t ng

- D li u không đ c truy n tr c ti p t t ng th i c a h th ng phát sang t ng th i c a h

th ng nh n (tr t ng th p nh t- t ng v t lý) mà đ c chuy n t t ng cao xu ng t ng th p nh t bên

h th ng phát và qua đ ng truy n v t lý, d li u là chu i bit không c u trúc đ c truy n sang

t ng th p nh t c a h th ng nh n và t đó d li u đ c chuy n ng c lên các t ng trên Gi a các

đ ng t ng xác đ nh liên k t logic, gi a các t ng v t lý có liên k t v t lý

Nh v y m i m t t ng có hai quan h : quan h theo chi u ngang và quan h theo chi u d c

S l ng các t ng và các giao th c t ng đ c g i là ki n trúc m ng (Network Architecture)

Quan h theo chi u ngang ph n ánh s ho t đ ng c a các đ ng t ng Các đ ng t ng tr c khi trao đ i thông tin v i nhau ph i b t tay, h i tho i và th a thu n v i nhau b ng các tham s c a các giao th c (hay là th t c), đ c g i là giao th c t ng

Quan h theo chi u d c là quan h gi a các t ng k nhau trong cùng m t h th ng Gi a

chúng t n t i giao di n xác đ nh các thao tác nguyên th y và các d ch v t ng d i cung c p cho

t ng trên c g i là giao di n t ng

Trong m i m t t ng có m t ho c nhi u th c th (Entity) ho t đ ng Các th c th có th là

m t ti n trình (Process) trong m t h đa x lý, ho c có th là m t ch ng trình con Chúng th c

hi n các ch c n ng c a t ng N và giao th c truy n thông v i các th c th đ ng t ng trong các h

Khi mô t ho t đ ng c a b t k giao th c nào trong mô hình OSI, c n ph i phân bi t đ c các d ch v cung c p b i t ng k d i, ho t đ ng bên trong c a t ng và các d ch v mà nó khai thác S tách bi t gi a các t ng giúp cho vi c b sung, s a đ i ch c n ng c a giao th c t ng mà không nh h ng đ n ho t đ ng c a các t ng khác

Giao th c t ng 2 Giao th c t ng N -1

Hình 2.2 là m t ví d minh ho cho s l u chuy n thông tin trong m ng máy tính k t n i

gi a 2 h th ng A và B g m N=5 t ng

truy n thông đ ng t ng, gói tin khi chuy n xu ng qua các t ng s đ c b sung thêm vào ph n đ u b ng thông tin đi u khi n c a t ng Vi c thêm Header vào đ u các gói tin khi đi qua

m i t ng trong quá trình truy n d li u đ c g i là quá trình Encapsulation Quá trình bên nh n

s di n ra theo chi u ng c l i, khi đi qua các t ng, gói tin s tách thông tin đi u khi n thu c nó

tr c khi chuy n d li u lên t ng trên

n v d li u đ c s d ng trong các t ng bao g m

- Thông tin đi u khi n giao th c PCI (Protocol Control Information): Thông tin đ c thêm

vào đ u các gói tin trong quá trình ho t đ ng truy n thông c a các th c th Ký hi u N_PCI là thông tin đi u khi n t ng N

- n v d li u d ch v SDU (Service Data Unit): Là đ n v d li u truy n thông gi a các

t ng k nhau Ký hi u N_SDU là đ n v d li u truy n t t ng (N+1) xu ng t ng N ch a thêm thông tin đi u khi n

- n v d li u giao th c PDU (Protocol Data Unit) : n v d li u giao th c t ng Ký

hi u PDU = PCI + SDU, ngh a là đ n v d li u giao th c bao g m thông tin đi u khi n PCI đ c

thêm vào đ u đ n v d li u d ch v SDU

2.2.4 Giao di n t ng, quan h các t ng k nhau và d ch v

Ch c n ng c a các t ng là cung c p d ch v cho t ng trên k nó Trong m i t ng có m t hay nhi u th c th Th c th t ng N th c hi n các d ch v mà t ng N+1 yêu c u s d ng, Các th c

th trao đ i d ch v v i nhau qua các đi m truy c p d ch v SAP (Service Access Points) Các

th c th t ng N cung c p d ch v cho t ng N+1 qua các SAP trên giao di n N+1/N M i m t SAP

có m t nh n d ng duy nh t

(N-1) PDU

SAP(N-1) SDU (N-1)PCI

(N - 1) PDU

T ng N

T ng N-1

Hai t ng trao đ i thông tin v i nhau ph i có nh ng tho thu n v thi t l p các quy t c giao

di n Th c th c a t ng N+1 chuy n m t PDU t i th c th t ng N qua SAP PDU bao g m m t

đ n v d li u d ch v SDU và thông tin đi u khi n PCI SDU là thông tin g i qua m ng t i th c

th đ ng t ng và sau đó đ a lên t ng N+1 N u đ dài c a SDU l n h n đ dài quy đ nh, các th c

th t ng N chia SDU ra nhi u gói nh có đ dài quy đ nh và thêm Header PCI vào m i gói tin Header c a PDU đ c các th c th đ ng t ng nh n d ng PDU nào ch a d li u và PDU nào ch a thông tin đi u khi n

Hình 2.3 minh ho giao di n và d ch v trong các t ng k nhau Nh đã bi t, th c th t ng

N t h th ng A không th truy n d li u tr c ti p sang t ng N c a h th ng B mà ph i chuy n

tu n t xu ng các t ng d i nó, cho t i t ng th p nh t, t ng v t lý B ng ph ng ti n truy n v t

lý, d li u là nh ng chu i bit 0 và 1 đ c truy n sang t ng v t lý c a h th ng B T đây d li u

đ c chuy n lên các t ng trên

T ng N s ph i bi t s d ng d ch v nào c a t ng N-1 và cung c p nh ng d ch v gì cho

t ng N+1 Quá trình cung c p d ch v thông qua các đi m truy nh p SAP trên các giao di n t ng N/N+1 Có hai lo i d ch v khác nhau: d ch v h ng liên k t (Connection Oriented) và d ch v không liên k t (Connectionless)

hình h th ng m th c hi n truy n thông 3 giai đo n theo th t th i gian nh sau:

Thi t l p liên k t: M t kênh logic đ c thi t l p gi a các th c th đ ng t ng c a hai h

th ng khác nhau Chúng s đàm phán, th ng l ng v i nhau v t p các tham s và s d ng các tham s này nh th nào trong quá trình truy n s li u

Truy n d li u: D li u đ c truy n gi a hai t ng đ ng t ng theo c ch ki m soát và qu n

lý quá trình truy n d li u, th c hi n vi c ghép kênh, c t h p d li u b o đ m đ c th t truy n, phát hi n l i, ki m soát lu ng d li u, phát hi n t c ngh n thông tin nh m t ng c ng đ tin c y cao và hi u su t truy n

Gi i phóng liên k t: Sau khi k t thúc quá trình truy n d li u, các tài nguyên c a h th ng

đ c c p phát cho quá trình thi t l p liên k t và truy n d li u s đ c gi i phóng, s n sàng c p phát cho liên k t ti p theo

Hình 2.4 minh h a ph ng th c truy n h ng liên k t trong các d ch v tho i

Giai đo nTruy n d li u

Giai đo n

Gi i phóngliên k t

b D ch v không liên k t (Connectionless): D ch v không liên k t không c n tiêu t n

th i gian đ thi t l p liên k t và gi i phóng liên k t gi a các th c th đ ng t ng Không yêu c u

ki m soát lu ng d li u, d li u đ c truy n v i t c đ cao đ nh ng đ tin c y th p Không truy n l i trong tr ng h p x y ra l i đ ng truy n Các d ch v không liên k t phù h p v i các yêu c u truy n dung l ng không l n, các cu c trao đ i thông tin r i rác và đ c l p

M i d ch v đ c đ c tr ng b i ch t l ng d ch v M t s d ch v yêu c u có đ tin c y cao, b ng cách yêu c u th c th đích g i xác nh n ph n h i sau khi nh n gói tin Vì v y máy thu luôn b o đ m gói tin đã đ n đúng và không đ m t d li u X lý xác nh n ph n h i đòi h i ph i chèn thêm vào gói tin m t s thông tin đi u khi n và làm t ng th i gian tr M t lo i d ch v

h ng liên k t tin c y là d ch v truy n file v i yêu c u m i bit g i đ n đ u chính xác và đúng th

t nh khi g i đi M t s lo i d ch v ch p nh n có m t s l i nh ng yêu c u yêu c u đ tr nh

nh tho i s , video V i d ch v lo i này thì không c n xác nh n có báo nh n, nh m đ gi m th i gian tr t i các nút

Ngoài d ch v h ng liên k t và không liên k t, còn có ki u d ch v h i-đáp Máy g i s

g i các thông tin ch a yêu c u xác nh n trong các gói tin và yêu c u máy nh n tr l i Khi máy

nh n nh n đ c gói tin, s g i các tr l i đ n máy g i D ch v h i-đáp đ c s d ng truy n

thông trong mô hình khách-ch (Client-Server) Máy khách (Client) g i các yêu c u cho máy ch

(Server) và máy ch tr l i k t qu cho máy khách

Truy n/nh n các gói tin, yêu c u có xác nh n G i các trang sách theo đúng th t

Truy n/nh n dòng byte, yêu c u có xác nh n Truy nh p và khai thác t xa

K t n i không yêu c u có xác nh n Các d ch v tho i s

2.2.6 Các hàm d ch v nguyên thu (Primitive)

Vi c cung c p và nh n các d ch v gi a các th c th trong các t ng k nhau thông qua vi c

g i các hàm d ch v nguyên th y M t d ch v đ c đ c t hình th c b ng nhi u hàm d ch v

nguyên th y Các hàm d ch v nguyên th y s d ng đ đ nh ngh a s t ng tác gi a các t ng k

nhau, ch rõ ch c n ng c n th c hi n và s d ng đ chuy n d li u và thông tin đi u khi n C th

h n, các hàm d ch v nguyên th y là đ c t các thao tác c n th c hi n m t yêu c u hay tr l i m t

- Ch báo m t ch c n ng đã đ c g i t i m t đi m SAP

3 Response (Tr l i): c th c th yêu c u s d ng hoàn t t m t ch c n ng đã đ c

g i b i hàm Indication t i đi m truy nh p d ch v

4 Confirm (Xác nh n): c th c th cung c p d ch v s d ng đ xác nh n hoàn t t

các th t c đã đ c yêu c u t tr c b i hàm d ch v nguyên th y Request

Hình 2.6 minh h a nguyên lý ho t đ ng c a các hàm d ch v nguyên thu

Trong h th ng A:

- T ng (N+1) g i hàm Request xu ng t ng N qua SAP trên giao di n (N+1)/N

- T i t ng N, ki n t o m t đ n v d li u g i yêu c u sang t ng N c a h th ng B qua giao

th c t ng N

Trong h th ng B:

- T ng N nh n đ c yêu c u, ch báo- lên t ng (N+1) b ng hàm Indication qua SAP trên giao di n (N+1)/N

- T ng (N+1) tr l i t ng N b ng hàm Response qua SAP c a giao di n 2 t ng

- Tâng N, ki n t o m t đ n v d li u g i tr l i sang t ng N c a h th ng A qua giao th c

2.2.7 Quan h gi a d ch v và giao th c

M i m t l p giao th c có hai đ c tr ng: đ c tr ng d ch v và đ c tr ng giao th c c

tr ng d ch v là các tham s d ch v trong các hàm nguyên th y Thông qua các tham s d ch v

mà các t ng trên có th giao ti p v i đ ng t ng trong h th ng khác c tr ng giao th c bao

g m: Khuôn d ng PDU, các tham s d ch v s d ng cho m i m t lo i PDU và ph ng th c ho t

c a th c th giao th c

D ch v và giao th c là nh ng khái ni m khác nhau M t d ch v là m t t p các các thao tác

c a các th c th (th t c ) c a t ng cung c p d ch v cho các ho t đ ng các th c th c a t ng trên

k nó D ch v t ng đ c đ nh ngh a trong su t đ i v i đ i t ng s d ng d ch v Ng c l i, m t

giao th c là m t t p các quy t c, quy c v k t n i, ng ngh a, đ nh d ng, ý ngh a c a khung, gói

ho c b n tin… đ c các th c th đ ng t ng đàm phán, th ng l ng v i nhau Các th c th s

d ng giao th c đ th c hi n s xác đ nh các d ch v

2.3 Mô hình k t n i các h th ng m OSI (Open System Interconnection)

Mô hình k t n i các h th ng m OSI là mô hình c n b n v các ti n trình truy n thông, thi t l p các tiêu chu n ki n trúc m ng m c Qu c t , là c s chung đ các h th ng khác nhau

có th liên k t và truy n thông đ c v i nhau Mô hình OSI t ch c các giao th c truy n thông thành 7 t ng, m i m t t ng gi i quy t m t ph n h p c a ti n trình truy n thông, chia ti n trình truy n thông thành nhi u t ng và trong m i t ng có th có nhi u giao th c khác nhau th c hi n các nhu c u truy n thông c th

Hình 2.8 Mô hình k t n i các h th ng m OSI

ng truy n v t lý

Application Protocol Application

Presentation Protocol Presentation

Session Protocol Session

Transport Protocol Transport

Network Protocol Network

Mô hình OSI tuân theo các nguyên t c phân t ng nh sau:

- Mô hình g m N =7 t ng OSI là h th ng m , ph i có kh n ng k t n i v i các h th ng

khác nhau, t ng thích v i các chu n OSI

- Quá trình x lý các ng d ng đ c th c hi n trong các h th ng m , trong khi v n duy trì

đ c các ho t đ ng k t n i gi a các h th ng

- Thi t l p kênh logic nh m th c hi n vi c trao đ i thông tin gi a các th c th

2.3.2 Các giao th c trong mô hình OSI

Trong mô hình OSI có hai lo i giao th c đ c s d ng: giao th c h ng liên k t (Connection - Oriented) và giao th c không liên k t (Connectionless)

Giao th c h ng liên k t: Tr c khi truy n d li u, các th c th đ ng t ng trong hai h

th ng c n ph i thi t l p m t liên k t logic Chúng th ng l ng v i nhau v t p các tham s s s

d ng trong giai đo n truy n d li u D li u đ c truy n v i các c ch ki m soát l i, ki m soát

lu ng d li u, c t/h p d li u, nh m nâng cao đ tin c y và hi u qu c a quá trình truy n d li u Sau khi trao đ i d li u, liên k t s đ c h y b Thi t l p liên k t logic s nâng cao đ tin c y và

an toàn trong quá trình trao đ i d li u

Giao th c không liên k t: D li u đ c truy n đ c l p trên các tuy n khác nhau V i các giao th c không liên k t ch có giai đo n duy nh t truy n d li u

2.3.3 Truy n d li u trong mô hình OSI

Data Application Application Data

HA Data Presentation Presentation HA Data

H P H A Data Session Session H P H A Data

H S H P H A Data Transport Transport H S H P H A Data

H T H S H P H A Data Network Network H T H S H P H A Data

HNHT HS HP HAData Data link Data link HNHT HS HP HAData

110011101010101 Physical Physical 110011101010101

100111010101011110100110

T ng Header Tên d li u Application HA Application Header Message & Packet

Presentation H P Presentation Header Packet

Session HS Session Header Packet Transport HT Transport Header Datagram,Segment & Packet Network Header HN Network Header Datagram & Packet

Data Link HD Data Link Header Frame & Packet

Physical Physical Bit

2.3.4 Vai trò và ch c n ng ch y u các t ng

Vai trò & ch c n ng t ng ng d ng (Application Layer) Xác đ nh giao di n gi a ng i s

d ng và môi tr ng OSI Bao g m nhi u giao th c ng d ng cung c p các ph ng ti n cho ng i

s d ng truy c p vào môi tr ng m ng và cung c p các d ch v phân tán Khi các th c th ng

d ng AE (Application Entity) đ c thi t l p, nó s g i đ n các ph n t d ch v ng d ng ASE (Application Service Element) M i th c th ng d ng có th g m m t ho c nhi u các ph n t

d ch v ng d ng Các ph n t d ch v ng d ng đ c ph i h p trong môi tr ng c a th c th

ng d ng thông qua các liên k t g i là đ i t ng liên k t đ n SAO (Single Association Object) SAO đi u khi n vi c truy n thông và cho phép tu n t hóa các s ki n truy n thông

Vai trò & ch c n ng t ng trình bày (Presentation Layer): T ng trình bày gi i quy t các v n

đ liên quan đ n cú pháp và ng ngh a c a thông tin đ c truy n Bi u di n thông tin ng i s d ng phù h p v i thông tin làm vi c c a m ng và ng c l i Thông th ng bi u di n thông tin các ng

d ng ngu n và ng d ng đích có th khác nhau b i các ng d ng đ c ch y trên các h th ng có

th khác nhau T ng trình bày ph i ch u trách nhi m chuy n đ i d li u g i đi trên m ng t m t lo i

bi u di n này sang m t lo i khác đ t đ c đi u đó nó cung c p m t d ng bi u di n truy n thông chung cho phép chuy n đ i t d ng bi u di n c c b sang bi u di n chung và ng c l i

Vai trò & ch c n ng t ng phiên (Session Layer): T ng phiên cho phép ng i s d ng trên các máy khác nhau thi t l p, duy trì, hu b và đ ng b phiên truy n thông gi a h v i nhau Nói cách khác t ng phiên thi t l p "các giao d ch" gi a các th c th đ u cu i

D ch v phiên cung c p m t liên k t gi a 2 đ u cu i s d ng d ch v phiên sao cho trao đ i

d li u m t cách đ ng b và khi k t thúc thì gi i phóng liên k t S d ng th bài (Token) đ th c

hi n truy n d li u, đ ng b hóa và h y b liên k t trong các ph ng th c truy n đ ng th i hay luân phiên Thi t l p các đi m đ ng b hóa trong h i tho i Khi x y ra s c có th khôi ph c h i tho i b t đ u t m t đi m đ ng b hóa đã th a thu n

Vai trò & ch c n ng t ng v n chuy n (Transport Layer): Là t ng cao nh t có liên quan đ n các giao th c trao đ i d li u gi a các h th ng m , ki m soát vi c truy n d li u t mút t i mút (End- to -End) Th t c trong 3 t ng d i (v t lý, liên k t d li u và m ng) ch ph c v vi c truy n d li u gi a các t ng k nhau trong t ng h th ng Các th c th đ ng t ng h i tho i,

th ng l ng v i nhau trong quá trình truy n d li u

T ng v n chuy n th c hi n vi c chia các gói tin l n thành các gói tin nh h n tr c khi g i

đi và đánh s các gói tin và đ m b o chúng chuy n theo đúng th t Là t ng cu i cùng ch u trách nhi m v m c đ an toàn trong truy n d li u nên giao th c t ng v n chuy n ph thu c nhi u vào

b n ch t c a t ng m ng T ng v n chuy n có th th c hi n vi c ghép kênh (multiplex) m t vài liên k t vào cùng m t liên k t n i đ gi m giá thành

Vai trò & ch c n ng t ng m ng (Network Layer): Th c hi n các ch c n ng ch n đ ng (Routing đi cho các gói tin t ngu n t i đích có th trong cùng m t m ng ho c khác m ng nhau

ng có th đ c c đ nh, c ng có th đ c đ nh ngh a khi b t đ u h i tho i và có th đ ng đi

là đ ng (Dynamic) có th thay đ i v i t ng gói tin tu theo tr ng thái t i t c th i c a m ng Trong

m ng ki u qu ng bá (Broadcast) routing r t đ n gi n

M t ch c n ng quan tr ng khác c a t ng m ng là ch c n ng đi u khi n t c ngh n

(Congestion Control) N u có quá nhi u gói tin cùng l u chuy n trên cùng m t đ ng thì có th

x y ra tình tr ng t c ngh n Th c hi n ch c n ng giao ti p gi a các m ng khi các gói tin đi t

m ng này sang m ng khác đ t i đích

Vai trò & ch c n ng t ng liên k t d li u (Data link Layer): Ch c n ng ch y u c a t ng

liên k t d li u là th c hi n thi t l p các liên k t, duy trì và hu b các liên k t d li u Ki m soát

l i và ki m soát l u l ng

Chia thông tin thành các khung thông tin (Frame), truy n các khung tu n t và x lý các

thông đi p xác nh n (Acknowledgement Frame) t bên máy thu g i v Tháo g các khung thành

chu i bít không c u trúc chuy n xu ng t ng v t lý T ng 2 bên thu, tái t o chu i bít thành các

khung thông tin ng truy n v t lý có th gây l i, nên t ng liên k t d li u ph i gi i quy t v n

đ ki m soát l i, ki m soát l ng, ki m soát l u l ng, ng n không đ nút ngu n gây “ ng p l t”

d li u cho bên thu có t c đ th p h n Trong các m ng qu ng bá, t ng con MAC (Medium Acces

Sublayer) đi u khi n vi c truy nh p đ ng truy n

Vai trò & ch c n ng t ng V t lý (Physical layer): T ng v t lý là t ng th p nh t trong mô

hình 7 l p OSI Các th c th t ng giao ti p v i nhau qua m t đ ng truy n v t lý T ng v t lý xác

đ nh các ch c n ng, th t c v đi n, c , quang đ kích ho t, duy trì và gi i phóng các k t n i v t

lý gi a các h th ng m ng Cung c p các c ch v đi n, c hàm, th t c nh m th c hi n vi c

k t n i các ph n t c a m ng thành m t h th ng b ng các ph ng pháp v t lý m b o cho các

yêu c u v chuy n m ch ho t đ ng nh m t o ra các đ ng truy n th c cho các chu i bit thông tin

Các chu n trong t ng v t lý là các chu n xác đ nh giao di n ng i s d ng và môi tr ng m ng

Các giao th c t ng v t lý có hai lo i truy n d b (Asynchronous) và truy n đ ng b

(Synchronous)

Tóm t t ch c n ng các t ng nh sau:

6-Presentation Chuy n đ i cú pháp d li u đ đáp ng yêu c u truy n

thông c a các ng d ng

Giao th c

Bi n đ i mã 5-Sesion Qu n lý các cu c liên l c gi a các th c th b ng cách thi t

l p, duy trì, đ ng b hoá và hu b các phiên truy n thông

gi a các ng d ng

Giao th c phiên

4-Transport V n chuy n thông tin gi a các máy ch (End to End)

Ki m soát l i và lu ng d li u

Giao th c

V n chuy n 3-Network Th c hi n ch n đ ng và đ m b o trao đ i thông tin trong

liên m ng v i công ngh chuy n m ch thích h p

Giao th c

M ng 2-Data Link T o/g b khung thông tin (Frames), ki m soát lu ng và

ki m soát l i

Th t c

ki m soát 1-Physical m b o các yêu c u truy n/nh n các chu i bít qua các

ph ng ti n v t lý

Giao di n DTE - DCE

2.4 M t s ki n trúc khác

2.4.1 Systems Nework Architecture (SNA)

Ki n trúc m ng SNA đ c công ty IBM thi t k , đ c t ki n trúc m ng x lý d li u phân tán Giao th c đ nh ngh a các quy t c, các ti n trình cho s t ng tác gi a các thành ph n trong

m ng nh máy tính, terminal và ph n m m

- M ng SNA s d ng ki n trúc 6 t ng: t ng1- Physical Control (X21,RS-232), t ng 2-Data

Link Control (SDLC) , t ng 3- Path Control (ch n đ ng và ki m soát d li u), t ng 4 Transmission Control (ki m soát truy n), t ng 5- Data Flow Control (ki m soát lu ng) và t ng 6 - Function Management (qu n tr )

Ch c n ng c a các node trong m ng: Node lo i 5 ki m soát tài nguyên m ng và các d ch

v m ng, g i là node Host Node lo i 4 đ nh tuy n và đi u khi n lu ng d li u Node lo i 2.0 và 2.1 là các lo i node ngo i vi đ c n i v i node lo i 4 ho c lo i 5 ây là node đi u khi n c m và

là b x lý phân tán

2.4.2 Internetwork Packet Exchange/Sequenced Packet Exchange (IPX/SPX)

Giao th c IPX/SPX đ c công ty Novell thi t k s d ng cho các s n ph m m ng c a chính hãng SPX ho t đ ng trên t ng Transport c a OSI, có ch c n ng b o đ m đ tin c y c a liên k t truy n thông t mút đ n mút Nó đ m b o chuy n giao các gói tin đúng trình t , đúng đích nh ng không có vai trò trong đ nh tuy n IPX tuân theo chu n OSI, ho t đ ng t ng m ng, ch u trách nhi m thi t l p đ a ch cho các thi t b m ng Nó là giao th c đ nh tuy n, k t h p v i các giao

th c Routing Information Protocol (RIP) và Netware Link Services Protocol (NLSP) đ trao đ i thông tin đ nh tuy n v i các b đ nh tuy n lân c n

2.4.3 AppleTalk

Là ki n trúc m ng do hãng Apple Computer phát tri n cho h các máy tính cá nhân Macintosh Giao th c AppleTalk c ng đ c phát tri n trên t ng v t lý c a Ethernet và Token Ring

- Các vùng t i đa trên m t phân m ng: Phase 1 là 1; Phase 2 là 255

- Các node t i đa trên m i m ng: Phase 1: 254; Phase 2: kho ng 16 tri u

- a ch đ ng d a trên các giao th c truy nh p : Phase 1: Node ID; Phase 2: Network +

Node ID; Phase 1&2: LocalTalk , Phase 1: Ethernet; Phase 2: IEEE 802.2, IEEE 802.5

- nh tuy n Split-horizon: Phase 1: không; Phase 2: có

2.4.4 Digital Network Architectur (DNA)

Ki n trúc m ng DNA là s n ph m c a hãng Digital Equipment Corporation c bi t Digital k t h p v i các hãng Intel và Xerox phát tri n các phiên b n Ethernet, trong đó có Ethernet Version 2

2.4.5 H IEEE 802 (Institute of Electrical and Electronic Engineer)

Là chu n cho ki n trúc các m ng LAN, WAN và MAN:

- Chu n IEEE 802.2 đ nh ngh a m t t ng con LLC đ c giao th c t ng d i s d ng Giao

th c t ng m ng có th thi t k đ c l p v i t ng v t lý

- Giao th c t ng d i: 802.3 (1Base5, 10Base5, 10Base2, 10Basef, 10Broad36, 10BaseT, 10BaseX), 802.4 (TokenBus), 802.5 (Token Ring) , 802.6 , 802.9, 802.11, 802.12

2.4.6 TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol)

Là h các giao th c cùng làm vi c v i nhau đ cung c p ph ng ti n truy n thông liên

m ng Vì l ch s c a TCP/IP g n li n v i B qu c phòng M , nên vi c phân l p giao th c TCP/IP

đ c g i là mô hình DOD ( Department of Defense ) ây là h các giao th c đ c s d ng ph

bi n trên m ng Internet, mang tính m nh t , ph d ng nh t và đ c h tr c a nhi u hãng kinh doanh TCP/IP đ c cài đ t s n trong ph n th c thi UNIX BSD (Berkely Standard Distribution)

Mô hình DOD g m 4 t ng:

- Network Access Layer (truy nh p m ng) t ng ng Physical Layer & Data Link Layer trong OSI

- Internetwork Layer: nh tuy n gói d li u gi a các máy ch

- Host to Host Layer: K t n i các thành ph n m ng

E T p các giao di n, s l ng tâng và giao th c t ng- quan h đ ng t ng

3 i m truy nh p d ch v SAP (Service Access Point) là gì ?

A N i trao cung c p d ch v các t ng k nhau

B N i ho t đ ng c a các d ch v

C N i cung c p d ch v c a t ng d i cho các ho t đ ng t ng trên

4 Nh ng phát bi u nào đúng:

A Cung c p và nh n các d ch v gi a các th c th trong các t ng k nhau thông qua

A B ng thông m ng hi u su t cao khi s d ng k thu t ch n đ ng DIJKTRA

B B ng thông m ng hi u su t cao khi s d ng k thu t ch n đ ng BellMan Ford (*)

C T ng lv n chuy n x lý l u thông gi a các thi t b đ u cu i.(*)

19 Ch c n ng đi u khi n phiên làm vi c c a m t cu c liên l c là:

A Thi t l p tuy n liên k t.(*)

B Phát hi n l i b ng CheckSum

C Chuy n giao d li u.(*)

D Gi i phóng các liên k t.(*)

20 Ch c n ng c a vi c thi t l p liên k t:

A B t đ u khi phiên truy n thông b gián đo n

B Xác minh tên đ ng nh p và m t kh u.(*)

23 úng hay sai kh ng đ nh sau: Trong m ng LAN hình BUS, m i m t máy trên BUS đ u có

đ a ch riêng, nhi u máy có th đ ng th i g i d li u lên m ng mà v n đ m b o đ c d

li u s đ n đích?

24 Mô hình tham kh o OSI chia ho t đ ng truy n thông thành t ng

25 M c đích c a m i m t t ng là cung c p các d ch v cho t ng và b o v cho t ng

kh i nh ng chi ti t v cách th c d ch v đ c th c hi n Trong m i t ng, các gói d li u

đ c b sung thêm thông tin đi u khi n, đó là các thông tin v

26 M i m t t ng ho t đ ng giao ti p v i t ng

27 T ng quy t đ nh đ ng đi c a d li u t node ngu n đ n node đích

28 T ng Data Link ch u trách nhi m g i t t ng Network xu ng t ng Physical

29 Thông tin trong khung d li u (Frame) đ c s d ng ch rõ lo i khung, đ ng đi và thông tin v phân đo n

30 T ng con giao ti p tr c ti p v i Card m ng và ch u trách nhi m chuy n giao d li u không l i gi a hai máy tính trên m ng

31 D li u đ c phân chia thành nhi u nh đ x lý d dàng

32 Nhi u giao th c ph i h p cùng th c hi n ho t đ ng truy n thông, g i là

33 S liên k t s cho bi t c a t ng nào đang ho t đ ng

34 Có ba ki u giao th c ng v i mô hình OSI, đó là các lo i giao th c

35 Giao th c ng d ng ho t đ ng trên t ng cao nh t và cung c p trao đ i d li u gi a các

ch ng trình ng d ng ?

36 Khi gói d li u đ c truy n gi a các b đ nh tuy n v i nhau, đ a ch ngu n và đích c a

t ng Data Link b lo i b và _

A Sau đó đ c t o l i

B ti p t c đ c g i riêng đ r i s đ c tái t o t i node đích

C Các gói tin đ c chuy n ti p d a trên đ dài tính b ng Byte

D Gói tin đ c truy n ti p d a trên m c đ u tiên

37 Chuy n ti p gói d li u d a trên đ a ch t ng con MAC (Media Access Control

1 Hãy cho bi t ý ngh a c a khuy n ngh lo i V, khuy n ngh lo i X và lo i I

2 T ng quát v khái ni m ki n trúc đa t ng và các quy t c phân t ng

3 Hi u th nào là quan h ngang và quan h d c trong ki n trúc N t ng

4 Trình bày các nguyên t c truy n thông đ ng t ng

5 Giao di n t ng, quan h các t ng k nhau và d ch v

12 Tr ng thái ho t đ ng các hàm d ch v trong mô hình OSI

13 Vai trò và ch c n ng ch y u các t ng phiên (Session Layer)

14 Vai trò & ch c n ng t ng v n chuy n (Transport Layer)

15 Vai trò & ch c n ng t ng m ng (Network Layer)

16 Vai trò & ch c n ng t ng liên k t d li u (Data link Layer)

17 Hi u th nào là th c th t ng v t lý và d ch v t ng vât lý

18 Giao th c t ng v t lý khác v i giao th c các t ng khác nh th nào ?

19 Khái ni m DTE và DCE, ví d ?

CH NG 3: M NG INTERNET VÀ GIAO TH C

TCP/IPv4

N i dung c a ch ng s gi i thi u t ng quát v m ng Internet và ki n trúc mô hình TCP/IP

B giao th c TCP/IP đã tr thành chu n chung cho m ng máy tính toàn c u Tìm hi u v ch ng giao th c TCP/IP s cung c p nh ng ki n th c c b n v các thành ph n giao th c khác nhau c n thi t cho các ng d ng TCP/IP trên n n các h đi u hành m ng Ph n cu i c a ch ng s trình bày nh ng h n ch c a IPv4 và s c n thi t ra đ i giao th c IPv6 N i dung c a ch ng bao g m:

• Gi i thi u mô hình ki n trúc TCP/IP

• M t s giao th c c b n c a b giao th c TCP/IP

• M t s h n ch c a giao th c IPv4 và nguyên nhân ra đ i IPv6

• Các l p đ a ch IPv6

3.1 Mô hình TCP/IP

TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) là ch ng giao th c cùng ho t

đ ng nh m cung c p các ph ng ti n truy n thông liên m ng N m 1981, TCP/IP phiên b n 4 (IPv4) đ c hoàn thành và s d ng ph bi n trên máy tính s d ng h đi u hành UNIX, tr thành

m t trong nh ng giao th c c b n c a h đi u hành Windows 9x N m 1994, m t phiên b n m i IPv6 đ c hình thành trên c s c i ti n nh ng h n ch c a IPv4

m ng

ng d ng Application Trình bày

Phiên

V n chuyM

n

M ng Liên k t d

V t lý

PresentationSession Transport Network Data Link Physical