Nhị Thập tứ hiếu (24 tấm gương hiếu thảo)

Nhị Thập tứ hiếu (24 tấm gương hiếu thảo) là quyển sách không bao giờ cũ Bất kể trai hay gái khi đọc và có thể noi theo được một phần cũng là điều quá quý, đáng trân trọng cho mỗi gia đình, cho đất nước Ai thực hiện theo những tấm gương này sẽ là những hiền tài có ích cho xã tắc. Tu thân, tề gia, trị quốc, thiên hạ bình

Nh! Th∀p T# Hi∃u di%n âm (hai m&∋i b(n truy)n hi∃u di%n ra qu(c âm)

Nh∋ Th(p T& Hi)u

Ng&∗i tai m+t ,#ng trong tr∗i ,−t,

Ai là không cha m sinh thành,

G&∋ng treo ,−t ngh/a, tr∗i kinh,

0 sao cho x#ng chút tình làm con

Ch1 hi∃u ni)m cho tròn m2t ti∃t,

Thì suy ra tr3m n∃t ,4u nên,

Ch5ng xem thu0 tr&6c Thánh Hi4n,

Th7o hai m&∋i b(n, th∋m nghìn muôn thu

∗ Ngu Thu+n

Ð#c ,8i thánh h9 Ngu, vua Thu−n,

Bu:i ti4m long g;p v∀n hàn vi,

Tu:i xanh khu−t bóng t< vi,

Cha là C: T=u ng&∗i thì &∋ng &∋ng

Xót tình khóc t(i, kêu mai,

Xui lòng ghen ghét hóa vui dΧn dΧn

Tr∗i cao th5m m−y lΧn c∆ng ,∃n,

V∀t vô tri c∆ng m∃n l9 ng&∗i,

M−y phen non l!ch pha phôi,

CΕ, chim vì nh;t, ru2ng, voi vì cày

2 V%n Ð)

Kìa V3n Ð∃ vua hi4n Hán ,8i

Vâng −n phong ngoài cõi phiên v&∋ng

Quên mình ch#c c7, quy4n sang,

PhΦng th∗ B8c H∀u l% th&∗ng ch5ng sai Ð∃n khi n(i ngôi tr∗i tr! n&6c,

VΑn lòng này s3n sóc nh& x&a

M khi ng8i gió, kinh m&a,

Ba n3m hΧu h8, th&∗ng nh& m9i ngày M+t chong bóng dám sai gi−c ngΓ,

áo luôn mình dám s: ,ai l&ng

Thu(c thang m+t xét, tay nâng,

Có t&∗ng trong mi)ng, m6i dâng d&6i màn Ti∃ng nhân hi∃u ,Ηn vang thiên h8,

Thói thu∀n l&∋ng hóa c7 lê nguyên

Hai m&∋i n3m l> ki4n khôn,

Ðã sau Tam Ð8i, hãy còn Thành, Khang

−y hay v! ,∃ v&∋ng ,∗i tr&6c,

Ch1 hi∃u dành ,á t8c, vàng in,

Còn ra s/, th#, ,−ng hi4n

Ð∃m xem m−y k> ti∃ng truy4n ,∃n nay

3 T%ng T,

Ð∗i Chu m8t có thΧy T3ng TΒ,

Th∗ m cha th∗i gi1 chí thành,

B1a th&∗ng r&?u th!t ngon lành,

Cho ai, vâng c# ,inh ninh ch5ng r∗i Nhà bΧn b8c th&∗ng vui hái cΓi,

Quãng mù xanh thui thΓi non sâu,

M ngΗi t≅a cΒa bóng sau,

Nhân khi khách ,∃n, trông mau con v4 RΗi trong d8 nhân khi cùng túng,

C+n ngón tay cho ,2ng lòng con

Trong non bΙng ch(c bΗn chΗn,

Qu;n ,au khúc ru2t, b&6c dΗn gót chân Quϑ d&6i g(i ghé gΧn th&a hΕi,

L+ng bên tai nghe gi7i nguΗn c∋n

Cho hay t<, hi∃u t&∋ng quan,

Non ÐΗng khi l0, khôn hàn ti∃ng chuông

4 M−n T, Khiêm

ThΧy MΑn TΒ r−t ,&∗ng hi∃u ngh/a, Xót nhà huyên qu8nh quΚ ,ã lâu

Th∗ cha s6m vi∃ng, khuya hΧu,

Ch5ng may g;p ph7i m sau nΗng nàn Tr∗i ,&∋ng ti∃t ,ông hàn l8nh lΚo,

Hai em th∗i kép áo, dày bông,

Ch5ng th&∋ng chút ph∀n long ,ong, Hoa lau nΛ ,Μ l8nh lùng m2t thân

Khi cha d8o, theo chân xe ,=y,

Rét c3m c3m nên x=y r∗i tay,

Cha nhìn ngΑm ngh/ m6i hay,

Nghi∃n r3ng r+p c+t ,#t dây x&6ng tùy G8t n&6c m+t, chân quϑ, mi)ng gΒi: L8y cha, xin xét l8i nguΗn c∋n,

M còn, ch!u m2t thân ,∋n,

M ,i, luông ,Μ c∋ hàn c7 ba

Cha trông xu(ng c∆ng sa gi9t tΓi

M nghe l∗i c∆ng ,:i lòng x&a,

Cho hay hi∃u c7m nên t<,

Th−m lâu nh& ,á c∆ng r< l9 ai ?

5 T, L

ThΧy TΒ L2 cùng ng&∗i n&6c LΙ,

Th∗ hai thân t<ng b1a canh lê

Th&∗ng khi ,2i g8o ,i v4,

Xa xôi tr3m d;m, n;ng n4 hai vai

ÐΝnh Hoa biΜu t< kh∋i bóng h8c,

Gót Nam Du nh b&6c tang bΗng,

Xe tr3m cΙ, thóc muôn chung,

NgΗi chΗng ,)m ghép, 3n chΗng v8c cao Thân phú quý ng+m vào thêm tΓi,

Ð#c cù lao ch8nh t6i lòng ,au,

Nào khi ,2i g8o, canh rau,

Mu(n còn nh& c∆, d% hΧu ,&?c ru ?

Lòng th+c m+c nghìn thu vΑn ,Μ,

Bi∃t bao gi∗ cam chΝ ,4n công

Cho hay d8 hi∃u khôn cùng,

DΑu Tam Công ch5ng ,:i lòng thΧn hôn

6 Di/m T,

Chu Di%m TΒ làm con r−t th7o,

Chi4u hai thân tu:i lão, niên cao,

M+t trΧn khu−t nguy)t, m∗ sao,

S1a h&∋u, ng&∗i nh1ng &6c ao t<ng ngày V∀t khó ki∃m khôn thay th&∗ng ,:i,

Ph7i lo ph&∋ng tìm tõi cho ra

H&∋u khô tìm l−y l2t da,

M;c làm s+c áo ,Μ hòa lΑn theo

Ch(n non th5m tìm vào bΧy l#a,

SΚ dΧn dà l−y s1a nuôi thân,

BΙng ,âu g;p l∆ ,i s3n,

R+p buông cung b+n, khôn phân v∀t, ng&∗i Ðem tâm s≅ t6i n∋i bày tΕ,

Chút hi∃u tình nghe rõ không thôi,

Cho hay chung m2t tính tr∗i,

M7nh son c∆ng ,2ng ,&?c ng&∗i v∆ phu

7 Lão Lai T,

Lão Lai TΒ ,∗i Chu, cao s/,

Th∗ hai thân ch5ng tr% ng9t bùi,

Tu:i già ,ã ,úng b7y m&∋i

Nói n3ng ch5ng chút h0 môi rΟng già Khi thong th7, m cha ngΗi tr&6c,

Ghé gΧn vào b+t ch&6c tr> th∋,

Th−p cao ,i)u múa nh0n nh∋,

Xênh xoang màu áo, b8c ph∋ mái ,Χu Ch(n ,&∗ng th&?ng, khi hΧu b&ng n&6c, Gi7 làm ,i4u ngã tr&6c th4m hoa,

Khóc lên m−y ti∃ng oa oa,

T&0ng ch<ng lên b7y, lên ba thu0 nào Trên tu:i tác trông vào vui v>

áng ,ình vi, gió thΦy m&a xuân

Cho hay nhân tΒ s≅ thân,

Trong tr3m n3m ,&?c m−y lΧn ngày vui

Ðem thân hi∃u tΒ, b3ng mi4n phú gia BΙng g;p k> ,àn bà ,âu ,ó,

Xin k∃t làm phu phΦ cùng ,i

LΦa, ba tr3m t−m d)t thuê,

Tr7 xong n? −y m6i v4 cùng nhau T6i ch(n g;p bΙng ,âu tho+t bi∃n,

Là tiên cô, Tr∗i khi∃n giúp công

M6i hay Tr∗i v(n 0 lòng,

Há rΟng cao th5m, nghìn trùng mà xa

9 Quách C2

Hán Quách C≅ cΒa nhà sa sút, Th∗ mΑu thân ch3m chút m9i b4 Con còn ba tu:i bi∃t gì,

B1a 3n t< mΑu th&∗ng thì b6t cho Trông th−y m b1a no, b1a ,ói, V6i hi4n thê than nΙi khúc nhôi

M già ,ã ch5ng hay nuôi,

ÐΜ con x> ng9t, chia bùi sao ,ang? V? chΗng ta còn phen sinh ,>,

M già rΗi, hΗ d% ,&?c hai,

Nói thôi, gi9t v+n, gi9t dài,

Ðào ba th&6c ,−t ,Μ vùi tình thâm May ,âu th−y hoàng kim m2t h∆, Ch1 Tr∗i cho ,4 rõ rành rành,

Cho hay Tr∗i khéo ng9c thành, Hi∃u tâm ,âu ,Μ ,o8n tình cha con

L8i m∗i lân =u sang ch∋i,

ÐΜ bΗi cùng m cho vui b8n già

Bên nhà bΙng ch7y ra su(i ng9t,

V6i n&6c sông in m2t mùi ngon,

Lý Ng& ngày nh7y hai con,

ÐΓ trong cung c−p thΧn hôn th&∗ng l4 Rày thong th7 bõ khi l∀n ,∀n,

Cam thΕa lòng dâu thu∀n, con hi4n Cho hay gia ,8o khi nên,

Ðã con hi∃u, l8i ,&?c hi4n c7 dâu

∗∗ Thái Thu(n

Ng&∗i Thái Thu∀n 0 sau ,∗i Hán,

D8 th∗ thân ti∃t lo8n khôn lay,

Ð&∋ng c∋n khói lΒa mây bay,

Li4n n3m hoang khi∃m, ít ngày ,Γ no N∋i r<ng r∀m ki∃m ,Η nuôi m.,

Nh;t qu7 dâu chia ,Μ làm hai,

T;c ,Η trông th−y n≅c c&∗i,

HΕi: "Sao bày ,;t ,ôi n∋i cho phi4n?" RΟng: "Qu7 −y s+c ,en thì ng9t,

"Dâng m già g9i chút tình con,

"Còn là s+c ,Ε ch5ng ngon,

"Cái thân cay ,+ng dám còn s? chua ?" Gi;c nghe nói khen cho hi∃u kính, B&6c l&u ly mà gánh c&∋ng th&∗ng, Truy4n quân cΓa ti%n sΠn sàng,

Vó trâu m2t chi∃c, g8o l&∋ng m2t bàu

∗2 Ðinh Lan

Hán Ðinh Lan thu0 còn th∋ ưu,

Bóng xuân huyên khuưt dưu non xanh, Ð∃n nay tu:i ,ã tr&0ng thành,

Cám công s∋n h7i, thi)t tình trân cam T&0ng dung m8o kh+c làm m2c t&?ng, C# b1a th&∗ng phΦng d&Λng nh& sinh, Khi ch3n g(i, bu:i c∋m canh,

Mưy m&∋i n3m vΑn lòng thành tr&6c sau Ph7i ng&∗i v? kính lâu nên tr%,

ThΒ lưy kim châm kΚ ngón tay,

BΙng ,âu gi9t máu ch7y ngay,

Ai hay t&?ng gΙ lâu ngày thiêng sao ? Khi ,∃n b1a, chΗng vào ,;t l%,

M+t t&?ng r∋i hàng l) ch#a chan,

Xét xem m6i bi∃t nguΗn c∋n,

N:i bùng lá gi∀n, d#t tan dây tình,

Há ph7i nhΑn, mà ,ành phΦ ngh/a,

Hi∃u v6i tình n;ng nh ph7i cân,

Cho hay thành h5n nên thΧn,

Há rΟng u hiΜn, mà phân vong tΗn

∗3 L5c Tích

Hán LΦc Tích thu0 còn sáu tu:i, Qu∀n CΒu Giang ,∃n v6i h9 Viên, Tr> th∋, ai ch5ng yêu khen,

Quýt ngon ,;t ti)c tiΜu diên ,ãi cùng C−t hai qu7 vào ngay trong áo,

Ti)c tan xong, t< cáo lui chân,

Tr&6c th4m khúm núm gΒi thân,

Vô tình qu7 quýt n7y l3n ra ngoài Viên trông th−y, c&∗i c&∗i hΕi hΕi,

"Sao khách hi4n mang thói tr> th∋ ?" Th&a rΟng: "M v(n tính &a,

"V∀t ngon dành l8i ,Μ d&a m thì " Viên nghe nói, tr9ng vì không xi∃t,

Bé con con mà bi∃t hi∃u thân,

Cho hay phú gi1 thiên chân

Sinh ra, ai c∆ng sΠn phΧn thi)n ,oan

Khóc rΟng: "Thân m l&u ly,

"Tu:i già, bóng ch∃ch bi∃t thì c∀y ai ?" Gi;c nghe nói tho+t thôi, ch5ng nΛ, RΗi dΧn dà qua 0 H8 Bì,

D−n mình gánh m&6n, làm thuê,

Mi%n nuôi ,&?c m., qu7n gì là thân M9i ,Η v∀t s+m dΧn ,Γ h∃t

áng xuân phong t&∋i nét t< nhan,

Cho hay nh1ng lúc gian nan,

Th∀t vàng, dΑu m−y lΒa than c∆ng vàng

∗5 Hoàng H34ng

Ð∗i Ðông Hán, Hoàng H&∋ng chín tu:i, Khu−t bóng t< dòi dõi nh6 th&∋ng,

H8t châu khôn ráo hai hàng,

Ti∃ng ,Ηn vang d∀y trong làng ,4u khen Th∗ nghiêm phΦ cΧn chuyên, khuya s6m, Ð8o làm con ch5ng dám chút khuây, Tr∗i khi n+ng h8 chΧy chΧy,

Qu8t trong màn g(i, h∋i bay mát rΧm Tr∗i ,ông bu:i s&∋ng ,Χm, tuy∃t th+m,

−p h∋i mình cho −m chi∃u ch3n,

Vì con, cha ,&9c yên thân,

B(n mùa không bi∃t có phΧn h8, ,ông, Ti∃ng hi∃u h8nh c7m lòng qu∀n thú

BiΜn nên treo chói ,Ε vàng son,

Cho hay tu:i tr> mà khôn,

Nghìn thu bi∃t ,8o làm con m−y ng&∗i ?

∗6 V34ng Thôi

NgΦu V&∋ng Thôi g;p ,∗i Tây T−n,

Vì thù cha lánh =n, cao bay,

Bên mΗ khóc ,ã khô cây,

Tr9n ,∗i ngΗi ch5ng h&6ng Tây lúc nào Khi s−m sét tìm vào mΗ m.,

L8y khóc rΟng: "Con tr> 0 ,ây "

B0i vì tính m x&a nay,

V(n t<ng s? s−m nh1ng ngày gió m&a Nên coi sóc ch5ng t< s6m t(i,

ThΧn phách yên, d8 m6i ,&?c yên,

Trong khi ,9c sách gi7ng truy4n,

T6i câu "sinh ngã" l) tràn nh& tuôn

Ng∀p ng<ng k> c−p môn c∆ng c7m,

Th∋ "LΦc Nga" ch5ng dám còn ngâm, Cho hay thΒ lý, thΒ tâm,

S&, sinh c∆ng t−m tình thâm, khác gì

Ti∃ng muΙi kêu vang d∀y ,&∋ng mùa

Xót thay! hai ,−ng nghiêm, t<,

ÐΜ ng&∗i ch!u mu:i, bây gi∗ bi∃t sao ? Ngh/ da th!t ph&∋ng nào thay l−y ?

Quy∃t nΟm trΧn, muΙi m−y ch5ng xua,

RΧu lòng cho muΙi ,&?c no,

ÐΜ ng&∗i êm ái gi−c hoè cho an

Tu:i tuy bé, nh&ng gan ch5ng bé,

D8 ái thân ,∃n th∃ th∗i thôi

Cho hay phú tính b0i tr∗i,

Nh1ng ,au trong ru2t, dám nài ngoài da

∗8 V34ng T36ng

Ng&∗i V&∋ng T&∗ng c∆ng là ,∗i T−n, TΓi huyên ,&∗ng s6m l=n bóng xa

M sau g;p c7nh chua ngoa,

Ti∃ng gièm thêu d)t v6i cha nh1ng ,i4u Lòng cha ch5ng còn yêu nh& tr&6c,

Lòng con th&∗ng ch5ng khác nh& x&a

M th&∋ng mu(n b1a sinh ng&,

Giá ,ông tr∗i l8nh, bây gi∗ tìm ,âu ? Trên váng ,óng, quy∃t cΧu cho th−y C0i áo nΟm rét m−y c∆ng vui

BΙng ,âu váng l0 làm hai,

Lý ng& may ,&?c m2t ,ôi ,em v4

B1a cung c−p m2t b4 kính thu∀n,

M cha ,4u ,:i gi∀n làm lành,

Cho hay hi∃u c7m t8i mình,

DΑu tr3m gi∀n, lúc h8 tình c∆ng thôi

∗9 D34ng H34ng

T−n D&∋ng H&∋ng m6i m&∗i b(n tu:i, Cha b&6c ra hΟng ru:i theo cha

Ph7i khi th3m lúc ,&∗ng xa,

Chút thân tu:i tác tho+t xa mi)ng hùm Ðau con m+t, hΧm hΧm n:i gi∀n,

N+m tay không, v∋ v=n gi1a ,&∗ng, Hai tay ch;n d9c, ,è ngang,

Ra tay ch(ng ,(i v6i h: lang m2t mình Hùm m8nh ph7i nh3n nanh, lánh gót, Hai cha con l8i m2t ,oàn v4

Cho hay hi∃u m8nh h∋n uy,

Bi∃t cha thôi l8i bi∃t chi có mình

20 M7nh Tông

Ngô M8nh Tông phΦ thân s6m khu−t, Th∗ mΑu thân lòng th≅c kh3ng kh3ng Tu:i già trΟn tr9c, b3n kho3n,

Khi ,au nh6 bát canh m3ng nh1ng thèm Tr∗i ,ông tuy∃t bi∃t tìm ,âu ,&?c

Ch(n trúc lâm ph7i b&6c chân ,i

M2t thân ngΗi t≅a g(c tre,

Ôm cây kêu khóc, nΟn nì v6i cây

Gi1a bình ,!a phút giây bΙng n#t,

M−y giò m3ng, m;t ,−t n:i lên,

Ðem v4 ,i4u ,;t b1a canh,

?n rΗi b)nh m l8i lành nh& x&a

M3ng mùa l8nh bây gi∗ m6i th−y,

ÐΜ v4 sau nh6 l−y cΕ cây

Cho hay hi∃u ,2ng cao dày,

Tình sâu c∆ng khi∃n cΕ cây c∆ng tình

2∗ S,u Kim Lâu

SΒu Kim Lâu có danh T4 qu(c

Huy)n Bình L3ng nh∀m ch#c thân dân T6i nha ch&a ,&?c m2t tuΧn,

MΗ hôi nh& d2i, tâm thΧn th&∗ng ,au Treo ưn ru:i vó câu buΗn bã,

V4 th3m cha, b)nh ,ã hai ngày

N∃m d∋ vΑn c# l∗i thΧy,

Ng9t ngào ,Χu l&Λi, chua cay trong lòng Thưy ch1 d8y: "B)nh trung nghi kh:"

Θ6c làm sao b)nh ,Λ m6i cam

Ðêm ,êm h&6ng B+c, tri4u tam,

Xin ,em tánh m8ng thay làm thân cha Lòng cΧu kh=n thưu tòa tinh tú,

Ch1 bình an vui thú ,ình vi

Cho hay m7y ,2ng huy4n vi,

Thay mình truy)n tr&6c còn ghi kim bΟng

22 D34ng Th∋

Dâu h9 Thôi, ai bΟng D&∋ng th!,

Th&∋ng m chΗng niên kΡ ,ã cao, Không r3ng, 3n d% ,&?c nào,

Ngày ngày lau ch7i, ra vào th3m coi L−y s1a ng9t thay mùi c∋m cháo,

M−y n3m tr∗i ch5ng g8o mà no

Vì ,âu d(c d8 th∗ cô,

Da mΗi, tóc b8c, b(n mùa nh& xuân

Σn lòng −y khôn phΧn báo l8i,

Bu:i lâm chung, nhΓ v6i hoàng thiên, Xin cho nguy4n ,&?c nh& nguy4n, Dâu dâu ngày khác l8i hi4n nh& dâu

Ai nghe c∆ng r3n nhau hi∃u kính,

CΒu Thôi gia h&ng th!nh ,∗i ,∗i

Cho hay gia khánh lâu dài,

Báu nào còn báu h∋n ng&∗i dâu ngoan

23 Châu Th8 X34ng

Châu Th9 X&∋ng làm quan T(ng ,8i,

M sinh ra b7y tu:i lìa lòng

B0i vì ,ích mΑu ch5ng dung,

Ðem thân bΗ li%u b8n cùng n&6c non Muôn nghìn d;m m con xa cách N3m m&∋i n3m tr∗i ,−t b∋ v∋

Sinh con nh1ng t&0ng c∀y nh∗,

Cái thân sung s&6ng bây gi∗ mà chi ?

BΕ quan ch#c, quy∃t ,i tìm tõi,

N;ng l∗i th4 nói v6i gia nhân,

Thân này ch5ng g;p t< thân,

Th∗i li4u s(ng thác v6i thân cho ,ành

24 T%ng Tr2c

Tri4u Nguyên H1u có thΧy T3ng Tr≅c,

Là h9 Hoàng ngΗi ch#c sΒ thΧn,

Σn vua ,ã nh t−m thân,

Ph∀n con, vΑn gi1 th∗ thân nh& ngày

ÐΗ d∋ b=n t≅ tay lau chu(t,

Vi)c tΧm th&∗ng ch5ng chút ,∋n sai,

Há rΟng sai khi∃n không ai,

Ðem thân quan tr9ng thay ng&∗i gia nô Ch#c nhân tΒ ph7i cho cΧn kh:,

Có m cha m6i có thân ta,

Cho hay ,8o ch5ng 0 xa,

Hãy làm hi∃u tΒ m6i ra trung thΧn

B−y nhiêu tích c: nhân v4 tr&6c,

Cách nghìn x&a nh& t8c m2t lòng

KΜ chi k> ,8t, ng&∗i cùng,

L9t lòng ai tr(n khΕi vòng di luân

Bu:i công h8 c7m thân dày ,2i,

Xa h&∋ng quan, gΧn cõi Thánh Hi4n Trông vào nh1ng th.n bóng ,èn

Mu(n l&u gia ph8m, nên truy4n qu(c âm