CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH CÁC TỔN THƯƠNG PHẦN MỀM THƯỜNG GẶP, KHOA CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH BỆNH VIỆN Y HÀ NỘI

Các nang thật sự và lành Nang bao hoạt dịch và nang hạch Synovial or ganglion cysts... Các nang thật sự và lành Nang bao hoạt dịch và nang hạch Synovial or ganglion cysts... Túi hoạt d

Bs Mai Thế Cảnh

Khoa CĐHA - BVĐHYHN

Chẩn đoán hình ảnh các tổn

thương phần mềm thường gặp

1

PHÂN LOẠI

 Theo độ tuổi: trẻ tuổi (<20), người lớn

 Theo vị trí giải phẫu: chi, đầu mặt cổ

 Theo các lớp của phần mềm: bì và thượng

bì, dưới da, mạc, lớp cơ và tổ chức sâu

 Các loại tổn thương: nang và dạng nang,

tổ chức đặc (lành tính, ác tính), nguồn gốc mạch, viêm nhiễm trùng, tổn thương vị trí

đặc biệt…

4

Các nang thật sự và lành

 Nang bao hoạt dịch và nang hạch

(Synovial or ganglion cysts)

Các khối dạng nang và khối

Các tổn thương ác tính

 UPS = undifferentiated pleomorphic

sarcoma

 Myxoid sarcomas (Myxo brosarcoma

Myxoid liposarcoma, Extraskeletal

myxoid)

 Synovial sarcoma

 Metastases

10

Các nang thật sự và lành

 Nang bao hoạt dịch và nang hạch

(Synovial or ganglion cysts)

Nang bao hoạt dịch và nang

Nang hạch

 Vị trí: 60% mặt mu tay khớp cổ tay,

cạnh bên cổ tay 20%, các vị trí khác ít

 CĐPB: nang bao hoạt dịch (trên hình

ảnh khó, chỉ phân biệt trên GPB- có lớp màng hoạt dịch ở thành nang, MRI tiêm thuốc thì thành nang ngấm thuốc)

 Có thể bao quanh gân, cơ, phù quanh

nang

13

Túi hoạt dịch

 Khoang ảo chứa dịch

 Có thể thông hay không với ổ khớp

Baker Cyst

 Vùng khoeo, ngang và dưới đường khớp

 Giữa cơ bụng chân và bán màng

 Tuổi: đỉnh 4-7 và 35-70y

 LS: ko có TC, sờ thấy khối, đau khi có biến chứng

 Thông với bao hoạt dịch cơ bụng chân- bán màng

 Không thông kèm theo viêm túi hoạt dịch cơ bụng chân- bán màng

 Gặp trong: thoái hoá, viêm khớp dạng thấp, bệnh Charcot, sau chấn thương

16

Baker Cyst

17

Tụ dịch sau mổ và máu tụ

20

Nang biểu bì

 Trên LS thường hiểu sai là nang tuyến bã

 Hình thành do tắc các nang bã chân lông

 Ít gặp: do chấn thương, bất thường phôi thai

Nang biểu bì

24

Các khối dạng nang và khối tổ chức lành tính

 Dịch nhầy, sau tiêm có phần ngấm thuốc

 CĐPB: một số sarcom nhầy khác (sinh

thiết)

28

29

Các u bao thần kinh ngoại

 Sau tiêm: ngấm thuốc mạnh, ko đều

31

 Lành tính giống schwannoma và chủ

yếu là các tế bào schwann, nhƣng

không tách ra đc với dây TK, nên PT

Tổn thương mạch

 U máu

 Dị dạng mạch

39

U máu

40

U cuộn mạch

 Vị trí: đầu ngón tay, nền móng

 Tuổi: 30-50

 Lành tính, hiếm gặp

 Phát sinh từ các tiểu thể thần kinh

mạch, tập trung nhiều ở đầu ngón tay

 MRI: ngấm thuốc mạnh

43

CÁC TỔN THƯƠNG CÓ MỠ

46

U mỡ

 Tổn thương hay gặp

 80% ở người lớn

47

U mỡ

 Mô mỡ và giàu mỡ chiếm 15-20% cơ thể

 Vị trí hay gặp: gáy, hố thƣợng đòn

 Phối hợp: đa u mỡ HC Gardner, đa u tuyến

nội tiết, U xơ TK, đa u mỡ di truyền

 Mỡ trong Lipoma ko sử dụng, khi tăng cân thì tăng KT, khi giảm cân Lipoma ko nhỏ lại

 Mô học: myxoid lipoma, angiolipoma,

pleomorphic lipoma, spindle cell lipoma, và

myelolipoma

48

U mỡ

 Hình ảnh: cấu trúc mỡ với bờ ,

không thâm nhiễm

 Siêu âm: khối đè ép, ranh giới rõ,

hình elip, đa số tăng âm, 25% đồng

âm hoặc giảm âm so với cơ Trong lipoma có nhiều các dải tăng âm

song song với bề mặt da

49

Lipoma thâm nhiễm (trong cơ)

 U mỡ trong cơ: hiếm gặp, không có

vỏ, không chia múi

 CĐPB: liposarcoma (có nhiều múi

nhỏ)

51

60

 50% các K mô mềm trẻ em

 Da trắng

 Phát sinh TB cơ vân nguyên thuỷ

 Vị trí: bất kỳ, nhiều hơn ở đầu cổ, hệ

thống sinh dục, chi hiếm gặp

 CĐHA: ko đặc hiệu, mức độ lan rộng

và di căn

63

Ung thư BM tế bào đáy

 Hay gặp nhất u K BM da

 Hay gặp da trắng

 Ít di căn

 Hình thái đa dạng: KT nhỏ (khối mô mềm

trong da), KT lớn khối mô mềm thâm nhiễm

sâu

 CĐPB: k tế bào vảy (hay kèo theo hạch to)

 HC nơvi tế bào đáy (Gorlin- Goltz): nhiều K tế bào đáy ở người trẻ

68

Ung thƣ BM tế bào vảy

72

TỔN THƯƠNG KHÁC

76

Pilomatrixoma (khối u dưới

da cứng như đá)

 U biểu mô canxi hoá của Malherbe

 Lành tính, có nguồn gốc nang lông

Pilomatrixoma (khối u dưới

da cứng như đá)

 Siêu âm: trung tâm tăng âm, xung quanh có

viền giảm âm, vôi hoá, tín hiệu mạch

 CT: khối rõ, tăng tỷ trọng, ko ngấm thuốc cản

quang Iot

 MRI: tăng T1, giảm T2.

 CĐPB: nang bã, dị vật, khối máu tụ cũ, nanh

biểu bì, u xơ hạt vàng…

 Biến thể: Pilomatrix carcinoma (DH xâm lấn cơ, mạch máu, tái phát sau mổ…)

78

 Có thể trong hội chứng di truyền:

Brooke-Spiegler (gồm nhiều Cylindroma và nhiều

adenoma tuyến mang tai hai bên)

 Hiếm khi chuyển sang ác tính

81

lạc nội mạc TC sau mổ đẻ

87

M K dạ dày

92

Viêm mô tế bào

 NK cấp của da và tổ chức dưới da

 Đau, sưng nóng, ban đỏ, phù

 Ko lây nếu ko tổn thương lớp biểu bì

 Yếu tố thuận lợi: ĐTĐ, bệnh mạch

ngoại biên, VT hở…

 Biến chứng: mô sâu, áp xe, xương

93

 Vị trí: chi trên (>50%), đầu cổ…

 MRI: đồng và tăng tín hiệu

 DH “đuôi fascial”

96

Viêm mạc dạng nốt

Nodular fasciitis

 LS: nốt ở dưới da, có thể di động, mềm, ko đau,

thường ở mạc nông (có thể ở mạc sâu, khối trong cơ)

 30% ko thay đổi KT

 50% phát triển nhanh, sau giảm KT

 ĐT: PT, tái phát (7%)

 CĐPB: u xơ thần kinh (neurofibroma), u thần kinh

(schwannoma), u mô bào xơ (fibrous histiocytoma), u

xơ (fibromatosis), sacôm xơ (fibrosarcoma), sacôm

mỡ dạng niêm dịch (myxoid liposarcoma), sacôm

niêm-xơ (myxofibrosarcoma).

97

Viêm mạc hoại tử (necrotizing fasciitis)

 NK có nguy cơ tử vong

 Nguyên nhân: NK răng, hầu họng,

xoang, xạ trị, chấn thương…

 Lan vai trung thât, NK huyết…

 CT and MRI: thâm nhiễm, dày lan toả da

và mô dưới da, viêm cơ, tụ dịch các

khoang, tụ khí, viêm trung thất, tràn

dịch…

100

Viêm bao gân (Tenosynovitis)

 Viêm bao gân là tình trạng viêm của

bao gân do nguyên nhân khác nhau:

viêm khớp dạng thấp

 Viêm mủ cấp tính bao gân: thường thấy

trong các trường hợp chấn thương

 Siêu âm: tụ dịch xung quanh / hoặc sự

dày lên của vỏ (lan toả hay khu trú),

tăng sinh mạch

102

HC Eagle

 1937

 LS: đau hầu, đau tai, cảm giác có dị vật sau cắt Amidal, TC tăng lên khi nuốt, phát âm, hít sâu

 Nguyên nhân: xơ hoá giữa hố hạnh nhân và

mỏm trâm kéo dài, cốt hoá dây chằng trâm

HC đau ĐM cảnh do mỏm trâm

 Mỏm trâm BT hay dài nhƣng đỉnh

lệch, chèn ép vào ĐM cảnh trong hay ngoài; kích thích các thụ thể nhạy

cảm ở vỏ ngoài, đau dọc theo mạch máu

 ĐT: PT

 CLVT: xác định mỏm trâm

109

XIN CẢM ƠN

113