Hoàn thiện kế toán tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ tại Công ty TNHH MTV Nhà xuất bản Tài nguyên- Môi trường và bản đồ Việt Nam

Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc giai đoạn chế biến cuối cùng trong quy trình công nghệ sản xuất ra sản phẩm đó của doanh nghiệp, đã được bộ phận giám định xác định đủ tiêu chuẩn

1

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ THÀNH

PHẨM VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ THÀNH PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT

1.1 Tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ thành phẩm, yêu cầu quản lý và nhiệm vụ của kế toán trong DNSX

1.1.1 Khái niệm về thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả TTTP

Trong các doanh nghiệp sản xuất, sản phẩm được tạo ra qua quá trình sản xuất được gọi là “thành phẩm” Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc giai đoạn chế biến cuối cùng trong quy trình công nghệ sản xuất ra sản phẩm đó của doanh nghiệp,

đã được bộ phận giám định xác định đủ tiêu chuẩn và làm thủ tục nhập kho hoặc có thể tiêu thụ ngay

Thành phẩm là kết quả của mọi nỗ lực nghiên cứu thị trường, tìm tòi sáng tạo trong sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật, đồng thời cũng là thành quả của quá trình hoạt động lãnh đạo, tổ chức quản lý chung của doanh nghiệp Thành phẩm được coi là kết quả của quá trình sản xuất trực tiếp nhưng lại được coi là tiền đề cho việc tiêu thụ Tiêu thụ thành phẩm là giai đoạn tiếp theo của quá trình sản xuất Đó là việc cung cấp cho khách hàng các sản phẩm, lao vụ, dịch vụ do doanh nghiệp sản xuất ra, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán

Quá trình tiêu thụ thành phẩm là cầu nối trung gian giữa một bên là sản xuất, phân phối và một bên là tiêu dùng Đứng trên góc độ lưu chuyển vốn thì tiêu thụ thành phẩm là khâu cuối cùng của vòng tuần hoàn vốn trong doanh nghiệp Vốn của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất của sản phẩm sang hình thái giá trị tiền tệ, từ

đó doanh nghiệp thu hồi được vốn bỏ ra, bù đắp được chi phí và có nguồn tích lũy để

mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh

Quá trình tiêu thụ thành phẩm có một số đặc điểm cơ bản sau:

 Có sự thỏa thuận giữa người mua và người bán về số lượng, chất lượng, giá bán, quy cách, hình thức thanh toán của sản phẩm; về thời gian, địa điểm giao hàng

 Có sự thay đổi quyền sở hữu và quyền sử dụng từ người bán sang người mua

 Khi giao hàng cho người mua, người bán nhận được tiền hoặc được chấp nhận thanh toán Khoản tiền này gọi là doanh thu bán hàng, được dùng để bù đắp chi phí đã bỏ ra và hình thành nên kết quả bán hàng trong kỳ của doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường ngày nay, cạnh tranh thường xảy ra gay gắt, khốc liệt, lợi nhuận luôn là mục tiêu hàng đầu của các doanh nghiệp Sau mỗi kỳ hạch toán,

kế toán đều phải tiến hành đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, đó là việc xác định lợi nhuận đạt được từ các hoạt động trong doanh nghiệp là lỗ hay lãi

Footer Page 1 of 258

Các hoạt động trong doanh nghiệp bao gồm: Hoạt động tiêu thụ, hoạt động tài chính và các hoạt động khác Vì vậy, để xác định được lợi nhuận tức là xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là cao hay thấp, là lỗ hay lãi thì phải xác định được kết quả tiêu thụ thành phẩm của doanh nghiệp Đó là chỉ tiêu lợi nhuận thuần từ hoạt động tiêu thụ trong một kỳ nhất định

Kết quả tiêu thụ là chỉ tiêu phản ảnh khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, chính vì vậy, nó là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp, đồng thời cũng thu hút sự chú ý của cơ quan tài chính, cơ quan thuế, các cá nhân và tổ chức khác

Xác định kết quả tiêu thụ là xác định kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, là việc so sánh giữa một bên là doanh thu thuần của hoạt động tiêu thụ với một bên là giá vốn hàng tiêu thụ và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp Việc xác định kết quả tiêu thụ được tiến hành vào cuối tháng, cuối quý hay cuối năm tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp Kết quả tiêu thụ được thể hiện qua chỉ tiêu “Lãi” hoặc “Lỗ” về tiêu thụ Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì lãi, ngược lại nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí thì lỗ

1.1.2 Yêu cầu thông tin cho quản lý tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ

thành phẩm

Quản lý tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ là quản lý các kế hoạch

và thực hiện kế hoạch tiêu thụ, chỉ tiêu kết quả đối với từng mặt hàng trong từng thời

kỳ, theo từng hoạt động kinh tế, quản lý khối lượng thành phẩm, hàng hóa bán ra, doanh thu tiêu thụ, chi phí tiêu thụ, chi phí quản lý doanh nghiệp của thành phẩm bán

ra, quản lý quá trình thanh toán với khách hàng, với Nhà nước

Yêu cầu thông tin cho quản lý tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ thành phẩm là việc giám sát chặt chẽ thành phẩm tiêu thụ trên cả ba mặt: chủng loại,

số lượng và chất lượng Giám sát chặt chẽ chi phí bán hàng phát sinh trong quá trình tiêu thụ, phản ánh đầy đủ và kịp thời doanh thu tiêu thụ Xác định đúng giá vốn thành phẩm, chi phí bán hàng phân bổ cho hàng tiêu thụ trong kỳ, từ đó xác định chính xác kết quả tiêu thụ, giám sát quá trình thanh toán với khách hàng, xác định đủ và đúng đắn các khoản thuế tiêu thụ phải nộp

Bên cạnh việc theo dõi chặt chẽ, tính toán chính xác, kịp thời, yêu cầu quản lý tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ thành phẩm còn là xây dựng và thực hiện những biện pháp hữu hiệu đẩy mạnh quá trình tiêu thụ, tăng khối lượng bán ra, làm tiền đề cho việc tăng doanh thu tiêu thụ Đồng thời với việc kiểm soát chặt chẽ để tiết kiệm chi phí một cách hợp lý, không ngừng củng cố, mở rộng thị trường, quản lý chặt chẽ kết quả tiêu thụ để giải quyết hài hòa giữa nhu cầu đầu tư và nhu cầu phân phối lợi nhuận của các bên liên quan: chủ sở hữu, Nhà nước, người đầu tư, nhân viên

3

Tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ thành phẩm có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp cũng như liên quan đến lợi ích của nhiều bên

1.1.3 Nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ thành

 Tính giá sản phẩm nhập, xuất, tồn trên cơ sở xác định đúng giá vốn thành phẩm trong kỳ

 Tính toán chính xác doanh thu tiêu thụ, các khoản giảm trừ doanh thu, thuế GTGT đầu ra của từng nhóm hàng, từng hóa đơn, từng khách hàng, từng đơn vị trực thuộc (theo các cửa hàng, quầy hàng), từ đó xác định chính xác doanh thu thuần về tiêu thụ

 Theo dõi, phản ánh chính xác các khoản chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, từ đó xác định kết quả hoạt động tiêu thụ

 Lập, nộp báo cáo kết quả tiêu thụ đúng thời hạn quy định, kịp thời cung cấp những thông tin cần thiết cho bộ phận có liên quan

 Định kỳ phân tích tình hình tiêu thụ, kết quả tiêu thụ nhằm đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

1.2 Nội dung kế toán tiêu thụ thành phẩm

1.2.1 Các phương pháp xác định giá vốn và nội dung kế toán giá vốn thành phẩm tiêu

Footer Page 3 of 258

 Phương pháp giá thực tế đích danh: Thành phẩm được quản lý theo lô và khi xuất kho lô nào thì tính theo giá thực tế đích danh nhập lô thành phẩm đó

Ưu điểm: Phương pháp này dễ sử dụng với kế toán thủ công, tuân thủ nguyên tắc phù hợp của kế toán, chi phí thực tế phù hợp với doanh thu thực tế; công tác tính giá thành phẩm được thực hiện kịp thời

Nhược điểm: Đòi hỏi phải nắm được giá thành từng lô thành phẩm khi nhập kho Điều kiện áp dụng: Phương pháp này chỉ thích hợp với doanh nghiệp có ít loại thành phẩm, thành phẩm có giá trị, số lượng lớn, có thể chia từng lô riêng lẻ và tính giá thành cho từng lô thành phẩm nhập kho

 Phương pháp giá đơn vị bình quân:

Theo phương pháp này giá xuất kho thành phẩm được tính theo đơn giá bình quân

Giá đơn vị bình quân được xác định bằng nhiều cách:

Phương pháp giá bình quân cả kỳ dự trữ: Theo phương pháp này giá trị của thành phẩm xuất kho được tính theo giá trung bình của thành phẩm tồn kho đầu kỳ và giá trị của thành phẩm được sản xuất trong kỳ

Giá đơn vị bình quân cả

Ưu điểm: Đơn giản, dễ làm

Nhược điểm: Độ chính xác không cao Dồn công việc tính toán vào cuối tháng gây ảnh hưởng đến tiến độ của các phần hành khác Đồng thời, phương pháp này chưa đáp ứng được yêu cầu kịp thời của thông tin kế toán ngay tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ

Phương pháp giá bình quân sau mỗi lần nhập: Theo phương pháp này, sau mỗi lần nhập kho thành phẩm kế toán phải xác định lại giá bình quân cho mỗi loại để lấy

đó làm căn cứ tính giá xuất kho cho mỗi lô hàng xuất sau đó

Giá trị thực tế của hàng xuất kho =

Giá đơn vị bình quân của thành phẩm *

Số lượng thành phẩm xuất bán

Nhược điểm: Tính toán nhiều lần, phức tạp, tốn nhiều công sức Do đó, chỉ nên

áp dụng ở các doanh nghiệp có ít lưu lượng hàng tồn kho, lưu lượng nhập xuất ít

 Phương pháp nhập trước, xuất trước (FIFO)

Theo phương pháp này, giả định thành phẩm nhập kho trước sẽ được xuất bán trước, vì vậy, thành phẩm xuất kho thuộc lần nhập nào sẽ được tính theo giá thực tế của lần nhập đó

Ưu điểm: Phản ánh tương đối chính xác giá của thành phẩm xuất và tồn kho Nhược điểm: Đối với doanh nghiệp có số lượng chủng loại mặt hàng nhiều, phát sinh nhập xuất liên tục dẫn đến những chi phí cho việc hạch toán cũng như khối lượng công việc sẽ tăng lên rất nhiều Ngoài ra, chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không phản ánh kịp thời với giá cả thị trường của thành phẩm

Điều kiện áp dụng: thích hợp trong điều kiện giá thành sản phẩm được tính cho từng lần nhập kho

 Phương pháp nhập sau, xuất trước (LIFO)

Theo phương pháp này thì giá trị thành phẩm xuất kho được tính theo giá của lô hàng nhập sau hoặc gần sau cùng, giá trị thành phẩm tồn kho được tính theo giá của thành phẩm nhập kho đầu kỳ hoặc gần đầu kỳ còn tồn kho

Ưu, nhược điểm giống với phương pháp FIFO nhưng phương pháp này giúp cho chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phản ánh kịp thời với giá cả thị trường của thành phẩm

Do vậy, phương pháp này thích hợp trong điều kiện tính giá thành sản phẩm mỗi lần nhập kho

Tóm lại, mỗi phương pháp tính giá xuất kho đều có những ưu, nhược điểm, do vậy, doanh nghiệp cần phải nghiên cứu kỹ thị trường, giá cả thị trường, đặc thù công nghệ sản xuất và kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm để lựa chọn một phương pháp thích hợp nhất với đặc điểm quy mô kinh doanh của doanh nghiệp Khi lựa chọn phải thực hiện theo một quy tắc nhất quán, thống nhất từng kỳ

Footer Page 5 of 258

TK 157 – Hàng gửi đi bán: Tài khoản này dùng để phản ánh trị giá thành phẩm

chuyển bán, gửi đại lý, ký gửi đã hoàn thành nhưng chưa xác định là tiêu thụ

Trị giá thành phẩm gửi bán cho khách

hàng hoặc gửi bán đại lý

Kết chuyển trị giá thành phẩm gửi bán

chưa xác định là tiêu thụ cuối kỳ

(KKĐK)

Trị giá thành phẩm gửi bán đã được khách hàng chấp nhận thanh toán

Trị giá thành phẩm gửi bán bị khách hàng trả lại

Kết chuyển trị giá thành phẩm gửi bán chưa xác định là tiêu thụ đầu kỳ (KKĐK)

Dư Nợ: Trị giá thành phẩm gửi bán chưa

được chấp nhận

TK 632 – Giá vốn hàng bán: Tài khoản này dùng để phản ánh giá trị của hàng

hóa, thành phẩm, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ

Trị giá vốn của thành phẩm đã tiêu thụ Trị giá vốn của hàng bán bị trả lại trong kỳ

Kết chuyển giá vốn thành phẩm tiêu thụ trong kỳ vào TK 911

7

1.2.1.2 Kế toán giá vốn thành phẩm tiêu thụ theo phương pháp kê khai thường xuyên

Đặc điểm: Phương pháp KKTX là phương pháp theo dõi một cách thường xuyên tình hình hiện có, biến động tang, giảm thành phẩm trên các TK phản ánh chúng Nghĩa là tất cả các nghiệp vụ nhập – xuất thành phẩm khi phát sinh đều được ghi chép ngay vào các TK hàng tồn kho.Trên cơ sở đó xác định số tồn cuối kỳ

Ưu điểm của phương pháp này là: Theo dõi, phản ánh một cách liên tục, thường xuyên các thông tin về hàng tồn kho một cách kịp thời và cập nhật, đem lại độ chính xác cao

Phương pháp này được áp dụng cho các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng

có giá trị lớn

Trình tự hạch toán như sau:

Sơ đồ 1.1 Kế toán GVHB theo phương pháp KKTX

gửi bán thành phẩm

Hàng gửi bán đã xác định tiêu thụ

GVHB bị trả lại được chấp nhận

Xuất thẳng từ sản xuất hoặc qua kho

Cuối kỳ, kết chuyển giá vốn hàng bán

TK 159

Hoàn nhập dự phòng giảm giá HTK

Footer Page 7 of 258

1.2.1.3 Kế toán giá vốn thành phẩm tiêu thụ theo phương pháp kiểm kê định kỳ

Đặc điểm: Phương pháp KKĐK không theo dõi một cách thường xuyên, liên tục

tình hình biến động của thành phẩm trên các TK hàng tồn kho, mà chỉ theo dõi TP nhập kho theo nghiệp vụ (ghi theo giá thành sản xuất) và TP xuất kho được xác định trên cơ sở kiểm kê, đánh giá cuối kỳ (tồn kho), kiểm kê chứng từ (tồn gửi bán)

KKĐK thường áp dụng ở những doanh nghiệp có nhiều loại sản phẩm có quy cách và mẫu mã khác nhau, giá trị thấp và được xuất thường xuyên

Phương pháp này tính toán đơn giản hơn, tốn ít công sức nhưng độ chính xác không cao Trị giá vốn sản phẩm bán ra trong kỳ được tính như sau:

- Trị giá vốn TP

tồn cuối kỳ

Trình tự hạch toán như sau:

Sơ đồ 1.2 Kế toán GVHB theo phương pháp KKĐK

K/c trị giá vốn TP tồn cuối kỳ chưa bán

K/c trị giá vốn TP tồn đầu kỳ chưa bán kỳ trước

Cuối kỳ, kết chuyển giá vốn hàng bán

TK 631 XXX K/c trị giá vốn TP sản xuất

hoàn thành trong kỳ

9

1.2.2 Kế toán doanh thu tiêu thụ thành phẩm

1.2.2.1 Xác định doanh thu trong các giao dịch bán thành phẩm

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế mà

doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu

Theo chuẩn mực số 14 – kế toán Việt Nam “Doanh thu và thu nhập khác” ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định khi đồng thời thỏa mãn tất cả 5 điều kiện sau:

 Doanh nghiệp chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm;

 Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền kiểm soát, quyền quản lý sản phẩm;

 Doanh nghiệp xác định tương đối chắc chắn;

 Doanh nghiệp đã thu hay sẽ thu được lợi ích kinh tế từ bán hàng;

 Xác định được chi phí liên quan đến bán hàng

Về thời điểm ghi nhận doanh thu: Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thành

phẩm được chuyển giao quyền sở hữu từ đơn vị bán sang đơn vị mua Dưới đây là một

số trường hợp để xác định thời điểm thành phẩm tiêu thụ và ghi nhận doanh thu:

 Thành phẩm tiêu thụ theo phương thức trực tiếp, đơn vị mua đã thanh toán tiền ngay hoặc chưa thanh toán đều phải kỳ xác nhận vào hóa đơn giao hàng thì coi như thành phẩm đã tiêu thụ và ghi nhận doanh thu

 Thành phẩm tiêu thụ theo phương thức đại lý, ký gửi: thời điểm ghi nhận doanh thu là khi đại lý báo đã bán được số hàng mà doanh nghiệp ký gửi (Báo cáo hàng bán đại lý)

 Thành phẩm tiêu thụ theo phương thức bán trả góp, trả chậm: thời điểm ghi nhận doanh thu là khi khách hàng thanh toán một phần tiền ngay trong lần đầu tiên Nếu doanh nghiệp áp dụng tính thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ thì doanh thu bán hàng là doanh thu chưa tính thuế GTGT và doanh nghiệp sử dụng

1.2.2.2 Nội dung kế toán doanh thu tiêu thụ thành phẩm

Kế toán doanh thu tiêu thụ

 Tài khoản sử dụng:

TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Tài khoản này dùng để

phản ánh doanh thu bán hàng thực tế của doanh nghiệp trong kỳ và các khoản giảm trừ doanh thu

Số thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu

phải nộp, thuế GTGT (phương pháp trực

Tài khoản này có các tài khoản cấp 2:

 TK 5111 – Doanh thu bán hàng hóa: phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng hàng hóa được xác định đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp.Tài khoản này thường được dùng trong các ngành kinh doanh hàng hóa, vật tư, lương thực,…

 TK 5112 – Doanh thu bán các thành phẩm: phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng sản phẩm (thành phẩm, bán thành phẩm) đã được xác định

là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp Tài khoản này chủ yếu được dùng cho các doanh nghiệp sản xuất vật chất như: công nghiệp, lâm nghiệp, xây lắp, ngư nghiệp,…

 TK 5113 – Doanh thu cung cấp dịch vụ: Phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành, đã cung cấp cho khách hàng và đã được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán Tài khoản này chủ yếu dùng cho các doanh nghiệp dịch vụ như: Giao thông vận tải, bưu điện, du lịch, dịch vụ công cộng,…

 TK 5114 – Doanh thu trợ cấp, trợ giá: Phản ánh các khoản doanh thu từ trợ cấp, trợ giá của Nhà nước khi doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ cung cấp sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ theo yêu cầu của Nhà nước

 TK 5117 – Doanh thu kinh doanh BĐS đầu tư: Phản ánh doanh thu cho thuê BĐS đầu tư và doanh thu bán, thanh lý BĐS đầu tư

11

 TK 5118 – Doanh thu khác: Phản ánh các khoản doanh thu như phí quản lý do cấp dưới nộp, các khoản doanh thu khác ngoài doanh thu bán hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ, trợ cấp, doanh thu kinh doanh bất động sản

TK 512 – Doanh thu nội bộ: Phản ánh doanh thu của sản phẩm, hàng hóa, dịch

vụ, lao vụ tiêu thụ trong nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một công ty, tổng công ty hạch toán toàn ngành

Số thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu

phải nộp, thuế GTGT (phương pháp trực

tiếp)

Số chiết khấu thương mại, giảm giá hàng

bán, hàng bán bị trả lại kết chuyển trừ vào

doanh thu bán hàng nội bộ

Kết chuyển số doanh thu nội bộ thuần

sang TK 911

Tổng doanh thu bán hàng nội bộ thực tế phát sinh trong kỳ

Tài khoản này có 3 tài khoản cấp 2:

 TK 5121-“Doanh thu bán hàng hóa”: Phản ánh doanh thu hàng hóa đã được xác định là tiêu thụ

 TK 5122-“Doanh thu bán thành phẩm”: Phản ánh doanh thu của thành phẩm đã được xác định là tiêu thụ

 TK 5123-“Doanh thu cung cấp dịch vụ”: Phản ánh doanh thu của dịch vụ đã cung cấp cho các đơn vị thành viên của công ty

 Phương pháp kế toán doanh thu tiêu thụ thành phẩm:

TH1: Kế toán doanh thu tiêu thụ thành phẩm cho đơn vị tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ

Khi thành phẩm được xác định là tiêu thụ thì kế toán ghi nhận doanh thu trên các

TK 511, 512 Việc tiêu thụ thành phẩm nhất thiết được gắn liền với việc thanh toán với người mua, bởi vì chỉ khi nào DN thu được đầy đủ tiền bán hàng hoặc khách hàng chấp nhận thanh toán thì việc tiêu thụ mới được ghi chép trên sổ sách kế toán Việc thanh toán với người mua về thành phẩm bán ra được thực hiện bằng nhiều phương thức như trả bằng tiền mặt, tiền gửi ngân hàng hay bán chịu,…

Quá trình tiêu thụ thành phẩm trong doanh nghiệp có thể tiến hành theo nhiều phương thức khác nhau, chẳng hạn: tiêu thụ trực tiếp, chuyển hàng chờ chấp nhận, Footer Page 11 of 258

giao hàng cho đại lý, ký gửi, bán hàng trả góp Vì vậy, phương pháp hạch toán doanh thu tiêu thụ cũng khác nhau theo từng phương thức tiêu thụ

Phương thức tiêu thụ trực tiếp

Tiêu thụ theo phương thức trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho (của doanh nghiệp hoặc khách hàng) hoặc trực tiếp tại phân xưởng không qua kho Hàng được coi là tiêu thụ khi người bán mất quyền sở hữu về số hàng này đồng thời được người mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán số hàng mà người bán đã giao

Sơ đồ 1.3 Kế toán tiêu thụ theo phương thức trực tiếp

K/c doanh thu bán hàng thuần

Doanh thu bán sản phẩm, hàng hóa chưa thuế

K/c giảm trừ doanh thu

Thuế GTGT đầu ra

Phương thức tiêu thụ theo hợp đồng

Theo phương thức này, bên bán chuyển hàng cho bên mua theo địa điểm ghi trong hợp đồng Số hàng chuyển đi này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp và được hạch toán vào TK 157 – Hàng gửi bán; doanh thu, giá vốn chưa được ghi nhận Khi được bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng chuyển giao (một phần hoặc toàn bộ) thì số hàng này được coi là tiêu thụ

Phương thức hạch toán doanh thu tương tự như phương thức tiêu thụ trực tiếp

Phương thức bán hàng đại lý, ký gửi

Theo phương thức này, doanh nghiệp sản xuất là bên giao đại lý, giao hàng cho

cơ sở đại lý Bên nhận đại lý sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền hàng cho bên giao đại lý và hưởng hoa hồng đại lý Số hàng gửi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chưa được coi là tiêu thụ Số hàng này được coi là tiêu thụ khi cơ sở đại lý thanh toán tiền, chấp nhận thanh toán hoặc thông báo về số hàng đã bán được

Có 2 hình thức bán hàng đại lý:

13

 Đại lý bán hàng đúng giá hưởng hoa hồng: Giá do bên giao đại lý quy định, bên nhận đại lý chỉ hưởng hoa hồng

 Đại lý mua đứt bán đoạn: Bên nhận đại lý hưởng chênh lệch giá bán

Sơ đồ 1.4 Kế toán tiêu thụ theo phương thức đại lý, ký gửi

Tại bên giao đại lý

Doanh thu bán hàng đại lý K/c doanh thu

bán hàng thuần

Hoa hồng trả cho đại lý

TK 3331

Thuế GTGT đầu ra

TK 133

Thuế GTGT đầu vào

Tại bên nhận đại lý

bán hàng thuần

Thu tiền bán hàng đại lý

TK 3331

Thuế GTGT đầu ra Thanh toán tiền

cho bên giao đại lý

Footer Page 13 of 258

DT bán hàng chưa thuế

Số tiền thu ngay lần đầu tiên

TK 3331 Thuế GTGT đầu ra

TK 131

hàng trả chậm K/c DT hoạt

Sản phẩm đi đổi coi như bán và hàng nhận về trao đổi coi như mua Giá trao đổi

là giá bán của vật tư, thành phẩm đó trên thị trường Theo phương thức này khi xuất bán sản phẩm đem đi trao đổi, sản phẩm được coi là tiêu thụ ngay

thu thuần

DT TP mang đi trao đổi

Giá trị hàng nhận về

TK 3331 Thuế GTGT đầu ra

TK 133

đầu ra

Số tiền thiếu khi đổi hàng

Số tiền thừa khi đổi hàng

Phương thức tiêu thụ nội bộ

Là phương thức tiêu thụ sản phẩm giữa đơn vị chính với đơn vị trực thuộc hay giữa đơn vị trực thuộc với nhau trong cùng một Tập đoàn, Tổng công ty, Liên

hiệp Ngoài ra, các trường hợp doanh nghiệp xuất dùng vật tư, sản phẩm để sử dụng nội bộ, khuyến mại, trả lương hay phục vụ sản xuất kinh doanh cũng được coi là tiêu thụ nội bộ Kế toán ghi nhận vào TK 512-“Doanh thu tiêu thụ nội bộ”

Sơ đồ 1.7 Kế toán tiêu thụ theo phương thức tiêu thụ nội bộ

K/c doanh thu nội bộ

Xuất trả lương cho công nhân viên, biếu, tặng, khen thưởng

TH2: Kế toán doanh thu tiêu thụ thành phẩm cho đơn vị tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp

Sơ đồ 1.8 Kế toán doanh thu tiêu thụ (theo phương pháp tính VAT trực tiếp)

K/c doanh thu bán hàng thuần

Doanh thu bán sản phẩm, hàng hóa có thuế GTGT

TK 33311

Thuế GTGT đầu ra

TK 3333, 3332

thuế GTGT đầu ra

Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu

 Các khoản được phép ghi giảm trừ doanh thu bao gồm:

Để đẩy mạnh công tác tiêu thụ thành phẩm, doanh nghiệp thường có chế độ khuyến khích đối với khách hàng như: giảm giá hàng bán, chiết khấu thương mại, Các khoản này khi phát sinh sẽ làm giảm doanh thu tiêu thụ của doanh nghiệp

 Giảm giá hàng bán: là số tiền giảm trừ cho khách hàng ngoài hóa đơn hay hợp đồng cung cấp dịch vụ do các nguyên nhân đặc biệt như: hàng kém phẩm chất, không đúng quy cách, giao hàng không đúng thời gian, địa điểm đã thỏa thuận trong hợp đồng

 Hàng bán bị trả lại: Là doanh thu của số hàng mà doanh nghiệp đã bán được và

đã ghi nhận doanh thu nhưng sau đó khách hàng đã trả lại hàng do không tôn trọng hợp đồng kinh tế đã thỏa thuận, kém chất lượng và doanh nghiệp đã đồng ý nhận lại số hàng này

 Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp giảm giá niêm yết cho khách hàng khi khách hàng mua với số lượng lớn theo thỏa thuận về chiết khấu thương mại đã ghi trong hợp đồng kinh tế

Các khoản giảm

trừ doanh thu =

CKTM, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại

+ Thuế XK, thuế TTĐB +

Thuế GTGT (theo phương pháp trực tiếp)

17

 Các loại thuế không được khấu trừ: thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế giá trị gia tăng phải nộp theo phương pháp trực tiếp

 Tài khoản sử dụng (QĐ15/2006/QĐ – BTC, ngày 20/03/2006)

TK 521 – Chiết khấu thương mại: Tài khoản này dùng để theo dõi toàn bộ các

khoản chiết khấu thương mại đối với hàng hóa, sản phẩm tiêu thụ

Số chiết khấu thương mại đã chấp nhận

thanh toán cho khách hàng

Kết chuyển số chiết khấu thương mại sang TK 511, TK 512

TK 531 – Hàng bán bị trả lại: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu của

TK 532 – Giảm giá hàng bán: Tài khoản này dùng để phản ánh khoản tiền

doanh nghiệp giảm trừ cho bên mua trong trường hợp đặc biệt vì lý do hàng bị kém chất lượng, không đúng quy cách hoặc không đúng thời hạn ghi trong hợp đồng

Các khoản giảm giá hàng bán đã chấp

thuận cho người mua trong kỳ

Kết chuyển toàn bộ số giảm giá hàng bán sang TK 511, TK 512

Footer Page 17 of 258

 Nội dung hạch toán:

Sơ đồ 1.9 Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu (VAT khấu trừ)

TK 111, 112, 131 TK 521, 531, 532 TK 511, 512

Các khoản giảm trừ doanh thu phát sinh

Cuối kỳ K/c giảm trừ doanh thu

TK 111, 112, 141 TK 641

TK 3331 Chi phí liên quan đến

các khoản giảm trừ Thuế GTGT đầu ra

(VAT khấu trừ)

TK 1331

Thuế GTGT đầu vào (VAT khấu trừ) Với hàng bán bị trả lại, đồng thời ghi giảm giá vốn:

Trị giá vốn hàng bán bị trả lại

vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác

Chi phí bán hàng thực tế phát sinh cần được phân loại tổng hợp đúng các nội dung đã quy định Cuối kỳ hạch toán, chi phí bán hàng phải được kết chuyển để xác định kết quả kinh doanh Trường hợp doanh nghiệp có chu kỳ sản xuất kinh doanh dài, trong kỳ có ít sản phẩm sản xuất, thành phẩm tiêu thụ thì cuối kỳ hạch toán chuyển toàn bộ hoặc một phần chi phí bán hàng sang theo dõi ở loại “chi phí chờ kết chuyển”

Kế toán chi phí bán hàng sử dụng TK 641 Căn cứ vào khoản chi phí phát sinh có liên quan đến chi phí bán hàng, chi phí bán hàng được chia thành 7 tài khoản cấp 2:

 TK 6411-“Chi phí nhân viên”: Phản ánh các khoản chi phí phải trả cho nhân viên bán hàng, nhân viên đóng gói, vận chuyển, bảo quản sản phẩm bao gồm tiền lương, tiền ăn giữa ca, tiền công và các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y

tế, kinh phí công đoàn,

 TK 6412-“Chi phí vật liệu, bao bì”: Phản ánh các chi phí vật liệu, bao bì xuất dùng cho việc giữ gìn, tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ như chi phí vật liệu đóng gói sản phẩm, hàng hóa, chi phí vật liệu, nhiên liệu dùng cho bảo quản, bốc vác, vận chuyển sản phẩm, hàng hóa trong quá trình tiêu thụ, vật liệu dùng cho sửa chữa, bảo quản TSCĐ dùng cho bộ phận bán hàng

 TK 6413-“Chi phí dụng cụ, đồ dùng”: Phản ánh chi phí về công cụ, dụng cụ phục

vụ cho quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa như dụng cụ đo lường, phương tiện tính toán, phương tiện làm việc

 TK 6414-“Chi phí khấu hao TSCĐ”: Phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ ở bộ phận bảo quản, bán hàng như nhà kho, cửa hàng, bến bãi, phương tiện bốc dỡ, vận chuyển, phương tiện vận chuyển, tính toán, đo lường, kiểm nghiệm chất lượng

 TK 6415-“Chi phí bảo hành”: Phản ánh các khoản bảo hành sản phẩm, hàng hóa Riêng chi phí sửa chữa và bảo hành công trình xây lắp phản ánh ở TK 627 “Chi phí sản xuất chung” mà không phản ánh ở TK này.TK 6417-“Chi phí dịch vụ mua ngoài”: Phản ánh các chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ cho bán hàng như chi phí thuê ngoài sửa chữa TSCĐ phục vụ trực tiếp cho khâu bán hàng, tiền thuê kho, thuê bãi, tiền thuê bốc vác, vận chuyển, sản phẩm, hàng hóa đi bán, tiền trả hoa hồng cho đại lý bán hàng, cho đơn vị nhận ủy thác xuất khẩu,

Footer Page 19 of 258

 TK 6418-“Chi phí bằng tiền khác”: Phản ánh các chi phí bằng tiền khác phát sinh trong khâu bán hàng ngoài các chi phí kể trên như chi phí tiếp khách ở bộ phận bán hàng, chi phí giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, quảng cáo, chào hàng, chi phí hội nghị khách hàng,

TK 111, 112, 331, … TK 352

Chi phí dịch vụ mua ngoài Hoàn nhập dự phòng

bảo hành sản phẩm Chi phí bằng tiền khác

TK 133 Thuế GTGT đầu vào

Footer Page 21 of 258

1.3.2 Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp là toàn bộ các khoản chi phí liên quan đến hoạt động quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và phục vụ chung khác liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp

Kế toán sử dụng TK 642-“Chi phí quản lý doanh nghiệp” để tập hợp các khoản chi phí trong kỳ

Tài khoản 642 không có số dư cuối kỳ Chi phí quản lý doanh nghiệp bao gồm nhiều khoản cụ thể theo quy định hiện hành được phân thành các loại sau:

 TK 6421-“Chi phí nhân viên quản lý”:Phản ánh các khoản phải trả cho cán bộ quản lý doanh nghiệp, như tiền lương, các khoản phụ cấp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn của Ban Giám Đốc, nhân viên quản lý ở các phòng, ban của doanh nghiệp

 TK 6422-“Chi phí vật liệu quản lý”: Phản ánh chi phí vật liệu xuất dùng cho công tác quản lý doanh nghiệp như văn phòng phẩm, vật liệu sử dụng cho việc sửa chữa TSCĐ, công cụ, dụng cụ (Giá có thuế hoặc chưa có thuế GTGT)

 TK 6423-“Chi phí đồ dùng văn phòng”: Phản ánh chi phí dụng cụ, đồ dùng văn phòng dùng cho công tác quản lý (Giá có thuế hoặc chưa có thuế GTGT)

 TK 6424-“Chi phí khấu hao TSCĐ”: Phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ dùng chung cho doanh nghiệp như: nhà cửa làm việc của các phòng ban, kho tàng, vật kiến trúc, phương tiện vận tải truyền dẫn, máy móc thiết bị quản lý dùng trên văn phòng,

 TK 6425-“Thuế, phí và lệ phí”: Phản ánh chi phí về thuế, phí và lệ phí như: thuế môn bài, tiền thuê đất và các khoản phí và lệ phí khác

 TK 6426-“Chi phí dự phòng”: Phản ánh các khoản dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả tính vào chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, dự phòng trợ cấp, mất việc làm, trích lập quỹ phát triển khoa học – công nghệ

 TK 6427-“Chi phí dịch vụ mua ngoài”: Phản ánh các chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp, các khoản chi mua và sử dụng các tài liệu kỹ thuật, bằng sáng chế (không đủ tiêu chuẩn ghi nhận là TSCĐ) được tính theo phương pháp phân bổ dần vào chi phí quản lý doanh nghiệp, tiền thuê TSCĐ, chi phí trả cho nhà thầu phụ

 TK 6428-“Chi phí bằng tiền khác”: Phản ánh các chi phí khác thuộc quản lý chung của doanh nghiệp, ngoài các chi phí đã kể trên như: Chi phí hội nghị, tiếp khách, công tác phí, tàu xe, khoản chi cho lao động nữ

23

Tập hợp chi phí quản lý doanh nghiệp

thực tế phát sinh trong kỳ

Số dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng

phải trả (Chênh lệch giữa số dự phòng

phải lập kỳ này lớn hơn số dự phòng đã

lập kỳ trước chưa sử dụng hết

Dự phòng trợ cấp mất việc làm, quỹ phát

triển khoa học – công nghệ

Hoàn nhập dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả (Chênh lệch giữa số dự phòng phải lập kỳ này nhỏ hơn số dự phòng đã lập kỳ trước chưa sử dụng hết) Kết chuyển chi phi quản lý doanh nghiệp sang tài khoản xác định kết quả kinh doanh (TK 911)

Footer Page 23 of 258

Sơ đồ 1.11 Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp

Trích trước chi phí phải trả Cuối kỳ, k/c CP QLDN

Chi phí dịch vụ mua ngoài Hoàn nhập dự phòng

nợ khó đòi Chi phí bằng tiền khác

25

1.3.3 Kế toán xác định kết quả tiêu thụ và báo cáo kế toán tiêu thụ, kết quả tiêu thụ

Kết quả tiêu thụ là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp trong một thời gian nhất định, biểu hiện bằng số tiền lỗ hay lãi Kết quả tiêu thụ là chênh lệch giữa doanh thu bán hàng thuần với giá vốn hàng bán của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, lao vụ và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp

Kết quả tiêu thụ trong kỳ của doanh nghiệp sản xuất được xác định như sau:

Kết quả tiêu thụ = DT thuần về tiêu thụ – GVHB – Chi phí BH – Chi phí QLDN

vụ

-

Chiết khấu thương mại

- Giảm giá hàng bán -

Hàng bán bị trả lại

-

Thuế xuất khẩu, thuế TTĐB, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp

Để xác định kết quả tiêu thụ, kế toán sử dụng TK 911-“Xác định kết quả kinh doanh” Tài khoản này dùng để phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và các hoạt động khác trong kỳ kế toán của doanh nghiệp Tài

khoản 911 không có số dư cuối kỳ

Kết chuyển trị giá vốn TP đã tiêu thụ

Kết chuyển chi phí tài chính

Kết chuyển chi phí quản lý kinh doanh

Kết chuyển doanh thu tài chính

Kết chuyển các khoản thu nhập khác

Kết chuyển khoản ghi giảm chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp

Kết chuyển lỗ

Cuối kỳ kế toán, kết chuyển kết quả hoạt động kinh doanh sang TK 421-“Lợi nhuận chưa phân phối” để phản ánh kết quả lãi hay lỗ và tình hình phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp

Tài khoản 421 có 2 tài khoản cấp 2:

 TK 4211-“Lợi nhuận chưa phân phối năm trước”

 TK 4212-“Lợi nhuận chưa phân phối năm nay”

Footer Page 25 of 258

Nợ TK 421 Có

Số lỗ về hoạt động kinh doanh của doanh

nghiệp;

Trích lập các quỹ của doanh nghiệp;

Chia cổ tức, lợi nhuận cho các cổ đông,

cho các nhà đầu tư, các bên tham gia liên

doanh;

Bổ sung nguồn vốn kinh doanh;

Nộp lợi nhuận lên cấp trên

Số lợi nhuận thực tế của hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ;

Số lợi nhuận cấp dưới nộp lên, số lỗ của cấp dưới được cấp trên cấp bù;

Xử lý các khoản lỗ về hoạt động kinh doanh

 Sổ chi tiết chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp: nhằm phản ánh chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp theo từng đối tượng tập hợp chi phí (nhóm hàng hoặc nội dung chi phí)

 Sổ chi tiết doanh thu bán hàng: được lập để theo dõi các chỉ tiêu về doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu thuần, lãi gộp của từng loại thành phẩm

đã tiêu thụ Sổ được ghi chi tiết cho từng hóa đơn bán hàng, từng lần và theo tài khoản đối ứng

 Sổ chi tiết thanh toán với người mua: trong trường hợp doanh nghiệp bán chịu hàng cho khách, doanh nghiệp phải mở sổ chi tiết thanh toán với từng người mua chịu Trong đó, những khách hàng thường xuyên phải phản ánh riêng một sổ, còn những khách hàng không thường xuyên có thể phản ánh chung trên một sổ

1.4.2 Hình thức sổ tổng hợp

Để ghi chép và hệ thống hóa thông tin kế toán, mỗi doanh nghiệp sử dụng một loại hình thức sổ kế toán nhất định, phù hợp với đặc điểm, quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh, yêu cầu quản lý và trình độ đội ngũ cán bộ kế toán của doanh nghiệp Hiện nay doanh nghiệp được áp dụng một trong năm hình thức sổ kế toán sau: Nhật ký – Chứng từ, Nhật ký – Sổ cái, Nhật ký chung, Chứng từ ghi sổ, Kế toán trên máy tính

Nếu đơn vị áp dụng hình thức sổ Nhật ký chung thì:

Đặc trưng cơ bản của hình thức kế toán Nhật ký chung: tất cả các nghiệp vụ kinh

tế, tài chính phát sinh đều phải được ghi vào sổ Nhật ký, mà trọng tâm là sổ Nhật ký chung, theo trình tự thời gian phát sinh và theo nội dung kinh tế (định khoản kế toán) của nghiệp vụ đó Sau đó lấy số liệu trên các sổ nhật ký để ghi sổ cái theo từng nghiệp

vụ phát sinh

Ưu điểm: Dễ ghi, dễ đối chiếu, có thể phân công lao động kế toán

Nhược điểm: Ghi trùng lặp

Footer Page 27 of 258

Sơ đồ 1.13 Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức nhật ký chung

Trong đó:

Ghi hàng ngày Ghi cuối tháng hoặc ghi định kì Quan hệ đối chiếu kiểm tra

Chứng từ kế toán

TT và XĐKQ

SỔ NHẬT KÝ CHUNG

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC

ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ THÀNH PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH MTV NHÀ XUẤT BẢN TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG

VÀ BẢN ĐỒ VIỆT NAM 2.1 Khái quát chung về công ty TNHH một thành viên Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam

2.1.1 Sơ lược thông tin về công ty

Công ty TNHH MTV NXB Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ Việt Nam là công ty 100% vốn Nhà nước, trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, có tư cách pháp nhân, con dấu, biểu tượng riêng, được mở tài khoản tiền Việt Nam và ngoại tệ tại kho bạc nhà nước và các Ngân hàng trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật hoạt động trong các lĩnh vực: xuất bản, in, phát hành và các hoạt động khác liên quan đến lĩnh vực Tài nguyên - Môi trường trên phạm vi cả nước và nước ngoài; theo Luật Doanh nghiệp, Luật Xuất bản, Điều lệ tổ chức và hoạt động của Công ty

Tên gọi đầy đủ: Công ty TNHH MTV Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản

đồ Việt Nam

Tên giao dịch: NXB Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam (viết tắt là:TMBVN)

Tên giao dịch quốc tế : Viet Nam Publishing House of Natural Resources, Environment and Cartography (viết tắt là: NARENCA)

Trụ sở chính : Số 85, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Số điện thoại : 043- 8344108 Fax : 043- 8344610

Số tài khoản Việt Nam đồng: 10201000000648.2

Số tài khoản ngoại tệ: 102202000000048.1

2.1.2 Quá trình hình thành và phát triển của công ty

Từ khi thành lập đến nay Công ty TNHH MTV NXB Tài nguyên – Môi trường

và Bản đồ Việt Nam không ngừng phát triển về quy mô, về năng lực sản xuất kinh

doanh với các mốc chính như sau:

 Ngày 28 tháng 01 năm 1995, Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chính ban hành quyết định số 18/QĐ-ĐC về việc thành lập Nhà xuất bản Bản đồ (tiền thân của

 Ngày 30/10/1998, Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chính ban hành quyết định số 631/1998/QĐ-ĐC về việc chuyển bộ phận thanh vẽ chế in thuộc công ty Trắc địa

Trải qua chặng đường dài xây dựng và phát triển, hiện nay, Công ty TNHH một thành viên NXB Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam đã trở thành Doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực thành lập, xuất bản, in, phát hành các thể loại bản đồ, tập bản đồ, các loại sách, tài liệu, văn bản pháp quy ngành Tài nguyên Môi trường…

2.1.3 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh

Chức năng và nhiệm vụ của công ty được quy định tại Điều 5, Quyết định số

919/QĐ-BTNMT do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ký ngày 24/5/2010:

 Thực hiện các nhiệm vụ được Bộ Tài nguyên và Môi trường giao trong lĩnh vực biên tập, xuất bản, in và phát hành bản đồ, sách, tài liệu chuyên ngành về tài nguyên - môi trường trên phạm vi cả nước và nước ngoài

 Tổng hợp nhu cầu xuất bản bản đồ, sách, tài liệu ngành Tài nguyên – Môi trường

và các xuất bản phẩm khác, trình Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Thông tin

và Truyền thông phê duyệt kế hoạch xuất bản; ký quyết định xuất bản theo kế hoạch đã được phê duyệt

 Xuất bản các loại sách, tài liệu chuyên ngành phục vụ công tác quản lý, phổ biến pháp luật, khoa học - kỹ thuật, thông tin, tuyên truyền về Tài nguyên – Môi trường theo quy định của pháp luật

 Biên tập, xuất bản, in và phát hành hệ thống bản đồ địa hình, địa chính, hành chính, bản đồ nền cơ sở; bản đồ, tập bản đồ, atlas, quả cầu chuyên ngành, chuyên

đề trên giấy, CD - rom, mạng nternet và trên các phương tiện khác, phục vụ công tác quản lý của Bộ Tài nguyên và Môi trường, phục vụ các mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - kỹ thuật và nâng cao dân trí

 Ứng dụng, chuyển giao công nghệ, tư vấn dịch vụ trong các lĩnh vực: xuất bản,

in ấn, phát hành, đo đạc, bản đồ; thiết kế xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin địa lý,

cơ sở dữ liệu đất đai, tài nguyên môi trường và phát triển các ứng dụng GIS

 In và phát hành các loại sách, tạp chí, lịch, nhãn bao bì hàng hóa, sản phẩm quảng cáo và các ấn phẩm khác phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu

 Kinh doanh sản phẩm, thiết bị, vật tư trong lĩnh vực xuất bản, in, phát hành, quảng cáo

 Dịch vụ cho thuê nhà, xưởng, văn phòng, kho bãi

 Dịch vụ đào tạo, bồi dưỡng công nghệ mới trong lĩnh vực in ấn, đo đạc bản đồ

 Thực hiện một số nhiệm vụ, dịch vụ ngoài lĩnh vực tài nguyên - môi trường khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép

Footer Page 31 of 258

2.1.4 Đặc điểm tổ chức quản lý tại công ty TNHH một thành viên Nhà Xuất Bản Tài

Nguyên – Môi Trường và Bản Đồ Việt Nam

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại công ty TNHH một thành viên Nhà

xuất bản Tài Nguyên Môi trường và Bản đồ Việt Nam

(Nguồn: Phòng Tài chính – Kế toán)

Trong đó:

Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc : Đại diện chủ sở hữu của công ty, thực hiện các

chức năng điều hành quản lý công ty, chịu trách nhiệm trước chủ sở hữu công ty và pháp luật về sự phát triển của công ty theo mục tiêu và nhiệm vụ được giao

Kiểm soát viên: Do chủ sở hữu bổ nhiệm có nhiệm vụ kiểm tra tính hợp pháp,

trung thực, cẩn trọng của Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc trong tổ chức thực hiện quyền của chủ sở hữu, trong điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty; thẩm định báo cáo tài chính báo cáo đánh giá công tác quản lý và một số báo cáo khác của

Phó tổng GĐ 2 Phó tổng GĐ 1

Văn phòng

Phòng

kế hoạch thị trường

Phòng tài chính-

kế toán

Phòng biên tập tư liệu bản đồ

Phòng biên tập sách

Trung tâm phát triển ứng dụng GIS

Phòng

Công nghệ - đào tạo

Trung tâm phát hành

Phòng Quản lý xuất bản

Trung tâm biên tập

và công nghệ cao

Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh

Xí nghiệp bản đồ

33

Phó tổng giám đốc: Giúp chủ tịch kiêm Tổng giám đốc công ty điều hành một

hoặc một số lĩnh vực hoạt động của công ty theo sự phân công hoặc ủy quyền của chủ tịch kiêm tổng giám đốc Phó tổng giám đốc chịu trách nhiệm truớc Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc và truớc pháp luật về nhiệm vụ được phân công hoặc ủy quyền Phó Tổng giám đốc do Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc đề nghị chủ sở hữu công ty quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm

Văn phòng

Văn phòng là đơn vị trực thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản

đồ Việt Nam, có chức năng tham mưu, giúp việc ban Tổng Giám đốc NXB về công tác

đối nội, đối ngoại và quản lý hoạt động chung trong toàn bộ NXB

 Chỉ đạo, tổ chức và điều hành hoạt động sản xuất – kinh doanh của Nhà xuất bản

 Xây dựng kế hoạch dài hạn và chiến lược phát triển của Nhà xuất bản

 Xây dựng kế hoạch sản xuất – kinh doanh hàng năm

Phòng Tài chính – Kế toán

Phòng Tài chính – Kế toán là đơn vị trực thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng:

 Tham mưu, giúp việc cho lãnh đạo Nhà xuất bản về công tác quản lý tài chính

 Chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị trực thuộc, thực hiện đúng theo quy định của nhà nước trong lĩnh vực tài chính kế toán

Phòng biên tập – Tƣ liệu bản đồ

Phòng Biên tập - Tư liệu Bản đồ là đơn vị trực thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên –

Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng:

 Nghiên cứu, ứng dụng, thử nghiệm, xây dựng quy trình kỹ thuật và thực hiện công tác biên tập, thiết kế các thể loại bản đồ, tập bản đồ, atlas chuyên đề; tập bản đồ, Atlas điện tử

 Quản lý kỹ thuật, chỉ đạo sản xuất xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin địa lý

 Thu thập, đánh giá, cập nhật, lưu trữ, giao dịch và giao nộp tư liệu

 Tham gia các hoạt động tìm kiếm việc làm với vai trò tư vấn, báo cáo về kỹ thuật phục vụ xây dựng các Dự án

Footer Page 33 of 258

Phòng Công nghệ - Đào tạo

Phòng Công nghệ - Đào tạo là đơn vị trực thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng:

 Quản lý công nghệ và đào tạo nhân lực của Nhà xuất bản Tài nguyên Môi trường

và Bản đồ Việt Nam

 Nghiên cứu công nghệ mới thành lập Bản đồ ứng dụng vào sản xuất của NXB

 Bảo trì, bảo dưỡng trang thiết bị Tin học toàn NXB

 Tham mưu đề xuất cho lãnh đạo về các phần mềm phục vụ sản xuất

Phòng Biên tập sách

Phòng Biên tập Sách là đơn vị trực thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường

và Bản đồ Việt Nam, có chức năng tham mưu, giúp việc ban Tổng Giám đốc NXB về lĩnh vực quản lý, tổ chức xuất bản các sách, tài liệu, giáo trình chuyên ngành và các xuất bản phẩm khác, phục vụ công tác quản lý, phổ biến pháp luật, khoa học – kỹ thuật, thông tin tuyên truyền về các lĩnh vực Tài nguyên – Môi trường, văn hóa – xã hội và nâng cao dân trí

Phòng quản lý Xuất bản

Phòng Quản lý Xuất bản là đơn vị trực thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng tham mưu, giúp việc ban Tổng Giám đốc NXB về công tác quản lý xuất bản, tổ chức bản thảo và xuất bản các bản đồ, atlas chuyên ngành, chuyên đề trên giấy và điện tử, phục vụ các lĩnh vực đo đạc – bản đồ, tài nguyên – môi trường trên phạm vi cả nước

Trung tâm Phát triển Ứng dụng GIS

Trung tâm Phát triển Ứng dụng GIS là đơn vị sản xuất – kinh doanh, hạch toán

phụ thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng,

 Thành lập các loại bản đồ theo công nghệ tin học: Bản đồ, hồ sơ địa giới hành chính; Bản đồ hiện trạng, kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất; Bản đồ quy hoạch ngành; Bản đồ nền cơ sở; Bản đồ chuyên đề về giao thông, y tế, giáo dục, lịch sử, môi trường,…

 Đo đạc, thành lập và hiện chỉnh bản đồ địa hình các tỷ lệ, bản đồ địa chính, địa chính cơ sở

 Tư vấn, lập dự án và giám sát thi công các công trình thuộc lĩnh vực: đất đai, đo đạc bản đồ, cơ sở dữ liệu GIS và các ứng dụng GIS

 Tư vấn dịch vụ trong các lĩnh vực xuất bản, in ấn, phát hành bản đồ trên giấy trên mạng Internet và trên đĩa CD-ROM, đo đạc, bản đồ;

 In phun các loại bản đồ, quét ảnh (scan) khổ lớn với độ phân giải cao

35

Xí nghiệp Bản đồ

Xí nghiệp Bản đồ là đơn vị sản xuất – kinh doanh, hạch toán phụ thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng, nhiệm vụ sản xuất – kinh doanh về biên tập, chế bản bản đồ địa hình; xây dựng cơ sở dữ liệu và tư vấn dịch

vụ trong lĩnh vực đo đạc bản đồ, tài nguyên – môi trường trên phạm vi cả nước

Trung tâm Biên tập và Công nghệ cao

Trung tâm Biên tập và Công nghệ cao là đơn vị sản xuất - kinh doanh, hạch toán phụ thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng, nhiệm vụ sản xuất - kinh doanh về biên tập, đo đạc bản đồ địa hình, địa chính; xây dựng cơ sở dữ liệu và tư vấn, dịch vụ trong lĩnh vực đo đạc - bản đồ, tài nguyên - môi trường trên phạm vi cả nước

Trung tâm Phát hành

Trung tâm Phát hành là đơn vị sản xuất – kinh doanh, hạch toán phụ thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng, nhiệm vụ giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm địa chính và bản đồ, làm dịch vụ sản phẩm vật tư trong lĩnh vực in ấn, phát hành

Chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh

Chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị sản xuất – kinh doanh trực thuộc Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, có chức năng, nhiệm vụ:

 Thực hiện các nhiệm vụ Nhà xuất bản giao trong lĩnh vực biên tập, xuất bản, in và phát hành hệ thống bản đồ địa hình, địa chính, hành chính, bản đồ nền cơ sở; bản đồ; tập bản đồ, atlas, quả cầu chuyên ngành, chuyên đề trên giấy, CD-rom, mạng internet và trên các phương tiện khác, phục vụ công tác quản lý của Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, phục vụ mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học – kỹ thuật và nâng cao dân trí

 Thành lập bản đồ và hồ sơ địa giới hành chính, bản đồ hành chính các cấp; xây dựng bản đồ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đo vẽ, thành lập và hiện chỉnh bản

2.1.5 Đặc điểm bộ máy kế toán và chế độ kế toán vận dụng tại công ty

2.1.5.1 Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán tại công ty TNHH một thành viên Nhà xuất

bản Tài nguyên – Môi trường và bản đồ Việt Nam

Sơ đồ 2.2 Bộ máy kế toán

(Nguồn: Phòng Tài chính – Kế toán)

Trong đó:

Kế toán trưởng: Có nhiệm vụ tổ chức và thực hiện các công tác Kế toán của

Công ty theo Luật Kế toán, Luật Thống kê và các quy định khác của Nhà nuớc về công tác Tài chính, kế toán chịu trách nhiệm trước pháp luật và chủ tịch kiêm Tổng giám đốc về nhiệm vụ được phân công hoặc ủy quyền

Kế toán tiền lương và BHXH: Thực hiện các công việc liên quan đến tiền lương

và các khoản trích theo lương

Kế toán Thuế, kiêm phụ trách các đơn vị trực thuộc: Theo dõi tình hình thực

hiện nghĩa vụ của công ty đối với Nhà nước về các khoản thuế GTGT, thuế TTĐB, thuế TNDN và thực hiện nhiệm vụ quản lý công tác kế toán tại một số đơn vị trực thuộc

Kế toán TSCĐ, hàng hóa thanh toán: Tập hợp các chi phí CDCB, chi phí sửa

chữa TSCĐ, chi phí nhà xưởng, lập quyết toán XDCB, chi phí sửa chữa hoàn thành Cập nhật tăng giảm TSCĐ Lập danh sách tăng giảm TSCĐ từng tháng, năm.,,,và thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến kế toán hàng hóa như: Thêm mã hàng mới, lập phiếu nhập kho, và nhập chi phí, kiểm kê, tổng hợp và kiểm tra số liệu hàng hóa….và thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến thanh toán

Kế toán trưởng

Kế toán tiền

lương, BHXH

Kế toán tổng hợp tiền mặt kiêm phụ trách các đơn vị trực thuộc

Kế toán tại Nhà máy in Bản đồ và chi nhánh NXB tại thành phố Hồ Chí Minh

Kế toán tiền gửi ngân hàng kiêm thủ quỹ

Kế toán Thuế kiêm phụ trách đơn vị trực thuộc

Kế toán TSCĐ, hàng hóa, thanh toán

Kế toán tại trung tâm biên tập và công nghệ cao, xí nghiệp bản đồ, trung tâm phát triển GIS, trung tâm phát hành

37

Kế toán tổng hợp tiền mặt kiêm phụ trách các đơn vị trực thuộc: thực hiện

các nhiệm vụ liên quan đến hạch toán bằng tiền mặt và quản lý một số đơn vị trực thuộc của công ty

Kế toán tiền gửi ngân hàng kiêm Thủ quỹ: có trách nhiệm bảo quản và quản lý

quỹ tiền mặt tại doanh nghiệp, thực hiện các nghiệp vụ nhập xuất tiền mặt thông qua các phiếu thu, phiếu chi tiền mặt, đồng thời thủ quỹ còn có nhiệm vụ kiểm kê tiền mặt tại quỹ mỗi ngày Thủ quỹ Công ty còn kiêm nhiệm công tác hạch toán tiền gửi, tiền vay và thực hiện các giao dịch với ngân hàng

2.1.5.2 Các chính sách kế toán áp dụng tại công ty

 Công ty áp dụng hình thức ghi sổ kế toán là hình thức sổ Nhật ký chung

 Chế độ kế toán áp dụng tại công ty theo quyết định 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ tài chính về việc ban hành chế độ kế toán doanh nghiệp lớn

 Niên độ kế toán: Công ty bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 dương lịch hàng năm

 Đơn vị tiền tệ sử dụng trong ghi chép kế toán: đồng Việt Nam

 Phương pháp kế toán hàng tồn kho: Công ty hiện nay đang áp dụng phương pháp

kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, là phương pháp theo dõi và phản ánh tình hình hiện có, biến động tăng giảm hàng tồn kho một cách thường xuyên liên tục trên các tài khoản, phản ánh từng loại hàng tồn kho

 Phương pháp tính giá xuất kho: Bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ

 Phương pháp tính thuế GTGT: Phương pháp khấu trừ

Footer Page 37 of 258

2.2 Thực trạng kế toán tiêu thụ thành phẩm tại công ty TNHH một thành viên Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam

2.2.1 Kế toán giá vốn thành phẩm tiêu thụ

tế của thành phẩm Khi có nghiệp vụ xuất kho, kế toán của công ty ghi nhận số lượng

mà chưa ghi giá thành phẩm Đến cuối kỳ, kế toán mới tính giá của cả kỳ từ các lô hàng nhập trong kỳ

Công thức tính giá thực tế bằng phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ như sau:

Ví dụ: Đầu tháng 12/2014, bản đồ hành chính Việt Nam 1/2,200.000 mới (63

tỉnh) có số dư đầu kỳ 3.582 tờ với tổng giá trị 39.351.852 đồng, số lượng nhập trong

Số lượng xuất bán trong tháng là: 4.233 tờ Do đó, giá thực tế của bản đồ HCVN

xuất bán trong tháng là: 4.233 * 10.993 = 12.455.969 (đồng)

39

2.2.1.2 Thực trạng kế toán giá vốn thành phẩm

Chứng từ kế toán và thủ tục nhập, xuất kho thành phẩm Hiện nay, để hạch toán thành phẩm công ty sử dụng các chứng từ: phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, hóa đơn GTGT Các chứng từ này được lập thành 3 liên, tùy thuộc vào nội dung chứng từ mà mỗi liên được gửi tới nơi theo quy định

Kế toán nhập các chứng từ đầu vào như phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, phiếu thu, phiếu chi vào phần mềm đã được cài đặt sẵn để tổng hợp số liệu làm căn cứ lập các báo cáo Khi có nghiệp vụ kinh tế phát sinh, kế toán phản ánh trên sổ Nhật ký chung sau đó mới đến các sổ chi tiết liên quan

Đối với thành phẩm nhập kho: Sản phẩm của công ty sau khi hoàn thành ở giai

đoạn công nghệ cuối cùng được phòng kiểm tra chất lượng xác nhận là đạt yêu cầu thì nhập kho Hàng ngày, ở các xí nghiệp trực tiếp sản xuất có sản phẩm hoàn thành sẽ được tổ phó mang đến kho Phòng vật tư thuộc nhà máy in bản đồ này sẽ viết phiếu nhập kho, thủ kho làm nhiệm vụ đối chiếu số liệu hàng nhập kho tổ phó mang đến và

ký xác nhận vào phiếu, phiếu nhập kho được nhập thành 3 liên:

 Liên 1: Lưu tại phòng vật tư của nhà máy in

 Liên 2: Thủ kho giữ lại làm căn cứ ghi vào thẻ kho, sau đó chuyển lên phòng kế toán nhập vào phần mềm máy tính

 Liên 3: Lưu hành nội bộ

Footer Page 39 of 258

Ví dụ 1: Ngày 10/12, Nhà máy in Bản đồ nhập kho 6.500 tờ bản đồ HCVN tỷ lệ

1/2,200.000 mới (63 tỉnh)

Mẫu 2.1 Phiếu nhập kho

Công ty TNHH MTV NXB Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam

ĐC: 85, Nguyễn Chí Thanh, Hà Nội

Mẫu số 01 – VT

(Ban hành theo QĐ số 15/2006/QĐ – BTC) Ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng BTC

PHIẾU NHẬP KHO

Ngày 10 tháng 12 năm 2014

Họ tên người giao hàng : Nguyễn Văn Nam

Theo biên bản kiểm nghiệm số 08 ngày 10/12/2014

Nhập tại kho: Thành phẩm

Số: 145

(Nguồn: Phòng Tài chính – Kế toán)

Đơn giá thành phẩm nhập kho được kế toán ghi nhận vào cuối tháng theo giá thành thực tế

Đối với thành phẩm xuất kho: Căn cứ vào đơn đặt hàng và hợp đồng kinh tế đã

ký kết giữa khách hàng và công ty, đến thời hạn giao hàng, phòng kế toán viết hoá đơn GTGT và các chứng từ liên quan đến việc thu tiền hàng Sau khi nhận được quyết định xuất bán thành phẩm, kế toán tiến hành lập phiếu xuất kho và hóa đơn GTGT

Phiếu xuất kho gồm 3 liên:

 Liên 1: Lưu tại phòng vật tư

 Liên 2: Lưu tại phòng kế toán

 Liên 3: Thủ kho giữ

Thủ kho (Ký, họ tên)

Kế toán trưởng (Ký, họ tên)

Giám đốc (Ký, họ tên)