Trong thiết kế, chế tạo laser YAG:Nd cần phải lựa chọn cấu hình quantron sao cho năng lượng bơm được hấp thụ nhiều nhất và phân bố năng lượng này trong thanh hoạt chất càng đồng nhất cà
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG
VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUÂN SỰ
-
LÊ NGỌC ANH
TÍNH TOÁN NĂNG LƯỢNG HẤP THỤ TRONG THANH HOẠT CHẤT CỦA LASER RẮN YAG:Nd BƠM BẰNG ĐÈN FLASH PHỤC VỤ MỤC ĐÍCH
QUÂN SỰ
Chuyªn ngµnh: Quang häc M· sè: 62 44 01 09
Tãm t¾t luËn ¸n tiÕn sÜ vËt lý
Hµ néi - 2016
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
Viện Khoa học và Công nghệ quân sự - Bộ quốc phòng
Người hướng dẫn khoa học:
TS Phạm Vũ Thịnh
TS Nguyễn Thu Cầm
Ph¶n biÖn 1: PGS TS Chu Đình Thúy
Viện Vật lý - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Ph¶n biÖn 2: PGS TS Hồ Quang Qúy
Viện Khoa học và Công nghệ quân sự
Ph¶n biÖn 3: PGS TS Lê Hoàng Hải
Học viện Kỹ thuật quân sự
Luận án được bảo vệ trước hội đồng chấm luận án tiến sĩ họp tại Viện Khoa học và Công nghệ quân sự vào hồi…… h……… ngày……tháng …… năm 2016
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Viện khoa học và Công nghệ quân sự
- Thư viện Quốc gia Việt Nam
Trang 3A GIỚI THIỆU LUẬN ÁN
1 Ý nghĩa của luận án
Do có nhiều ưu điểm nổi bật laser YAG:Nd hiện nay vẫn là loại laser được sử dụng phổ biến, nhất là trong các thiết bị quân sự (đo cự
ly, điều khiển hỏa lực,…) Đối với laser YAG:Nd nguồn bơm quang học thường được sử dụng là đèn flash (chứa khí Xe hoặc Kr) và các laser bán dẫn Mặc dù xét về hiệu suất chuyển đổi năng lượng, nguồn bơm bằng laser bán dẫn có ưu thế hơn so với đèn flash Nhưng vì nhiều lý do kinh tế và kỹ thuật các laser YAG:Nd bơm bằng đèn flash dùng trong quân sự vẫn chiếm tỷ lệ lớn Do đèn flash bức xạ trong một vùng phổ rộng (từ vùng tử ngoại cho đến vùng hồng ngoại gần) nên một phần lớn năng lượng bơm hấp thụ trong thanh hoạt chất
bị chuyển hóa thành nhiệt năng Vì vậy người ta thường sử dụng hệ thống làm mát để giảm thiểu các tác động không mong muốn của các hiệu ứng nhiệt Để tập trung năng lượng bơm vào thanh hoạt chất, đèn flash và thanh hoạt chất thường được đặt trong các ống phản xạ
Tổ hợp bao gồm: thanh hoạt chất, đèn flash, ống phản xạ, ống chứa
chất làm mát và chất làm mát thường được gọi là quantron Về thực
chất quantron là đầu phát laser khi chưa có các gương phản xạ Trong
thiết kế, chế tạo laser YAG:Nd cần phải lựa chọn cấu hình quantron
sao cho năng lượng bơm được hấp thụ nhiều nhất và phân bố năng lượng này trong thanh hoạt chất càng đồng nhất càng tốt, để hạn chế tối đa các gradient nhiệt độ sinh ra trong thanh hoạt chất Xuất phát
từ lý do này mà việc nghiên cứu "Tính toán năng lượng hấp thụ trong thanh hoạt chất của laser rắn YAG:Nd bơm bằng đèn flash phục vụ mục đích quân sự" đã được đề xuất Mô hình tính toán sẽ giúp lựa chọn cấu hình quantron tối ưu nhất có thể, ngoài ra nó còn là một
công cụ phân tích đánh giá các giải pháp công nghệ và kỹ thuật được
áp dụng Việc xác định năng lượng bơm được hấp thụ, năng lượng nhiệt sinh ra và phân bố năng lượng này trong thanh hoạt chất còn là phần việc không thể thiếu được trong quá trình xây dựng mô hình tính toán tổng thể cho laser YAG:Nd
Trang 42 Mục tiêu và nhiệm vụ của luận án
Mục tiêu của luận án:
Tính toán xác định năng lượng bơm được hấp thụ, năng lượng
nhiệt sinh ra và phân bố năng lượng này trong thanh hoạt chất của laser YAG:Nd bơm bằng đèn flash Mô hình tính toán là công cụ để phân tích đánh giá mức độ ảnh hưởng của các hiệu ứng nhiệt trong thanh hoạt chất và để tiến hành các khảo sát mô phỏng nhằm tìm các phương án tối ưu cho quantron của loại laser này Các kết quả tính toán còn là cơ sở ban đầu để xây dựng mô hình tính toá mô phỏng
toàn bộ hoạt động của laser
Những nội dung nghiên cứu chính của luận án:
- Nghiên cứu phương pháp Monte-Carlo ray tracing và cách thức phần mềm Zemax, sử dụng phương pháp này trong chế độ không tuần tự để xác định phân bố năng lượng bức xạ đươc hấp thụ trong các hệ thống quang học phức tạp
- Xây dựng mô hình tính toán cho quantron của laser YAG:Nd bơm bằng đèn flash để xác định năng lượng bơm được hấp thụ, năng lượng nhiệt sinh ra và phân bố năng lượng này trong thanh hoạt chất
- Nghiên cứu phương pháp đánh giá các quang sai mặt sóng do các hiệu ứng nhiệt trong thanh hoạt chất gây ra bằng các đa thức Zernike
- Sử dụng mô hình tính toán tiến hành một số khảo sát mô phỏng, đánh giá khả năng của một số phương pháp thực nghiệm và xử lý kết quả đo
- Khảo sát quantron của một mẫu laser YAG:Nd bơm bằng đèn flash dùng cho máy đo xa đơn xung dạng cầm tay
3 Các kết quả chính của luận án
1 Đã xây dựng được mô hình tính toán xác định năng lượng bơm được hấp thụ, năng lượng nhiệt sinh ra và phân bố năng lượng này trong thanh hoạt chất cho laser rắn YAG:Nd bơm bằng đèn flash
2 Bằng các nghiên cứu khảo sát đã chứng minh rằng mô hình tính toán được xây dựng là công cụ hữu hiệu để xác định cấu
Trang 5hình tối ưu cho quantron, đánh giá khả năng của các phương pháp thực nghiệm và xử lý các kết quả đo
3 Chứng minh được vai trò của mô hình tính toán trong việc đánh giá định lượng ảnh hưởng của các hiệu ứng nhiệt đối với các đặc trưng của chùm tia laser
B NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN
Nội dung chính của luận án được trình bày trong 4 chương Chương 1 trình bày tổng quan các vấn đề vật lý trọng yếu liên quan đến quantron của laser YAG:Nd Chương 2 trình bày cụ thể mô hình tính toán được xây dựng dựa trên phương pháp Monte-Carlo ray tracing với sự trợ giúp của phần mềm chuyên dụng Zemax Chương 3
sử dụng mô hình tính toán đã được xây dựng để khảo sát ảnh hưởng của các thành phần có trong quantron, đánh giá khả năng của hai phương pháp thực nghiệm Chứng minh vai trò quan trọng của mô hình trong việc xử lý các kết quả thực nghiệm Chương 4 áp dụng mô hình tính toán cho trường hợp cụ thể là đầu phát laser YAG:Nd dùng trong các máy đo xa cầm tay trong quân sự để tìm phương án tối ưu trong thiết kế chế tạo
CHƯƠNG 1: LASER YAG:Nd BƠM BẰNG ĐÈN FLASH
VÀ CÁC HIỆU ỨNG NHIỆT QUANG TRONG THANH HOẠT CHẤT
Trong chương này, các đặc trưng cần thiết của các thành phần trong quantron của laser YAG:Nd được tổng hợp, phân tích, đánh giá nhằm phục vụ cho mục đích xây dựng mô hình tính toán
Các vấn đề liên quan đến hiệu ứng nhiệt trong thanh hoạt chất cũng được đề cập như: chuyển đổi năng lượng trong laser YAG:Nd bơm bằng đèn flash, nguyên nhân sinh ra các gradient nhiệt, các hiệu ứng nhiệt quang trong thanh hoạt chất
Một số phương pháp thực nghiệm để xác định các đặc trưng của hiệu ứng nhiệt trong thanh hoạt chất cũng được xem xét trong đó đặc
Trang 6biệt chú ý đến hai phương pháp là: phương pháp sử dụng chùm tia thử dựa trên tiêu hình (caustic) của chùm tia khi đi qua thanh hoạt chất và phương pháp sử dụng sensor mặt sóng Các vấn đề liên quan đến việc sử dụng các đa thức Zernike để lượng hóa quang sai mặt sóng
CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG MÔ HÌNH TÍNH TOÁN PHÂN BỐ NĂNG LƯỢNG TRONG THANH HOẠT CHẤT CỦA LASER
YAG:Nd BƠM BẰNG ĐÈN FLASH
Xác định năng lượng hấp thụ và phân bố năng lượng này trong thanh hoạt chất là một vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với việc thiết
kế chế tạo laser YAG:Nd bơm bằng đèn flash Các tham số kể trên có thể biểu diễn tường minh chỉ trong những trường hợp đặc biệt Trong trường hợp tổng quát các tham số này chỉ có thể xác định được thông qua tính toán bằng phương pháp số
2.1 Phương pháp Monte - Carlo Ray Tracing
Phương pháp ray tracing là phương pháp xác định độ chiếu sáng của các vật thể bằng cách dựng lại đường đi của các tia sáng Các tia sáng được xác định bởi hướng truyền, bước sóng và cường độ Các tia sáng lan truyền tuân theo các định luật quang hình Khi tương tác với các vật thể, tia sáng có thể bị phản xạ, khúc xạ, tán xạ và hấp thụ tùy thuộc vào các đặc tính quang học của vật thể
Phương pháp ray tracing là một trong những phương pháp hữu hiệu để tính toán xác định phân bố năng lượng trong các hệ thống quang học phức tạp Phương pháp Monte Carlo ray tracing là sự mở rộng của phương pháp ray tracing trong đó tính đến chiếu sáng thứ cấp Nhược điểm chủ yếu của phương pháp MCRT là tạo ra phương sai lớn, nhưng điều này có thể được hạn chế bằng cách tăng số lần lấy mẫu Vì các kết quả tính bằng phương pháp MCRT hội tụ rất chậm, nên đòi hỏi phải có số lần lấy mẫu lớn để có thể giảm phương sai đến mức cần thiết
Trang 72.2 Mô hình tính toán cho quantron của laser YAG:Nd bơm bằng đèn flash
Từng thành phần của quantron được mô phỏng với các đặc trưng vật lý cụ thể và được tổ hợp thành mô hình tính toán hoàn chỉnh với
sự trợ giúp của phần mềm Zemax Dữ liệu tính toán từ Zemax được
xử lý bằng phần mềm Matlab
2.2.1 Mặt phản xạ
Trong các quantron thường dùng, các mặt phản xạ có dạng hình trụ rỗng với thiết diện là hình elip, hình tròn, hình ovan, hai hoặc bốn hình elip chung tiêu cự vv…Trong các đối tượng có sẵn của Zemax không có bề mặt nào tương tự như các mặt phản xạ thường dùng nên đòi hỏi phải tạo mới đối tượng này Bằng ngôn ngữ C++ có thể xây dựng được một thư viện liên kết động (file DLL) để tạo ra một phần
bề mặt trụ có tiết diện là hình elip (Hình 2.1) Với đối tượng này cùng với các đối tượng có sẵn trong Zemax ta có thể dễ dàng tạo ra các bộ phản xạ thường được sử dụng có cấu trúc khác nhau
Hình 2.1: Hình ống có tiết diện elip được tạo bởi thư viện liên kết
động (file DLL)
Bề mặt phản xạ cong, thực
chất được mô phỏng bằng
các tam giác nhỏ ghép lại
với nhau (Hình 2.2) Mỗi
một tam giác nhỏ đó được
gọi là một facet
Hình 2.2: Mô hình của facet để mô
phỏng mặt cong của hộp phản xạ
Trang 8Bề mặt phản xạ thường có hệ số phản xạ, hệ số hấp thụ (truyền qua) và hệ số tán xạ nhất định Sử dụng các khả năng mô phỏng lớp phủ (coating) và mô phỏng tán xạ (scattering) của Zemax trong chế
độ không tuần tự, ta có thể mô phỏng các hiệu ứng này
2.2.2 Đèn flash bơm năng lượng cho thanh hoạt chất
Đèn flash được mô phỏng bằng đối tượng nguồn sáng hình trụ (Source Volume Cylinder) trong Zemax với đường kính và độ dài được xác định bằng công cụ soạn thảo thành phần không tuần tự (Non-Sequential Component Editor) Phổ bức xạ của đèn bơm phụ thuộc vào chất khí bên trong đèn kích (Xe hay Kr), vào áp suất bên trong đèn (450 torr; 700torr; 740torr…) và mật độ dòng phóng tương ứng (1000A/cm2, 4000A/cm2 ) Phổ bức xạ của đèn bơm được mô phỏng bằng tệp tin dữ liệu về phổ (Spectrum file) để đưa vào cơ sở
dữ liệu của Zemax
2.2.3 Thanh hoạt chất YAG:Nd
Thanh hoạt chất được mô phỏng bằng đối tượng thể tích hình trụ (Cylinder Volume) Vì YAG:Nd là loại vật liệu không có trong catalo vật liệu quang (Glass Catalog) của Zemax nên ta phải xây dựng catalog cho YAG:Nd dựa trên phổ hấp thụ của thanh hoạt chất với nồng độ ion Nd3+ cụ thể Chiết suất của YAG:Nd theo bước sóng ta
có thể tham khảo từ các nhà sản xuất Vì vùng bức xạ ta quan tâm nhiều là vùng hồng ngoại gần nên công thức thích hợp để xác định chiết suất YAG:Nd là công thức Hertzberger và công cụ ngoại suy chiết suất (Fiting Index Data) là công cụ được sử dụng ở đây Dựa trên phổ hấp thụ của YAG:Nd, bằng công cụ soạn thảo dữ liệu truyền qua (Transmission Data Editor) và với những giá trị hệ số hấp thụ (phụ thuộc vào nồng độ ion Nd3+ trong thanh hoạt chất) ta có thể xây dựng phổ truyền qua của YAG:Nd
Thông thường, bề mặt bao quanh thanh hoạt chất được mài nhám
để tránh kích thích các mode ký sinh Điều này được mô phỏng bằng
hệ số tán xạ và dạng tán xạ của bề mặt này (tương tự như đã trình bày ở phần trên đối với bộ phản xạ)
Trang 92.2.4 Ống dẫn chất làm mát
Các ống dẫn chất làm mát được mô phỏng bằng đối tượng thể tích hình trụ (Cylinder Volume) Các ống này có thể được làm bằng các loại vật liệu khác nhau Việc xây dựng các catalog cho các loại vật liệu này được tiến hành theo trình tự đã được trình bày ở mục 2.2.3
2.2.5 Chất làm mát
Thường chất làm mát được sử dụng là nước tinh khiết, nhưng cũng có nhiều trường hợp chất làm mát là một hỗn hợp (ví dụ 50% là nước 50% là ethylene glycol) và đôi khi người ta còn pha thêm các chất màu để hạn chế những vùng phổ không mong muốn của bức xạ bơm Các chất làm mát cũng đòi hỏi phải xây dựng catalog tương ứng, tương tự như đã trình bày trong các mục trên
Sau khi mô phỏng đầy đủ các thành phần của quantron, ta có thể tiến hành ray tracing bằng Zemax (hình 2.8)
Hình 2.8: Mô hình quantron (để ray tracing) sau khi xây dựng xong
trong Zemax
2.3 Phương pháp đánh giá độ hội tụ của kết quả tính toán
Với mỗi giá trị cụ thể về công suất bức xạ của đèn flash, kết quả ray tracing cho phép xác định công suất hấp thụ trong mỗi voxel (Zemax về thực chất đã sử dụng phương pháp phân tích phần tử hữu hạn vì đối tượng thể tích đầu thu (Detector Volume) đã chia thanh
hoạt chất thành các phần tử nhỏ thường được gọi là voxel - volume pixel) Các voxel trong Detector Volume là các khối hộp chữ nhật
Trang 10bằng nhau) Tổng công suất hấp thụ của tất cả các voxel nằm trong thanh hoạt chất sẽ là công suất hấp thụ của thanh hoạt chất Biết năng lượng bức xạ của xung đèn flash, tỷ lệ chuyển hóa năng lượng hấp thụ thành năng lượng nhiệt ta dễ dàng suy ra tổng năng lượng nhiệt được sinh ra trong thanh hoạt chất Biết năng lượng nhiệt sinh ra trong mỗi voxel, ta có thể tính được sự biến đổi chiết suất trong mỗi voxel
Độ hội tụ của các kết quả tính toán bằng mô hình được xây dựng được đánh giá thông qua độ hội tụ của kết quả tính toán năng lượng nhiệt sinh ra (năng lượng bơm được hấp thụ) trong thanh hoạt chất và
độ hội tụ của các hệ số Zernike thu được từ phân tích quang sai mặt sóng do các hiệu ứng nhiệt sinh ra trong thanh hoạt chất
2.4 Khảo sát các thông số ảnh hưởng đến độ hội tụ của kết quả tính toán
Trong mô hình được xây dựng, những tham số sau có ảnh hưởng đến độ chính xác và thời gian cần thiết để tính toán: Số facet được dùng
để mô phỏng mặt phản xạ; độ phân giải theo các trục x, y,z; số tia sáng được dùng để ray tracing Dưới đây, là kết quả khảo sát từng tham số kể trên Quantron được sử dụng ở đây có các thông số cụ thể sau:
Mặt phản xạ:hình ống có tiết diện là hình elip với các bán kính:
a = 9,0 mm; b = 7,8 mm (tiêu cự = 4,5 mm); Chiều dài của ống phản xạ là 50mm, mặt được mạ bóng bằng kim loại (không có tán xạ) với hệ số phản xạ 90%
Đèn flash: đèn Xe, áp suất 450 Torr, mật độ dòng phóng 4000
A/cm2, đường kính của đèn là 4 mm, chiều dài vùng bức xạ là 50 cm, trục của đèn flash nằm trên tiêu điểm (bên trên) của hình elip
Thanh hoạt chất: Vật liệu: YAG:Nd3+ 1.0 at %, đường kính của thanh hoạt chất là 4 mm, chiều dài của thanh hoạt chất là 50
mm, mặt bao thanh có hệ số tán xạ 10%, bề mặt hai đầu thanh được khử phản xạ, trục của thanh hoạt chất nằm trên tiêu điểm của hình elíp (bên dưới)
Năng lượng điện cấp cho đèn bằng 13,36 J (C = 33F, U = 900 V) Năng lượng bức xạ của đèn bằng 6,0 J (chiếm 45% năng lượng điện cấp cho đèn)
Trang 112.4.1 Số facet được lựa chọn để mô phỏng mặt phản xạ
Số tia sáng được sử dụng để ray tracing ở đây là 5.105, độ phân giải theo các trục x, y là 15,625 m (256pixels/4mm) và gradient nhiệt dọc theo trục z giả thiết là không đáng kể
Các kết qủa khảo sát cho thấy rằng với số facet được sử dụng là
256 để mô phỏng toàn bộ mặt phản xạ là tối ưu, sai số trong việc xác định năng lượng nhiệt sinh ra là dưới 0,1%, còn sai số trong việc xác định hệ số 0
2
C (hệ số lượng hóa hiệu ứng thấu kính nhiệt) là dưới 0,15% Vì vậy nên chọn giá trị ban đầu của tham số này là 256
2.4.2 Số lượng tia sáng được dùng để ray tracing
Độ phân giải theo các trục x, y như Mục 2.4.1, gradient nhiệt theo trục z giả thiết là không đáng kể Khảo sát tương tự như phần trên ta thu được: kết quả khảo sát cho thấy rằng với số tia sáng được
sử dụng là 5.105, sai số trong xác định năng lượng nhiệt sinh ra không vượt quá 0,4%, còn sai số trong xác định hệ số 0
2
C không vượt quá 0,3%.Vì thế nên chọn giá trị ban đầu của tham số này là 5.105
2.4.3 Lựa chọn độ phân giải theo hai trục x, y
Để tiện cho những tính toán trong khảo sát, chúng tôi luôn lấy độ phân giải theo x, y là bằng nhau Gradient nhiệt theo trục z giả thiết
là không đáng kể Các kết quả khảo sát cho thấy rằng với độ phân giải là 16m (250 pixel/4mm), thì sai số trong việc xác định lượng nhiệt sinh ra và sai số trong xác định hệ số 0
2
C nhỏ hơn 0,1% Do vậy nên chọn giá trị ban đầu của tham số này 16m
2.4.4 Lựa chọn độ phân giải theo trục z
Các kết quả khảo sát cho thấy giả thuyết về gradient nhiệt dọc theo trục của thanh hoạt chất không đáng kể là có cơ sở, nó có thể dẫn tới sai số trong việc tính năng lượng nhiệt sinh ra trong thanh hoạt chất là < 0,5% và trong tính giá trị hệ số 0
2
C là < 0,05% Vì vậy đối với trường hợp khi độ dài thanh hoạt chất lớn hơn nhiều lần so với đường kính của thanh (trong trường hợp cụ thể ở đây là 12 lần), gradient nhiệt dọc theo trục của thanh hoạt chất có thể bỏ qua Từ đây
về sau trong các khảo sát chúng tôi sẽ sử dụng giả thuyết này
Trang 122.5 Mô hình tính toán năng lượng hấp thụ của thanh hoạt chất
Từ những điểm đã trình bày ở trên ta thấy rằng mô hình tính toán được xây dựng bao gồm 2 phần chủ yếu là phần đảm bảo toán học và quy trình tính toán
2.5.1 Đảm bảo toán học
Phần đảm bảo toán học là các cơ sở dữ liệu về các đặc trưng quang học và quang phổ của các thành phần nằm trong quantron Các cơ sở dữ liệu này phải được xây dựng đầy đủ với dạng thức tuân thủ các yêu cầu của Zemax Công việc này đã được trình bày cụ thể trong mục 2.2
2.5.2 Quy trình tính toán
Quy trình tính toán được tiến hành bằng phương pháp hồi quy theo lưu đồ được trình bày trong hình dưới đây
START Các thông số đầu vào
Các tham số ray tracing
Trang 13CHƯƠNG 3: SỬ DỤNG MÔ HÌNH TÍNH TOÁN TRONG KHẢO SÁT MÔ PHỎNG, ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG CÁC PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM VÀ XỬ LÝ KẾT QUẢ ĐO
Mô hình tính toán được xây dựng trong Chương 2 cho phép khảo sát đánh giá ảnh hưởng của các thành phần trong một quantron cụ thể Việc khảo sát được tiến hành sau một xung bơm của đèn, với quá trình bơm năng lượng được coi là quá trình đoạn nhiệt Ngoài ra mô hình tính toán còn là một công cụ hữu ích để đánh giá khả năng của các phương pháp thực nghiệm và xử lý kết quả đo
3.1 Khảo sát mô phỏng
3.1.1 Ảnh hưởng của hệ số tán xạ của mặt phản xạ
Quantron được sử dụng ở đây có các thông số như ở mục 2.3, chỉ với một khác biệt duy nhất là mặt phản xạ có hệ số tán xạ thay đổi được
Kết quả khảo sát cho thấy rằng khi hệ số tán xạ của mặt phản xạ tăng mă ̣̣̣̣c dù năng lượng bức xạ laser giảm nhưng góc mở của chùm tia laser hẹp lại và độ phẩm chất lại tăng
3.1.2 Ảnh hưởng của kích thước thanh hoạt chất
Quantron được khảo sát ở đây có các thông số như trong mục 2.3, ngoại trừ một điều là đường kính thanh hoạt chất thay đổi được Kết quả khảo sát cho thấy rằng đường kính của thanh hoạt chất
và đèn xấp xỉ nhau cho hiệu suất tối ưu nhất
3.1.3 Ảnh hưởng của hệ thống làm mát
Quantron được sử dụng ở đây như ở mục 2.3, nhưng có hệ thống làm mát
Kết quả khảo sát cho thấy, hệ thống làm mát làm suy giảm đáng
kể năng lượng bơm được hấp thụ nhưng cũng làm giảm đáng kể các quang sai sinh ra trong thanh họat chất
