Trong 6 tuần thực tập tổng hợp vừa qua, nhờ sự phân công của khoa Kếhoạch phát triển cùng với sự hưỡng dẫn, giúp đỡ tận tình của giáo viên phụtrách cô Lê Thị Thanh Tâm và các chuyên viên
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Sau mỗi quá trình học tập, các sinh viên thường có một khoảng thờigian thực tập để vận dụng những kiến thức đã học được vào thực tế Đây làbước đệm quan trọng để tránh cho sinh viên những bỡ ngỡ giữa những kiếnthức lý thuyết và những vấn đề trong hoạt động thực tiễn, đồng thời có cáinhìn sâu sắc hơn về chuyên ngành chuyên môn mà mình đã theo đuổi Chính
vì thế, đối với sinh viên, đây là một kì học mang tính ứng dụng cao
Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan có chức năng tham mưu tổng hợpcho Chính phủ về xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế
- xã hội của cả nước, về cơ chế, chính sách quản lý kinh tế, quản lý nhà nước
về lĩnh vực đầu tư trong và ngoài nước Trong đó Vụ Tổng hợp kinh tế quốcdân là cơ quan giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tổnghợp kế hoạch kinh tế - xã hội và đầu tư Được vinh dự thực tập tại Vụ Tổnghợp kinh tế quốc dân, em đã hiểu biết hơn về chuyên nghành Kế hoạch pháttriển khi áp dụng vào thực tiễn đồng thời học hỏi được những kinh nghiệm và
có được những thông tin hữu ích trong lĩnh vực đầu tư phát triển sử dụng vốnngân sách nhà nước
Trong 6 tuần thực tập tổng hợp vừa qua, nhờ sự phân công của khoa Kếhoạch phát triển cùng với sự hưỡng dẫn, giúp đỡ tận tình của giáo viên phụtrách cô Lê Thị Thanh Tâm và các chuyên viên tại Vụ Tổng hợp kinh tế quốcdân đã tận tình giúp đỡ em trong quá trình thực tập, do vậy em đã được tìmhiểu về tình hình chung, cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, các công việc
và hoạt động liên quan đến công tác tổng hợp kinh tế xã hội và tổ chức quản
lý đầu tư của Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân Trên cơ sở đó, em xin được trìnhbày báo cáo với bố cục như sau:
Chương I: Tổng quan về Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân.
Chương II: Quá trình hoạt động của Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân.
Chương III: Phương hướng công tác hoạt động của Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân năm 2016.
Trang 3Bản báo cáo chắc không tránh khỏi những sai sót Em rất mong nhậnđược sự hướng dẫn của cô để bài viết của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 4CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VỤ TỔNG HỢP KINH TẾ QUỐC DÂN 1.1 Lịch sử hình thành và phát triển
Trong năm 1958, tiền thân của Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân là mộtnhóm tổng hợp (trong Ủy ban nghiên cứu kế hoạch kiến thiết và sau đó là Bankinh tế Chính phủ) Đến tháng 1 năm 1958, Vụ Kế hoạch Tổng hợp kinh tếquốc dân được thành lập trong cơ cấu tổ chức của Ủy ban Kế hoạch Quốc gia
Ngày 9 tháng 10 năm 1961, Hội đồng Chính phủ đã ra Nghị định số158/CP đổi tên Ủy ban Kế hoạch Quốc gia thành Ủy ban Kế hoạch Nhà nước;đồng thời đã quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Ủy ban Kếhoạch Nhà nước; theo đó, chức năng, nhiệm vụ của Vụ Tổng hợp kinh tếquốc dân đã được khẳng định là giúp Ủy ban nghiên cứu và tổng hợp nghiêncứu xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất nước
Ngày 9 tháng 3 năm 1964, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 47/CP,theo quyết định này, Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân được tách làm 2 vụ là VụTổng hợp kinh tế quốc dân ngắn hạn và Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân dàihạn
Ngày 9 tháng 7 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định số HĐBT đổi tên Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân ngắn hạn thành Vụ Tổng hợpkinh tế quốc dân; giải thể Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân dài hạn, thành lậpViện nghiên cứu kế hoạch dài hạn
69-Ngay từ khi hình thành cơ quan kế hoạch, bộ phận phụ trách tổng hợp
đã được giao nhiều nhiệm vụ giúp cơ quan hoàn thành công việc Đảng vàNhà nước giao cho Từ những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, nhữngngười làm công tác tổng hợp đã có công đóng góp cho Ủy ban nghiên cứu kếhoạch kiến thiết trong việc nghiên cứu soạn thảo các chương trình diệt giặcđói, giặc dốt, giặc ngoại xâm Khi Ban Kinh tế Chính phủ được thành lập(năm 1950), những người làm công tác nghiên cứu tổng hợp đã tích cức thamgia soạn thảo, đệ trình Chính phủ những đề án về chính sách, chương trìnhphát triển kinh tế - xã hội và xây dựng các kế hoạch quan trọng về kinh tếnhằm động viên sức người sức của cho công tác kháng chiến lần thứ nhất của
Trang 5nhân dân ta đi đến thắng lợi Những chương trình lớn về thi đua tăng gia sảnxuất, tự túc tự cấp, thực hiện giảm tô, tiến tới cải cách ruộng đất… đã ra đời
từ đó
Hòa bình lập lại trên miền Bắc; Ủy ban Kế hoạch Quốc gia được thànhlập; nhóm Tổng hợp (tiền thân là Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân hiện nay) đãtích cực đóng góp vào việc nghiên cứu xây dựng kế hoạch khôi phục kinh tếsau chiến tranh (1956-1957) và sau đó, với việc thành lập Vụ Tổng hợp kinh
tế quốc dân, các cán bộ trong Vụ đã tham gia vào việc xây dựng kế hoạch 3năm cải tạo phát triển kinh tế ở miền Bắc (1958-1960), tập trung giải quyếtnhững nhiệm vụ còn lại của công cuộc Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân:Chia ruộng đất cho nông dân, tiến hành hợp tác hóa nông nghiệp và thiết lậpquan hệ sản xuất mới ở nông thôn, phục hồi và xây dựng các cơ sở sản xuấtcông nghiệp, giao thông vận tải, phát triển mạng lưới thương nghiệp quốcdoanh, hợp tác xã sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, phát triển sựnghiệp giáo dục, văn hóa, y tế, xã hội…
Trong những thời kỳ tiếp theo, với chức năng nhiệm vụ của mình, VụTổng hợp kinh tế quốc dân đã tổ chức nghiên cứu giúp Ủy ban Kế hoạch Nhànước soạn thảo kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965), kế hoạch chuyểnhướng thời chiến (1965-1975) với việc hoàn thành các mục tiêu chiến lượcqua từng chặng đường lịch sử của đất nước
Từ giữa năm 1975, đất nước đã hoàn toàn giải phóng, Vụ Tổng hợpkinh tế quốc dân tiếp tục có những đóng góp quan trọng trong việc nghiêncứu và xây dựng kế hoạch 5 năm lần thứ 2 (1976-1980) với mục tiêu đưa ra
cả nước cùng tiến lên Chủ nghĩa xã hội và sau đó, các kế hoạch 5 năm lần thứ
3 (1981-1985), lần thứ 4 (1986-1990), lần thứ 5 (1991-1995), lần thứ 6 2000) và lần thứ 7 (2001-2005) với mục tiêu đưa nền kinh yế của đất nướctừng bước thoát khỏi những khó khăn thử thách, vượt qua tình trạng nghèonàn lạc hậu, đổi mới kinh tế - xã hội; phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thànhphần theo định hướng xã hội chủ nghĩa; chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế theo
Trang 6(1996-phấn đấu để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệphiện đại.
Qua nhiều thời kì, trải qua các biến cố của lịch sử, các thế hệ trướcchuyển công tác hoặc nghỉ hưu, thế hệ sau tiếp bước hoàn thành tốt mọinhiệm vụ được giao Truyền thống đoàn kết, ý thức trách nhiệm cao, tính cần
cù, chăm chỉ, tính khoa học và sáng tạo trong công tác của nhiều thế hệ đànanh đã ghi lại những nét son của Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân qua mỗi thếhệ
Trải qua chặng đường gần 50 năm (1968-2015), Vụ Tổng hợp kinh tếquốc dân đã trưởng thành và lớn lên, xứng đáng với lòng tin của cơ quan, làmột trong những Vụ nòng cốt, dù bất kì trong thời kì nào cũng xứng đáng vớivai trò tham mưu tổng hợp đắc lực cho Ủy ban Kế hoạch Nhà nước trước đây
và cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư hiện nay Cán bộ Vụ Tổng hợp kinh tế quốcdân qua nhiều thế hệ đã phấn đấu hoàn thành mọi nhiệm vụ xuất sắc, đượcĐảng và Nhà nước ghi nhận và tặng thưởng Huân chương lao động hạng bavào năm 1997 và Huân chương lao động hạng nhì năm 2003
Đây là mốc son lịch sử đánh dấu nhưng công lao đóng góp của VụTổng hợp Kinh tế Quốc dân
1.2 Chức năng, nhiệm vụ
Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quangiúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tổng hợp kế hoạchkinh tế - xã hội và đầu tư Chức năng, nhiệm vụ cụ thể của vụ được quy định
rõ tại “Quyết định số 488/QĐ-BKH ngày 14/04/2009 của Bộ trưởng Bộ Kếhoạch và Đầu tư về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Vụ Tổng hợp
kinh tế quốc dân” Theo đó, Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân có các nhiệm vụ
sau đây:
- Tổ chức nghiên cứu xây dựng khung hướng dẫn và tổng hợp kế hoạch
5 năm, kế hoạch hàng năm về phát triển kinh tế - xã hội của toàn bộ nền kinh
tế quốc dân
Trang 7+ Chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan lập các bảng cân đối tổng hợpkinh tế quốc dân: tổng sản phẩm trong nước (GDP), thu nhập quốc gia (GNP);tích luỹ và tiêu dùng; nguồn vốn đầu tư phát triển toàn xã hội Phối hợp vớicác đơn vị liên quan lập các cân đối: ngân sách nhà nước; cán cân thanh toánquốc tế; xuất, nhập khẩu và các cân đối khác.
+ Dự thảo các văn kiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội bao gồm: kếhoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hộihàng năm, chương trình của Chính phủ thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế -
xã hội sau khi được Quốc hội thông qua và các văn kiện khác theo yêu cầu,báo cáo lãnh đạo Bộ trình các cơ quan Đảng và Nhà nước
- Phối hợp với các đơn vị trong Bộ dự báo, thu thập và hệ thống hoá cácthông tin, tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp và xây dựng các phương ánphát triển kinh tế - xã hội phục vụ cho việc tổng hợp kế hoạch 5 năm và hàngnăm
- Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức nghiên cứu, tổnghợp và lập các đề án, báo cáo để Bộ trình Chính phủ về: kế hoạch đầu tư pháttriển; tổng mức và cơ cấu vốn đầu tư phát triển toàn xã hội và vốn đầu tưthuộc ngân sách nhà nước theo ngành, lĩnh vực; tổng mức và phân bổ chi tiếtvốn đầu tư trong cân đối, vốn bổ sung có mục tiêu; tổng mức và phân bổ chitiết vốn trái phiếu Chính phủ, công trái quốc gia
+ Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan lập và báo cáo để Bộ trìnhThủ tướng Chính phủ về: tiêu chí và định mức phân bổ chi đầu tư phát triểnthuộc ngân sách nhà nước; danh mục các chương trình, dự án đầu tư quantrọng bằng các nguồn vốn; các khoản chi dự phòng của ngân sách Trung ươngcho đầu tư xây dựng cơ bản, bổ sung dự trữ nhà nước, hỗ trợ tín dụng nhànước, góp vốn cổ phần, liên doanh; chi ứng trước cho đầu tư xây dựng cơ bản
từ ngân sách Trung ương theo quy định của pháp luật
Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan lập phương án phân bổ ngânsách Trung ương trong lĩnh vực xây dựng cơ bản theo ngành, lĩnh vực, địa
Trang 8- Chủ trì phối hợp với các đơn vị trong và ngoài cơ quan để theo dõi vàtổng hợp, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch tháng, quý, năm và 5 năm;kiến nghị các chủ trương, biện pháp chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch.
- Tham gia với các đơn vị trong Bộ trong việc nghiên cứu chính sách,xây dựng kế hoạch và điều hành thực hiện kế hoạch
- Nghiên cứu, tổng hợp các chủ trương, cơ chế, chính sách và biện phápquản lý kinh tế nhằm bảo đảm thực hiện định hướng của kế hoạch phát triểnkinh tế - xã hội
- Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xác định hệ thống chỉ tiêu,biểu mẫu, phương pháp tính toán các chỉ tiêu kế hoạch; hệ thống chỉ tiêu giao
kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; cơ chế kế hoạch hoá nền kinh tế quốc dân
và soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật về kế hoạch hoá
- Làm đầu mối tổng hợp kế hoạch của Văn phòng Quốc hội, Văn phòngChủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ, Bộ Ngoại giao, Uỷ ban Trung ươngMặt trận Tổ quốc Việt Nam, Văn phòng Trung ương
- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tưgiao
1.3 Cơ cấu tổ chức
Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân có Vụ trưởng, một số Phó Vụ trưởng
Vụ làm việc theo chế độ chuyên viên Biên chế của Vụ do Bộ trưởng Bộ Kếhoạch và Đầu tư quyết định riêng
Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân bao gồm:
Trang 91.3.1 Phòng Tổng hợp;
Nghiên cứu cơ chế, phương pháp, nội dung kế hoạch hóa, hệ thống chỉtiêu kế hoạch, biểu mẫu giao kế hoạch; chủ trì tổng hợp báo cáo tinh hìnhkinh tế, xã hội định kỳ tháng và lũy kế tháng báo cáo; tổng hợp và cân đốivốn đầu tư phát triển toàn xã hội; cân đối NSNN, vốn đầu tư thuộc ngân sáchnhà nước; cân đối về xuất nhập khẩu; tổng hợp vung miền núi phía Bắc; cácnhiệm vụ do Lãnh đạo Vụ giao
1.3.2 Phòng Cân đối và dự báo;
Xây dựng khung hướng dẫn kế hoạch 5 năm, hàng năm về phát triểnkinh tế - xã hội; lập bảng cân đối tổng hợp kinh tế quốc dân: GDP, GNP, tíchlũy và tiêu dùng; giá cả, lạm phát; nghiên cứu dự báo, hệ thống hóa các thôngtin, tính toán các chỉ tiêu tổng hợp; triển khai thực hiện Chiến lược toàn diện
về tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo; tổng hợp vùng đồng bằng sông Hồng;các nhiệm vụ khác do Lãnh đạo Vụ giao
1.3.3 Phòng Tổng hợp kinh tế ngành;
Tổng hợp các chiến lược, quy hoạch phát triển các nhanh do phòng phụtrách; tổng hợp kế hoạch 5 năm và hàng năm của các nhanh thuộc lĩnh vựcsản xuất, kinh doanh; tổng hợp trái phiếu giao thông, thủy lợi; chuẩn bị báo
Trang 10cáo giao ban sản xuất và đầu tư hàng tháng; tổng hợp vùng Đông Nam Bộ,Tây Nguyên và các nhiệm vụ khác do Lãnh đạo Vụ giao.
1.3.4 Phòng Tổng hợp các vấn đề xã hội;
Tổng hợp các chiến lược, quy hoạch phát triển nhanh, lĩnh vực khoahọc công nghệ, giáo dục đào tạo (bao gồm công trái giáo dục), y tế xã hội, thểthao; dân tộc thiểu số; tổng hợp kế hoạch hàng năm và 5 năm của các nhanhthuộc lĩnh vực xã hội; báo cáo về các mục tiêu thiên niên kỷ; tổng hợp vùngDuyên hải miền Trung và các nhiệm vụ khác do Lãnh đạo Vụ giao
1.3.5 Phòng Quan hệ Quốc hội;
Theo dõi và hệ thống hóa những vấn đề Quốc hội, yêu cầu của Chínhphủ; nghiên cứu đề xuất những nội dung cần chuẩn bị trước và trong các kỳhọp của Quốc hội; tổng hợp kiến nghị của cử tri, đại biểu Quốc hội; tổng hợp
ý kiến trả lời của các đơn vị để gửi Đại biểu Quốc hội; tổng hợp nhanh côngcộng, quản lý nhà nước; tổng hợp vốn tín dụng đầu tư và tín dụng chính sách
xã hội; các cân đối tiền tệ, tín dụng, cán cân thanh toán quốc tế; tổng hợpvùng Đồng bằng sông Cửu Long và các nhiệm vụ khác do Lãnh đạo Vụ giao
1.4 Mối quan hệ công tác
1.4.1 Mối quan hệ công tác giữa Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân và
Bộ Kế hoạch và Đầu tư
- Mối quan hệ công tác giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư với Bộ Kế hoạch
và Đầu tư là mối quan hệ giữa cấp dưới đối với cấp trên về công tác chuyênmôn, nghiệp vụ của ngành Thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm theo chươngtrình, kế hoạch dài hạn, 5 năm và hàng năm do Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề ra.Chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Kếhoạch và Đầu tư Báo cáo thường xuyên, định kỳ, đột xuất về hoạt động côngtác Kế hoạch và Đầu tư ở địa phương về Bộ Kế hoạch và Đầu tư
- Đề xuất, kiến nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn, giải quyếtnhững vấn đề có liên quan đến công tác quản lý, thực hiện chuyên môn,nghiệp vụ của ngành mang tính phức tạp hoặc mới phát sinh mà pháp luậtchưa điều chỉnh trong văn bản quy phạm pháp luật
Trang 111.4.2 Mối quan hệ công tác giữa Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân và các Vụ, Thanh tra Bộ, Văn Phòng Bộ, Cục trong Bộ
- Mối quan hệ công tác giữa Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân với các Vụ,Thanh tra Bộ, Văn Phòng Bộ, Cục trong Bộ là mối quan hệ phối hợp, thựchiện các nhiệm vụ chung có liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của các các
Vụ, Thanh tra Bộ, Văn Phòng Bộ, Cục trong Bộ nhằm mục đích thực hiện,phục vụ nhiệm vụ chính trị và giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lýnhà nước của Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao
- Thường xuyên phối hợp với các Vụ, Thanh tra Bộ, Văn Phòng Bộ,Cục trong Bộ để thực hiện các mặt công tác chuyên môn, nghiệp vụ trên lĩnhvực Kế hoạch và Đầu tư Đồng thời, phối hợp với các cơ quan có liên quanhướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về kế hoạch và đầu tưtrên cả nước
Trang 12CHƯƠNG II: QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA VỤ TỔNG HỢP KINH
TẾ QUỐC DÂN 2.1 Hoạt động công tác kế hoạch qua các thời kỳ
2.1.1 Thời kỳ 1955 – 1960
Trong ba năm đầu 1955-1957, Uỷ ban Kế hoạch Quốc gia đã xây dựng
kế hoạch tập trung vào việc hoàn thành cải cách ruộng đất trên toàn MiềnBắc, thực hiện khẩu hiệu "người cày có ruộng" và hình thành quan hệ sảnxuất mới ở nông thôn Đối với khu vực thành thị, Uỷ ban Kế hoạch Quốc gia
đã xây dựng kế hoạch khôi phục các cơ sở sản xuất do địch rút đi, chuyển một
số cơ sở ở chiến khu về, khôi phục các tuyến đường giao thông chủ yếu, phụchồi hệ thống trường học, bệnh viện, tiếp quản và duy trì các cơ sở hạ tầng và
kỹ thuật, tập trung xây dựng một số doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng
Trong những năm tiếp theo, Uỷ ban Kế hoạch Quốc gia đã xây dựng kếhoạch cải tạo và phát triển kinh tế xã hội với mục tiêu xác lập quan hệ sảnxuất xã hội chủ nghĩa ở nông thôn, tiến hành phong trào hợp tác hoá nôngnghiệp, kết hợp cải tạo quan hệ sản xuất với việc áp dụng các kỹ thuật mới đểxây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật trong nông nghiệp và nôngthôn Đối với khu vực thành thị, đã xây dựng kế hoạch cải tạo xã hội chủnghĩa đối với các ngành phi nông nghiệp, hình thành các hợp tác xã tiểu thủcông nghiệp, các hợp tác xã dịch vụ, các xí nghiệp công tư hợp doanh và hìnhthành các xí nghiệp quốc doanh
Trang 13Việt Trì, Nam Định, Hà Nội Cơ chế quản lý kinh tế giai đoạn này lấy kếhoạch hóa tập trung với các chỉ tiêu pháp lệnh làm công cụ điều hành nềnkinh tế.
Về cơ bản, các mục tiêu của kế hoạch 5 năm đã hoàn thành, bước đầuhình thành cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế với nền tảng quan hệ sảnxuất mới, trong đó sở hữu quốc doanh và tập thể chiếm vị trí tuyệt đối Tuynhiên, do chuyển sang kế hoạch thời chiến nên một số các chỉ tiêu đã khôngđạt được như dự kiến ban đầu Mặc dù vậy, những thành tựu của kế hoạch 5năm 1961-1965 có ý nghĩa rất quan trọng và tiếp tục được phát huy phục vụcuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước tiến tới ngày toàn thắng 30-4-1975.Cũng từ đây, đội ngũ cán bộ ngành kế hoạch đã tích lũy được nhiều kinhnghiệm rất bổ ích, đó là những tiền đề để xây dựng kế hoạch chi viện choMiền Nam và mở đường Trường Sơn vận chuyển lương thực, khí tài quân sựphục vụ chiến trường sau này
2.1.3 Kế hoạch phát triển thời chiến (1966 – 1975)
Chủ trương kinh tế lúc này là tập trung vào các công trình phục vụchiến đấu như cầu, đường, hầm, kho tàng, cơ sở phân tán; sơ tán các cơ sởkinh tế, trường học, bệnh viện, viện nghiên cứu về nơi an toàn Trong kếhoạch, chú trọng tới phát triển công nghiệp địa phương, các ngành sản xuấthàng tiêu dùng và hậu cần cho mặt trận Hình thức kế hoạch hóa chủ yếu là kếhoạch ngắn hạn, gồm kế hoạch năm, kế hoạch quý, và vào lúc cao điểm củachiến tranh, đã phải áp dụng hình thức kế hoạch tháng để điều hành kinh tế,nhất là trong lĩnh vực giao thông vận tải và kế hoạch tuyển quân, hậu cần
Các kế hoạch ngắn hạn 1969-1972, 1973-1975 đã tập trung vào nhiệm
vụ cơ bản là phục hồi kinh tế Miền Bắc sau mỗi giai đoạn chiến tranh pháhoại Đồng thời, cũng đã tiếp tục thực hiện kế hoạch tranh thủ sự viện trợ,giúp đỡ của các nước bạn để triển khai nghiên cứu một số dự án lớn sẽ được
Trang 14xây dựng sau chiến tranh như Thủy điện Hòa Bình, mỏ Apatit - Lào Cai, nhàmáy Diezel Sông Công, nhà máy xi măng Bỉm Sơn, quy hoạch các đô thị vàcác khu công nghiệp bị chiến tranh tàn phá như Hòn Gai, Vinh, một loạt cácnhà máy cơ khí và các mỏ than Ngành kế hoạch cũng tham gia tích cực vàoxây dựng kế hoạch chi viện cho cuộc chiến đấu giải phóng hoàn toàn MiềnNam, thống nhất đất nước.
2.1.4 Thời kỳ 10 năm sau thống nhất (1976 – 1985)
Nhiệm vụ trọng tâm của ngành Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân là thammưu cho tỉnh nghiên cứu,tổng hợp và xây dựng các kế hoạch 5 năm lần thứ 2(1976-1980), kế hoạch 5 năm lần thứ 3(1981-1985), nhằm cùng cả nước thựchiện nhiệm vụ, mục tiêu kinh tế - xã hội của chặng đường đầu tiến lên CNXH
Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân cùng với Ủy ban Kế hoạch Nhà và cácđịa phương khẩn trương đánh giá, khảo sát tình hình đất nước, chuẩn bị các
dự án và tổng hợp thành 25 phương án đầu tư phát triển, đưa ra thảo luậntrong ủy ban Tháng 12 năm 1976, Đại hội toàn quốc lần thứ IV của Đảng đãthông qua kế hoạch 5 năm 1976-1980 với hai mục tiêu cơ bản là: Xây dựngmột bước cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, bước đầu hình thành
cơ cấu kinh tế mới trong cả nước trong đó quan trọng nhất là cơ cấu công nông nghiệp, và cải thiện một bước đời sống vật chất và văn hóa của nhândân
-Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân đã tích cực tham gia vào chuẩn bị bốnbiện pháp lớn để thực hiện kế hoạch Một là, nghiên cứu tổ chức lại nền sảnxuất xã hội, phân bố lại lực lượng sản xuất trong cả nước, tổ chức nghiên cứuquy hoạch phát triển dài hạn của các ngành kinh tế, dự kiến phân vùng kinh tế
cơ bản, lập sơ đồ chung về phân bố lực lượng sản xuất trong cả nước, từ đóquy hoạch dài hạn phát triển kinh tế, văn hóa cho từng tỉnh, huyện Hai là, cảitiến công tác quản lý, trọng tâm là cải tiến công tác kế hoạch hóa; đảm bảonguyên tắc tập trung dân chủ trong quá trình kế hoạch hóa, xây dựng và banhành các luật, điều lệ về kế hoạch hóa nền kinh tế quốc dân; thực hiện chế độ
Trang 15hạch toán kinh tế ở các xí nghiệp quốc doanh Ba là, cụ thể hóa các nội dung
về tăng cường hiệu lực của bộ máy nhà nước, trước hết là trong quản lý kinh
tế, không lẫn lộn giữa quản lý hành chính kinh tế và quản lý sản xuất kinhdoanh Bốn là, phát động phong trào quần chúng sôi nổi tham gia thực hiệncác nhiệm vụ, mục tiêu của kế hoạch Nhà nước
Kế hoạch 5 năm lần thứ 3 (1981-1985) được xây dựng trong hoàn cảnhđất nước ở trong tình trạng vừa có hòa bình, vừa phải luôn luôn sẵn sàngchuẩn bị đối phó với nguy cơ chiến tranh, vì vậy kế hoạch phải đảm bảo cânđối tích cực cho hai nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc Mục tiêu tổng quátcủa kế hoạch 5 năm lần thứ 3 là: Đáp ứng nhu cầu cấp bách và thiết yếu nhất,dần dần ổn định đời sống nhân dân; tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuậtcủa chủ nghĩa xã hội chủ yếu nhằm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, hàng tiêudùng và xuất khẩu; hoàn thành công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở MiềnNam, tiếp tục hoàn thiện quan hệ sản xuất ở Miền Bắc; đáp ứng các nhu cầucủa công cuộc phòng thủ đất nước, củng cố quốc phòng và giữ vững an ninhtrật tự Thực hiện kế hoạch 1981-1985, nền kinh tế đã thu được nhiều thànhtựu, sản xuất tăng khá, đời sống nhân dân đã được cải thiện một phần
Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân đã tham gia tích cực vào xây dựng cơchế kinh tế mới trong thời kỳ này như cải tiến phân phối thu nhập quốc dântheo hướng thống nhất hài hòa ba lợi ích: Nhà nước, tập thể và cá nhân ngườilao động; đổi mới phương pháp và cơ chế kế hoạch hóa, giảm bớt số chỉ tiêupháp lênh, tăng quyền chủ động cho địa phương và cơ sở; cụ thể hoá các nộidung của Nghị định 25/CP để "cởi trói" cho các doanh nghiệp nhà nước vàChỉ thị 100 của Ban Bí thư về đổi mới cơ chế khoán sản phẩm trong nôngnghiệp; tập trung vốn cho những công trình quan trọng nhất, có ý nghĩa thenchốt đối với phát triển toàn nền kinh tế quốc dân như thuỷ điện Hòa Bình vàTrị An, xi măng Bỉm Sơn và Hoàng Thạch, thăm dò dầu khí phía Nam
Trang 162.1.5 Thời kỳ 15 năm đổi mới (1986 – 2000)
Xác định những nội dung, nhiệm vụ chủ yếu của kế hoạch 5 năm
1986-1990 là: ổn định và cải thiện một bước đời sống vật chất và văn hoá của nhândân; đồng bộ hóa sản xuất và tăng cường một bước cơ sở vật chất kỹ thuật;xây dựng và củng cố quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa, sử dụng tốt cácthành phần kinh tế khác, hình thành cơ chế quản lý mới; và bảo đảm nhu cầucủng cố quốc phòng, an ninh trong tình hình mới
Quán triệt các quan điểm đổi mới của Đại hội Đảng, Vụ Tổng hợp kinh
tế quốc dân nước đã triển khai cụ thể hóa thành các kế hoạch và chương trìnhhành động, trong đó nổi bật là ba chương trình kinh tế lớn: chương trìnhlương thực, chương trình hàng tiêu dùng và chương trình xuất khẩu Nền kinh
tế đã thu được một số thành tựu đáng khích lệ như sản lượng lương thực đã đủ
ăn, có dự trữ và còn có phần để xuất khẩu, kim ngạch xuất khẩu tăng gấp 2lần hơn so với kế hoạch 5 năm trước, bước đầu đã giải phóng được lực lượngsản xuất xã hội, động viên nhân dân tích cực tham gia vào sản xuất kinhdoanh, các mặt xã hội và đời sống dân cư có nhiều tiến bộ
Kế hoạch 5 năm lần thứ 5 (1991-1995) được Vụ Tổng hợp kinh tế quốcdân phối hợp Ủy Ban Kế hoạch Nhà nước tổ chức nghiên cứu và nhữngnhiệm vụ cụ thể của kế hoạch 5 năm này là thực hiện những biện pháp có hiệuquả để đẩy lùi lạm phát ở mức dưới 2 con số vào năm 1995; đưa nền kinh tế
đi vào thế ổn định và có tốc độ tăng trưởng nhất định; tiếp tục xây dựng cơ sởvật chất kỹ thuật, đầu tư theo chiều sâu, hiện đại hóa các cơ sở kinh tế, nhất làcác cơ sở làm hàng xuất khẩu; và tiếp tục đổi mới một cách đồng bộ cơ chếquản lý Nhà nước và cơ chế quản lý sản xuất kinh doanh, chuyển hẳn sang cơchế thị trường có sự quản lý của Nhà nước bằng pháp luật, kế hoạch, chínhsách và các công cụ khác Cùng với chuẩn bị kế hoạch 5 năm, Vụ Tổng hợpkinh tế quốc dân đã tham gia xây dựng và tổng hợp 13 chương trình mục tiêu:chống lạm phát, phát triển lương thực, chăn nuôi và chế biến thịt xuất khẩu,
Trang 17phát triển một số cây công nghiệp, trồng rừng, phát triển điện năng, giải quyếtviệc làm, đổi mới kinh tế quốc doanh, phát triển kinh tế xã hội miền núi, nângcao chất lượng giáo dục đào tạo, chương trình y tế, danh mục các công trìnhkhoa học và công nghệ bao gồm 30 chương trình khoa học và công nghệ quốcgia, và cải cách hệ thống hành chính nhà nước.
Kế hoạch 5 năm lần thứ 6 (1996-2000): Việc xây dựng kế hoạch 5 năm1996-2000 diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển mạnh nhưngcũng đầy phức tạp Một mặt, Bộ Kế hoạch và Đầu tư lúc này đã hợp nhất giữa
Ủy Ban Kế hoạch Nhà nước và Ủy Ban Nhà nước và Vụ Tổng hợp kinh tếquốc dân đã tiến hành nghiên cứu tổng kết 10 năm đổi mới cơ chế chính sách1986-1995, và 5 năm thực hiện kế hoạch 1991-1995, để rút ra những bài họckinh nghiệm trong công tác chỉ đạo, điều hành, quản lý và đổi mới cơ chếchính sách, chuyển dịch cơ cấu Mặt khác tiến hành các dự báo về khả năngphát triển, xây dựng các mục tiêu và hệ thống các giải pháp thực hiện mụctiêu Theo Nghị định 20-CP, Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao cho Vụ Tổng hợpkinh tế quốc dân là cơ quan đầu mối quản lý và điều phối nguồn vốn ODAnên Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân đã tiến hành nghiên cứu tổng kết công tácnày, đồng thời tổ chức nhiều hội nghị quốc tế để phân tích khả năng viện trợODA trong thời gian kế hoạch tới
Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân đã hình thành được các đề án phát triểntừng ngành, từng địa phương, từng vùng lãnh thổ, và trên cơ sở đó, đã xâydựng được kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 1996 - 2000 trình các cấplãnh đạo và báo cáo cho các ngành, các địa phương để có căn cứ xây dựng kếhoạch và chuẩn bị tốt cho Đại hội lần thứ VIII của Đảng
Mục tiêu tổng quát của kế hoạch 5 năm 1996-2000 là khai thác và sửdụng tốt các nguồn lực phát triển để đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn thời kỳ1991-1995, kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với giải quyết những vấn
Trang 18đề bức xúc về mặt xã hội; chuẩn bị tích cực các tiền đề cần thiết cho giai đoạnphát triển cao hơn sau năm 2000.
xã hội và đời sống doanh nghiệp Đã hoàn thành một số công trình lớn, trọngđiểm góp phần làm thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội của tỉnh, tạo thuận lợicho thu hút các nhà đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh trên cả nước
Kế hoạch 5 năm 2001-2005 đã hoàn thành tốt đẹp với hầu hết các chỉtiêu chủ yếu đều đạt và vượt mục tiêu đề ra GDP tăng bình quân 7,65%/năm( chỉ tiêu tăng 7,0 – 7,5%), trong cơ cấu kinh tế tỷ trọng các ngành côngnghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm 65.5% Hoạt động văn hóa xã hội cónhiều tiến bộ, giáo dục - đào tạo liên tục duy trì phát triển
2.1.7 Thời kì 2006 đến nay
Trước tình hình đó Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân đã tham mưu bám sátdiễn biến tình hình kinh tế - xã hội, phối hợp với các ngành liên quan để xâydựng và đề xuất với các phòng ban các giải pháp điều hành thực hiện kếhoạch hàng tháng, hàng quý Tích cực huy động các nguồn lực từ mọi thànhphần kinh tế cho đầu tư phát triển và chuyển dịch cơ cấu đầu tư theo hướngtập trung vào các mục tiêu nhiệm vụ phát triển các kết cấu hạ tầng kinh tế - xãhội quan trọng, đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của nhân dân, phát triển nguồnnhân lực, phát triển khoa học công nghệ, xóa đói giảm nghèo…
Trong điều kiện có những thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen,trong đó có những khó khăn thách thức gay gắt vượt xa so với dự báo, kếhoạch 5 năm 2006 - 2010 có 11/18 chỉ tiêu chủ yếu đạt và vượt kế hoạch Xâydựng mới một số công trình hạ tầng quan trọng có tác động lâu dài đến dự