Chuyên đề THIẾT KẾ BÀI LUYỆN TẬP, ÔN TẬP HÓA HỌC 9 THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG

Ở đó học sinh được ôn tập, hệ thống hóa, vận dụng kiến thức và rèn luyện các kỹ năng đã học.. Khái niệm: Bài luyện tập là dạng bài lên lớp nhằm giúp HS tái hiện lại kiến thức đã học thàn

phòng giáo dục & đào tạO KỲ ANH

TRƯỜNG THCS GIANG ĐỒNG

-  

 -CHUYấN ĐỀ: THIẾT KẾ BÀI LUYỆN TẬP,

ễN TẬP HểA HỌC 9 THCS THEO HƯỚNG PHÁT

HUY NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC

Giỏo viờn bỏo cỏo: Trịnh Thị Kim Cỳc

Chuyờn đề : THIẾT KẾ BÀI LUYỆN TẬP, ễN TẬP HểA HỌC LỚP 9 THCS THEO HƯỚNG PHÁT HUY NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC.

Giáo viên báo cáo : Trịnh Thị Kim Cúc

I Mở đầu :

Trong những năm gần đây, giáo dục và đào tạo luôn có những cải cách Cùng với những thay đổi về nội dung, cần có những đổi mới căn bản

về phương pháp dạy học theo hướng phát huy tối đa năng lực người học, phát huy tính tích cực, tự giác của họ Như vậy nhiệm vụ của giáo viên không chỉ truyền thụ kiến thức, mà quan trọng hơn là phải tổ chức, điều khiển quá trình học tập của học sinh để các em tự hoạt động chiếm lĩnh kiến thức và phát triển năng lực chủ động sáng tạo Bài luyện tập, ôn tập là dạng bài học không thể thiếu được trong các môn học Ở đó học sinh được ôn tập,

hệ thống hóa, vận dụng kiến thức và rèn luyện các kỹ năng đã học Dạng bài này có giá trị nhận thức to lớn và có ý nghĩa quan trọng trong dạy học Tuy nhiên, hiện nay đa số học sinh chưa có thói quen tự lực, tích cực trong học tập, đặc biệt là trong các tiết luyện tập, ôn tập Các em cho rằng kiến thức ôn tập là đã biết rồi, nhàm chán nên thường không muốn nghe lại Hầu hết các

em thụ động, chỉ trông chờ vào giáo viên Các bài luyện tập, ôn tập thường được giáo viên dạy và học sinh học giống như các tiết sửa bài tập thông thường mà chưa phát huy được hết thế mạnh của kiểu bài này Vì thế để nâng cao chất lượng dạy học, giáo viên phải tổ chức các hoạt động học tập sao cho học sinh đóng vai trò chủ thể, tích cực, tạo được bầu không khí học tập vui tươi và hứng thú Xuất phát từ lí do trên, chúng tôi quyết định chọn chuyên đề “ Thiết kế bài luyện tập, ôn tập hóa học lớp 9 trung học cơ sở theo hướng phát triển năng lực người học” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng bộ môn

II Nội dung:

1 Khái niệm:

Bài luyện tập là dạng bài lên lớp nhằm giúp HS tái hiện lại kiến thức

đã học thành hệ thống, từ đó tìm ra được những kiến thức cơ bản nhất, mối quan hệ bản chất giữa kiến thức và rèn luyện kĩ năng vận dụng các kiến thức

đó trong học tập và cuộc sống

Bài ôn tập là dạng bài lên lớp nhằm nhắc lại, hệ thống hóa kiến thức

mà HS đã học trước đó qua một số bài học, một chương hoặc một phần của chương trình từ chỗ rời rạc thành một hệ thống kiến thức có quan hệ chặt chẽ với nhau để củng cố, khắc sâu kiến thức cho HS

2 Mục tiêu, cấu trúc của bài luyện tập, ôn tập :

Mục tiêu của các bài luyện tập, ôn tập là giúp HS ôn tập, hệ thống hóa kiến thức, vận dụng (luyện tập, giải bài tập) một số nội dung đã học Tuy nhiên, mục tiêu chủ yếu của bài luyện tập là rèn luyện, hoàn thiện kĩ năng trong khi bài ôn tập lại thiên về hoàn thiện và hệ thống hóa kiến thức

Cấu trúc: Hiện nay, cấu trúc của các bài luyện tập, ôn tập trong SGK hóa học đều có hai phần:

– Phần kiến thức cần nhớ: nhằm giúp HS ôn tập các mảng kiến thức ở những bài học trước bao gồm các kiến thức cần hệ thống củng cố và xác định mối liên hệ tương quan giữa chúng

– Phần bài tập: bao gồm các dạng bài tập hóa học vận dụng các kiến thức, tạo điều kiện cho HS rèn luyện kĩ năng hóa học như: giải thích các hiện tượng hóa học, giải các dạng bài tập hóa học…

3 Tầm quan trọng của bài luyện tập, ôn tập:

Dân gian có câu: “Văn ôn, võ luyện” Thật vậy, bài luyện tập, ôn tập

có giá trị nhận thức to lớn và có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành phương pháp nhận thức và phát triển tư duy cho HS vì:

– Bài luyện tập, ôn tập giúp HS tái hiện, củng cố và hệ thống hóa kiến thức

đã học

– Thông qua các bài luyện tập, ôn tập, GV phát hiện được những kiến thức

mà HS chưa hiểu đúng Từ đó, GV điều chỉnh, bổ sung và mở rộng kiến thức cho HS

– Thông qua các hoạt động học tập trong giờ luyện tập, ôn tập, HS có điều kiện hình thành và rèn luyện các kĩ năng hóa học cơ bản như: kĩ năng giải thích – vận dụng kiến thức, giải các dạng bài tập hóa học, rèn luyện các thao tác tư duy: phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, hệ thống hóa kiến thức và vận dụng chúng giải quyết các vấn đề học tập mang tính khái quát cao Từ đó, HS có được phương pháp nhận thức, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề và cả phương pháp học tập độc lập, sáng tạo

– Thông qua bài luyện tập, ôn tập, mối liên hệ của các kiến thức liên môn học bao gồm các kiến thức hóa học có trong các môn khoa học khác (toán học, vật lí, sinh học,…) được thiết lập, HS thấy được tầm quan trọng của việc nắm vững các kiến thức khoa học để vận dụng chúng giải quyết các vấn đề trong thực tiễn học tập và cuộc sống hàng ngày

4 Hệ thống cấu trúc bài luyện tập, ôn tập hóa học lớp 9 THCS

HỌC KÌ I

Chương 1 Bài 5 (1tiết): Luyện tập: Tính

chất hóa học của oxit và axit

Bài 24 (1 tiết)

Ôn tập học kì 1

Bài 13 (1tiết): Luyện tập chương 1:Các loại hợp chất vô cơ

Chương 2 Bài 22 (1tiết): Luyện tập chương

2: Kim loại

HỌC KÌ II

Chương 3 Bài 32 (1tiết): Luyện tập chương

3: Phi kim –

Sơ lược về bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Bài 56 (2 tiết)

Ôn tập cuối năm Chương 4 Bài 42 (1tiết): Luyện tập

chương 4: Hidrocacbon – Nhiên liệu

Chương 5 Bài 48 (1 tiết): Luyện tập: Rượu

etylic, axit axetic và chất béo

5 Nguyên tắc thiết kế bài luyện tập, ôn tập hóa học theo hướng phát triển năng lực học sinh

Khi thiết kế một bài lên lớp cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Đảm bảo đáp ứng đầy đủ các mục tiêu của bài lên lớp

- Lựa chọn nội dung phù hợp với mục tiêu đã đề ra

- Đảm bảo tính chính xác, khoa học

- Đảm bảo tính logic, hệ thống

- Đảm bảo tính sư phạm

Bên cạnh những nguyên tắc chung khi thiết kế một bài lên lớp trên, đối với kiểu bài ôn, luyện tập cần đảm bảo thêm một số nguyên tắc sau:

- Sử dụng phối hợp và linh hoạt các PPDH khác nhau để hoạt động hóa người học

- Tăng cường các cách thức để hoạt động hóa người học nhưng cần phù hợp với trình độ HS

- Tăng cường sử dụng các phương tiện và đồ dùng dạy học đồng thời kết hợp sử dụng công nghệ thông tin một cách hợp lí

- Phân bố thời gian hợp lí

6 Các phương pháp dạy học được sử dụng trong bài luyện tập, ôn tập

Khi thiết kế bài luyện tập, ôn tập ngoài việc xác định mục tiêu bài học, lựa chọn nội dung phù hợp thì việc chọn PPDH cũng quan trọng không kém, góp phần phát triển các năng lực của cá nhân và đạt được mục tiêu dạy học Các PPDH thường được sử dụng khi dạy kiểu bài luyện tập, ôn tập là:

6.1 Dạy học nêu vấn đề

Dạy học nêu vấn đề là một kiểu dạy học trong đó GV đưa HS vào những tình huống có vấn đề Tình huống có vấn đề là một bài toán chứa đựng mâu thuẫn nhận thức: giữa kiến thức cũ và kiến thức mới; giữa việc lựa chọn một trong những biện pháp phù hợp để giải quyết yêu cầu đặt ra… Đối với việc hoàn thiện kiến thức kĩ năng, kĩ xảo cho HS, GV cần phải tạo

ra được những tình huống có vấn đề Hệ thống câu hỏi ôn tập, các BTHH chứa đựng những tình huống có vấn đề độc đáo sẽ đưa HS vào tâm thế chủ

động, tự giác, say sưa tìm ra phương án giải quyết vấn đề Nhờ đó, HS có được niềm vui sướng của sự nhận thức sáng tạo

6.2 Phương pháp sử dụng sơ đồ dạy học :

Nội dung dạy học là sơ đồ phản ánh trực quan tập hợp những kiến thức cơ bản, cần và đủ (chốt) của một nội dung dạy học Đây là phương pháp có tính khái quát cao giúp GV hệ thống kiến thức, tìm ra mối liên hệ các kiến thức dưới dạng sơ đồ trực quan Sử dụng phương pháp sơ đồ khi ôn tập có thể hệ thống được một khối lượng lớn kiến thức

Tính năng của phương pháp sơ đồ dạy học

– Tính khái quát: khi nhìn vào sơ đồ ta sẽ thấy được tổng thể của các kiến thức, logic phát triển của vấn đề và mối liên hệ giữa chúng

– Tính trực quan: thể hiện ở việc sắp xếp các đường liên hệ rõ, đẹp, bố trí hình khối cân đối, có thể dùng kí hiệu, màu sắc, đường nét đậm nhạt để nhấn mạnh những nội dung quan trọng

– Tính hệ thống: dùng sơ đồ thể hiện được trình tự kiến thức của chương, logic phát triển của kiến thức thông qua các trục chính hoặc các nhánh chi tiết logic và tổng kết được các kiến thức chốt và những kiến thức liên quan

– Tính súc tích: bằng những kí hiệu, qui ước trong sơ đồ có thể nêu lên được những dấu hiệu bản chất nhất của các kiến thức, loại bỏ những dấu hiệu thứ yếu của khái niệm

Nguyên tắc xây dựng sơ đồ cho một nội dung dạy học gồm các bước sau:

– Tổ chức các đỉnh: chọn kiến thức cơ bản nhất, bản chất nhất (chốt) của chương hoặc nội dung luyện tập, ôn tập Một đỉnh có thể là một kiến thức hoặc nhiều kiến thức cùng loại

– Mã hóa kiến thức chốt: dùng các kí hiệu để mã hóa, biến nội dung kiến thức chốt ở đỉnh sơ đồ thành dạng rút gọn, súc tích, dễ hiểu

– Xếp đỉnh sơ đồ : xác định thứ tự của các kiến thức chốt và đặt chúng trong sơ đồ Khi xác định thứ tự kiến thức chốt cần chú ý tính khoa học, logic phát triển của kiến thức chung và cả sự phát triển logic tình huống trong giờ học

– Lập cung: thực chất là nối các đỉnh với nhau bằng các mũi tên để diễn tả mối liên hệ phụ thuộc giữa nội dung các đỉnh với nhau, làm sao phản ánh được logic phát triển nội dung

– Hoàn thiện sơ đồ: làm cho sơ đồ phải vừa trung thành với nội dung được mô hình hóa về cấu trúc logic, đồng thời vừa đảm bảo về mặt thẩm

mĩ Nhờ đó, HS lĩnh hội dễ dàng hơn

Các hình thức – mức độ sử dụng phương pháp sơ đồ dạy học

– Thứ nhất: GV giảng và triển khai nội dung sơ đồ cho toàn bài

– Thứ hai: dùng phương pháp sơ đồ cho một phần của bài lên lớp

– Thứ ba: GV cho trước một nội dung sơ đồ thiếu, HS tự lực hoàn chỉnh

nó

– Thứ tư: HS xây dựng nội dung dựa vào những sơ đồ câm và những câu hỏi gợi ý của GV

– Thứ năm: bài lên lớp được tiến hành dựa trên sơ đồ nội dung do HS tự lập trước ở nhà

– Thứ sáu: HS tự lập sơ đồ cho bài học dựa vào SGK và hệ thống câu hỏi của GV Sau đó tổ chức đàm thoại, cuối giờ GV đưa ra sơ đồ mẫu

Sử dụng phương pháp sơ đồ trong dạy học kiểu bài luyện tập, ôn tập hay kiểu bài nghiên cứu tài liệu mới đều thể hiện rõ nét những đặc tính ưu việt của grap như: tính trực quan, tính súc tích, HS dễ hiểu kiến thức quan trọng

và nguyên tắc xây dựng sơ đồ nội dung dạy học trong 2 kiểu bài trên cũng tương tự nhau, Tuy nhiên, trong kiểu bài luyện tập, ôn tập thì tính hệ thống

và tính khái quát của sơ đồ thể hiện rõ nét hơn

6.3 Phương pháp dạy học cộng tác theo nhóm nhỏ

Tổ chức học tập theo nhóm nhỏ hay học tập hợp tác là phương pháp học mà trong đó HS dưới sự hướng dẫn của GV làm việc cùng nhau trong những nhóm nhỏ để hoàn thành mục đích học tập chung của nhóm đặt ra

Như vậy, trong hoạt động cộng tác theo nhóm nhỏ có nhiều mối quan

hệ giao tiếp: giữa các HS với nhau, giữa GV với nhóm và từng HS Và trong phương pháp này, từng thành viên trong nhóm không chỉ có trách nhiệm với việc học tập của mình mà còn có trách nhiệm quan tâm đến việc học tập của các thành viên khác

Các nguyên tắc áp dụng cho dạy học cộng tác theo nhóm nhỏ

Nguyên tắc 1: sự phụ thuộc tương tác, hỗ trợ vào nhau một cách tích cực

Nguyên tắc 2: trách nhiệm cá nhân

Nguyên tắc 3: kĩ năng giao tiếp và kĩ năng hoạt động nhóm

Nguyên tắc 4: phản hồi và điều chỉnh

Tùy theo mục đích và nội dung bài học mà việc chia lớp thành các nhóm nhỏ hay nhóm lớn (mỗi nhóm là một đội chơi khi tham gia trò chơi)

Dạy học cộng tác theo nhóm nhỏ nếu được tổ chức tốt sẽ mang lại những ưu điểm sau:

– HS được làm việc trong tập thể, được giao lưu và chia sẻ ý kiến và kinh nghiệm của mình về vấn đề học tập với cả nhóm

– Hoạt động nhóm tạo điều kiện cho HS cùng nhau giải quyết vấn đề học tập mang tính tổng hợp, khái quát mà mỗi cá nhân HS không thể tự lực giải quyết

– HS được thảo luận, tranh luận, phát biểu bình đẳng, thể hiện sự hiểu biết của mình và học được những kiến thức từ bạn học

– Giúp GV tận dụng những ý kiến sáng tạo, phát hiện mới của HS

– GV kịp thời điều chỉnh, uốn nắn giáo dục HS khi các em có những biểu hiện sai lầm về nhận thức, thái độ, hành vi ứng xử

– Tạo được bầu không khí học tập sôi nổi

– Học tập theo nhóm rèn luyện và phát triển kĩ năng tư duy giải quyết vấn đề

Mặt khác, nếu GV tổ chức học tập theo nhóm không khéo léo thì sẽ dẫn đến những hạn chế sau:

– Trong quá trình hoạt động nhóm có thể có một vài thành viên nổi trội hơn nhưng cũng có một vài thành viên khác co lại và ít tham gia vào hoạt động nhóm

– Có thể đi chệch hướng thảo luận do tác động tiêu cực của một vài HS – Trong độ tuổi thiếu niên, tính phê phán của tư duy cũng được phát triển, các em biết lập luận giải quyết vấn đề một cách có căn cứ, không dễ tin như lúc nhỏ Những nghi ngờ, tranh cãi, bướng bỉnh…trong khi hoạt động nhóm sẽ xảy ra Vì vậy, GV cần phải bình tĩnh và có khả năng thuyết phục các em

6.4 Phương pháp sử dụng thí nghiệm hóa học

Hóa học là khoa học thực nghiệm nên việc sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học có những tác dụng tích cực sau:

+ Thí nghiệm hóa học là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn, là tiêu chuẩn đánh giá tính chân thực của kiến thức

+ Thí nghiệm giúp nâng cao hứng thú học tập bộ môn hóa học, giúp

HS dễ hiểu bài và hiểu bài sâu sắc, và xây dựng cho HS niềm tin vào khoa học Thông thường khi ôn tập, củng cố kiến thức, GV ít sử dụng các thí nghiệm hóa học Điều này dẫn đến việc HS học tập kém hứng thú GV có thể nâng cao khả năng tích cực hóa hoạt động của HS bằng cách tăng cường

sử dụng thí nghiệm hóa học trong bài luyện tập, ôn tập Tuy nhiên, phương pháp sử dụng thí nghiệm hóa học trong quá trình dạy kiểu bài luyện tập, ôn tập có những nét khác biệt so với khi dạy kiểu bài nghiên cứu tài liệu mới 6.5 Phương pháp sử dụng bài tập hóa học

Nhiều nhà lí luận dạy học đã xếp BTHH vào “Nhóm PPDH - công tác

tự lực của HS” Giải BTHH là lúc HS hoạt động tự lực để củng cố và trau dồi kiến thức hóa học của mình BTHH cung cấp cho HS cả kiến thức, cả con đường để giành lấy kiến thức, cả niềm vui sướng của sự phát hiện ra kiến thức Do vậy, BTHH vừa là mục đích, vừa là nội dung, lại vừa là PPDH hiệu nghiệm

BTHH có rất nhiều tác dụng:

– BTHH làm cho HS hiểu chính xác và biết vận dụng các khái niệm đã học, củng cố, đào sâu và mở rộng kiến thức một cách sinh động mà không làm nặng nề thêm khối lượng kiến thức cơ bản ở SGK

– BTHH giúp ôn tập, hệ thống hóa kiến thức một cách tích cực Bằng bài tập kích thích sự tập trung chú ý, tái hiện kiến thức tốt hơn nhiều so với việc nhắc lại kiến thức một cách đơn thuần

– BTHH giúp rèn luyện cho HS các kĩ năng, kĩ xảo hóa học cần thiết như: lập PTHH, tính theo PTHH, nhận biết các chất, thực hành thí nghiệm… – BTHH có tác dụng giáo dục, rèn luyện cho HS tính kiên nhẫn, chịu khó, trung thực, cẩn thận, tính sáng tạo và lòng yêu thích bộ môn Tác dụng phát triển: Khi giải BTHH, HS phải thường xuyên sử dụng các thao tác

tư duy như: phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, qui nạp, diễn dịch Qua đó, HS có điều kiện phát triển các năng lực tư duy:logic, khái quát, biện chứng, sáng tạo

– Tác dụng giáo dục kĩ thuật tổng hợp: Thông qua những số liệu kĩ thuật của sản xuất hóa học, những vấn đề thực tiễn trong các BTHH giúp HS hiểu kĩ hơn các nguyên tắc kĩ thuật tổng hợp BTHH gắn kiến thức lí thuyết với thực tiễn đa dạng, phong phú gây hứng thú cho HS nên có tác dụng hướng nghiệp cho HS Tính tích cực của phương pháp sử dụng BTHH được nâng cao hơn khi được sử dụng BTHH như là nguồn kiến thức để HS tìm tòi, khám phá những phương pháp, cách thức vận dụng sáng tạo các kiến thức để giải quyết các vấn đề học tập chứ không phải

để tái hiện kiến thức Điều đáng lưu ý là việc sử dụng BTHH trong các giờ luyện tập, ôn tập có những điểm khác biệt so với trong các giờ nghiên cứu tài liệu mới

Như vậy, bài tập hóa học được coi là một trong các PPDH có hiệu quả

và được sử dụng nhiều trong các giờ luyện tập, ôn tập Với tính đa dạng vốn

có, BTHH còn là phương tiện để tích cực hóa hoạt động của HS trong các tiết luyện tập, ôn tập

6.6 Phương pháp đàm thoại (vấn đáp)

Đàm thoại thực chất là phương pháp mà trong đó thầy đặt ra một hệ thống câu hỏi để trò lần lượt trả lời Đồng thời có thể trao đổi qua lại dưới

sự chỉ đạo của thầy Qua hệ thống hỏi – đáp, trò lĩnh hội được nội dung bài học Như vậy, ở phương pháp này, hệ thống câu hỏi – lời đáp là nguồn kiến thức chủ yếu” Phương pháp đàm thoại là PPDH trong đó GV thông qua hệ thống câu hỏi dẫn dắt HS trả lời hoặc HS chủ động đặt câu hỏi với GV theo chủ đề bài học và qua đó lĩnh hội kiến thức

Phương pháp đàm thoại ơrixtic được đông đảo GV áp dụng trong giảng dạy dưới hình thức đặt ra những câu hỏi chứa đựng mâu thuẫn,

hỏi nhiều kinh nghiệm Chúng ta chỉ nên sử dụng nhằm giúp bài lên lớp thêm sinh động, kích thích HS nghe giảng và tiếp thu kiến thức một cách tích cực, không nên lạm dụng Điều đáng lưu ý là tùy theo mục tiêu của mỗi kiểu bài lên lớp mà việc sử dụng phương pháp đàm thoại của GV trong quá trình dạy học cần linh hoạt

7 Một số biện pháp phát huy năng lực học sinh khi dạy học kiểu bài luyện tập, ôn tập hóa học lớp 9 THCS

7.1 Biện pháp 1: Sử dụng phương pháp dạy học phức hợp một cách linh hoạt:

Tổ hợp PPDH phức hợp không phải là một phương pháp đơn lẻ, mà là

sự phối hợp biện chứng của một số phương pháp (và phương tiện) dạy học trong đó một yếu tố giữ vai trò nòng cốt trung tâm, liên kết các yếu tố khác còn lại thành một hệ thống nhất về phương pháp, nhằm tạo ra hiệu ứng tích hợp và cộng hưởng về phương pháp của toàn hệ, nâng cao chất lượng lĩnh hội lên nhiều lần

7.2 Biện pháp 2: Tăng thời lượng dành cho hoạt động của học sinh

- Học sinh hoạt động theo hình thức nhóm

- Học sinh hoạt động theo hình thức cá nhân

7.3 Biện pháp 3: Tăng mức độ hoạt động trí lực của học sinh :

Trong các bài luyện tập, ôn tập hóa học lớp 9 THCS, bài tập đã tương tối đa dạng nhưng vẫn còn quá ít bài tập trắc nghiệm, bài tập tổng hợp, bài tập thực tiễn, bài tập hình vẽ (một bài duy nhất) và đặc biệt là chưa có bài tập thực nghiệm nào

Một số HS cũng thích được mở rộng, đào sâu kiến thức thông qua những bài tập nâng cao Vì vậy, khi thiết kế các bài luyện tập, ôn tập hóa học lớp 9 THCS theo hoạt động hóa người học chúng tôi chọn một số bài tập

cơ bản, trọng tâm và bổ sung thêm một số bài tập nâng cao, bài tập thực tiễn, bài tập thực nghiệm, bài tập hình vẽ… để mọi HS ở những trình độ khác nhau đều được phát huy tính tích cực theo khả năng của mình, tăng tính hấp dẫn bộ môn và sự hứng thú học tập của HS

Tăng cường sử dụng bài tập phát triển tư duy:Việc rèn luyện tư duy không đem lại kết quả tức thì có thể đong đếm được ngay nhưng lại chính là kết quả lâu dài còn lại nơi HS Thông qua hoạt động giải các BTHH mà năng lực tư duy của HS được phát triển HS biết phân tích, so sánh, đề xuất phương án Để rèn tư duy logic cần sử dụng bài tập mà khi giải cần dựa vào tính logic của vấn đề

Tăng cường sử dụng bài tập thực nghiệm Dùng bài tập thực nghiệm tổ chức hoạt động cho HS nhằm rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức, kĩ năng thực hành, phương pháp làm việc khoa học GV nên tổ chức cho HS làm việc theo nhóm: các nhóm thảo luận, giải bài tập bằng lí thuyết (phân tích lí

thuyết, xây dựng các bước giải bằng thí nghiệm, dự đoán hiện tượng, kết quả thí nghiệm) Sau đó tiến hành thí nghiệm kiểm nghiệm các bước giải lí thuyết Trong các bài ôn, luyện tập, GV có thể sử dụng bài tập thực nghiệm dưới dạng bài tập nhận biết các chất

7.4 Biện pháp 4: Tạo động lực, hứng thú trong hoạt động nhận thức cho học sinh

Mục tiêu của bài luyện tập, ôn tập là giúp HS ôn tập, hệ thống hóa kiến thức đã học nên trong các tiết ôn, luyện tập cần phát huy tối đa vai trò chủ động của HS

Đối với kiểu bài lên lớp nghiên cứu tài liệu mới, HS có được sự hứng thú là nhờ sự khám phá kiến thức mới mang lại Trong khi đó, trong kiểu bài

ôn, luyện tập, sự hứng thú ấy có được là do trật tự kiến thức, những dạng bài tập tưởng đã biết nhưng hóa ra vẫn còn nhiều tình huống mới, những ứng dụng giải thích hiện tượng bất ngờ, lí thú…mang lại Chính nhờ ôn, luyện tập mà những kiến thức, kĩ năng vươn lên “tầm cao mới”

Nhìn chung, các biện pháp mà chúng tôi vừa nêu trên đều nhằm giúp

HS thật sự trở thành chủ thể nhận thức và phát huy tối đa tính tích cực của

HS trong quá trình học tập Khi dạy các bài ôn, luyện tập hóa học lớp 9 THCS, GV phải biết lựa chọn và vận dụng phối hợp hài hòa các biện pháp trên cùng với các PPDH tích cực để đạt hiệu quả tốt nhất

8.Qui trình thiết kế bài luyện tập, ôn tập hóa học lớp 9 THCS theo

hướng phát huy năng lực người học:

Khi thiết kế giáo án các bài luyện tập, ôn tập, chúng tôi thực hiện theo 7 bước sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu của bài học

Bước 2: Xác định nội dung trọng tâm của bài học

Bước 3: Xác định PPDH

Bước 4: Lựa chọn phương tiện dạy học

Bước 5: Xác định phần chuẩn bị của HS và GV

Bước 6: Thiết kế giáo án, bao gồm:

– Lựa chọn hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS phù hợp với mục tiêu bài học, phân bố thời gian cụ thể và sắp xếp các hoạt động theo một trình tự hợp lí

– Thiết kế hệ thống các câu hỏi (chú ý kiến thức trọng tâm và phù hợp với trình độ của HS) Câu hỏi có thể xây dựng dưới hình thức trắc nghiệm khách quan hoặc tự luận hoặc bài toán hóa học

– Thiết kế luật chơi (nếu sử dụng trò chơi); thiết kế các đoạn phim thí nghiệm (nếu sử dụng thí nghiệm); thiết kế bài tập có hình vẽ, thiết kế PHT… Bước 7: Tham khảo ý kiến đồng nghiệp để chỉnh sửa và hoàn thiện giáo án