Nghiên cứu các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý tưới trong điều kiện miễn giảm thủy lợi phí vùng đồng bằng sông hồng

H uăh tăcácăt nhăđ uăchoăr ngăquyăđ nhăv ăm cămi năgi măcònăch aăphùăh p.ăM căquyăđ nhănàyăkhôngăđ iătrongăkhiăgiáăc ănguyênăli u,ănhiênăli u,ă v tăli uăc ngănh ănhânăcôngăthayăđ iătheoă

B GIỄO D C VÀ ÀO T O B NỌNG NGHI P VÀ PTNT

B GIỄO D C VÀ ÀO T O B NỌNG NGHI P VÀ PTNT

i

L I CAM OAN

Tácă gi ă xină camă đoană đâyă làă côngă trìnhă nghiênă c uă c aă chínhă tácă gi ăCácă k tă qu ănghiênăc uăvàăcácăk tălu nătrongălu năánălàătrungăth c,ăkhôngăsaoăchépăt ăb tăk ăm tăngu nănàoăvàăd iăb tăk ăhìnhăth cănào.Vi căthamăkh oăcácăngu nătàiăli uă(n uăcó)ăđưă

đ căth căhi nătríchăd năvàăghiăngu nătàiăli uăthamăkh oăđúngăquyăđ nh

Tác gi lu n án

V n Quang

ii

L I CỄM N

NCSătrânătr ngăcámă năGS.TS.Nguy năQuangăKim,ăPGS.TS.Ph măHùngăđưăluônăh ă

tr ,ăđ ngăviênăNCSătrongăsu tăquáătrìnhăhoànăthi nălu năán.ăNCSăxinătrânătr ngăcámă nă

B ămônăK ăthu tătàiănguyênăn c, KhoaăK ăthu tătàiănguyênăn c,ăPhòngă àoăt oă iă

h căvàăSauă iăh c,ăBanăGiámăhi uătr ngă iăh căThu ăl iăluônăquanătâmăvàăt oăm iă

đi uăki n.ăNCSăxinătrânătr ngăcámă năB ămônăQu nălỦăxâyăd ng,ăTrungătâmăKinhăt ăvàăQu nălỦăthu ăl i,ăKhoaăKinhăt ăvàăQu nălỦăđưăt oăđi uăki năvàăth iăgianăđ ăh căt păvàănghiênăc uălu năán.ăNCSăđưănh năđ căr tănhi uăs ăgiúpăđ ănhi tătìnhăc aăt tăc ăcácă

đ năv ăqu nălỦăkhaiăthácăcôngătrìnhăthu ăl iă(5ăcôngătyăthu ăl iătrênăđ aăbànăHàăN i,ă

Công ty TNHH MTV KTCTTL Ngh aă H ng,ă H iă H u,ă ụă Yên,ă Namă vàă B că TháiăBình,ăNamă u ng),ăchiăc căthu ăl iă(Chiăc căthu ăl iăHàăN i,ăTháiăBình,ăB căNinh,ă

H iăD ng,ăH ngăYên,ăHàăNam,ăV nhăPhúc)ăvàăcáănhână ă11ăt nhăvàăthànhăph ăvùngă

đ ngăb ngăsôngăH ngăđưăt oăđi uăki năgiúpăs ăli u,ătraoăđ iăcácăki năth căth căti nătrongăqu nălỦăthu ăl i.ăTrongăquáătrìnhăh căt păvàănghiênăc uăNCSănh năđ căs ăchiaă

s ăv ăchuyênămônăt ăcácălưnhăđ o,ăchuyênăviênăc aăT ngăc căthu ăl i,ăc aăcácăth yăcô,ăcácănhàăkhoaăh c,ăb năbèăvàăđ ngănghi pătrongăvàăngoàiătr ng.ă

NCS khôngăth ăquênăs ăđ ngăviên,ăc ăv ,ăchiaăs ăc ăv ătinhăth năvàăv tăch tăt ăphíaăh ăhàng,ăgiaăđìnhăn iăngo i,ăcácăb năthânăthi tătrongănh ngăn măh căt p

Xin trân tr ng cám n!

iii

M C L C

DANHăM CăCÁC HỊNHă NH v

DANHăM CăB NGăBI U vi

DANHăM CăCÁCăT ăVI TăT T viii

CH NGă1T NGăQUANăNGHIÊNăC U 1

1.1 T ngăquanăvùngănghiênăc u 1

1.2 T ngăquanăcácăv năđ ănghiênăc u 3

1.2.1 T ngăquanăv ăchínhăsáchăth yăl iăphí 3

1.2.2 T ngăquanăv ăch tăl ngăd chăv ăt iăvàăỦăth căh ădùngăn cătrongăqu nă lỦăkhaiăthácăcôngătrìnhăth yăl i 5

1.3 K tălu năch ngă1 9

CH NGă2PH NGăPHÁPăNGHIÊNăC UăVĨăMỌăHỊNHăÁPăD NG 11

2.1 Kháiăni m,ăc ăs ălỦălu năvàăth căti n 11

2.1.1 Chínhăsáchămi năgi măTLP 11

2.1.2 Qu nălỦăt i,ăhi uăqu ăt i,ăn iădungăvàăph ngăphápăđánhăgiá 13

2.1.3 Hi uăqu ăt iăvàăđánhăgiáăhi uăqu ăt iă ăVi tăNam 19

2.1.4 Ch tăl ngăd chăv 21

2.1.5 S ăhàiălòngăc aănhàăqu nălỦăth yăl i 28

2.2 Nghiênăc uăđánhăgiáătácăđ ngăc aăchínhăsáchăTLP 30

2.2.1 ánhăgiáătácăđ ngăc aăchínhăsáchăTLPăđ năcácăbênăliênăquan 30

2.2.2 ánhăgiáăhi uăqu ăs ăd ngăn c 31

2.2.3 ánhăgiáătácăđ ngăđ năkinhăphíănhàăn căc păbùăchoăTLP 33

2.2.4 ánhăgiáătácăđ ngăđ năn ngăsu tăcâyătr ng 34

2.3 Môăhìnhănghiênăc u 35

2.3.1 Môăhìnhăphânătíchăđ nhăl ngăCLDVăt iăvàăSHL 35

2.3.2 Gi ăthuy tănghiênăc u 39

2.3.3 Quyătrìnhănghiênăc uăphânătíchăđ nhăl ng 40

2.3.4 Xácăđ nhăt ăl ăch năm uăvàăkíchăth căm uăkh oăsát 45

2.3.5 Xâyăd ngăb ngăh i 49

2.3.6 Ph ngăphápăđi uătraăb ngăh i 49

2.3.7 L aăch năcôngăc ăphânătíchăs ăli u 49

2.4 K tălu năch ngă2 50

CH NGă3K TăQU ăNGHIÊNăC UăVĨăTH OăLU N 52

3.1 K tăqu ănghiênăc uătácăđ ngăc aăchínhăsáchăTLP 52

3.1.1 Tácăđ ngăđ năcácăbênăliênăquan 52

3.1.2 Tácăđ ngăđ năhi uăqu ăs ăd ngăn c 58

3.1.3 Tácăđ ngăđ năkinhăphíănhàăn c 61

iv

3.1.4 Tácăđ ngăđ năn ngăsu tăcâyătr ng 63

3.2 K tăqu ăvàăth oălu năphânătíchăđ nhăl ng 65

3.2.1 MôăhìnhăphânătíchăđánhăgiáăCLDVăt iăc aăcácăcôngătyăth yănông 65

3.2.2 Môăhìnhăphânătíchăđ nhăl ngăđánhăgiáăỦăth căs ăd ngăn căti tăki m,ă thamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăCTTL 84

3.3 K tălu năch ngă3 99

CH NGă 4 ă XU Tă CÁCă BI Nă PHÁPă NỂNGă CAOă HI Uă QU ă QU Nă Lụă T I 101

4.1 ă xu tă cácă bi nă phápă h nă ch ă cácă tácă đ ngă tiêuă c că c aă chínhă sáchă mi nă gi măTLP 101

4.1.1 Cácăbi năphápăgi mălưngăphíăn căt i 101

4.1.2 Cácăbi năphápăđ măb oăt ngăn ngăsu tănh ăt i 104

4.1.3 Cácăbi năphápăqu nălỦăt tăngu năkinhăphíăc păbùăchoăTLP 105

4.1.4 Cácăbi năphápăh năch ătácăđ ngătiêuăc căđ năcácăđ iăt ngăliênăquan 105

4.2 ăxu tăbi năphápănângăcaoăCLDVăt iănôngănghi p 107

4.2.1 Nhânăt ăS ăđ ngăc mă(SDC) 107

4.2.2 Nhânăt ă ăđápă ngă(DDU) 108

4.2.3 Nhânăt ăS ăb oăđ mă(SBD) 109

4.2.4 Nhânăt ăTínhăh uăhình (THH) 110

4.2.5 Nhânăt ăS ătinăc yă(STC) 110

4.3 ăxu tăbi năphápănângăcaoăỦăth căc aăng iădânăv ăs ăd ngăn căti tăki m,ă thamăgiaăqu nălỦăkhaiăthácăvàăb oăv ăCTTL 111

4.3.1 Nhânăt ăS ăthamăgiaă(STG) 111

4.3.2 Nhânăt ăCh ăđ ngăthamăgiaă(C TG) 112

4.3.3 Nhânăt ăTínhăhi uăqu ă(THQ) 113

4.4 Gi iă phápă phátă tri nă ngă d ngă h ă th ngă thôngă tină nh mă nângă caoă hi uă qu ă qu nălỦăt i 113

4.5 Ki năngh ăcácăbênăliênăquanănh mănângăcaoăhi uăqu ăt i 128

4.6 K tălu năch ngă4 129

K TăLU N 131

DANHăM CăCỌNGăTRỊNHăKHOAăH Că ẩăCỌNGăB 133

TĨIăLI UăTHAMăKH O 134

PH ăL C 137

v

DANH M C CỄC HÌNH NH

Hình 1.1 B năđ vùngă BSH 1

Hìnhă2.1.ăChuătrìnhăđánhăgiáăhi u qu t i 16

Hình 2.2 Cách ti p c nătheoăđ nhăh ng d ch v 25

Hìnhă2.3.ăS ăđ t ngăquátăđánhăgiáăCLDV 35

Hình 2.4 Các bi n kh oăsátăđoăl ngăCLDVăt i nông nghi p 36

Hìnhă2.5.ăS ăđ t ngăquátăđánhăgiáăSHLănhàăqu n lý th y l i 37

Hình 2.6 Các bi n kh oăsátăđoăl ng SHL nhà qu n lý th y l i 38

Hình 2.7 Quy trình nghiên c uăphânătíchăđ nhăl ng CLDV và SHL 40

Hìnhă3.1.ă ánhăgiáăỦăth c tham gia qu n lý và b o v CTTL c a h dùngăn c 55

Hìnhă3.2.ă ánhăgiáăỦăth c s d ngăn c ti t ki m c a h dùngăn c 55

Hìnhă3.3.ă ánhăgiáăv vi c gi i quy t khi u n i c a h dùngăn căthayăđ i c păđ 57

Hìnhă3.4.a.ăN ngăsu tălúaăbìnhăquânăvùngă BSHă2004ă- 2008 64

Hìnhă3.4.b.ăN ngăsu tălúaăbìnhăquânăvùngă BSHă2009ă- 2014 64

Hình 3.5 Bi uăđ CLDV’ăc a t ng h dùngăn căvàăbìnhăquânăvùngă BSH 82

Hình 3.6 Bi uăđ th hi n t n s n và th h ng CLDV 83

Hình 3.7 Bi uăđ SHL’c a t ng nhà qu n lý th y l iăvàăbìnhăquânăvùngă BSH 97

Hìnhă4.1.ăS ăđ h th ng qu nălỦăt i b ng h th ngăđ ng ng và th IC 103

Hìnhă4.2.ăS ăđ t ng th c a ph n m m 115

Hình 4.3 Mô hình ki n trúc h th ng Qu n lý CTTL trên nh v tinh 116

Hình 4.4 Mô hình ki n trúc h th ng Qu n lý TLP và CLDV 117

Hìnhă4.6.ăS ăđ nghi p v c a Phân h kh oăsátăđánhăgiáăCLDVăt i 120

Hình 4.7 Ch căn ngănh p d li u c a HTX 121

Hình 4.8 K t qu báo cáo theo m u HTX t ph n m m 121

Hình 4.9 K t qu báo cáo xem tr c ti p theo huy n t ph n m m 122

Hình 4.10 K t qu báo cáo theo xí nghi p t ph n m m 122

Hình 4.11 K t qu báo cáo theo công ty t ph n m m 123

Hình 4.12 T ng h p, ki m soát qu nălỦănhàăn c v th y l i 123

Hình 4.13 Ch căn ngăt o câu h i, b ng h i 124

Hình 4.14 Ch năđ aăbànăhànhăchínhăđ đánhăgiá 124

Hình 4.15 K t qu đánhăgiáătheoăđ năv hành chính 125

Hình 4.16 K t qu đánhăgiáătheoăt ng câu h i 125

Hình 4.17 Giao di n ch căn ngăqu nălỦăc ăs d li u trên nh v tinh 126

Hình 4.18 Ch căn ngăki m tra di nătíchăt i, tiêu trên nh v tinh 127

vi

DANH M C B NG BI U

B ng 2.1 Gi thuy t nghiên c u mô hình 1 - CLDV 39

B ng 2.2 Gi thuy t nghiên c u mô hình 2 - SHL 39

B ng 2.3 B ng phân b m uăđi u tra mô hình 1 47

B ng 2.4 B ng phân b m u mô hình 2 48

B ngă3.1.ă ánhăgiáăv m c thu gi aăN ă115ăvàăN ă67 53

B ng 3.2 Ý ki n c a h dùngăn c v tình hình cung c păn căđ yăđ , k p th i 54

B ng 3.3 T ngăl ngăn căt i th c t quaăcácăn măc a nh ng tr măb măđ u m i 58

B ng 3.4 Nhu c uăt i c a cây tr ng 60

B ngă3.6.ă ánhăgiáăTLPăc p bù qua các vùng mi nătrongă5ăn măth c hi n chính sách mi n gi m TLP 63

B ng 3.7 B ng t ng h p k t qu ki măđ nh ch tăl ngăthangăđoămôăhìnhă1 65

B ng 3.8 Th ng kê t ng các bi n kh o sát mô hình 1 66

B ng 3.9 Th ng kê mô t (Descriptive Statistics) mô hình 1 67

B ng 3.10 Ki măđ nh tính phù h p EFA c a mô hình 1 68

B ng 3.11 Phân tích tr s giá tr riêng (Eigenvalues) c a các bi n quan sát trong b thangăđoăCLDV 69

B ng 3.12 Ma tr n nhân t xoay (Rotated Component Matrixa) mô hình 1 70

B ng 3.13 S p x păvàăđ nhăngh aăl i các nhân t sau khi phân tích EFA 72

B ng 3.14 Ma tr n h s nhân t (Component Score Coefficient Matrix) 73

B ng 3.15 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t đápă ng sau khi phân tích EFA 74

B ng 3.16 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t S b oăđ m sau khi phân tích EFA 74

B ng 3.17 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t S đ ng c m sau khi phân tích EFA 75

B ng 3.18 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t Tính h u hình sau khi phân tích EFA 76 B ng 3.19 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t S tin c y sau khi phân tích EFA 76

B ng 3.20 B ng h s h i quy 77

B ng 3.21 B ng gi i thích mô hình h i quy 77

B ng 3.22a B ng ANOVA 78

B ng 3.22b B ng giá tr t ngăđ i c aăph ngătrìnhă3.1ăvàăh s ph ngătrìnhă3.2 79

B ng 3.23 K t qu ki măđ nh gi thuy t mô hình 1 80

B ng 3.24 Phân chia th h ng CLDV 82

B ng 3.25 X p h ng công ty d aătrênăđánhăgiáăCLDV 83

B ng 3.26 X p h ng h th ng th y nông d aătrênăđánhăgiáăCLDV 84

B ng 3.27 B ng t ng h p k t qu ki măđ nh ch tăl ngăthangăđoămôăhìnhă2 84

vii

B ng 3.28 Th ng kê t ng các bi n kh o sát mô hình 2 84

B ng 3.29 Th ng kê mô t (Descriptive Statistics) mô hình 2 85

B ng 3.30 Ki măđ nh tính phù h p EFA c a mô hình 2 86

B ng 3.31 Phân tích tr s giá tr riêng (Eigenvalues) c a các bi n quan sát trong b thangăđoăSHL 87

B ng 3.32 Ma tr n nhân t xoay (Rotated Component Matrixa) mô hình 2 88

B ng 3.33 S p x păvàăđ nhăngh aăl i các nhân t sau khi phân tích EFA 89

B ng 3.34 Ma tr n h s nhân t (Component Score Coefficient Matrix) 90

B ng 3.35 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t Ch đ ng tham gia sau khi phân tích EFA 90

B ng 3.36 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t S tham gia sau khi phân tích EFA 91

B ng 3.37 Tr ng s bi n kh o sát c a nhân t Tính hi u qu sau khi phân tích EFA 92 B ng 3.38 B ng h s h i quy 92

B ng 3.39 B ng gi i thích mô hình h i quy 93

B ng 3.40 B ng ANOVA 93

B ng 3.41 B ng giá tr t ngăđ i c aăph ngătrìnhă3.4ăvàăh s ph ngătrìnhă3.5 94

B ng 3.42 K t qu ki măđ nh gi thuy t mô hình 2 95

B ngă3.43.ă nhăl ng giá tr SHL’ătheoăh th ng 97

B ngă3.44.ă nhăl ng giá tr SHLătheoăđ a gi i hành chính 98

B ngă3.45.ăă nhăl ng giá tr SHL’trungăbìnhăc a nhà qu nălỦătheoăđ iăt ng qu n lý 98

NN&PTNT Nôngănghi păvàăPhátătri nănôngăthôn

đ iăkhíăh uăđ ăt oăraăs ăchuy năbi năm nhăm ătrongăs năxu tănôngănghi p,ănângăcaoă

đ iăs ngănhânădân,ăxâyăd ngănôngăthônăm i

V ăc ăch ăchínhăsáchăqu nălỦăt iătrongăth yăl i, Chính ph đưăbanăhànhăNgh đ nh 115/2008/N -CPăquyăđ nh m c thu TLP và mi năTLPăđ i v iăcácăcôngătrìnhăđ uăt ă

b ng ngu n v năngânăsáchănhàăn căđ căquyăđ nhăchoăt i trong nông nghi p và

bi u m c thu ti năn c v i các t ch c, cá nhân s d ngăn c làm d ch v t công

trình thu l iăđ ph c v cho các m căđíchăkhôngăph i s n xu t nông nghi p Ngh

đ nhăc ngăquyăđ nh ph m vi mi n TLP và m c mi n TLP Ngh đ nhăđưălàmăthayăđ i

l năđ i v i cu c s ng c aăng iănôngădân,ăđ ng th iăc ngăcóănhi u h n ch c n ph i

kh c ph cănh :ă(i)ăM c thu TLP hi n còn nhi u b t h p lý, c th vi c l y m c quy

đ nh c a Ngh đ nhă143ălàmăc ăs tính toán vàătrênăc ăs đóănhânăv i h s đi u ch nh

tr t giá là 2.31 l n,ădoăđó không phù h p v i th c t vìăquanăđi m m c thu 143 và

115 là khác nhau; (ii) Theo m căthuăquyăđ nh c a Ngh đ nh 115, kinh phí c p bù cho

các t nh đ ng b ng sông C u Long là r t l n, m c dù ch tính theo m c thu t o ngu n

Khi th c hi n vi c c p bù kinh phí mi năth yăl iăphíăđ i v i các t nh không th th c

hi nătheoăquyăđ nh c a Ngh đ nh 115, vì n u c păđ ,ăcácăđ aăph ngăs chuy n vi c

s d ng ngu n kinh phí này theo hình th c xây d ngăc ăb n…ăM c dù m căthuăđ i

v i nuôi cá l ng bè theo quyăđ nh c a Ngh đ nhă115ăkhôngăđi u ch nh Tuy nhiên theo

ph n ánh c aăng i nuôi tr ng thu s n, m c thu 8-10% giá tr s năl ng là quá cao,

không t oăđi u ki n phát tri n th y s năc ngănh ăkhôngăkhuy n khích khai thác t ng

x

h p các công trình th y l i; (iii) Trong th c t vi c t o ngu năt i r tăđaăd ng, có công

trình t o ngu năđ n kênh c p 2, c p 3 c a t ch c h pătácădùngăn c, có công trình ch

t o ngu năđ n b hút tr măb măt i c a t ch c h pătácădùngăn c, do v y d n y

sinh tranh ch p.ăCácăquyăđ nh hi năhànhăch aăđ c păđ n khu v c ph iăb măt i nhi u

b c, ch m t di nătíchănh ngăph iăt i nhi u b căc ngăch đ căh ng m căth yăl iăphíănh ăcácăvùngăb măm t c p T đóăd n t i m c mi năkhôngăđ bùăđ p cho các chi phíăb măt iătiêuăđ i v i các vùng di nătíchăđ căt i t 2 b c tr lên

T nh ng b t c p trên c a Ngh đ nhă115/2008/N -CP, Chính ph đưăbanăhànhăngh

đ nh s 67/2012/N -CP ngày 10/9/2012 s aăđ i b sung m t s đi u c a Ngh đ nh 143/2003/N -CP ngày 28/11/2003 c a Chính ph và thay th Ngh đ nh 115/2008/N -CP Tuy nhiên, trong quá trình th c hi n Ngh đ nhă67/2012/N -CP v n

còn t n t i m t s v năđ c v n i dung chính sách mi n gi măTLPăvàătácăđ ng tiêu

c c c aăchínhăsáchănàyăđ i v i hi u qu khai thác CTTL

Quyăđ nhăv ăđ iăt ngămi năTLP ch aăđ măb oătínhăcôngăb ng,ăcácăcôngătrìnhăng iădânăt ăb ăti năđ uăt ăxâyăd ngăcôngătrìnhăth yăl iăkhôngăđ cămi n,ăkhôngăkhuy năkhíchăđ căng iădânăthamăgiaăđ uăt ă(HàăGiang,ăPhúăTh ).ăM tăs ăcôngătrìnhăth yă

l iănh ăh ,ăđ păngoàiănhi măv ăt iăcònăph iăđi uăti t,ăgi măl ,ăc iăt oămôiătr ng,ădânăsinhănh ngăc păbùăTLP ch ătínhăriêngăchoădi nătíchăt i,ăvìăv yăkhôngăđ ăkinhăphíă

tr ăl ngăchoăchoăng iăqu nălỦăvàătuăs aăcôngătrìnhă(HàăT nh,ăQu ngăBình)

H uăh tăcácăt nhăđ uăchoăr ngăquyăđ nhăv ăm cămi năgi măcònăch aăphùăh p.ăM căquyăđ nhănàyăkhôngăđ iătrongăkhiăgiáăc ănguyênăli u,ănhiênăli u,ă v tăli uăc ngănh ănhânăcôngăthayăđ iătheoăth ătr ng.ăChiăphíăv tăt ăti năđi n,ăx ng,ăd uăt ngăt ă20-25%

d năđ năchiăth ngăxuyênăc aăcácăđ năv ăqu nălỦăth yănôngăt ngă(TháiăBình).ă iăv iăcácăt nhă ămi nănúi,ăcôngătrìnhăth yăl iăch ăy uăn mă ăn iăđ aăhìnhăph căt p,ăđ ăd că

l năcôngătrìnhăxu ngăc păvàăh ăh ngănhi uăvàăkhôngăđ ngăb ăgi aăcácăt nhănh ngăm căthuăv năápăd ngăchungănh ănhauă(HàăGiang).ăM cămi năgi măcònăth păh năsoăv iă

th căt ăđ aăph ngăđưăthuă(GiaăLai),ăkhôngătrangătr iăđ ăchoăchiăphíăqu nălỦăv năhànhă

đ căbi tălàăcácăcôngătrìnhăđ ngăl căv iăchiăphíăđi năn ngăt iă45-50%ă( àăN ng).ă

M căthuăTLP choănuôiătr ngăth yăs n,ăquyăđ nhăm tăm căchungă(250ăđ ng/1ăm2

m tăthoáng)ăch aă h pălỦăvìăchiăphíăc păn căchoă m iăph ngăth că nuôiătr ngă th yăs năkhácănhauă(B căGiang).ăBênăc nhăđó,ădi nătíchătiêuăn căphiănôngănghi păv năch aă

xi

đ căquyăđ nhămi năgi mă(HàăT nh,ăPhúăTh ,ăH iăD ng).ăM cămi năgi măchoădi nătíchă t iă t oă ngu nă t ă b că 2ă tr ă lênă ch aă phùă h pă v iă th că t ă ă nhi uă đ aă ph ngă(ThanhăHoá,ăH ngăYên,ăTh aăThiênăHu ),ăgâyăkhóăkh nătrongăcôngătácăqu nălỦăv năhànhăcácăh ăth ngăcóătr măb măđi năb măt oăngu nănhi uăc p

Th iăgianăgiaoăk ăho chăkinhăphíăc păbùăTLP còn ch m,ănênăvi cătri năkhaiăth căhi năcôngătácăduyătu,ăs aăch aăth ngăxuyênăcôngătrìnhăth yăl iăt iăc ăs ăch aăk păth i,ălàmănhăh ngăđ năti năđ ăduyătu,ăs aăch aăth ngăxuyênăcôngătrìnhăph căv ăs năxu tătheoămùaăv ,ăđ căbi tălàăđ iăv iăcácătr măb măđi năph iătr ăphíătiêuăhaoăđi năn ngătheoăđúngăyêuăc uă(CaoăB ng,ăB căK n,ăTuyênăQuang,ăKhánhăHoà).ă

Nhi uăđ aăph ngăchoăr ngăvi căthi uăcácăv năb năh ngăd năc ăth ăv ăqu nălỦ,ăs ă

d ngăkinhăphíăc păbùăTLP c aăcácăT ăch căh pătácădùngăn cănênăvi căqu nălỦ,ăs ă

d ng,ăquy tătoánăngu năkinhăphíăc păbùăTLP c aăcácăT ăch căh pătácădùngăn căg pănhi uăkhóăkh n.ăNhi uăBanăQu nălỦăth yănôngăc păxưăcònălúngătúngătrongăvi căl păk ă

ho chăcungăc păd chăv ăn căvàăk ăho chătàiăchínhăhàngăn m.ăN ngăl căcánăb ăcònă

h năch ,ăcôngătácăt păhu năvàăh ngăd năc aăc ăquanăch căn ngăch aăđápă ngăđ căyêuăc uăc aăt ăch căqu nălỦăth yănôngăc ăs ,ădoăthi uăkinhăphíăvàătàiăli uăt păhu nă(KonăTum,ăTháiăBình,ăCaoăB ng,ăB căK n,ăTuyênăQuang,ăKhánhăHoà)

S ăquanătâm,ăph iăh păgi aăđ năv ăqu nălỦ vàăchínhăquy năđ aăph ng,ăđ căbi tălàăchínhăquy năđ aăph ngăc păxưătrongăcôngătácăqu nălỦ,ăkhaiăthácăcôngătrìnhăth yăl iă

ch aăt t,ătráchănhi măc aăcácăc păchínhăquy năt ăhuy năxu ngăxưăvàăng iădânăcònănhi uăh năch ăCácăt ăch cădùngăn căt iăc ăs ăm iăthànhăl păcònăy uăvàăthi uăn ngă

l cătheoăquyăđ nhă(B căK n,ăS năLa)

V ăphíaăcácăđ aăph ngătrongăquáătrìnhăth căthiăchínhăsáchăc ngăđ ăx yăraăcácăh ăl y

l i d ng chính sách mi n gi măTLPănh ăkhaiăkh ng di nătíchăđ t ăl iăđưăx y ra các

tnhămàăbáoăchíăđưăđ aănh ă các t nhăThanhăHóa,ăHàăT nh,ăB c Giang, H i Phòng, Hà

N i Huy n Khoái Châu,ă H ngă Yênă cánă b đ aă ph ngă v n nh n kinh phí c a nhà

n c h tr và v n thu TLP c a dân

nhăh ng c a chính sách mi n gi m TLP đ n ý th c s d ngăn c ti t ki m c a h dùngăn c, hi u qu qu n lý c a các công ty th y nông, nhăh ngăđ n ngu n ngân

sách c p bù c aănhàăn c, m i liên h gi a công ty th y nông v i h dùngăn c

Khi th c thi chính sách mi n gi m TLP, hi uătheoăngh aăgi năđ năđóălàăcôngătyăth y

xii

nông không ph i thu TLP c a h dùngăn cămàăđ c Chính ph tr thay thông qua

vi c ngân sách c păbù.ăTheoăđánhăgiáăc a các nhà khoa h c, nhà qu n lý nhàăn c v

th y l i c ngănh ătrongăquáătrìnhăđi u tra c a NCS thì có nhi u quanăđi măđánhăgiá

r ng CLDV t i ch a đ căđ m b o Theo chi uăng c l i các chuyên gia và các công

ty th y nông thì l i cho r ng h dùngăn c s d ng d ch v t i không ph i tr phí nh

h ng không t t đ n ý th c s d ngăn c ti t ki m, ý th c tham gia qu n lý và b o v

CTTL

Nh ng y u t v CLDV và Ý th c c a h dùngăn căđưăvàăđangă nhăh ngăđ n hi u

qu t i c aăCTTL.ă ưăcóănhi u nghiên c u liên quan v v năđ hi u qu t i đ n các

y u t trênănh ngăm i ch d ng l i m căđánhăgiáăđ nhătínhătrongăđi u ki n mi n

gi m TLP Vì v y c n thi t ph i có nh ng nghiên c uăđánhăgiáăđ yăđ (đ nhătính,ăđ nh

l ngăvàăđaăchi u) v CLDVăt i c a các công ty th y nông và ý th c c a h dùng

n c khi th c thi chính sách mi n gi m TLP óălàăc ăs đ đ xu t các bi n pháp

nâng cao hi u qu t iătrongăđi u ki n mi n gi m TLP theoăh ng ti p c n m i v

CLDV và ý th c c a h dùngăn c Nghiên c u này phù h p v i cách ti p c n theo

qu nălỦăđ nhăh ng d ch v mà ngành th y l i Vi tăNamăđang h ng t i đưăđ c p

trong m c tiêu t ng quát c aă án nâng cao hi u qu khai thác CTTL hi n có ban hànhătheoăQ ă784/Q -BNN-TCTL ngày 21/04/2014 c a B tr ng B NN&PTNT

Doăđó,ăđ ătài:ă“Nghiên c u các bi n pháp nâng cao hi u qu qu n lý t i trong đi u

ki n mi n gi m th y l i phí vùng ng b ng sông H ng” làăh tăs căc năthi t,ămang ý

ngh aăkhoaăh căvàăth căti năcao

2 M c tiêu nghiên c u

(i) Nghiên c uătácăđ ng c a chính sách TLPăđ năcácăđ iăt ngăh ng l i, hi u qu s

d ngăn c,ăn ngăsu t cây tr ng,ăkinhăphíănhàăn c;

(ii) ánh giá CLDV t i nông nghi p;

(iii)ă ánhăgiáăSHL c a nhà qu n lý thu l i v ý th c s d ngăn c và b o v CTTL

c a h dùng n c khi không ph i tr phí;

xiii

(iv) xu t, ki n ngh các bi n pháp nâng cao hi u qu t i ph c v s n xu t nông

nghi p m t cách phù h p trong đi u ki n th c t qu n lý khai thác CTTL c a vùng

BSH

3 i t ng nghiên c u vƠ ph m vi nghiên c u

3.1 i t ng nghiên c u

+ Chính sách thu l i phí c a Vi t Nam (v iăcácăđ iăt ng, ph m vi mi n TLP theo

Ngh đ nh 67/2012/ N -CP cho s n xu t nông nghi p);

+ S n ph m d ch v t i nông nghi p c a các đ năv cung c p d ch v t i;

+ Cácăbênăliênăquanăđ n ho tăđ ng qu n lý khai thác và b o v CTTL

3.2 Ph m vi nghiên c u

Các nghiên c u kh o sát ti n hành t i vùng BSH c th nh ăsau:

+ăCLDVăt i và SHL c a nhà qu n lý thu l i th c hi n t i 11 t nh, thành ph vùng BSH: Hà N i, V nh Phúc, Hà Nam, Nam nh, Thái Bình, Ninh Bình, B c Ninh,

H ngăYên,ăH iăD ng,ăH i Phòng, Qu ng Ninh;

+ Nghiên c u hi u qu s d ngăn cătr c và sau khi mi n gi m TLP trong th i gian 5ăn m đ c th c hi n t i các t nh B c Ninh, Nam nh và thành ph Hà N i;

+ Các s li u phân tích, so sánh v n ngăsu t, tài chính t iăvùngă BSHătrongă10ăn mă

- Ph ngăphápăchuyênăgiaăvàăthamăv năc ngăđ ng

K tăqu ăphânătíchăđ nhă tínhăv ătácăđ ngăc aăchínhă sáchămi năgi măTLP

K TăQU ăNGHIÊNăC UăVĨăTH OăLU N

Hi uăqu ăs ăd ngăn c

Tácăđ ngăđ năkinhăphíă

ăxu tăcácăbi năphápă

h năch ăcácătácăđ ngă tiêuăc căc aăchínhăsáchă

mi năgi măTLP

ăxu tăbi năphápă nângăcaoăCLDVăt iă nôngănghi p

ăxu tăbi năphápă nângăcaoăỦăth că

c aăng iădânăv ă

s ăd ngăn căti tă

ki m, tham gia

qu nălỦăkhaiăthácă vàăb oăv ăCTTL

th yăl iă(SHL)

Tácăđ ngăđ năn ngăsu tă

câyătr ng

Gi iăphápăphátă tri nă ngăd ngăh ă

xv

th c hi n quá trình nghiên c u tác gi đã s d ngăcácăph ngăphápăsau:

+ Ph ng pháp k th a: K ăth aănh ngăk tăqu ănghiênăc uăkhoaăh c,ălỦăthuy t,ăth că

ti n trongăvàăngoàiăn c;

+ Ph ng pháp đ nh tính: Ph ngăphápănàyăđ că ngăd ngăphânătíchăcácătácăđ ngăcóă

tínhăch tăđ nhătínhăc aăchínhăsáchămi năgi măTLPăđ căth căhi năb ngăvi căph ngăv năcácăchuyênăgia,ănhàăkhoaăh c,ăcácăt ăch c,ăcáănhânăliênăquanăđ năcôngătácăqu nălỦăKTCTTLăvàăđ căh ngăl iăho căb ă nhăh ngăb iăcácătácăđ ngătrên;

+ Ph ng pháp đ nh l ng: Nghiênăc uăđ nhăl ngăđ căth căhi nănh măkh ngăđ nhă

cácăy uăt ăc ngănh ăcácăgiáătr ,ăđ ătinăc yăvàăm căđ ăphùăh p c aăcácăthangăđoăcácăy uă

t ăliênăquanăđ năCLDVăt iăvà SHL c aănhàăqu nălỦăthu ăl iăv Ủăth c,ăs ăthamăgiaă

c aăđ năv ăs ăd ngăn c;ăki măđ nhămôăhìnhănghiênăc uăvàăcácăgi ăthuy tănghiênăc u;

c aăchínhăsách,ăđánhăgiáăCLDVăvàăs ăd ngăn căc aăcácăbênăliênăquanătrongăqu nălỦăt i;

+ Ph ng pháp phân tích t ng k t kinh nghi m: Ph ngăphápănàyăđ căs ăd ngăđ

đánhăgiáăhi nătr ngăh ăth ngăth yăl i ánhăgiáăCLDVăt iăđ iăv iăh ădùngăn c trên

đ aăbànănghiênăc uăđ aăraăcácăch ătiêuăc ăb năsau:ă(i)ă ánhăgiáăCLDV t i và SHL c aănhàăqu nălỦăthu ăl iăv ăỦăth căc aăh ădùngăn c; (ii) Cácăm tăt năt i,ăh năch ădoătácă

đ ngăc aăchínhăsáchămi n gi măTLPăđ năcácăbênăliênăquan;

+ Ph ng pháp mô hình toán: Ápăd ngăđoăl ngăđ nhăl ng CLDV, SHL c aănhàă

qu nălỦăthu ăl i,ăphânătích,ăki măđ nhătínhăphùăh păc aăcácămôăhình;

+ Ph ng pháp chuyên gia và tham v n c ng đ ng: Ki mătraătínhăphùăh păc aăthangă

đo,ăcâuăh iăđi uătraătrongăquáătrìnhăxâyăd ngăb ngăh i.ăNh năxétăđánhăgiáăv ătácăđ ngă

ki m,ăb oăv ăCTTLăc aăđ năv ăs ăd ngăn cătrongăđi uăki nămi năgi măTLP

+ăLu năánăđưăthi tăk ăđ căb ăcôngăc ăgiámăsát,ăđánhăgiá,ăx păh ngăCLDV,ăSHLăc aănhàăqu nălỦătr cătuy n

xvi

+ Lu năánăđưăđánhăgiáăcóăc ăs ăkhoaăh căvà th căti nătácăđ ngăđaăchi uăv ă nhăh ngă

c aăchínhăsáchămi năgi măTLPă ăvùngă BSHăđ n:ă(i)ă Cácăđ iăt ngăliênăquană(h ădùngăn c,ăHTX,ăIMC,ăc ăquanăqu nălỦănhàăn c);ă(ii)ăHi uăqu ăs ăd ngăn c;ă(iii)ăNgânăsáchănhàăn c;ă(iv)ăN ngăsu tăcâyătr ngă(lúa);

+ ưăápăd ng thànhăcôngăcácămôăhìnhăđ cănghiênăc uăxâyăd ngătrongălu năán đ ăđánhăgiáăCLDV,ăSHL nhàăqu nălỦăthu ăl iăvùngă BSH;

+ăK tăqu ănghiênăc uăc aălu năánăcóăth ăgiúpăcácăđ năv ăqu nălỦănhàăn c,ăcôngătyăQLKTăCTTLănângăcaoăhi uăqu ăQLKT, CLDVăvàăỦăth căc aăng iădânăkhiăth căthiăchínhăsáchămi năgi măTLP;

+ăBiênăso năcu nătàiăli uăgi iăthi u v ănh ngămôăhìnhăqu nălỦ,ăchínhăsáchăTLPă ăm tă

s ăn cătrênăth ăgi iăvàă ăVi tăNamăph căv ăchoăcácăđ iăt ngănghiênăc uătrongăl nhă

v căquyăho ch,ăth ăch ,ăchínhăsáchăthu ăl i;

+ Xâyăd ngăph năm măqu nălỦăTLPăvàăkh oăsátăđánhăgiáăCLDVăt iănôngănghi pătr cătuy n

Ch ng 3: K tăqu ănghiênăc uăvàăth oălu n

Ch ng 4: ăxu tăcácăbi năphápănângăcaoăhi uăqu qu nălỦ t i

K t lu n vƠ ki n ngh

1

1.1 T ng quan vùng nghiên c u

Vùngă BSHăbaoăg mă11ăt nh,ăthànhăph :ăHàăN i,ăV nhăPhúc,ăB căNinh,ăQu ngăNinh,ă

H iăD ng,ăH iăPhòng,ăH ngăYên,ăTháiăBình,ăHàăNam,ăNamă nh,ăNinhăBình.ăToànăvùngăcóă12ăthànhăph ătr căthu căt nh,ă19ăqu n,ă6ăth ăxư,ă93ăhuy n,ă433ăph ng,ă119ăth ă

tr năvàă1.906ăxưă(T ngăc căTh ngăkêăđ nă31/12/2014)

Vùngă BSHăcóădi nătíchă21.060ăkm2,ăchi mă6,4%ădi nătíchăc ăn c.ăDânăs ălàă20,7ătri uăng iăchi mă22,8%ădânăs ătoànăqu c.ă âyălàăvùngăcóăm tăđ ădânăs ăcaoănh tă

n că983ăng i/km2caoăg pă3,6ăl năm tăđ ăbìnhăquânăc ăn c

Ngu n: vi.wikipedia.org

Hìnhă1.1.ăB năđ ăvùngă BSH Theoăs ăli uăđi uătraăđ năn mă2014,ătoànăvùngă BSHăcóă55ăh ăth ngăth yănôngăl năvàă

v a,ă448ăh ăch aăcóădungătíchăt ă50ănghìnăm3 tr ălên,ă5.415ătr măb mă(có côngăsu tăt ă

1000 m3/hătr ălên),ă140ăđ pădângăkiênăc ăđ căxâyăd ngăvàăđ aăvàoăkhaiăthác.ăH ă

2

th ngăthu ăl iăđ măb oăt iăchoă765.000haă(t iălúaămùaăkho ngă580.000ăha,ămàuăvàăcâyăcôngănghi pădàiăngàyă7.000 ha),ădi nătíchăđ cătiêuăkho ngă510.000ăha.ăH ăth ngăCTTLăth căhi nănhi măv ăđ tăhi uăqu ătoăl nătrongăph căv ăt i,ătiêuăchoăs năxu tănôngănghi p,ănuôiătr ngăthu ăs n,ăt oăngu năcungăc păn căsinhăho t,ăcôngănghi p,ătiêuăn cădânăc ,ăđôăth ăvàăc iăt oămôiătr ng.ăTuyănhiênăsauănhi uăn măkhaiăthácăm tă

s h ăth ngăđưăxu ngăc păc ăth ănh ăsau:ăkênhăm ngăb ăb iăl ng,ăxu ngăc p,ăkh ă

n ngăchuy năn căb ăh năch ăMáyămócăthi tăb ăc aăcácătr măb măhi uăsu tăth p,ătiêuă

th ănhi uăđi năn ng,ăchiăphíăs aăch aăb oăd ngăl n,ăgâyălưngăphíăn c,ăt nădi nătíchă

đ t

Vùngă BSHăđ căl aăch nălàăvùngănghiênăc uăvìăm tăs ălỦădoăsau:

- Th ănh t,ăđâyălàăvùngăđ ngăb ngăchâuăth ăđóngăvaiătròăquanătr ngătrongăphátătri năkinhăt ăxưăh iăc aăc ăn c.ăM cădùădi nătíchăch ăchi măcóă6,4%ănh ngădânăs ăchi mă

t iă22,8%.ăGiáătr ăGDPăc aăvùngăchi mă27%ăt ngăgiáătr ăGDPăc ăn c

- Th ăhai,ăh ăth ngăCTTLăđ căđ uăt ăxâyăd ngăt ngăđ iăhoànăthi năt ăcôngătrìnhă

đ uăm iăđ năm tăru ng.ăM cădùăch ăy uăph căv ăt iătiêuăb ngăđ ngăl cănh ngăcácăCTTLă trongă vùngă c ngă đaă d ngă vàă tiêuă bi u,ă baoă g mă c ă côngă trìnhă tr ngă l că (h ă

ch a,ăđ pădâng)ăvàăcôngătrìnhăđ ngăl că(tr măb m).ăNgoàiănhi măv ăchínhălàăt i,ătiêuă

ph căv ăs năxu tănôngănghi p,ănhi uăh ăth ngăcôngătrìnhătrongăvùngăđưăđ căkhaiăthácă

t ngă h p,ă đaă m că tiêuă k tă h pă v iă c pă n că sinhă ho t,ă giaoă thôngă thu ,ă phátă đi n,ăphòngăch ngăl

- Th ăba,ăh ăth ngăt ăch căQLKTăCTTLăc ngăc ăb năđ ngăb ăvàăho tăđ ngăcóăhi uă

qu ă âyă làă vùngă cóă 100%ă cácă t nhă vàă thànhă ph ă tr că thu că trungă ngă cóă doanhănghi păQLKTăcácăh ăth ngăCTTLăv aăvàăl n.ăCácăCTTLănh ,ăthu ăl iăn iăđ ngăch ă

y uădoăcácăt ăch călàăHTXăd chăv ănôngănghi păQLKTă(chi măg nă90%ăs ăT ăch că

h pătácădùngăn c)

âyălàănh ngăđ cătr ngătiêuăbi uăchoăcôngătácăthu ăl iă(c ăs ăh ăt ng,ăh ăth ngăt ă

ch căQLKTăvàăt măquanătr ngătrongăphátătri năkinhăt ăxưăh i),ăđ ngăth iăc ngălàăcácă

y uăt ăcóăm iăliênăh ătr căti păđ năchínhăsáchăthu ăl i.ăDoăv y,ăvùngă BSHăđ cătácă

gi ăl aăch năđ ăth căhi nănghiênăc uănày

gi mă TLPă đ iă v iă s nă xu tă nôngă nghi pă ph iă d aă vàoă đi uă ki nă th că ti nă c aă t ngă

qu căgia,ăđ căbi tălàăđi uăki năkinhăt ăxưăh iăvàăm căs ngăc aăng iădânăđ ăquy tă

đ nh.ăTheoăcácăcôngătrìnhănghiênăc uăc aăEaster, K W (1993); Svendsen, M., Trava,

J and S.H Johnson III; Ahmad, B 2002 [1] [2] [3] [4] choăth yăh uăh tăcácăn c,ăvi căthuăTLPăch ăđ ătrangătr iăchiăphíăv năhànhăvàăb oăd ngăh ăth ngăt iătiêu,ăch ăbùăđ pă

đ căkho ngă20-70%ăchoăphíăv năhànhăvàăb oăd ngăh ăth ng,ăk ăc ăcácăn căcôngănghi păphátătri n,ăt ăl ăthuăh iăchiăphíăđ uăt ăc ngăr tăth pănh ăCanadaăvàăItalyăvàăm tă

s ăn căthìăg nănh ălàămi năhoànătoànăphíă s ăd ngăn c.ăNgayăc ătrongăcùngă m tă

qu căgiaăthìăđ căthùăxácăđ nhăm căthuăTLP nh ăth ănàoăc ngălàăm tăv năđ ăph căt pădoăs ăkhácănhauăv ăđi uăki năđ aălỦ,ăxưăh i,ăkinhăt ăvàăvaiătrò c aăs năxu tănôngănghi pă

trongăn năkinhăt ăTheoăK.ăWilliamăEasterăandăYangăLiuă[5] thì TLP có vai trò quan

tr ng:ă(i)ă óălàăngu năthuăđ ătrangătr iăchoăchiăphíăv năhành,ăđ ăđ măb oăcácăd ăán,ă

các công ty th yănôngăcóăđ căngu nătàiăchínhăb năv ng,ăđ ngăth iăcònălàăngu năthuă

h iăv năđ uăt ăxâyăd ngăbanăđ u,ăt ăđóăcóăth ăđ uăt ăchoăcácăHTTL m iătrongăt ngălai;ă(ii)ăPhíăth yăl iăs ăkhuy năkhíchăcácăh ăs ăd ngăn căcóăỦăth căs ăd ngăn căti tă

ki măh nătrongăvi căgi măt ăl ăs ăd ngăn cătrênăm tăđ năv ăs năph măđ uăra,ăkhuy năkhíchăs ăgiaăt ngăgiáătr ăkinhăt ăchoăm tăđ năv ăn căs ăd ngăho căđ tăđ căđ ngăth iă

c ăhaiăm cătiêuătrên.ăDoăđóănghiênăc uăv ăv năđ ăTLP luônălàăm tăđ ătàiăh păd năđ iă

v iăcácăchuyênăgia c ngănh ănh ng nhàăho chăđ nhăchínhăsáchătrênăth ăgi iăvàăVi tă

4

nghi p,ăhayăs ăphátătri năb năv ngăvàăgi măkho ngăcáchăchênhăl chăgiàuănghèoăgi aăthànhăth ăvàănôngăthônăđápă ngăđ căyêuăc uătrongăđ iăs ngăc aănhânădân,ăđòiăh iănôngăthônăph iăcóăm tăc ăs ăh ăt ngăđ măb o,ămàătr căh tălàăthu ăl iă- m tăl nhăv că

c ă b nă cóă tínhă ch tă quy tă đ nh.ă Thu ă l iă đápă ngă cácă yêuă c uă v ă n c,ă m tă trongă

nh ngăđi uăki nătiênăquy tăđ ăt năt iăvàăphátătri năcu căs ngăc ngănh ăcácălo iăhìnhă

s năxu t,ăđ ngăth iăthu ăl iăgópăph n khôngănh ăchoăs ănghi păphátătri năb năv ngă

c aăđ tăn c,ăkhông ng ngănângăcaoăđ iăs ngăc ăv ăKinhăt ăvàăV năhoáă- Xưăh i

Vi tăNamălàăm tăn căđiălênăt ănôngănghi p,ădoăđóăngànhăth yăl iăcóăvaiătròăr tăquană

tr ngăđ iăv iăn năkinhăt ăc aăđ tăn c,ăcôngătácăth yăl iălàăbi năphápăquanătr ngăhàngă

đ uătrongăvi căkhôiăph căs năxu tănôngănghi p,ăm ăr ngădi nătíchăcanhătác,ăt ngăv ,ăthâmăcanhăt ngăn ngăsu tăcâyătr ng.ăCôngătácăth yăl iăn cătaăc năb năđápă ngăđ căyêuăc uăc aăs năxu tănôngănghi p,ăphòng,ăch ngăvà gi mănh ăthiênătaiă ăcácăvùng,ă

mi nătrongăcôngăcu căxâyăd ngăvàăphátătri năkinhăt ă- xưăh iăc aăđ tăn c.ăTuyănhiên,ă

tr căyêuăc uăđòiăh iăngàyăm tăcaoăc aăth iăk ăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaăđ tăn căvàănh ngăb tăl iăv ăth iăti tădoăbi năđ iăkhíăh uătoànăc uăgâyăra,ănhi măv ăc aăcôngătácăth yăl iăđangăđ ngătr cănhi uăkhóăkh n,ătháchăth c.ăYêuăc uăđ tăraălàănhàăn că

c năph iăđ ăraănh ngăchínhăsáchăphùăh păđ ăgi iăquy tăcácăv năđ ăliênăquanăđ năcôngătácăth yăl i,ăliênăquanăđ năđ iăb ăph năng iălaoăđ ngăs năxu tănôngănghi p.ăChínhă

sách TLP làăm tătrongănh ngăchínhăsáchăl năc aă ngăvàăNhàăn căv iăm cătiêuăgiúpăcôngătácăth yăl iăđ tăhi uăqu ăcao.ă

Tr iăquaă66ăn mă(1949ă- 2015) chính sách TLP ăn cătaăđưăqua 7ăl năthayăđ i,ăg năđâyănh t,ăChínhăph ăđưăban hành Ngh ăđ nhă115ănh măs aăđ iăb ăsungăm tăs ăđi uăc aă

Ngh ăđ nhăs ă143/2003/N -CP.ăNgh ăđ nhănàyăđưăcóăs ăthayăđ iăc ăb năv ăvi cămi n,ă

gi măTLP.ăChínhăsáchămi năTLP làăm tăch ătr ngăl năc aă ngăvàăNhàăn cătaăđ iă

v iă ng iă nôngă dân,ă nh mă gi mă gánhă n ng,ă c iă thi nă đ iă s ngă c aă ng iă dân,ă tuyănhiênăkhiăth căthiăchínhăsáchămi năgi măTLP cònănhi uăb tăc păx yăraăvàăcònălàăv năđ ăgâyătranhăcưiăgi aăcácănhàăkhoaăh că ăn cătaăhi nănay.ăNgh ăđ nhă115 th căthi đ că4ă

n mă cóă nh ngă b tă c p,ă Chínhă ph ă đư ban hành Ngh ă đ nhă s ă 67/2012/N -CP ngày 10/09/2012ăs aăđ iăb ăsungăm tăs ăđi uăc aăNgh ăđ nhă143/2003/N -CPăvàăthayăth ă

5

Ngh ăđ nhă115/2008/N -CP.ăTuyănhiênăngh ăđ nhă67/2012/N -CPăv năcònănhi uăb tă

c păđ iăv iăđ căthùăkhácănhauăc aăt ngăđ aăph ngăvàălo iăhìnhăd chăv ăt iătrongănôngănghi p,ăcóăth ătrongăt ngălaiăg năs ă ti păt c ph iăđi uăch nh.ăNghiênăc uăv ăchínhăsáchămi năgi măTLP,ăđâyălàăm tăv năđ ăl n,ăkhóăkh năvàăph căt p.ăHi nănayă

c ngăch aăcóănhi uăcácănghiênăc uăđ yăđ ănàoăv ăđánhăgiáăvàăđoăl ngătácăđ ngăc aăchínhăsáchămi năgi măTLP

1.2.2 T ng quan v ch t l ng d ch v t i và ý th c h dùng n c trong qu n lý khai thác công trình th y l i

ăm tăchínhăsáchăth căs ăcóăhi uăqu ătaăph iăđánhăgiáăđ căcácătácăđ ngăc aăchínhăsáchăđóăđ iăv iăcácăthànhăph n,ăđ iăt ngăcóăliênăquanătrongăn năkinhăt ăChúngătaă

ph iăcóăm tăcáiănhìnăt ngăth ăvàăkháchăquanănh tăđ iăv iăchínhăsáchăđó.ăV iăm iăm tăchínhăsáchăkhiăđ căbanăhànhăđ uăcóănh ngăm tătíchăc căvàăh năch ,ăchínhăsáchămi nă

gi măTLP đóălàăm tăchínhăsáchăc aă ngăvàăNhàăn căv iăm căđíchălàăắKhoanăs cădân”,ătr ăgiúpăng iănôngădân,ăđ căbi tăđ iăv iăt ngăl pălaoăđ ngăcóăthuănh păth pă

hi nănayătrongăxưăh i.ă óălàăm tăch ătr ngăđúngăđ n,ănh ngăc ngăcóănhi uăđánhăgiáătráiăchi uăt ăcácănhàăkhoaăh c,ănhàăqu nălỦăvàăng iădân v ătácăđ ngăc aăchínhăsáchă

th yăl i,ăđóălàăcácăcâuăh iăđ căcácănhàăkhoaăh c,ăqu nălỦ đ tăraălà:ăli uăkhiămi năgi mă

TLP thìăhi uăqu ăqu nălỦ,ăhi uăqu ăt iăcóăđ cănângăcao,ăhayănóiăđúngăh nălàăCLDVă

t iănôngănghi păt tăh năkhông? Tr căđây,ăkhiăch aăcóăchínhăsáchămi năgi măTLP, cácăcôngătyăkhaiăthácăth yănôngăcoiăđ iăt ngăkháchăhàngăchínhăc aămìnhălàăcácăh ădùngăn căvàăcungăc păd chăv ăt iăđ năcácăh ădùngăn căđ ăthuăTLP Nayăchuy năsangăth căhi nătheoăc ăch ăđ tăhàngăc aănhàăn c,ăcungăc păn cătheoăk ăho chădi nătíchăvàăđ cănhàăn cătr ăchiăphí Vìăv y, s ăliênăh ăc ngănh ăràngăbu c gi aăcôngătyă

th yănông v iăcácăh ădùngăn c s ăgi măm nh.ăDoăđóăđ ătr ăl iăđ căli uăCLDVăsauă

khi th căthiămi năgi măTLP cóăđ căt ngălênăhayăthayăđ iănh ăth ănào?ăCLDVăt iă

đ căđoăl ngănh ăth ănàoătrongănôngănghi p

oăl ngăCLDVăcóănhi uăgi iăphápăth căhi nănh ăs ăd ngăcácăch ătiêuăhi uăqu ăcungă

c păn căt i,ăb ngăcácăch ăs ăđoăđ căvàătínhătoánăk ăthu t,ăhi uăqu ăkinhăt …ăNh ngătrongălu năánănày,ăm tăh ngăti păc năđ căđ ăxu tălàăđánhăgiáăCLDVăc aăcácăcôngătyă

th yănôngăthôngăquaăđánhăgiáăSHLăc aăcácăh ădùngăn c

6

Hi nănayătrênăth ăgi iăcóăr tănhi uănghiênăc uăliênăquanăđ năđánhăgiáăCLDVăcungăc pă

n c,ăt ăđánhăgiáăCLDV cungăc păn căsinhăho t,ăx ălỦăn căth i,ăđ năđánh giáăch tă

l ngăc păn căt i.ă Theoănghiênăc uăc aă Hayretinăvàănhómă nghiênăc u,ăđánhăgiáătínhăb năv ngăc aăh ăth ngăqu nălỦăt iăt iăh ăth ngăt iăBursaậKaracabey phía tây

Th ăNh ăK ă[6] Nghiênăc uănàyăđưăk tăh păc ăv ăph ngăphápăđánhăgiáăch ătiêuăk ă

thu tă(ch ăs ăk ăthu tăg măhi uăsu tăt i,ăvàăt ăl ăc păn c),ăch ătiêuăv ătàiăchínhă(hi uă

qu ăthuăTLP,ăm căt ăch ăv ătàiăchínhăvàăt ăsu tăcôngănhânătrênăm tăđ năv ădi nătíchă

ha) ánhăgiáăm căđ ăhàiălòngăc aăng iădânăm iăd ngăl iă ăm cănghiênăc uăđ nhătínhă

v ăxácăsu tăc ngănh ăt ăl ăph nătr m m căđ ăhàiălòngăCLDVăkhiăđ căh i Vìăv y,

vi căđánhăgiáăch aămangătínhăkháiăquátăvàăch aăđ nhăl ngăđ căm căđ ăhàiălòngăs ă

d aătrênăcácăthànhăph nănhânăt ănào.ăW.A.S.ăLakmali và nnk [7] đưăti năhànhănghiênă

c uă trênă baă h ă th ngă Batalagoda,ă Hakwatunaă Oyaă vàă Kimbulwanaă Oyaă ă th ngăngu năl uăv căsôngăDeduruăOyaăvàăsoăsánhăgi aăcácăh ăth ngăd aătrênăm tăs ăch ăs ăđánhăgiáăCLDV.ăS ăli uăthuăth păt ăcácăh ăth ngănàyăg măcóăl ngăm a,ăn ngăsu t,ă

hi uăqu ăcanhătác,ăc păvàăphânăph iăn cătrongăgiaiăđo năcácăv ăcanhătácă(MahaăvàăYala)ăn mă2012-2013 Nghiênăc uăđưăch ăraăđ căm iăliênăh ăgi aăCLDVăcungăc pă

n căt iăv iăn ngăsu tăcâyătr ng,ăcácănghiênăc uănàyăđ căti năhànhăđ ngăth iătrênăbaăh ăth ngăm ng cóăquyămôăvàătínhăch tăt ngăt ăvàăcóăs ăt ngăđ ng.ăM tăs ănghiênă

c uăápăd ngăcôngăngh ăvàoăđánhăgiáăCLDVănh ănghiênăc uăđánhăgiáăCLDVăt iăd aă

vàoăs ăli uăvi năthámăc aăMaliăSander J Zwart và Lucie M C Leclert [8]: M tănghiênă

c uăđi năhìnhă ăh ăth ngă ăMali.ăHi uăqu ă(hayăch tăl ng)ăd chăv ăt iăc aăh ăth ngănàyălàăm tăh ăth ngăt iălúaăquyămôăl n,ăđ căphânătíchătrênăc ăs ăs ăd ngăcôngăngh ă

vi năthám.ă uăđi măl nănh tăc aăvi căs ăd ngăs ăli uăl yăt ăh ăth ngăvi năthámăsoăv iă

s ăli uăđoăth căt ălàănóăcungăc păcácăthôngătinătheoăyêuăc uăv ăm tăkhôngăgianăchoătoànăb ăh ăth ng,ătínhătoánăs năl ngălúa,ăl ngăn cătiêuăth ătheoăkhôngăgianăc năc ătheoă nhăLandsatăcóăđ ăphânăgi iăcao.ăS ăd ngăcácăb năđ ănàyăđ ăphânătíchăhi uăsu tă

s ăd ngăn c,ătínhăđ ngăb ătrongăs ăd ngăn căvàănh ngăv năđ ăs ăd ngăn căphátă

sinh t iăđ uăvàăcu iă ăc păh ăth ng.ăK tăqu ănàyăđ căcungăc păchoăcácănhàăphân tích

s ăli u,ăđâyălà m tăti păc năđánhăgiáăm iăv ăhi uăqu ăd chăv ăt iănh ăc ăc uăs ăd ngă

n că ăđ uă- cu iăh ăth ngăd aătrênăti păc năs ăd ngăcôngăngh ăvi năthámăGIS

hi nă cácă s nă ph mă d chă v ă đó….ă C mă t ă ắch tă l ngă d chă v ă t i”ă đ că T ă ch că

nông nghi păvàăl ng th c liênăh păqu c (FAO)ăđ ăc păđ nătrongăvi căt ngăc ngă

hi năđ iăhoáăcácăh ăth ngăt iă ăChâuăÁ,ăt pătrungăvàoăv năđ ăqu nălỦ FAOăxácăđ nhă

v năđ ăhi năđ iăhoáăh ăth ngăt iă(FAOă1997)ă[9] nh ălàăắquáătrìnhănângăc păv ăk ă

thu tăvàăqu nălỦăcácăh ăth ngăt iăv iăm cătiêuăc iăthi năvi căs ăd ngăcácăngu nătàiănguyênă(laoăđ ng,ăn c,ăkinhăt ,ămôiătr ng)ăvàăd chăv ăt iăchoănôngănghi p”.ăKháiă

ni măt pătrungăvàoăvi căcungăc păd chăv ăt iăchoănôngădânăđưătr ăthànhănguyênăt că

h ngăd năchoăcácăho tăđ ngăc aăFAOătrongăkhuăv c Vi căl aăch n,ăphátătri năcácăcôngăc ăvàăph ngăphápălu năđánhăgiáăhi uăqu t i nh ăph ngăphápăđánh giá nhanh

(RAP, 1999) [10] và MASCOTE (FAO, 2007) [11] vàăcoiăd chăv ăcungăc păt iănh ă

m tăho tăđ ngăd chăv ătheoăquyălu tăkinhăt ăth ătr ng.ăNh ăv y, đ đánhăgiáăđ căs ă

hi uăqu ăc aăm tăh ăth ngăt iăthìăc năthi tăph iăđánhăgiáăđ ngăb :ă(i)ăCácăch ătiêuăliênăquanăđ năkinhăt ,ăk ăthu tăs ăd ngăhi uăqu ăn căt iăthôngăquaăcácăch ătiêuătínhătoánăđoăđ căvàăphânătíchăs ăli u;ă(ii)ăCh tăl ngăd chăv ăcungăc p n căt iăthôngăquaăđánhăgiáăSHLăc aăđ iăt ngăs ăd ngăd chăv ăhayălàăcácăh ădùngăn c.ă

Cácăch ătiêuăliênăquanăđ năkinhăt ,ăk ăthu tăth ngăđ căchu năhóaăvàăđ căđoăđ c, nghiênăc uăm tăcáchăchiăti tăvàăc ăth ăv iăth iăgianăvàăt năkém iăv iăhi nătr ng

th yăl iăVi tăNamăhi nănayăthìăcácăthôngăs ăk ăthu t,ăcôngăc ăđoăđ căk ăthu tănàyă

ch aăcóăvàăch aăth căhi năđ c.ăDoăđóălu năánănàyăđ ăc p,ăti păc năvàăđoăl ngăđánhăgiáăhi uăqu ăc aăm tăh ăth ngăt iăthôngăquaăđánhăgiáăCLDVăcungăc păn căt iăc aă

các côngătyăth yănôngăb ngănh ngăđánhăgiá,ănh năxétăvàăm căđ ăhàiălòngăc aăcácăh ădùngăn c.ăNh ăv y, trongăph măviă nhăh ngăc aăchínhăsáchămi năgi măTLP,ălu năánămongămu nătìmăđ căcâuătr ăl iăt ăcácăh ădùngăn căđánhăgiáăv ăCLDVăt iăn că

vùng BSH nh ăth ănào?ăVàăCLDVănàyăcóăt tăh năsoăv iătr căkhiămi năgi măTLP t ăđóăđ ăxu tăcácăbi năphápăc iăthi nănângăcaoăhi uăqu ăt i,ănângăcaoăCLDVăt i

8

Khiăđánhăgiáăm tăchínhăsáchăthìăc năcóăcáchăti păc năđaăchi u,ănhi uăđ iăt ngăcóăliênăquanăvàă nhăh ngăc aăchínhăsách trênătaăđưăxemăxétăCLDVăc aăcácăcôngătyăth yănôngăđ iăv iăcácăh ădùngăn c,ătrongăchi uăng căl iăthìăli uăchínhăsáchămi năgi mă

TLP cóătácăđ ngăđ năỦăth căs ăd ngăti tăki măn c,ăthamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăCTTL

hay không? nhăh ngăđ năCLDVăt iăc aăcácăcôngătyăth yănông?ăTheoăFAO,ăvi căđánhăgiáăhi uăqu ăt iăhi nănayă choă th yă r ngănh ngăc iăcáchă tr căđâyă vàăđ uă t ătrongăl nhăv căt i,ăt pătrungăc ăvàoăv năđ ăth ăch ăvàăcôngătrình,ăđưăkhôngăth ăđ tă

đ cănh ngăk tăqu ămongămu nătrongăvi căc iăthi năd chăv ăt iăchoănôngădân.ă ánhăgiáăhi uăqu ăt iăc aănhi uăd ăánăhi năđ iăhoáăt iă(FAO,ă1999)ăđưăch ăraăr ngăthi uă

hi uăbi tăv ăcácăgi iăphápăthíchăh pălàălỦădoăchínhă nhăh ngăt iăs ăthànhăcôngăc aăcácă

d ăánăhi năđ iăhoáăt iăvàăhi uăqu ăcungăc păd chăv ăt iăsauăkhiăth căhi năd ăán.ă

ánhăgiáăs ăphátătri năt iă ăNamăÁăvàă ôngăNamăÁă(BarkerăvàăMolle,ă2005) [12]

choăr ngăh năch ătrongăvi căc iăcáchăth ăch ăchuy năgiaoăqu nălỦăt iăcóăs ăthamăgiaă(IMT)ăvàăQu nălỦăt iăcóăs ăthamăgiaă(PIM)ăđưăd năt iănh ngăth tăb iătrongăvi căc iăthi năd chăv ăt iăchoănôngădân.ă i uănàyăchoăth yăr ngăỦăth căs ăd ngăti tăki m,ăs ăthamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăCTTL s ălàăm tăv năđ ăquanătr ngă nhăh ngăđ năhi uăqu ă

t iă c aă cácă h ă th ngă th yă nông,ă c nă ph iă đ că đánhă giáă vàă xemă xétă d iă gócă đ ăkháchăquanăvàătoànădi n.ă ăđánhăgiáăđ căỦăth căs ăd ngăti tăki m,ăs ăthamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăcôngătrìnhăm tăcáchăđ yăđ ăthìăcóănhi uăcáchăti păc n,ăđi uătraăph ngăv nă

tr căti p,ăđoăđ căcácăthôngăs ăk ăthu t,ăsoăsánhăv iăcácăth iăđi măkhácănhauăv ăth iăgian,ăkhácănhauăv ăkhôngăgian…ăV năđ ănàyăc năph iăcóăđ yăđ ăs ăli u,ăkh oăsát,ăđoă

đ căv ăl ngăt iătrongănhi uăn măliênăt că(đ căbi tătrongăđi uăki năqu nălỦăv năhànhăăVi tăNam)ăr tăt năkémănhi uăkhiăkhôngăkh ăthi Vìăv y, trongălu năánănàyăđánhăgiáăỦă

th căti tăki măn c,ăs ăthamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăCTTLăc aăcácăh ădùngăn căs ă

đ căth căhi năthôngăquaăđánhăgiáăv ăm căđ ăhàiălòngăc aănhàăqu nălỦăth yăl i,ăbaoă

g mănhàăqu nălỦătr căti pălàăcác cánăb ăcôngătyăkhaiăthácăth yănôngăvàăgiánăti pălàăcácăcánăb ăth yăl iăthu căcác Phòng NN&PTNT (Phòng Kinhăt ),ăcánăb ăcácăC căv ,ăVi nă

có liênăquanăđ năl nhăv căth yăl i

9

1.3 K t lu n ch ng 1

V ăchínhăsáchăTLPăt iăcácăn cătrênăth ăgi iăvàăVi tăNam,ăvi căth căhi năm căthuăhayă

mi n,ăgi măTLPăph iăd aăvàoăđi uăki năth căti năc aăt ngăqu căgia,ăc aăt ngăvùng,ă

t ngălo iăh ăth ngăth yăl i,ăcònăph ăthu căvàoăđi uăki năkinhăt ăxưăh iăvàăm căthuă

nh păc aăng iădânăđ ăquy tăđ nh.ăNhi uăn cătrênăth ăgi iăđưărútăraănhi uăbàiăh căvàăcóăchungă quanăđi mălàăNhàăn că vàănhânădânăcùngălàm,ăđ căth căhi nătheoăcáchăkhácănhau:ătr căti păthuăTLP,ăhayăgiánăti păthu Trênăth căt ăTLPăch ăbùăđ păđ căkho ngă20-70%ăchoăphíăv năhànhăvàăb oăd ngăh ăth ng,ăk ăc ăcácăn căcôngănghi p phátătri n.ă ăVi tăNamăt ă2008ăđ nănayăTLPăđ cămi năgi măchoăm tăs ăđ iăt ngă

s năxu tănôngănghi p đưăcóănhi uăm tătácăđ ngătíchăc c,ătiêuăc căđ căđánhăgiáăm tăcáchăđ nhătính,ăch aăcóăm tănghiênăc uănàoăđánhăgiáăm tăcáchăđ nhăl ngăvàăđaăchi uătácăđ ngăc aăchínhăsáchămi năgi măTLPăđ năhi uăqu ăt iătrongănôngănghi p

Hi nănayătrênăth ăgi iăcóăr tănhi uănghiênăc uăliênăquanăđ năđánhăgiáăCLDVăcungăc pă

n c,ăt ăđánhăgiáăCLDVăcungăc păn căsinhăho t,ăx ălỦăn căth i,ăđ năđánhăgiáăch tă

l ngăc păn căt i Nh ngătrongăcùngăm tănghiênăc uăch aăcóănghiênăc uănàoăxétăc ăhaiăchi uăv ăCLDVăvàăụăth căc aăh ădùngăn c.ăCònă ăVi tăNamăv ăđánhăgiáăCLDVăthìăm iăch ăđánhăgiáăCLDVăc aăm tăs ăngànhănh ăhànhăchínhăcông,ăyăt ,ăb oăhi m,ă

đi n,ăngânăhàng…ăCh aăcóăm tănghiênăc uănàoăv ăCLDVăt iătrongănôngănghi păkhiă

th căhi nămi năgi măTLP

Quaăk tăqu ănghiênăc uăt ngăquanătrongăvàăngoàiăn căliênăquanăv ăchínhăsáchăTLPă

và CLDV,ălu năánăđ nhăh ngănghiênăc uănângăcaoăhi uăqu ăt iănôngănghi pătrongă

đi uăki nămi năgi măTLP vùng BSHăb ngăcáchăt pătrungăphânătíchă(đ nhătính,ăđ nhă

l ngăvàăđaăchi u)ăcácăv năđ ăc tălõi v ătácăđ ngăc aăchínhăsáchămi năgi măTLPăđ n:

(i) Cácăđ iăt ngăh ngăl iăt ăchínhăsách; (ii) Hi uăqu ăs ăd ngăn c; (iii) Ngân sách nhàăn căc păbù; (iv) N ngăsu tăcâyătr ng; (v) CLDV t iănôngănghi p; (vi)ăụăth că

c aăh ădùngăn căv ăs ăd ngăn căti tăki m,ăthamăgiaăvàăb oăv ăCTTLăthôngăquaă

SHL c aăng iăqu nălỦăth yăl i

ăth căhi năđánhăgiáătoànădi năvàăđ yăđ ăcácăn iădungătrênătheoăcácăph ngăphápăđưă

đ căápăd ngă ăcácăn căphátătri năđòiăh iăph iăcóăm tăc ăs ăd ăli uăđ yăđ ăv ăk ă

10

thu t,ăkinhăt ăvàăxưăh iătrongăho tăđ ngăqu nălỦăkhaiăthácăCTTL Hi nănay, công tác

qu nălỦăkhaiăthácăCTTLăc aăVi tăNam ch aăđápă ngăđ căđ yăđ ăc ăs ăd ăli uăđ ă

th căhi năđánh giá này Do đó, lu năánănàyăs d ngăph ngăphápăđánhăgiáătheoămôăhìnhătoánăs ăd ngăc ăs ăd ăli uălàăcácăphi uăđi uătraătr căti p

gi măthuăphíăd chăv ăv ăn căc aăcácăt ăch c,ăcáănhânăs ăd ngăn căt ă CTTL cho

m căđíchăs năxu tănôngănghi p

T ăn mă2008 tr ăv ătr c,ăVi tăNamăápăd ngăchínhăsáchăthuăTLP,ătheoăđóăcácăh ăs ă

d ngăn căt ăCTTL ho călàmăd chăv ăt ăCTTL đ uăph iăn păTLP theoăm căthuăquyă

đ nhăt iăNgh ăđ nhăc aăChínhăph ă(Ngh ăđ nhă112ăn mă1984ăho căNgh ăđ nhă143ăn mă

2003)

T ăn mă2008 đ nănay,ăVi tăNamăth căhi năchínhăsáchămi năgi măTLP theo các quy

đ nhăngàyăcàngăphùăh păh năv iăth căti năt ăNgh ă đ nhăs ă 154/2007/N -CP,ă Ngh ă

đ nhă115/2008/N -CPăvàăhi nănayălàăNgh ăđ nhăs ă67/2012/N -CPăc aăChínhăph ă

M căTLP đ cămi năgi măchoăcácăđ iăt ngăs ăd ngăn căt i,ătiêuăph căv ăs năxu tănôngănghi păc năc ăvàoăm căthuăTLP quyăđ nhăt iăcácăNgh ăđ nhăc aăChínhăph

12

chuy năđ iăt ănôngătr ngăqu cădoanh)ăđ ăs năxu tănôngănghi pătheoăquyăđ nhăc aăphápălu t

- H ăgiaăđình,ăcáănhânălàănôngătr ngăviên đưănh năđ tăgiaoăkhoánă năđ nhăc aănôngă

tr ngăqu cădoanhăđ ăs năxu tănôngănghi pătheoăquyăđ nhăc aăphápălu t

- H ăgiaăđình,ăcáănhânăs năxu tănôngănghi păcóăquy năs ăd ngăđ tănôngănghi păgópă

đ tăc aămìnhăđ ăthànhăl păh pătácăxưăs năxu tănôngănghi pătheoă quyăđ nhăc aăLu tă

HTX

2)ăMi năTLP đ iăv iătoànăb ădi nătíchăđ tănôngănghi păđ căNhàăn căgiaoăho căcôngă

nh năchoăh ănghèo

3)ăMi năTLP đ iăv iătoànăb ădi nătíchăđ tănôngănghi păph căv ănghiênăc u,ăs năxu tă

th ănghi m,ădi nătíchăđ tătr ngăcâyăhàngăn măcóăítănh tăm tăv ălúaătrongăn m;ădi nătíchăđ tălàmămu i Di nătíchăđ tătr ngăcâyăhàngăn măcóăítănh tăm tăv ălúaătrongăn m

2.1.1.2 Ph m vi mi n th y l i phí

Ph măviăth căhi nămi năthuăTLP đ cătínhă ăt ăv ătríăc ngăđ uăkênhăc aăt ăch căh pătácădùngăn căđ năcôngătrìnhăđ uăm iăc aăCTTL

Trongălu năánăt pătrungănghiênăc uătácăđ ngăc aăchínhăsáchăTLP đ nănh ngăđ iăt ng,ă

ph măviăđ cămi năgi măTLPăvàăg iăt tălàăchínhăsáchămi năgi măTLP

2.1.1.3 Nh ng đi m m i v chính sách mi n gi m thu l i phí hi n hành

Chínhăsáchămi năgi m TLP hi năhànhăquyăđ nhăt iăNgh ăđ nhăs ă67ăc aăChínhăph ăđưă

kh căph căđ căm tăs ăt năt iăc ăb năsoăv iăcácăquyăđ nhătr căđây.ă i măm iăc aăchínhăsáchănàyăc ăth ănh ăsau:

a)ăM ăr ngăđ iăt ngămi năgi măTLP thêmăchoăm tăs ălo iădi nătíchăđ t nôngănghi p:

- tănôngănghi păph căv ănghiênăc u,ăs năxu tăth ănghi m,ăđ tătr ngăcâyăhàngăn măcóăítănh tăm tăv ălúa;

- tăgiaoăkhoánă năđ nhăchoăcáănhânăh ,ăgiaăđìnhăc aăHTX,ănôngătr ngăqu cădoanhă

đ ăs năxu t nôngănghi p

13

b)ăT ngăm cămi năgi măthu ăl iăphí

- M cămi năgi măTLP t ngăsoăv iăNgh ăđ nhă115.ăVùngămi nănúiăphíaăb căđ că uătiênăcaoănh t.ăM căt ngăcaoănh tălàăvùngăMi nănúiăphíaăB c t ngăt ă2,2ăđ nă2,7ăl n,ă

t călàăt ngăthêmăt ă124%-170%,ă ngăb ngăsôngăH ngăvàăTrungăduăB căB ăt ngăthêmă

t ă 13%-50% Riêng vùng ngă b ngă sôngă C uă Long,ă m că TLP gi ă nguyênă khôngăthayăđ i

- iăv iădi nătíchăt iătiêuăph iăt oăngu năt ăb că2ătr ălên,ăm căTLP t ngăthêmă20%ăvàădoăđóăm cămi năgi măt ngă ngăt ngăthêmă20%

- Tr ngăh păn uătáchăriêngăđ căd chăv ă t iăv iăd chăv ătiêu trongăcùngă m tăh ă

th ngăthìăm căthuăchoăt iăvàăthuăchoătiêuăđ cătáchăriêngăv iăm căchoăt iăb ngă70%

và tiêu b ngă30%ăm căthuăquyăđ nh

2.1.1.4 Khái ni m h dùng n c

Theoăphápăl nhă khaiăthácăvàăb oăv ăCTTLăh ădùngăn călàăcáănhân,ăt ăch căđ că

h ngăl iăho c làmăd chăv ăt ăCTTL doădoanhănghi păkhaiăthácăCTTL tr căti păph că

v ătrongăvi căt iăn c,ătiêuăn c,ăc iăt oăđ t,ăphátăđi n,ănuôiătr ngăthu ăs n,ăgiaoăthôngăv năt i,ăduăl ch,ănghiênăc uăkhoaăh c,ăc păn c choăcôngănghi păvàădânăsinh

2.1.2 Qu n lý t i, hi u qu t i, n i dung và ph ng pháp đánh giá

2.1.2.1 Qu n lý t i

TheoăTiêuăchu năv ăho tăđ ngăb oăt n,ăC căb oăt nătàiănguyênăthiênănhiên,ăB ănôngănghi păHoaăK ăthìăQu nălỦăt iălàăquáătrìnhăxácăđ nhăvàăki măsoátăl ngăn căt i,ă

chuăk ăt i,ăm căt iănh măđ măb oăk ăho chăvàăhi uăqu [13]

N iădungăQu nălỦăt i:ăBaoăg măqu nălỦăn c,ăqu nălỦăcôngătrình,ăqu nălỦăkinhăt ăvàă

t ăch căqu nălỦănh mănângăcaoăhi uăqu ăkhaiăthácăcácăcôngătrìnhăth yăl i [14]

14

Hi u qu t i:ăTheoăđ nhăngh aăc aăVi năqu nălỦăn căqu căt ăIWMIă(Internatională

WaterăManagementăInstitute)ăthì:ăắHi uăqu ăt iă(HQT)ăc aăh ăth ngăt iălàăm căđ ă

đ tăđ căc aănh ngăm cătiêuăbanăđ uăđ ăraăđ iăv iăh ăth ngăt iăđó”ă[16]

ánhăgiáăhi uăqu ăt iălàă nh ngăho tă đ ngă nh măki mătraăxemăxétăsauănh ngăgiaiă

đo nănh tăđ nhăc aăd ăán,ăho căchuăkìăqu nălỦ,ăđ ăxácăđ nhăđ căm căđ ăđ tăđ căm cătiêu,ănhi măv ăbanăđ u,ătìmăraănguyênănhânălàmăgi măhi uăqu ,ăđ ăcóăgi iăphápănângăcaoăhi uăqu ăt i,ăho căđ ăxu tăraăm cătiêu,ănhi măv ăm iăvàăvi căđánhăgiáăhi uăqu ă

ph iăd aătrênăcácăch ătiêu,ătiêuăchu n,ăđánhăgiáăphùăh p.ă ăđ tăđ căhi uăqu ăt iăthìă

c năph iăđ tăđ căcácăgi iăphápăđ ngăb ăt ăc ăch ăv năhànhăqu nălỦ,ăCLDVăcungăc p,ă

đ năs ăthamăgiaăc aăh ădùngăn c,ăcácăy uăt ătàiăchínhăvàăgi iăphápăk ăthu t.ă

Nh ng m c tiêu đ đ t đ c hi u qu t i trong lu n án này ch t p trung vào hai thành ph n quan tr ng đó là CLDV t i và ý th c c a h dùng n c v s d ng n c

ti t ki m, tham gia qu n lý và b o v CTTL

2.1.2.3 N i dung đánh giá hi u qu t i c a h th ng th y l i

B că1:ăXác đ nhăcácăm cătiêu

Cácăm cătiêuăc ăth ăc aălu năánăđ căxácăđ nhăc ăth ătrongătrongăgiaiăđo nănàyăđóălàăđánhăgiáătácăđ ngăc aăchínhăsáchămi năgi măTLPăđ n:ă(i)ăCácăđ iăt ngăh ngăl iăt ăchínhăsách;ă(ii)ăHi uăqu ăs ăd ngăn c;ă(iii)ăNgânăsáchănhàăn căc păbù;ă(iv)ăN ngă

su tăcâyătr ng;ă(v)ăCLDVăt iănôngănghi p;ă(vi)ăụăth căc aăh ădùngăn căv ăs ăd ngă

n căti tăki m,ăthamăgiaăvàăb oăv ăCTTLăthôngăquaăSHLăc aăng iăqu nălỦăth yăl i

B că2:ăL aăch năcácăch ătiêuăđ ăđánhăgiáăđ tăđ căcácăm cătiêuătrên

+ăCácăđ iăt ngăh ngăl iăt ăchínhăsách:ăxemăxétăcácătiêuăchíănào đ ăth ăhi năcácăđ iă

t ngăh ngăl iăt ăchínhăsáchăvàăt pătrungăvàoăcácăđ iăt ngănh ăCôngătyăkhaiăthácă

CTTL,ăcácăh ădùngăn că(h pătácăxư,ăt ădùngăn c,ăgiaăđìnhădùngăn c…)

+ăHi uăqu ăs ăd ngăn c:ăs ăđ căl aăch nătiêuăchíăđánhăgiá,ăsoăsánhăhi uăqu ăs

d ngăn căt iăth iăđi mătr căvàăsauăkhiăcóăchínhăsáchămi năgi măTLP,ăl yăm căn mă2008ălàmăth iăđi măđ ăsoăsánhăvàăđánhăgiá

15

+ăNgânăsáchănhàăn căc păbù:ăSoăsánhă nhăh ngăc aăchínhăsáchămi năgi măTLPă nhă

h ngăđ năngu năngânăsáchăc păbùăhàngăn măt khi cóăchínhăsáchămi năgi măTLP +ăN ngăsu tăcâyătr ng:ăSoăsánhăn ngăsu tăcâyătr ngăvàăđi năhìnhălàăcâyălúaătr căvàă

sau khi mi năgi măTLP,ăđ ăxemăxétăkh ăn ngă nhăh ngăđ năn ngăsu tăcâyătr ngănh ă

th ănào,ăc ăth ăđóălàă nhăh ngăc aăl ngăn căvàăch ăđ ăcungăc păn căđ năn ngă

su tălúa

+ăCLDVăt iănôngănghi p:ăS ăd ngăthangăđoăđánhăgiáăLiketă5ăđ ăđi uătraăkh oăsátăđánhăgiáăc aăcácăh ădùngăn căv ăCLDV,ăch tăl ngăc ngănh ăs ăl ngăn căt i nôngănghi p

+ă ụă th că c aă h ă dùngă n că v ă s ă d ngă n că ti tă ki m,ă thamă giaă vàă b oă v ă CTTLăthôngăquaăSHLăc aăng iăqu nălỦăth yăl i

B că3:ăXâyăd ngătiêuăchu năđánhăgiá

+ăTiêuăchu năđánhăgiáăđ iăv iăcácă nhăh ngăc aăchínhăsáchămi năgi măTLPălàăph iăsoăsánhăcácăk tăqu ăphânătíchăsauăkhiăcóăchínhăsáchămi năgi măTLPă(sauăn mă2008) và kéoădàiătheoăth iăgiană5ăn m

+ăXâyăd ngăcácăđánhăgiáăCLDVăc aăcôngătyăth yănôngăvàăSHLăc aănhàăqu nălỦăth yă

l iăv ăỦăth căs ăd ngăn căti tăki m, thamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăcôngătrìnhăth yăl iătheoăthangăđoăLikertăv iă5ăc păđ

+ăXâyăd ngătiêuăchu năx păh ng CLDVăc aăcácăcôngătyăth yănông,ătheoăh ăth ngăvàătheoăt ngăkhuăv căhànhăchính

B că4:ăKi m đ nh

+ăS ăd ngăcácătiêuăchu năki măđ nhătínhăphùăh păc aăcácăthangăđo

+ă S ă d ngă cácă ki mă đ nhă đ ă xácă đ nhă tínhă phùă h p,ă tínhă tină c yă c aă môă hìnhă đ nhă

l ng

+ăS ăd ngăcácăki măđ nhăkhácănhauăđ ăki mătraăỦăngh aăth ngăkêăc aăcácăh ăs ăvàă

ph ngătrìnhăh iăquy

16

B că5:ă ánhăgiá

D aătrênăcácăs ăli uăphânătíchăvàăk tăqu ăc aămôăhìnhăđ aăraănh ngănh năxétăđánhăgiáă

v ăhi uăqu ăt i,ă nhăh ngăc aăchínhăsáchămi n gi măTLPăđ năcácăđ iăt ngăliênăquan,ă đánhă giáă chungă v ă CLDVă t iă c aă vùngă BSHă vàă Ủă th că s ă d ngă n că ti tă

ki m,ăthamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăCTTLăthôngăquaăSHLăc aănhàăqu nălỦ

B că6:ăGi iăphápă

Cácăgi iăphápăđ căđ ăxu tănh măh năch ăcácătácăđ ngătiêuăc căc aăchínhăsáchămi nă

gi măTLPăđ năcácăđ iăt ngăliênăquan,ăđ ăxu tăcácăgi iăphápăc ăth ănh mănângăcaoăCLDVăt iăc aăcácăcôngătyăth yănôngăvàănângăcaoăỦăth căs ăd ngăn căti tăki m,ăthamăgiaăqu nălỦăvàăb oăv ăcácăCTTLăc aăcácăh ădùngăn c

Hình 2.1 Chu trìnhăđánhăgiáăhi uăqu ăt i [17]

Vi tăNamăv ăđánhăgiáăhi uăqu ăho tăđ ngăc aăcácăHTT.ăD iăđâyălàăt ngăh păcácăđ ă

xu tăc aăcácăcôngătrìnhănghiênăc uăkhoaăh căcóăgiáătr [16]

1.ăPh ngăphápăđánhăgiáănhanhă(RapidăAppraisalăProcessă- RAP) [10]

Ph ngăphápănàyăđưăđ căFAO,ăngânăhàngăth ăgi iă(WBăậ WorldăBank)ăgi iăthi uăvà ngăd ngăđ ăđánhăgiáăh ăth ngăth yăl iă ănhi uăn cătrênăth ăgi i RAPăc ngăđưăđ că

gi iăthi uăt iăVi tăNam RAPăv iătr ăgiúpăc aăBenchmarkingăchoăphépătínhătoán,ăđánhăgiáănhanhătrongăth iăgianăng n.ăNh ngăth căhi năRAPăph iăxemăxétăđ năr tănhi uăy uă

t ăvàăt ngăh păthànhăcácăch ătiêu Yêuăc uăph iăcóănhi uăs ăli uăquanătr căvàăcácătàiă

li uăliênăquanăkhácăph iăcóăs n.ăVi căápăd ngăph ngăphápănàyăyêuăc uătr căh tăh ă

th ngă th yă l iă ph iă đ că nângă c pă hi nă đ iă hóaă t ă ph nă c ngă (côngă trình)ă choă đ nă

ph năm mă(qu nălỦăv năhànhăh ăth ng),ăcóăđ ăđi uăki n,ăcóăcácăthi tăb ăhi năđ iăgiám sát,ăđoăđ căk tăqu ăho tăđ ngăc aăHTTăđ ăcóăđ căcácătàiăli uăc năthi tăchoătínhătoán

2.ă ánhăgiáătiêuăchu năho tăđ ngăc aăh ăth ngăt iă(Benchmarkingăprocess) [18]

Cácăt ăch căICID,ăFAOăph iăh păv iăIWMIăđưăđ ăxu tăđánhăgiáăho tăđ ngăc aăh ă

th ngăthu ănôngăb ngăquy trìnhăBenchmarking.ăM cătiêuăt ngăquátăc aăBenchmarkingălàăc iăti năvi căt ăch căqu nălỦăcácăHTT.ăNh ngăBenchmarkingăh ngăt iănângăcaoă

hi uăqu ăho tăđ ngăqu nălỦăthu ănông,ăđ căđ ăxu tăápăd ngăchoăch ngătrìnhăqu nălỦă

t iătiêuădàiăh năh nălàăchoănh ngăm cătiêuătr căm t.ăVàăvi căthuăth păcácăs ăli uăc năthi tăr tănhi uăth iăgianăvàăđòiăh iăph iăđ căth căhi năb iănh ngăchuyênăgiaăcóăkinhănghi m.ă iăv iăđi uăki năcácăcôngătyăKTCTTLă ăVi tăNam,ăđ ăs ăd ngăBenchmark-ingăcóăhi uăqu ăcònăg pănhi uăkhóăkh n

RAP và Benchmarking cùng MASSCOTE (Mapping Sytem and Service for Canal Operation Techniques) trongăcùngăm t khôngăgiană3ăchi uăc aăs ă nhăh ngă(cácăy uă

t ăbênăngoàiăh ăth ng),ăquáătrìnhă(cácă y uăt ăbênătrongăh ăth ng)ăvàăgi iăphápă(cácă

18

ph ngăánănângăc p).ăCácăph ngăphápătrênăkhóăcóăth ăápăd ngătrongăđi uăki năqu nălỦăv năhànhă ăVi tăNamădoăc năph iăđoăđ căkh oăsátăr tănhi uăcácăch ătiêuăk ăthu t,ă

qu nălỦ,ăkinhăt …ămàănh ngăch ătiêuănàyăr tăkhóăcóăth ăcóăđ că ăHTTăVi tăNam [19]

Theoăbáoăcáoăđánhăgiáăc aăT ngăc căThu ăl iăn mă2015ăv ăvi căth căhi năthuăth p,ătínhătoánăb ăch ăs ăđánhăgiáăcôngătácăQLKT CTTL đ căxâyăd ngăd aătrênăph ngăphápăRAP/MASSCOTEă(g mă22ăch ăs ăvàă29ăthôngăs )ăt iăcácăđ aăph ngătrênătoànă

qu călàăt ngăđ iăkhóăkh n.ăTrênăđ aăbànăc ăn căcóă63%ăđ aăph ngătri năkhaiăápă

d ngăđ căm tăph năcác ch ăs ăđánhăgiáănày.ăC ăth ălàăch ăcóă44%ăthôngăs ăcóăth ăthuă

th păđ căvàătínhătoánăđ că42%ăch ăs

3.ă ánhăgiáăcóăs ăthamăgiaăc aăc ngăđ ng

Ph ngăphápănàyăcóă uăđi mălàăd ăđ tăđ căs ăđ ngăthu năgi aăcácăbênăv ăt năt iăc aă

h ăth ngăc ngănh ăgi iăphápăc iăti năd chăv ,ănh ngăk tăqu ăc aăph ngăphápăph ăthu cănhi uăvàoătrìnhăđ ,ăquanăđi măvàăk ăn ngăc aănh ngăng iăđánhăgiáănênăcácăk tă

qu ăch ăcóătínhăch tăt ngăđ iăđ ăđánhăgiáăs ăb

4.ăS ăd ngăcôngăngh ăvi năthámă(GIS)

ngăd ngăcôngăngh ăvi năthámăđ ăđánhăgiáăho tăđ ngăc aăh ăth ngăth yăl iăch ăphùă

h păv iăcácăh ăth ngăl năđ căhi năđ iăhóa H năn aăchiăphíăđ ăcóăđ că nhăv ătinhă(cóăđ ăđ ăchínhăxác)ăth ngăr tăcao.ăDoăv y,ăcôngăngh ănàyăch aăph ăbi năđ iăv iăcácă

n căđangăphátătri nănh ăVi tăNamăvà nhi uăn căđangăphátătri năkhác

5.ăPh ngăphápănghiênăc uăth cănghi m.ăăă

H năch ălàăkh iăl ngăcôngătácăl n,ăchiăphíăl n,ăd ăx yăraăsaiăl chăs ăli uădoăb ă nhă

h ngăc aămôiătr ngăbênăngoài

6.ă i uătraătheoăcácăphi uăđi uătra

Ph ngăphápănàyăd ălàm,ăd ăth căhi năđ căápăd ngănhi uătrongăl nhăv căđánhăgiáătácă

đ ngăc aăchínhăsách,ăđánhăgiáăcácăm tăkinhăt ,ăv năhóa,ăxưăh iăphùăh păv iăcác ngành

nh ăNN&PTNT,ăxưăh iăh c,ăkinhăt ,ăchínhătr ,ăv năhóa.ăPh ngăphápănàyăcóăth ăth că

hi năth ngăxuyênăhàngăn mădo khôngăt năquáănhi uăth iăgianăvàăkinhăphíăđ căbi tă ă

19

cácăn căch aăđ căhi năđ iăhóaătrongăqu nălỦănh ă ăVi tăNamăvàăcácăn căđangăphátătri n.ăK tăqu ăc aăph ngăphápănàyăph ăthu căr tăl năvàoăvi căthi tăk ăphi uăđi uătra,ă

k ăthu tăđi uătraăvàăđ iăt ngăđi uătra.ă iăv iăđánhăgiáăCLDVăt iănôngănghi p,ăSHLă

c aănhàăqu nălỦăth yăl iătrongăđi uăki năHTTăch aăđ căhi năđ iăhóaănh ă ăVi tăNamăvàăm tăs ăn căcóăđi uăki năt ngăt ăthìăđâyălàăph ngăphápăphùăh păvàăhi uăqu

Nh n xét: Doăs ăph căt pătrongăvi căđánhăgiáătoànădi năvàăđ yăđ ăHTTănênăv năd ngă

vàoăcácăn călàăph iăr tălinhăho tătùyăthu căvàoăđi uăki năt ănhiên,ăkinhăt ,ăxưăh iăvàă

m cătiêuăc aăt ngăn c,ăt ngăvùng,ăt ngăHTT.ăH năn aăph ngăphápăđánhăgiáăRAP,

Benchmarking và MASSCOTE đ căxâyăd ngăt ăcácăn căphátătri năcóăcácăHTTăđưăhoànăch nh,ăđ căhi năđ iăhóa,ăcóăđ yăđ ătàiăli uăđ ăđánhăgiáătoànădi n,ăđ yăđ ăcácă

hi uăqu ăc aăHTT,ănênăítăphùăh p,ăkhóăápăd ngăchoăcácăn căđangăphátătri năvùngăôngăNamăÁănh ăVi tăNamăcácăHTTăcònăch aăhoànăch nh,ăch aăđ c hi năđ iăhóaăvàă

r tăkhácăv ăđi uăki năqu nălỦ Trongălu năánăápăd ngăph ngăphápăd ălàm,ăd ăth că

hi năvàăphùăh păv iăhi nătr ngăqu nălỦăkhaiăthácăc aăVi tăNamălàădùngăph ngăphápăphi uăđi uătra

2.1.3 Hi u qu t i và đánh giá hi u qu t i Vi t Nam

ăVi tăNamăhi uăqu ăkhaiăthácăcácăHTTăcònă ăm căth pă(ch ăđ tă60%ă- 70%ăn ngăl căthi tăk ).ăDoăv y, đánhăgiáăhi uăqu ăt iăđ ăcóăbi năphápănângăcaoăhi uăqu ăcácăHTTălàăquanătr ng

1.ăNh năxétăchungăv ăđánhăgiáăhi uăqu ăcácăHTTă ăVi tăNam

- Choăđ n nay, các công tyăkhaiăthácăCTTLăm iăđánhăgiáăhi u qu ph c v c a HTT

ch m căđ năgi n là t ng k t tình hình th c hi năt i, c păn căvàătiêuăthoátăn c

hàng v ,ăn măsoăv i nhi m v thi t k , k ho ch m t s ch tiêuănh :ăDi n tích ph c

v , h s s d ngăn c,ăn ngăsu t, s năl ng cây tr ng và h s quay vòng s d ng

đ t.ăNh ngăcácăch tiêuăđóăkhôngăđ m b oăđ tin c y do s li uăđ uăvàoăch aăđ yăđ

-ăCh aăcóăđ căm tăh ăth ngăcácăch ătiêu,ătiêuăchu năh pălỦăđ ăđánhăgiáăhi uăqu ăt iădoăcònăítăđ căquanătâm,ăquanăđi m l iăkhácănhauăv ăđánhăgiá

2.ăM tăs ăk tăqu ănghiênăc uăđángăchúăỦ

20

(i)ăK tăqu ănghiênăc uăc aăHàăL ngăThu năvàăcácăc ngăs [20] đưăđ aăraănh ngăki nă

ngh ăb căđ uăv ă4ănhómăch ătiêuăđánhăgiáăhi uăqu ăt iăbaoăg m:ăhi uăqu ăcôngătrình,ă

hi uăqu ăt iăm tăru ng,ăhi uăqu ămôiătr ng,ăhi uăqu ăkinhăt ăt iăn c

(ii)ăNghiênăc uăc aăNguy năTh ăQu ngăvàă oànăDoưnăTu n [21] đưăđ aăraăph ngă

phápăphânătích,ăđánhăgiáăhi uăqu ăho tăđ ngăc aăHTTLăd aătrênăcácăch ăs ăđánhăgiáăcóăliênăquanăđ năn ngăsu tăcâyătr ng,ăn ngăsu tălaoăđ ng,ăhi uăqu ăngu năn căc p,ăm tă

s ăch ătiêuăv ăhi uăqu ăkinhăt ,ămôiătr ng,ănh ngăch aăthi tăl păđ căcácătiêuăchu năđánhăgiáăhi uăqu ăph căv ăc aăcácăHTTL

(iii)ăK tăqu ăđ ătàiăNCKHăc păb ăNângăcaoăhi uăqu ăcácăCTTL mi nănúiătrungăduăphíaă

B c,ădoă iăh căTh yăL iăth căhi nă(2008-2010) [14] đ ăxu tăph ngăpháp,ăn iădungă

đánhăgiáăhi uăqu ăHTTăt i Vi tăNamătheoă8ănhómăch ătiêuăđánhăgiáăhi uăqu ăHTTăbaoă

g m:ăNhómăch ătiêu,ătiêuăchu năđánhăgiáăhi uăqu ăc păn căchoăphátătri năth yăs n,ă

hi uăqu ăc păn căchoăsinhăho tădânăc ,ăhi uăqu ăc aăCTTLăđ nămôiătr ng,ăhi uăqu ă

c păn căch nănuôi,ăhi uăqu ăv ăxưăh i,ăhi uăqu ăt iăchoăcâyătr ng,ăhi uăqu ătiêuăn căchoăcâyătr ng,ăhi uăqu ăkinhăt ăphânăph iăn căt ngăh p

Nh n xét: T ngăh păk tăqu ăc aăcácă ătàiăNCKHăc păb ăvàăcácăcôngătrìnhăNCKHă

qu căt ,ătrongăn cănêuătrênăđưăchoăcácăk tăqu ăđ ăđánhăgiáăkháăđ y đ ănh ngăv năcònă

nh ngăb tăc pănh :ăch aăthi tăl păđ căcácătiêuăchu năđánhăgiá,ăx pălo iăhi uăqu ăc aăcácăHTT,ăc ngăch aăđ ăc păđ năđánhăgiáăCLDVăt i,ăđ năđánhăgiáăỦăth căs ăd ngă

n căvàăthamăgiaăqu nălỦ,ăb oăv ăcôngătrìnhăc aăc ngăđ ngădânăc ăs ăd ngăn căt ăHTTăvàăch aăđánhăgiáăSHLăc aăcácăt ăch căqu nălỦăCTTL.ăDoăcácăHTTă ăVi tăNamăcònăch aăđ căhoànăch nhăvàăđ ngăb ,ăl iăcònăthi uănhi uătàiăli uănênăph iăth căhi năđánhă giáă t ngă b că theoă ti nă trìnhă nângă c p,ă hi nă đ iă hóaă HTTă vàă c iă ti năqu nă lỦă

HTT

V iăcácăđi uăki năth căti nănh ă ăVi tăNam,ăđánhăgiáăHTTă ăvùngă BSHăs ăđ cătácă

gi ă l aă ch nă k tă h pă cácă ph ngă phápă sauă đ ă đánhă giáă hi uă qu ă t iă c aă HTT:ă(i)ă

Ph ngăphápăchuyênăgiaăvàăthamăv năc ngăđ ng;ă(ii)ăPh ngăphápăđi uătraăb ngăphi uă

đi uătra;ă(iii)ăPh ngăphápăcôngăngh ăvi năthám

21

2.1.4 Ch t l ng d ch v

2.1.4.1 Ch t l ng d ch v

1.ăKháiăni măd chăv

Ngàyănayăngànhăd chăv ăđ căxemănh ăb ăph năđemăl iăgiáătr ăvôăhìnhăchoăn năkinhă

t ăCóăr tănhi uăđ nhăngh aăkhácănhauăv ăd chăv ănh :

- ắD ch v là nh ng gì không ph i nuôi tr ng, không ph i s n xu t”ătheoăcáchăhi uă

truy năth ng

- ắD ch v là b t k hành đ ng hay l i ích nào m t bên có th cung c p cho bên khác

mà v c b n là vô hình và không đem l i s s h u nào c ” theoăquanăđi măc aăcácă

nhàănghiênăc uămarketingăhi năđ iăPhilipăKotlerăvàăArmstrong

- ắD ch v là k t qu t o ra đ đáp ng yêu c u c a khách hàng b ng các ho t đ ng

ti p xúc gi a ng i cung c p – khách hàng và các ho t đ ng n i b c a ng i cung

c p”ătheo TCVN ISO 8402:1999 [22]

2.ăKháiăni măch tăl ngăd chăv

Theo TCVN ISO 9000:2000 [23],ăd aăvàoăkháiăni măv ăch tăl ngăs năph m,ăcóăth ăcoiăCLDVălàăm căđ ăc aăm tăt păh păcácăđ cătínhăv năcóăc aăd chăv ăth aămưnăcácănhuăc u,ămongăđ iăc aăkháchăhàngăvàăcácăbênăcóăliênăquan

Hayănh ăm tăvàiăchuyênăgiaăđ nhăngh aăch tăl ngăd chăv :

3.ă ánhăgiáăch tăl ngăd chăv

Hi nănay,ăcóănhi uăcáchăđ ăđánhăgiáăCLDVăthôngăquaăc mănh năc aăkháchăhàng Theo

Tiêuăchu năRATER:

•ăTínhăh uăhìnhă(Tangibles):ăcácăti nănghiăv tăch tăbênăngoài,ăthi tăb ,ăconăng i,ătàiă

li uădùngătrongăthôngătinăliênăl c

22

•ăS ătinăc yă(Reliability):ăKh ăn ngăth căhi năd chăv ăm tăcáchăchínhăxác,ăđúngănh ăđưă

h a,ăc ngănh ăcamăk tăth căhi năđúngăngayăl năđ u:ăhoàn thành đúngăth iăgian,ăđúngă

cách và không có sai sót

•ă ăph năh iă(Reponsiveness):ăS ăs năsàngăgiúpăđ ăkháchăhàngăvàăcungăc păd chăv ă

m tăcáchănhanhăchóng,ăkhôngăđ ăkhách hàngăch ăđ i vìăb tăc ălỦădoăgì.ăN uăcóăsaiăsót nàoă trongă quáă trìnhă th că hi nă d chă v ă thì ph iă cóă kh ă n ngă ph că h iă nhanhă chóng,ăchuyênănghi p

•ă ăb oăđ mă- n ngăl căph căv ă(Assurance):ăCácăph măch t,ăk ăn ng,ăki năth c,ă

n ngăl căc năthi tăc aănhânăviênăđ ăth căhi năd chăv ,ăt oălòngătinăchoăkháchăhàng:ă

l chăs ,ătônătr ngăkháchăhàng,ăchuyên nghi p,ăkh ăn ngăgiaoăti păt tă…ă

•ăS ăc măthôngă(Empathy):ăLuônăquanătâmăvàăch măsócăđ năkháchăhàng,ăt oăs ăg nă

g iăv iăkháchăhàng.ăNgoàiăra,ăc ngăc năph iăc ăg ngăti păc năhi uăđ cănhuăc uăc aă

khách hàng

Môă hìnhă SERVQUALă đ că phátă tri nă b iă Parasuramană vàă cácă tácă gi ă khácă (1985,ă1986,ă1988,ă1991,ă1993,ă1994),ăSERVQUALălàăcáchăti păc năđ căs ăd ngănhi uănh tă

đ ăđoăl ngăCLDV,ăsoăsánhăs ămongăđ iăc aăkháchăhàngătr căm tăd chăv ăvàănh nă

th căc aăkháchăhàngăv ăd chăv ăth căs ăđ căchuy năgiaoă(Parasuraman et al, 1985) SERVQUALălàămôăhìnhăđ căxâyăd ngăđ ăđánhăgiáăs ănh năth căc aăkháchăhàngăv ăCLDVătrongăngànhăd chăv ăvàăbánăl ăThangăđoăphânătíchăkháiăni măCLDVăthànhă05ă

y uăt ăsau:ă

 Tínhăh uăhìnhă(Tangibility):ăC ăs ăv tăch t,ătrangăthi tăb …;

 ătinăc yă(Reliability):ăKh ăn ngăth căhi năd chăv ăphùăh păvàăđúngăth iăh n;

 ăđápă ngă(Responsiveness):ăS ăs năsàngăgiúpăđ ăvàăđápă ngăl iănhuăc u;

 S ăđ măb oă(Assurance):ăKh ăn ngăt oăđ călòngătin…;

 S ăđ ngăc mă(Empathy):ăTh ăhi năs ăquanătâmăch măsóc

ngă d ngă môă hìnhă SERVQUAL,ă thangă đoă đánhă giáă s ă hàiă lòngă c aă ng iă dână v ăCLDVăt iătiêuănôngănghi p