Giải pháp tăng cường công tác quản lý nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần than Hà Lầm Vinacomin đến năm 2020

Nhóm nhân t khách quan .... Quá trình hình thành và phát tri n ...

C ph n than Hà L m - Vinacomin đ n n m 2020 ” đ c hoàn thành t i tr ng

i h c Thu l i - Hà N i Trong su t quá trình nghiên c u, ngoài s ph n đ u n

l c c a b n thân, tác gi đã nh n đ c s ch b o, giúp đ t n tình c a các th y giáo, cô giáo, c a b n bè và đ ng nghi p

Có đ c k t qu này, l i c m n đ u tiên, xin đ c bày t lòng bi t n sâu s c

nh t đ n Th y giáo GS.TS D ng Thanh L ng ng i tr c ti p h ng d n, dành

nhi u th i gian, tâm huy t h ng d n tác gi hoàn thành lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n các th y cô giáo đã gi ng d y trong th i gian

h c cao h c t i Tr ng i h c Thu l i, các th y cô giáo trong Khoa Kinh t và

Qu n lý thu c Tr ng i h c Thu l i n i tôi làm lu n v n đã t n tình giúp đ và truy n đ t ki n th c đ tôi có th hoàn thành đ c lu n v n này

Nh ng l i sau cùng xin dành cho gia đình, cùng các đ ng nghi p trong phòng,

c quan đã chia s khó kh n và t o đi u ki n t t nh t đ tôi hoàn thành đ c lu n

Tôi xin cam đoan Lu n v n th c s đ tài “ Gi i pháp t ng c ng công tác

qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty C ph n than Hà L m - Vinacomin đ n n m

2020” là s n ph m nghiên c u c a cá nhân tôi Các d li u và k t qu hoàn thành trong lu n v n này là hoàn toàn đúng và ch a đ c công b trong t t c các công trình, đ tài nghiên c u nào tr c đây

Hà N i, ngày tháng n m 2016

Tác gi lu n v n

Nguy n H i Long

CH NG 1: C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V QU N LÝ NGU N

NHÂN L C TRONG DOANH NGHI P 1

1.1 M t s khái ni m 1

1.1.1 Ngu n nhân l c 1

1.1.2 Qu n lý ngu n nhân l c 4

1.2 Vai trò, n i dung c a công tác qu n lý ngu n nhân l c trong DN 4

1.2.1 Vai trò c a ngu n nhân l c trong doanh nghi p 4

1.2.2 N i dung c a công tác qu n lý ngu n nhân l c trong doanh nghi p 5

1.2.3 Các tiêu chí đánh giá công tác qu n lý ngu n nhân l c trong DN 27

1.3 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác qu n lý ngu n nhân l c trong DN ngành than 28

1.3.1 Nhóm nhân t ch quan 28

1.3.2 Nhóm nhân t khách quan 30

1.4 Nh ng bài h c kinh nghi m trong công tác qu n lý ngu n nhân l c trong doanh nghi p ngành than 32

1.4.1 Kinh nghi m c a m t s doanh nghi p 32

1.4.2 Kinh nghi m c a m t s n c trên th gi i 34

1.5 T ng quan nh ng công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài 42

K T LU N CH NG 1 44

CH NG 2 TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ NGU N NHÂN L C T I CTCP THAN HÀ L M – VINACOMIN GIAI O N 2010-2015 45

2.1 Gi i thi u khái quát v Công ty C ph n than Hà L m - Vinacomin 45

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 45

2.1.2 C c u t ch c b máy qu n lý 47

2.2 Tình hình s n xu t kinh doanh c a Công ty qua m t s n m 50

2.3 Th c tr ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty 56

2.3.1 T ch c b ph n qu n tr ngu n nhân l c 56

2.3.2 C c u ngu n nhân l c c a công ty 56

2.3.3 Cô ng tác thu hút và tuy n d ng ngu n nhân l c 60

2.3.6 Công tác đào t o ngu n nhân l c 64

2.4 ánh giá chung v công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty 65

2.4.1 Nh ng k t qu đ t đ c 65

2.4.2 Nh ng m t t n t i, h n ch và nguyên nhân 67

K T LU N CH NG 2 70

CH NG 3 M T S GI I PHÁP T NG C NG CÔNG TÁC QU N LÝ NGU N NHÂN L C T I CÔNG TY C PH N THAN HÀ L M - VINACOMIN GIAI O N 2016-2020 71

3.1 Ph ng h ng phát tri n c a Công ty C ph n than Hà L m - Vinacomin đ n n m 2020 71

3.1.1 Ph ng h ng phát tri n chung 71

3.1.2 Ph ng h ng phát tri n ngu n nhân l c 72

3.2 Nh ng c s đ xu t gi i pháp 73

3.3 xu t m t s gi i pháp t ng c ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty C ph n than Hà L m - Vinacomin 75

3.3.1 Hoàn thi n công tác thu hút và tuy n d ng ngu n nhân l c 75

3.3.2 T ng c ng công tác s d ng lao đ ng 77

3.3.3 Chú tr ng công tác đãi ng lao đ ng 80

3.3.4 Làm t t công tác đào t o ngu n nhân l c 82

3.3.5 Gi i pháp duy trì và s d ng hi u qu ngu n nhân l c c a Công ty 90

3.3.6 Gi i pháp xây d ng, phát tri n v th th ng hi u c a Công ty 95

3.3.7 Hoàn thi n h th ng thông tin trên th tr ng 96

3.3.8 Gi i pháp nâng cao n ng l c qu n lý, đi u hành s n xu t 97

3.3.9 Hoàn thi n v n hóa Công ty 97

K T LU N CH NG 3 100

K T LU N - KI N NGH 101

Hình 1.1 Quy trình ho ch đ nh ngu n nhân s 7

Hình 1.2: Trình t tuy n d ng nhân s 13

Hình 1.3 S đ đánh giá s th c hi n công vi c c a ng i lao đ ng 20

Hình 1.4 S đ quá trình đào t o b i d ng cán b 22

Hình 2.1 S đ b máy c a Công ty 48

B ng 2.1 K t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh n m 2014 50

B ng 2.2 Tài s n c a công ty 52

B ng 2.3 Ngu n v n c a công ty 52

B ng 2.4 Kh n ng sinh l i, kh n ng thanh toán 53

B ng 2.5 Thay đ i v v n c đông 54

B ng 2.6 K t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh 54

B ng 2.7 C c u ngu n nhân l c c a Công ty 57

B ng 2.8 B ng t ng h p s lao đ ng theo nhu c u và đã tuy n d ng giai đo n 2012-2015 60

B ng 3.1 Tình hình s d ng lao đ ng trong các DNNVV giai đo n 2011-2014 và d báo đ n n m 2020 73

B ng 3.2 Báo cáo b nhi m cán b Công ty 78

B ng 3.3 i ng cao đ ng và trung c p c a Công ty 83

B ng 3.4 Chi n l c c c u lao đ ng theo tính ch t b ph n c a Công ty đ n n m 2020 95

Ký hi u vi t t t Ngh a đ y đ

DNNVV Doanh nghi p nh và v a PTNNL Phát tri n ngu n nhân l c

Trong c ch qu n lý hi n nay đi u có ý ngh a quy t đ nh đ n s thành công trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh là m i công ty ph i t tìm cho mình m t

ph ng th c qu n lý m i v a phù h p v i đ c đi m s n xu t kinh doanh c a công

ty mà đem l i hi u qu kinh t cao nh t

T ng c ng công tác qu n lý ngu n nhân l c là m t trong nh ng nhi m v quan tr ng trong h th ng công tác qu n lý Ngày nay khi n n kinh t phát tri n v i

xu h ng qu c t hóa, s c nh tranh gi a các công ty không ch còn n m trong

ph m vi qu c gia mà đã m r ng ra toàn c u C nh tranh ngày càng gay g t đòi h i các công ty ph i không ng ng đ i m i và khai thác m t cách có hi u qu m i ngu n l c s n có Ngu n nhân l c c ng là m t trong nh ng ngu n l c quan tr ng

c a t ch c M t công ty có ngu n tài chính d i dào, có máy móc k thu t hi n đ i

đ n đâu c ng tr lên vô ngh a n u không bi t qu n tr nhân s Chính ph ng th c

qu n tr s quy t đ nh b u không khí lao đ ng trong t ch c c ng th ng hay vui v tho i mái ng th i th c hi n t t hi u qu công tác này s góp ph n to l n vào vi c nâng cao đ i s ng v t ch t tinh th n và phúc l i c a ng i lao đ ng, t o đ ng l c lôi cu n và đ ng viên ng i lao đ ng h ng hái trên m t tr n s n xu t kinh doanh Chính vì v y, qu n tr nhân s có ý ngh a h t s c quan tr ng trong ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Con ng i là ngu n l c đóng vai trò quan

tr ng nh t, là ngu n tài nguyên và là y u t quy t đ nh đ n s thành công c a doanh nghi p Xu t phát t nh ng yêu c u, đi u ki n th c ti n trên, tác gi l a ch n đ tài

“Gi i pháp t ng c ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty C ph n than

v ng h n n a

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài là công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty C

ph n than Hà L m - Vinacomin, nh ng nhân t nh h ng và nh ng gi i pháp nh m

b Ý ngh a th c ti n

Nh ng phân tích đánh giá và gi i pháp đ xu t là nh ng tham kh o h u ích có giá tr g i m trong vi c t ng c ng hi u qu và ch t l ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i các Công ty c ph n khai thác than thu c T p đoàn Vinacomin

5 Ph ng pháp nghiên c u

Lu n v n áp d ng các ph ng pháp nghiên c u sau: Ph ng pháp đi u tra

kh o sát; Ph ng pháp th ng kê; Ph ng pháp h th ng hóa; Ph ng pháp phân

6 K t qu nghiên c u d ki n đ t đ c

tài nghiên c u d ki n đ t đ c nh ng k t qu nghiên c u sau:

- H th ng hoá nh ng c s lý lu n và th c ti n v qu n lý ngu n nhân l c

- Phân tích th c tr ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty C ph n than Hà L m– Vinacomin trong th i gian v a qua, t đó đánh giá nh ng k t qu đ t

đ c c n phát huy và nh ng t n t i c n tìm gi i pháp kh c ph c

- Nghiên c u m t s gi i pháp có c s khoa h c và có tính kh thi nh m t ng

c ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty C ph n than Hà L m – Vinacomin đ n n m 2020

7 N i dung nghiên c u c a đ tài

Ngoài nh ng n i dung quy đ nh c a m t b n lu n v n th c s nh : Ph n m

đ u, k t lu n ki n ngh , danh m c tài li u tham kh o, Ph n chính c a lu n v n g m

có 3 ch ng:

Ch ng 1: C s lý lu n và th c ti n v qu n lý ngu n nhân l c trong doanh

nghi p

Ch ng 2: Th c tr ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i Công ty C ph n

than Hà L m – Vinacomin giai đo n 2010-2015

Ch ng 3: M t s gi i pháp t ng c ng công tác qu n lý ngu n nhân l c t i

Công ty C ph n than Hà L m – Vinacomin giai đo n 2016-2020

đ nh trong s t ng tr ng và phát tri n kinh t c a m i doanh nghi p t tr c đ n nay M t doanh nghi p cho dù có m t ngu n tài chính phong phú, ngu n l c v t

ch t d i dào, khoa h c – công ngh hi n đ i th n k đi ch ng n a, nh ng n u thi u

vi c qu n lý ngu n nhân l c m t cách có hi u qu thì doanh nghi p đó c ng khó có

- Theo Ngân hàng th gi i (WB – World Bank): Ngu n nhân l c là toàn b

v n ng i (th l c, trí l c, k n ng ngh nghi p, ) mà m i cá nhân s h u đây, ngu n nhân l c đ c coi nh m t ngu n v n bên c nh các lo i v n v t ch t khác

nh : v n ti n, công ngh , tài nguyên thiên nhiên ;[2]

- Theo T ch c Lao đ ng Qu c T (ILO – International Labour

toàn b cu c s ng con ng i d ng hi n th c ho c ti m n ng đ phát tri n kinh t -

xã h i trong m t c ng đ ng [3]

Ngu n nhân l c đ c hi u theo hai ngh a: Theo ngh a r ng, ngu n nhân l c là ngu n cung c p s c lao đ ng cho s n xu t xã h i, cung c p ngu n l c con ng i cho s phát tri n Do đó, ngu n nhân l c bao g m toàn b dân c có th phát tri n bình th ng Theo ngh a h p, ngu n nhân l c là kh n ng lao đ ng c a xã h i, là

ngu n l c cho s phát tri n kinh t - xã h i, bao g m các nhóm dân c trong đ tu i lao đ ng, có kh n ng tham gia vào lao đ ng, s n xu t xã h i, t c là toàn b các cá nhân c th tham gia vào quá trình lao đ ng, là t ng th các y u t v th l c, trí l c

c a h đ c huy đ ng vào quá trình lao đ ng [9]

Khi nói đ n ngu n nhân l c, chúng ta bàn đ n trình đ , c c u, s đáp ng

v i yêu c u c a th tr ng lao đ ng Ch t l ng ngu n nhân l c ph n ánh trong trình đ ki n th c, k n ng và thái đ c a ng i lao đ ng S phân lo i ngu n nhân

l c theo ngành ngh , l nh v c ho t đ ng (công nghi p, nông nghi p, d ch v ) đang

r t ph bi n n c ta hi n nay, nh ng khi chuy n sang n n kinh t tri th c, phân

lo i lao đ ng theo ti p c n công vi c ngh nghi p c a ng i lao đ ng s phù h p

h n Có th phân lo i l c l ng lao đ ng ra 5 lo i: lao đ ng tri th c, lao đ ng qu n

lý, lao đ ng d li u, lao đ ng cung c p d ch v và lao đ ng s n xu t hàng hoá M i

lo i lao đ ng này có nh ng đóng góp khác nhau vào vi c t o ra s n ph m Hàm

l ng tri th c, trí tu cao hay th p trong s n ph m lao đ ng ph thu c ch y u vào đóng góp c a l c l ng lao đ ng trí th c, qu n lý và ph n nào c a lao đ ng d li u Ngu n nhân l c v i t cách là s phát tri n c a kinh t xã h i, còn có th hi u

là t ng h p các cá nhân nh ng ng i có th tham gia vào lao đ ng, là t ng th các

y u t v th ch t và tinh th n đ c huy đ ng vào quá trình lao đ ng V i cách hi u này ngu n nhân l c bao g m nh ng ng i trong đ tu i lao đ ng

N u xét ngu n nhân l c trên góc đ s l ng thì nó đ c bi u hi n qua các ch tiêu quy mô và t c đ t ng tr ng l c l ng lao đ ng, t l thu n v i t c đ t ng

tr ng dân s Ch t l ng ngu n nhân l c đ c bi u hi n qua các m t nh trình đ

v n hoá, trình đ chuyên môn, s c kho , kh n ng sáng t o…

N u hi u ngu n nhân l c là ngu n l c c a m i ng i thì nó bao g m th l c

và trí l c Trong quá trình ho t đ ng s n xu t tr c ti p thì ch y u là t n d ng th

l c, trí l c th ng ch đ c v n d ng các v trí qu n lý Ngày nay các doanh nghi p đang đi sâu vào v n đ khai thác trí l c đ ph c v cho th l c ho t đ ng kinh doanh m t cách có hi u qu

Nh v y, có r t nhi u khái ni m v ngu n nhân l c nh ng ta có th xem khái

ni m ngu n nhân l c trên hai góc đ :

- Ngu n nhân l c xã h i: ngu n nhân l c xã h i là dân s trong đ tu i lao

mô, t c đ t ng dân s , chính sách đãi ng , tuy n d ng c a nhà n c, doanh nghi p;

- Ch t l ng ngu n nhân l c c a doanh nghi p bao g m các m t nh :

+ Tr ng thái s c kh e ngu n nhân l c: S c kh e là y u t t ng hòa gi a bên trong và bên ngoài c th , gi a th ch t và tinh th n Y u t này có quan h ch t

ch m t thi t v i chính sách và v n hóa doanh nghi p Doanh nghi p có chính sách quan tâm đãi ng t : khâu tuy n, ki m tra s c kh e đ nh k cho nhân viên, m i quan h , v n hóa trong doanh nghi p…;

+ Trình đ v n hóa ngu n nhân l c: Là trình đ v n hóa c a ng i lao đ ng Trình đ v n hóa là m t ch tiêu quan tr ng, ph n ánh ch t l ng c a ngu n nhân

l c và có tác đ ng m nh m t i k t qu kinh doanh c a doanh nghi p c ng nh phát tri n n n kinh t - xã h i;

+ Trình đ chuyên môn k thu t c a ngu n nhân l c: Là s hi u bi t, kh

n ng th c hành v chuyên môn Nó bi u hi n c a trình đ đào t o trong các tr ng sau đ i h c, đ i h c, cao đ ng, trung c p, d y ngh chuyên nghi p, đây là ch tiêu quan tr ng nh t ph n ánh ch t Nó th hi n qua c c u đ c đào t o và ch a đào

t o, c c u c p b c đào t o, c c u lao đ ng k thu t và các nhà chuyên môn…;

+ C c u tu i ngu n nhân l c: Bi u th b ng s l ng ngu n nhân l c

nh ng đ tu i khác nhau N u doanh nghi p có đ tu i trung bình c a ngu n nhân

l c s g p ph i v n đ : nâng cao k n ng và trình đ c a ng i l n tu i tr c s c

ép c a s đ i m i khoa h c k thu t và công nghi p Chính vì v y nó nh h ng

đ n hi u qu kinh t c a doanh nghi p và đ c bi t nh h ng đ n qu n lý ngu n nhân l c;

+ C c u gi i tính: Cùng v i s phát tri n c a kinh t xã h i, ng i ph n

đ c coi tr ng, kh ng đ nh mình trên các l nh v c

1.1.2 Qu n lý ngu n nhân l c

Qu n lý ngu n nhân l c chính là qu n lý t p th ng i và các m i quan h

gi a con ng i v i con ng i, gi a con ng i v i t ch c mà h làm vi c T i m t

th i đi m nào đó trong quá trình ho t đ ng s n xu t, doanh nghi p có th c n ít hay nhi u nhân l c tu thu c vào kh i l ng công vi c Qu n lý ngu n nhân l c đ m

b o cho doanh nghi p ho t đ ng trong m t khuôn kh đã đ nh s n, công vi c đ c

s p x p có tr t t , k c ng và phù h p v i kh n ng c a ng i lao đ ng

Nh v y ta có th hi u qu n lý ngu n nhân l c trong doanh nghi p là quá trình tuy n d ng, l a ch n, đào t o phát tri n và t o đi u ki n thu n l i đ đ t đ c hi u

qu làm vi c cao trong doanh nghi p nh m th c hi n đ c các m c tiêu đã v ch ra

1.2 Vai trò, n i dung c a công tác qu n lý ngu n nhân l c trong DN

1.2.1 Vai trò c a ngu n nhân l c trong doanh nghi p

Vi c qu n lý ngu n nhân l c đóng vai trò ch đ o trong s phát tri n b n

v ng c a các doanh nghi p Nó tìm ki m và phát tri n nh ng hình th c, nh ng

ph ng pháp t t đ m i thành viên có th đóng góp đ c nhi u nh t cho m c tiêu

c a doanh nghi p, đ ng th i c ng t o đi u ki n đ chính b n thân ng i lao đ ng phát tri n không ng ng Qu n lý ngu n nhân l c t o ra b m t v n hóa c a doanh nghi p, t o ra b u không khí vui t i, ph n kh i hay c ng th ng, nhi t huy t hay u

ám c a doanh nghi p đó Chính b u không khí sinh ho t này là y u t g n nh quy t đ nh s thành công c a doanh nghi p V y nên, qu n lý ngu n nhân l c là

m t ch c n ng qu n lý đóng vai trò quan tr ng nh t trong qu n lý doanh nghi p

Không có m t ho t đ ng nào c a doanh nghi p mang l i hi u qu n u thi u đi công tác qu n lý ngu n nhân l c Quá trình qu n lý ph i đ c th c hi n m t cách có khoa h c, h p v i đi u ki n th c t c a doanh nghi p và ph i đ c th c hi n b i

nh ng nhà qu n lý có trình đ chuyên môn cao, hi u bi t r ng, bi t cách làm vi c

v i con ng i đ t hi u qu và t o ra m i liên k t ch t ch trong m t t p th

1.2.2 N i dung c a công tác qu n lý ngu n nhân l c trong doanh nghi p

1.2.2.1 Ho ch đ nh ngu n nhân l c

Ho ch đ nh ngu n nhân l c là m t ti n trình tri n khai th c hi n các k ho ch

và các ch ng trình nh m đ m b o r ng c quan s có đúng s l ng, đúng s

ng i đ c b trí đúng n i, đúng lúc và đúng ch

Ho ch đ nh ngu n nhân l c là quá trình xem xét m t cách có h th ng các nhu

c u v ngu n nhân l c đ v ch ra k ho ch tuy n d ng, đào t o, phát tri n ngu n nhân l c h p lý, hi u qu cho doanh nghi p

Ho ch đ nh ngu n nhân l c th ng đ c c th hóa b ng các k ho ch ng n

h n v nhân l c Các k ho ch ng n h n này có th đ c đi u ch nh linh ho t, phù

h p v i s thay đ i c a doanh nghi p Hi u qu c a quá trình ho ch đ nh ngu n nhân l c ph thu c vào m c đ phù h p c a chi n l c ngu n nhân l c v i các chi n l c t ng th khác c a doanh nghi p, v i đ c tr ng, n ng l c c a doanh nghi p Vì v y khi th c hi n ho ch đ nh ngu n nhân l c ph i quan tâm đ n các chi n l c khác c a doanh nghi p nh chi n l c th tr ng, chi n l c s n ph m,

d ch v m i,…

- Vai trò:

Ho ch đ nh ngu n nhân l c gi vai trò trung tâm trong qu n tr ngu n nhân

l c, có nh h ng l n t i hi u qu công vi c c a doanh nghi p Vi c ho ch đ nh

hi u qu ngu n nhân l c góp ph n t o nên thành công cho doanh nghi p

- Các nhân t nh h ng

Quá trình ho ch đ nh ngu n nhân l c c n xác đ nh rõ nh ng nhân t nh

h ng sau:

- Lo i s n ph m, d ch v mà doanh nghi p s cung c p cho xã h i và chi n

l c phát tri n c a doanh nghi p: M i lo i s n ph m và d ch v mà doanh nghi p s

s n xu t kinh doanh và đ a ra th tr ng s yêu c u s l ng và ch t l ng lao

đ ng, k t c u ngh nghi p và trình đ lành ngh , k n ng lao đ ng c a ngu n nhân

l c r t khác nhau M i ngh ngi p có đ c thù khác nhau nên nhu c u v s l ng lao đ ng c ng nh ch t l ng lao đ ng c ng khác nhau V i nh ng nghành bên l nh

v c lao đ ng nh tr ng tr t, ch n nuôi thì c n m t s l ng l n lao đ ng đ n gi n không c n tay ngh cao, tính ch t c a công vi c c ng đ n gi n, ng i lao đ ng có

k thu t ch m sóc c b n và nh ng k thu t đó không ph c t p l m Còn nh ng nghành bên công nghi p, d ch v thì nhu c u v lao đ ng l n, tay ngh chuyên môn

k thu t cao có các k n ng m m chuyên nghi p Do đó, ho ch đ nh ngu n nhân

l c c n xem xét th t k m c đ ph c t p c a s n ph m, d ch v đ xác d nh lo i lao

đ ng v i c c u trình đ lành ngh phù h p;

- Tính không n đ nh c a môi tr ng: Nh ng thay đ i v kinh t , xã h i, chính

tr và ti n b khoa h c k thu t s nh h ng đ n ho t đ ng s n xu t kinh doanh

c a doanh nghi p, t đó nh h ng đ n cung và c u nhân l c c a doanh nghi p Môi tr ng kinh doanh có nh h ng r t l n đ n ho t đ ng c a doanh nghi p, nó

v a tác đ ng tr c ti p l n gián ti p đ n doanh nghi p

- Quy trình ho ch đ nh ngu n nhân l c:

Ho ch đ nh ngu n nhân l c đ c ti n hành theo quy trình 5 b c nh sau: + Phân tích môi tr ng, xác đ nh m c tiêu chi n l c cho doanh nghi p; + Phân tích hi n tr ng qu n tr ngu n nhân l c trong doanh nghi p;

+ D báo, phân tích công vi c (đ i v i các m c tiêu k ho ch dài h n, trung

h n) ho c xác đ nh kh i l ng công vi c và ti n hành phân tích công vi c (đ i v i các m c tiêu, k ho ch ng n h n) D báo nhu c u ngu n nhân l c (đ i v i các m c tiêu k ho ch dài h n, trung h n) ho c xác đ nh nhu c u ngu n nhân l c (đ i v i các

m c tiêu, k ho ch ng n h n);

+ Phân tích quan h cung c u ngu n nhân l c, kh n ng đi u ch nh và đ ra các chính sách, k ho ch ch ng trình th c hi n giúp cho doanh nghi p thích ng

v i nhu c u m i và nâng cao hi u qu s d ng ngu n nhân l c;

+ Ki m tra đánh giá tình hình th c hi n

Hình 1.1 Quy trình ho ch đ nh ngu n nhân l c c a doanh nghi p

1.2.2.2 Thi t k và phân tích công vi c

1 Thi t k công vi c

Thi t k công vi c là quá trình ng i qu n lý xác đ nh các trách nhi m, các nhi m v c th c a t ng nhân viên và các đi u ki n c th đ th c hi n nhi m v trách nhi m đó

- Các đi u ki n lao đ ng: bao g m các y u t thu c môi tr ng v t ch t c a công vi c

xác đ nh các y u t trên, khi có yêu c u thi t k và thi t k l i công vi c doanh nghi p có th l a ch n m t trong nh ng ph ng pháp sau:

- Ph ng pháp truy n th ng: là ph ng pháp xác đ nh các nhi m v và trách nhi m thu c công vi c d a trên các y u t chung ho c gi ng nhau c a t ng công

vi c đ c th c hi n tr c đó ho c đang đ c th c hi n b i các doanh nghi p, t

ch c khác ây là ph ng pháp ph bi n nh t;

- Ph ng pháp m r ng công vi c: là ph ng pháp thi t k công vi c b ng cách t ng thêm các nhi m v và trách nhi m thu c công vi c Ph ng pháp này có tác d ng v i vi c thi t k l i công vi c có n i dung và ph m vi ho t đ ng nghèo nàn;

- Ph ng pháp luân chuy n công vi c: là ph ng pháp thi t k công vi c trong

đó ng i lao đ ng th c hi n m t s công vi c khác nhau nh ng t ng t nhau

Ph ng pháp này có tác d ng ch ng tính đ n đi u c a công vi c;

- Ph ng pháp làm giàu công vi c: là ph ng pháp thi t k công vi c d a trên

s làm giàu thêm n i dung công vi c b ng các t ng thêm các y u t h p d n và th a mãn bên trong công vi c nh c ng thêm vào công vi c m t s y u t thu c công

vi c c a nhà qu n lý c p cao h n t o đ ng l c cho ng i lao đ ng

2 Phân tích công vi c

Phân tích công vi c là m t ti n trình xác đ nh m t cách có h th ng các nhi m v và các k n ng c n thi t đ th c hi n các công vi c trong m t t ch c

Phân tích công vi c cung c p các thông tin, đ c đi m c a công vi c, là tài li u

c c cho vi c xây d ng b n mô t công vi c và b n tiêu chu n công vi c

N i dung, trình t c a phân tích công vi c g m 6 b c:

B c 1: Xác đ nh m c đích c a phân tích công vi c t đó xác đ nh các hình

th c thu th p thông tin phân công vi c m t cách h p lý nh t;

B c 2: Thu th p các thông tin c b n trên c s c a s đ doanh nghi p Các

v n b n v m c đích yêu c u, ch c n ng quy n h n c a doanh nghi p, phòng ban,

phân x ng, s đ quy trình công ngh và b n mô t công vi c c (n u có) Các thông tin c n thu th p đ làm rõ b n ch t t ng công vi c c th nh :

- Thông tin v các nhi m v , trách nhi m, các m i quan h , các ho t đ ng c n

th c hi n thu c công vi c Yêu c u khi thu th p lo i thông tin này là thu th p đ , không b sót trách nhi m c a ng i lao đ ng c ng nh t m quan tr ng c a t ng nhi m v và hao phí th i gian đ th c hi n t ng nhi m v đó;

- Thông tin v máy móc, thi t b , công c nguyên v t li u c n s d ng và các

B c 4: Áp d ng các ph ng pháp khác nhau đ thu th p thông tin phân tích

công vi c Tùy theo yêu c u v m c đ chính xác và chi ti t c a thông tin c n k t

h p nhi u ph ng pháp thu th p thông tin sau: Quan sát, ghi chép các s ki n quan tr ng, nh t ký công vi c b m gi , ch p nh, ph ng v n, s d ng phi u đi u tra…

B c 5: Ki m tra, xác minh tính chính xác c a thông tin;

B c 6: Xây d ng b n mô t công vi c và b n tiêu chu n công vi c:

quan h trong công vi c, các đi u ki n làm vi c, yêu c u ki m tra, giám sát và các tiêu chu n c n đ t khi th c hi n công vi c B n mô t công vi c giúp cho chúng

ta hi u đ c n i dung, yêu c u c a công vi c và hi u đ c quy n h n, trách nhi m khi th c hi n công vi c;

nhân nh trình đ h c v n, kinh nghi m công tác, kh n ng gi i quy t v n đ , các

k n ng c b n và các đ c đi m, cá nhân thích h p nh t trong công vi c B n tiêu chu n công vi c giúp chúng ta hi u đ c doanh nghi p c n nhân viên nh th nào đ th c hi n công vi c m t cách t t nh t

1.2.2.3 Tuy n d ng

Tuy n d ng là quá trình thu hút ngu n nhân l c có kh n ng làm vi c đáp ng

đ c v i nhu c u th c t c a doanh nghi p t nhi u ngu n khác nhau t i làm vi c cho doanh nghi p có hi u qu cao trong công tác này thì cán b qu n lý nhân

l c ph i theo sát chi n l c và k ho ch đã đ ra, th c hi n đúng các m c tiêu và

ch t l ng ngu n nhân l c Xác đ nh chính xác m c tuy n d ng, yêu c u k n ng làm vi c, h n ch các tr ng h p vào doanh nghi p không làm đ c vi c ph i đi đào t o l i Ti t ki m t i đa th i gian và chi phí trong vi c tuy n d ng, c n t p trung vào nh ng ng viên có h s đáp ng đ c các yêu c u c b n t i thi u mà doanh nghi p đ ra

Vi c phân tích và xác đ nh các yêu c u tuy n d ng ph i đ c ti n hành theo

tu n t u tiên chi n l c phát tri n c a doanh nghi p Quá trình này thu th p và t

ch c thông tin đ xác đ nh rõ trách nhi m c th c a t ng v trí làm vi c Ti n hành các đ t ki m tra k n ng ki n th c c a các ng viên có phù h p v i yêu c u hay không, sau đó có s l a ch n cu i cùng v i nh ng ng viên t t nh t Quá trình phân tích công vi c t ng v trí đ c ti n hành khá ph c t p bao g m các b c sau:

- u tiên là b c ph ng v n các cá nhân đang th c hi n công vi c c n tuy n, sau đó thu th p thông tin và cho ra b n yêu c u c th đ i v i các ng viên mu n xin vào làm v trí đó;

- Ti n hành các cu c đi u tra ngu n nhân l c hi n t i đang th c hi n công vi c

v th t u tiên các yêu c u c n đ m b o, xem nhi m v nào là quan tr ng nh t,

d a vào đó đ có nh ng quy t đ nh c th v vi c tuy n d ng;

- Xác đ nh m c đ u tiên đ i v i t m quan tr ng c a các y u t trong m t công vi c, ki n th c c n thi t nh t s đ c nh n m nh trong l n tuy n d ng

Ngu n tuy n d ng: Doanh nghi p ti n hành tuy n d ng v i ph m vi r ng rãi trên toàn qu c, b ng các ph ng ti n thông tin đ i chúng hay g i thông báo t i các c s

đào t o Ngu n nhân l c không b h n ch b i không gian và th i gian, đi u ki n yêu c u càng đ n gi n thì càng thu hút đ c đông đ o l c l ng lao đ ng tham gia vào quá trình tuy n d ng, bao g m các ngu n sau:

- Ngu n n i b : đây là ngu n lao đ ng r t an toàn, b i h đó quen v i môi

tr ng làm vi c, k lu t c a doanh nghi p và nh ng lu t l b t thành v n khác Các doanh nghi p ti n hành th ng kê các v trí công vi c còn tr ng, khuy n khích m i

ng i trong n i b nh ng ai có nhu c u và kh n ng phù h p v i v trí đó và c m

th y công vi c t t h n hi n t i, nên tham gia ng tuy n Tuy n d ng trong tr ng

h p này th ng là c p bách, ho c là s l ng r t ít có th huy đ ng đ c trong n i

b H n n a đây là m t gi i pháp ít t n kém chi phí h n so v i tuy n d ng t ngu n bên ngoài và t o đ c đ ng l c làm vi c cho ngu n nhân l c trong doanh nghi p, ít khi ph i đào t o l i do ch c ch n r ng các cá nhân này có th đ m b o đ c công

vi c ng tuy n thông qua quá trình làm vi c đ c t ch c ch ng nh n Không m t

th i gian làm quen v i các chính sách, c c u t ch c và con ng i n i đây Ban

qu n lý nhân s c ng hi u rõ đ c tác phong làm vi c và trình đ chuyên môn, tránh đ c nh ng r i ro không c n thi t Tuy nhiên c ng không tránh đ c nh ng

h n ch đó là không đ i m i đ c nh ng l i mòn c c a doanh nghi p Trên th c

t , nhi u doanh nghi p ho t đ ng t ng b c ch, trì tr mãi không phát tri n

đ c Trong tr ng h p này ngu n nhân l c n i b l i không phù h p, b i đi u doanh nghi p này c n là s đ i m i, thoát kh i nh ng t duy c k kìm hãm s phát tri n c a doanh nghi p;

- Ngu n nhân l c bên ngoài: ph ng pháp này đ c áp d ng r ng rãi khi các

t ch c m r ng quy mô s n xu t hay thêm m t l nh v c s n xu t m i Ngu n này

đ c huy đ ng t :

+ Tuy n d ng t các tr ng đ i h c, cao đ ng, trung h c chuyên nghi p hay các tr ng đào t o ngh Các doanh nghi p th ng g i thông báo t i các c s này

đ chiêu m nh ng ng i có tài vào làm vi c c bi t nhi u doanh nghi p còn có

nh ng chính sách khuy n khích nhân tài nh : phát h c b ng cho nh ng thành viên

xu t s c, h c b ng tham gia các khoá h c ti ng Anh hay là c h i vi c làm t t t i chính doanh nghi p đó;

+ Tuy n d ng t b n bè, ng i thân c a ngu n nhân l c trong n i b : thông qua s gi i thi u c a nhân viên trong doanh nghi p, b n bè hay ng i thân c a h

có th đang c n vi c làm mà có kh n ng đ m nh n đ c v trí công vi c c n tuy n

d ng thì có th tham gia ng tuy n;

+ Tuy n t nhân viên c : Ngu n nhân l c này tuy không nhi u nh ng c ng là

đ i t ng tuy n d ng c a các doanh nghi p Nhân viên c tr c đây có th b sa

th i, gi m biên ch , b vi c, chuy n công tác do công vi c không phù h p v i trình

đ chuyên môn v m t l nh v c nào đó nay c ng có th ng tuy n vào v trí công

vi c m i;

+ Tuy n d ng t khách hàng: nh ng khách hàng có nhu c u nguy n v ng và

kh n ng làm vi c phù h p v i công vi c c n tuy n có th tham gia tuy n d ng Khách hàng là ng i c ng bi t nhi u v doanh nghi p nên vi c ng tuy n c ng d dàng;

+ Tuy n t các ngu n khác: có th thông qua các trung tâm gi i thi u vi c làm

đ qu ng bá công vi c đ i v i ng i c n tìm vi c

1.2.2.4 Tuy n ch n nhân l c

Tuy n d ng nhân s là m t quá trình tìm ki m và l a ch n nhân s đ th a mãn nhu c u s d ng c a doanh nghi p và b sung l c l ng lao đ ng c n thi t

nh m th c hi n m c tiêu c a doanh nghi p

1 N i dung ch y u c a tuy n d ng nhân s :

B c 1: Chu n b tuy n d ng:

- Thành l p h i đ ng tuy n d ng, quy đ nh rõ v s l ng, thành ph n và quy n h n c a H i đ ng tuy n d ng;

- Nghiên c u k các v n b n c a Nhà n c, t ch c và doanh nghi p liên quan

đ n tuy n d ng;

- Xác đ nh tiêu chu n tuy n d ng

B c 2: Thông báo tuy n d ng:

Các t ch c, doanh nghi p có th áp d ng m t ho c k t h p các hình th c thông báo tuy n d ng sau:

- Thông qua các trung tâm, công ty cung ng d ch v lao đ ng;

- Qu ng cáo trên báo, đài, b ng rôn, t r i, m ng internet…;

- Thông báo t i doanh nghi p

Các thông báo đ a ra ph i ng n g n, rõ ràng chi ti t và đ y đ nh ng thông tin

c b n cho các ng c viên Thông báo ph i đ y đ v tên doanh nghi p, thông tin

v n i dung công vi c, tiêu chu n tuy n d ng, h s và gi y t c n thi t, cách th c tuy n d ng và n i dung tuy n d ng

Hình 1.2: Trình t tuy n d ng nhân s

B c 3: Thu nh n, nghiên c u h s :

T t c các h s xin vi c ph i ghi vào s xin vi c Ng i xin tuy n d ng ph i

n p cho doanh nghi p ng tuy n nh ng gi y t c n thi t theo yêu c u

Vi c nghiên c u h s nh m ghi l i nh ng thông tin ch y u v các ng c viên

và có th lo i b t đ c m t s ng c viên không đáp ng đ c tiêu chu n đ ra đ không c n ph i làm các th t c ti p theo trong quá trình tuy n d ng

B c 4: Ph ng v n, tr c nghi m và sát h ch các ng c viên:

- Ki m tra, tr c nghi m, ph ng v n nh m ch n ra đ c các ng c viên xu t s c

nh t thông qua vi c đánh giá v ki n th c c b n, kh n ng th c hành;

- Áp d ng các hình th c tr c nghi m đ đánh giá ng viên v m t s kh n ng

đ c bi t nh : trí nh , m c đ khéo léo…;

- Ph ng v n đ c s d ng đ tìm hi u, đánh giá các ng viên v nhi u

ph ng di n nh : kinh nghi m, trình đ , tính cách khí ch t, kh n ng hòa đ ng…;

- Ph i ghi chép t ng đ c đi m c n l u ý v i ng c viên đ giúp cho vi c đánh giá đ c th c hi n m t cách chính xác nh t

B c 5: Ki m tra s c kh e:

Dù có đáp ng đ các yêu c u v trình đ h c v n, hi u bi t, thông minh, t cách đ o đ c t t nh ng s c kh e không đ m b o c ng không nên tuy n d ng N u tuy n d ng m t s ng i có s c kh e không đ m b o s nh h ng t i ch t

l ng th c hi n công vi c và hi u qu kinh t , bên c nh đó còn gây ra nhi u phi n ph c v m t pháp lý cho doanh nghi p

B c 6: ánh giá ng c viên và ra quy t đ nh:

Sau khi th c hi n các b c trên n u hai bên cùng nh t trí thì doanh nghi p s quy t đ nh tuy n d ng và hai bên s ký k t h p đ ng lao đ ng

Tr ng phòng nhân s đ ngh giám đ c ra quy t đ nh tuy n d ng ho c ký

k t h p đ ng lao đ ng Trong quy t đ nh tuy n d ng ho c trong tr ng h p lao

đ ng c n ghi rõ ch c v , l ng b ng, th i gian th vi c…

- Ngu n tuy n d ng t bên trong n i b doanh nghi p:

Bao g m: tuy n tr c ti p t các cán b , công nhân viên đang làm tr c ti p trong doanh nghi p

+ u đi m:

Nhân viên c a doanh nghi p d dàng, thu n l i h n trong công vi c th c

hi n công vi c nh t là trong th i gian đ u c ng v (trách nhi m) m i, h nhanh chóng thích nghi v i đi u ki n làm vi c m i và ít b vi c

T o ra s thi đua r ng rãi gi a các nhân viên đang làm vi c, kích thích h làm

Vi c tuy n nhân viên vào m t ch c v tr ng theo ki u th ng ch c n i b có

th sinh ra hi n t ng “ l i gi ng” do các nhân viên đ c th ng ch c có th đã quen

v i cách làm vi c c a c p trên và h s n sàng r p khuôn l i cách làm vi c đó, thi u sáng t o

Trong đ n v d hình thành nhóm “nh ng ng viên không thành công”, h là

nh ng ng i ng c vào m t ch c v nào đó còn tr ng nh ng không đ c tuy n

ch n t đó có tâm lý không ph c lãnh đ o, b t h p tác v i lãnh đ o, d ph i chia

bè phái, khó làm vi c Ti m n nhi u hi m khích, tiêu c c gi a các nhân viên

B qua c h i tuy n d ng các nhân viên có n ng l c bên ngoài do ngu n tuy n b h n ch v m t s l ng nên khó tuy n ng i có yêu c u

t ng x ng v i công vi c

N u ch tuy n d ng n i b s khó c i t đ c cách làm vi c c a nhân viên

- Ngu n tuy n d ng t bên ngoài doanh nghi p:

Cách th c tuy n d ng t bên ngoài bao g m: thông báo qua ti vi, báo, đài, dán thông báo tr c c ng doanh nghi p, thông qua các trung tâm cung ng lao đ ng + u đi m:

T n d ng đ c ngu n ch t xám t bên ngoài doanh nghi p;

Ng i m i có cách nhìn m i đ i v i t ch c, c i t đ c cách làm vi c c a nhân viên trong doanh nghi p

1.2.2.5 Phân công lao đ ng

Phân công lao đ ng là quá trình tách riêng các lo i lao đ ng khác nhau theo m t tiêu th c nh t đ nh và theo m t đi u ki n s n xu t xác đ nh khác nhau

Th c ch t c a phân công lao đ ng đó là b trí, s p x p nhân viên, nhóm nhân viên khác nhau vào quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p theo

n ng l c, trình đ chuyên môn, s c kh e, s thích c a ng i lao đ ng đ t o đ c

hi u qu cao trong công vi c đem l i l i ích t i u cho b n thân doanh nghi p

- M c tiêu c a phân công lao đ ng:

+ Phân công lao đ ng đ m b o đ s l ng lao đ ng, ch t l ng lao

đ ng, đúng ng i, đúng vi c đáp ng đ c yêu c u, tính ch t c a công vi c;

+ Phân công lao đ ng đ m b o cho công vi c đ c hoàn thành theo đúng th i

h n đ c giao, t o s m m d o, tính linh ho t trong s d ng lao đ ng

- Nguyên t c phân công lao đ ng:

+ Khi th c hi n phân công lao đ ng ph i c n c vào s tr ng, n ng l c, trình đ và nguy n v ng c a ng i lao đ ng;

+ m b o cung c p đ y đ các đi u ki n lao đ ng cho ng i lao đ ng;

+ Ph i xác đ nh rõ quy n h n và trách nhi m c a ng i lao đ ng

- Các hình th c phân công lao đ ng:

+ Phân công lao đ ng theo công ngh ;

+ Phân công lao đ ng theo ch c n ng;

+ Phân công lao đ ng theo m c đ ph c t p c a công vi c

1.2.2.6 T o đi u ki n hòa nh p cho ng i lao đ ng

ây là quá trình đ c th c hi n đ giúp đ nh ng nhân viên m i vào làm cho doanh nghi p ch a quen v i công vi c và môi tr ng làm vi c ây là m t quy lu t

b t thành v n đ c r t nhi u các doanh nghi p th c hi n nh m đ m b o cho đ i ng nhân viên m i vào nhanh chóng hoà nh p đ c v i t ch c, không còn b ng hay lóng ngóng v i công vi c đ c giao, c ng i kèm c p giúp đ và nh c nh đ đ a

đ i ng ngu n nhân l c đi vào s n xu t m t cách có hi u qu Vi c hoà nh p ng i lao đ ng ph i đi theo l i đó có s n c a doanh nghi p, tránh tình tr ng c p k nh gi a các nhân viên trong cùng t ch c v c l i làm vi c l n phong cách ng x Quá trình hoà nh p c a nhân viên đ c các t ch c chia làm 3 giai đo n:

- Giai đo n d ki n: M i nhân viên m i tuy n vào làm đ u đang có m t cách nhìn nh n khác nhau v doanh nghi p mà h bi t đ c t các ph ng ti n thông tin

đ i chúng hay t m t ngu n nào đó, cách nhìn nh n này có th l ch l c hay mang tính ch t ch quan c a b n thân, d n đ n nh ng k v ng m h hay khó mà đ t

đ c, không nh mình t ng t ng khi m i nh n vi c Ho c trong quá trình làm

vi c c m th y th t v ng vì môi tr ng làm vi c không nh mong mu n, đ i v i

nh ng ng i đã t ng tham gia lao đ ng t ch c khác c ng có th mang trong mình m t phong cách làm vi c khác nên lúc m i vào ch a hoà nh p đ c v i môi

tr ng… Tóm l i, có r t nhi u lý do khi n đ i ng nhân viên m i vào làm sinh ra chán n n, sao nhãng công vi c d n đ n hi u qu th p cho c dây chuy n làm vi c;

- Giai đo n làm quen: sau m t th i gian b c vào doanh nghi p đang còn b

ng v i công vi c, h b t đ u làm quen d n v i môi tr ng làm vi c, tìm hi u các chính sách, chi n l c phát tri n c a doanh nghi p, tìm hi u các n i quy lao đ ng trong quá trình ho t đ ng s n xu t mà doanh nghi p đó đ ra H b t đ u xây d ng các m i quan h v i đ ng nghi p và c p qu n lý, b t tay chính th c vào làm vi c

nh ng v n d i s giám sát ch t ch c a t ch c Sâu h n n a là tìm hi u các m i quan h c a doanh nghi p và c ng tác, đ i tác, tìm ra nh ng m t m nh, m t y u đang còn t n đ ng trong doanh nghi p c a mình Giai đo n này c ng là lúc mà đ i

ng nhân viên m i n m đ c các thông tin v ho t đ ng kinh doanh c a công ty

c ng nh các s li u c n thi t đ trang b ki n th c cho mình;

- Giai đo n n đ nh: lúc này đ i ng nhân viên m i đó hoàn toàn quen v i công vi c và nh p đ s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p H b t đ u mang tâm

tr ng tho i mái, t tin trong giao ti p v i m i ng i và t tin trong công vi c H

c m th y mình đó là m t ph n c a doanh nghi p và ph i có trách nhi m v i công

vi c đ c giao Các m i quan h c ng đ c hình thành kh ng khít, m i ng i chia

s v i nhau v nh ng b n kho n, v ng m c trong công vi c Gi a nhân viên m i

v i nhân viên c không còn kho ng cách H b t đ u đi vào l i mòn mà doanh nghi p đó đ nh ra cho c m t t p th lao đ ng s n xu t, bây gi h đó t tin nói lên

ti ng nói c a mình trong t ch c

th c hi n thành công công tác hoà nh p con ng i vào môi tr ng m i c n

v ch ra các ch ng trình c th đ th c hi n các m c tiêu đ nh s n, t ng b c n

đ nh đ i ng nhân viên Quá trình đó bao g m các giai đo n:

- Giai đo n 1: Ch ng trình t ng quát: Giai đo n này có nhi m v gi i thi u

t ng quát v doanh nghi p, các chính sách, chi n l c phát tri n ch y u c a t

ch c trong t ng lai, các ch đ ti n l ng, ti n th ng, tr c p, đãi ng , các c h i

th ng ti n, chuy n đ i vi c làm thích h p, các quy đ nh trong quá trình làm vi c t i doanh nghi p;

- Giai đo n 2: Ch ng trình gi i thi u chuyên môn: Nhi m v c a nó là gi i thi u c th ch c n ng b ph n c a các phòng ban, các nhi m v và trách nhi m c a công vi c, gi i thi u các thành viên trong doanh nghi p, đ a ra các đi u l quy đ nh

đ i v i t ng v trí trong doanh nghi p;

- Giai đo n 3: Theo dõi và đánh giá tình hình: Trong quá trình lao đ ng s n xu t kinh doanh,các b ph n nhân l c trong doanh nghi p k t h p v i c p qu n lý ti n hành theo dõi, kèm c p, giúp các nhân viên m i gi i quy t nh ng khó kh n trong công vi c mà b c đ u h còn g p ph i Cu i tu n, tháng hay quý ban qu n lý tìm

hi u quá trình làm vi c c a các nhân viên này, th o lu n, đánh giá xem còn đ c và

ch a đ c ch nào, các nhân viên m i đã quen v i công vi c hay ch a, n u ch a thì có các bi n pháp c th khác

1.2.2.7 ào t o và phát tri n ngu n nhân l c

ây là nhi m v hàng đ u c a các doanh nghi p, đ c bi t là trong b i c nh h i

nh p toàn c u ngày nay ào t o và phát tri n là các ho t đ ng nh m duy trì và nâng

cao ch t l ng ngu n nhân l c c a doanh nghi p, là đi u ki n quy t đ nh đ các doanh nghi p có th đ ng v ng và th ng l i trong môi tr ng c nh tranh Do đó, trong các doanh nghi p, công tác đào t o và phát tri n ngu n nhân l c c n th c hi n

m t cách có t ch c và có k ho ch

ào t o là m t quá trình có h th ng nh m nuôi d ng vi c tích l y các k n ng,

nh ng quy t c khái ni m hay thái đ d n đ n s t ng x ng t t h n gi a nh ng

đ c đi m c a công nhân viên và nh ng yêu c u c a công vi c

Phát tri n ngu n nhân l c chính là toàn b nh ng ho t đ ng t p h p

đ c t ch c b i doanh nghi p, do doanh nghi p cung c p cho ng i lao

đ ng Các ho t đ ng đó có th đ c cung c p trong vài gi , vài ngày th m chí đ n vài n m, tùy thu c vào n i dung và m c tiêu h c t p

Phát tri n là quá trình lâu dài nh m nâng cao n ng l c và đ ng c c a công nhân viên đ bi n h thành nh ng thành viên t ng lai quý báu c a t ch c đó Phát tri n không ch bao g m có đào t o mà còn có c s nghi p và nh ng kinh nghi m khác n a

Có nhi u lí do nói r ng công tác đào t o và phát tri n là quan tr ng và c n

đ c quan tâm đúng m c trong các doanh nghi p Trong đó có 3 lý do ch y u là:

- đáp ng yêu c u công vi c c a doanh nghi p;

- đáp ng nhu c u h c t p và phát tri n c a lao đ ng;

- ào t o và phát tri n là nh ng gi i pháp có tính chi n l c t o ra l i th

c nh tranh cho doanh nghi p

Phát tri n ngu n nhân l c bao g m vi c đánh giá s th c hi n, đào t o b i

d ng nghi p v cho cán b công nhân viên, t o môi tr ng làm vi c t t nh m phát huy t i đa ti m n ng trí tu v n có Quá trình đánh giá s th c hi n ph thu c vào môi tr ng bên trong l n bên ngoài c a t ch c nh các chính sách c a chính ph ,

lu t lao đ ng, v n hoá c a t ch c, m i quan h c a t ch c và các t ch c khác,

m i quan h bên trong t ch c…

- Quá trình đánh giá s th c hi n g m 5 b c:

+ B c 1: Xác đ nh m c tiêu đánh giá công vi c: Là b c đ u tiên c n th c

hi n trong quá trình đánh giá H th ng đánh giá không th th c hi n h t các m c tiêu đó đ t ra, nh v y các nhà qu n lý ph i ti n hành phân tích các m c tiêu xem

m c tiêu nào là quan tr ng nh t, thi t th c nh t trong t ng th i đi m đ mà l a

ch n đánh giá Vi c v ch ra các m c tiêu c n ph i rõ ràng, c th ng v i các th i

đi m khác nhau;

+ B c 2: Thi t l p k v ng công vi c: Các nhà qu n lý ph i trình bày rõ cho

nhân viên hi u đ c nh ng k v ng, h ch đ i gì nh ng nhân viên ti m n ng

Vi c xác đ nh k v ng công vi c đ c thi t l p sau khi làm nhi m v phân tích và

ki m tra trình đ chuyên môn và ph m vi hi u bi t c a nhân viên đ ph c v cho quá trình đánh giá;

+ B c 4: ánh giá s th c hi n: Là vi c so sánh k t qu đ t đ c c a nhân viên d a trên các m c tiêu và k ho ch đã đ ra T đó có nh ng đánh giá, nh n xét

v tình hình làm vi c c a nhân viên và thông báo cho h bi t;

+ B c 5: Th o lu n vi c đánh giá v i nhân viên: Sau khi th c hi n đánh giá

n ng l c c a nhân viên, c p qu n lý và nhân viên ti n hành th o lu n vi c đánh giá công vi c, tìm ra nh ng m t m nh, m t y u c a ng i lao đ ng, v ch ra các ph ng pháp làm vi c m i hi u qu h n đáp ng đ c nhu c u c a công vi c

- ào t o b i d ng ngu n nhân l c cho doanh nghi p:

ào t o và b i d ng ngu n nhân l c nh m m c đích nâng cao n ng l c, chuyên môn nghi p v cho ng i lao đ ng đ làm vi c có hi u qu h n

Quá trình này di n ra li n t c trong su t th i gian hình thành và phát tri n c a doanh nghi p, nâng cao đ c k n ng làm vi c, t ng t m hi u bi t và kh n ng t duy sáng t o cho con ng i, t đó đóng góp nhi u h n n a Tr c khi xây d ng h

th ng đào t o và b i d ng c a doanh nghi p c n tr l i đ c các câu h i sau:

1 M c tiêu đ t ra cho công tác b i d ng và đào t o là gì?

2 Th nào là đào t o có hi u qu ?

3 ào t o và b i d ng có ph i là ph ng án đ u t t t nh t đ c l a ch n hay không ?

4 ào t o và b i d ng có ph i là m t gi i pháp giúp qu n lý ngu n nhân l c

t t hay không?

Quá trình đào t o và b i d ng đ c th hi n thông qua s đ Hình 1.4

+ Phân tích nhu c u: Là vi c xác đ nh các nhu c u đào t o c n thi t v t t c các l nh v c đang c n và cung c p thông tin đ xây d ng các k ho ch đào t o Phân tích nhu c u bao g m các c p sau:

i) C p t ch c: nhi m v c a ph n này là xác đ nh t ng th các nhu c u đào

t o và v ch ra các chi n l c đào t o cho t ch c;

ii) C p nhi m v : ti n hành th ng kê các nhi m v c n thi t nh t c a công

vi c, xác đ nh th t u tiên đào t o cho các nhi m v đó

iii) C p cá nhân: là vi c xác đ nh c th cá nhân nào nên tham gia đào t o b i

d ng đ th c hi n Không ch d ng l i đào t o chuyên môn nghi p v , t m hi u

bi t và k n ng làm vi c mà còn ph i chú ý đ n v n đ đ o đ c, ch p hành k lu t, thái đ làm vi c và s nhi t huy t trong công vi c

Khi phân tích nhu c u thì ph i ti n hành v ch ra các m c tiêu c th cho

ch ng trình đào t o trong t ng lai, phù h p v i đi u ki n hi n có

+ Th c hi n đào t o: quá trình th c hi n đào t o thông qua các n i dung sau: i) ào t o nâng cao k n ng làm vi c cho nhân viên;

ii) ào t o ho t đ ng theo nhóm: nh m h ng d n cho đ i ng nhân viên cách hoà nh p và làm vi c theo nhóm m t cách có hi u qu nh t;

iii) ào t o th c hi n nhi u ch c n ng: n i dung này nh m trang b cho nhân viên m t l ng ki n th c r ng l n đ y đ , kh n ng th c hi n đ c nhi u công

vi c, có kh n ng t duy t ng h p cao, linh ho t trong công vi c;

iv) ào t o tính sáng t o cho nhân viên: hình th c đào t o này đ i ng nhân viên đ c u tiên làm vi c trong m t môi tr ng đ c bi t, đ c t do suy ngh sáng

t o theo ý thích cá nhân, phát huy h t tính sáng t o mà không b ki m soát b i b t

Phân tích nhu c u:

-Nhu c u c p t ch c

-Nhu c u c p nhi m v

-Nhu c u c p cá nhân

1.2.2.8 Tr công cho ng i lao đ ng

1 Khái ni m ti n công

Ti n công là giá c s c lao đ ng, đ c hình thành qua s th a thu n gi a

ng i s d ng lao đ ng v i ng i lao đ ng phù h p v i quan h cung c u s c lao đ ng trong n n kinh t th tr ng

Ti n công c a ng i lao đ ng do hai bên th a thu n trong h p đ ng lao đ ng và

đ c tr theo n ng su t lao đ ng, ch t l ng và hi u qu công vi c Ngoài ra, ng i lao đ ng còn nh n đ c các kho n ph c p, các ch đ đãi ng khác nhau tùy t ng doanh nghi p nh m khích l đ ng viên tinh th n nhân viên

2 Vai trò c a ti n công

- i v i doanh nghi p: Ti n công là m t trong các y u t đ u vào c a quá trình s n xu t, c u thành nên giá thành s n ph m;

- i v i ng i lao đ ng: Ti n công là ngu n thu nh p ch y u, là ph ng

ti n duy trì s t n t i và phát tri n c a h và gia đình m c đ nào đó Nó là

Ti n công mà ng i lao đ ng đ c h ng còn th hi n d i hình th c phi tài chính

nh môi tr ng làm vi c t t, các cu c đi tham quan, ngh mát…

Ti n công c a ng i lao đ ng đ c quy t đ nh b i các y u t sau:

- Th tr ng lao đ ng: th tr ng lao đ ng m i vùng đ a lí khác nhau thì khác nhau v ti n l ng, ti n th ng, gi a vùng thành ph và nông thôn, thành ph

l n và thành ph nh M c ti n công đ c tr ph thu c hoàn toàn vào th tr ng lao đ ng vùng đ a lí n i ng i lao đ ng làm vi c, không nên so sánh m c ti n công gi a vùng đ a lí này và vùng đ a lí kia;

- Kh n ng làm vi c c a t ng cá nhân: đây là y u t quan tr ng quy t đ nh

m c l ng c a ng i lao đ ng do ng v i m i v trí công vi c thì có m t m c

l ng khác nhau Cá nhân nào có kh n ng th c hi n t t các công vi c đ c giao, thông minh sáng t o, có nhi u đóng góp và có nh h ng l n đ n doanh nghi p thì

th ng đ c nh n m c l ng r t cao và ng c l i;

- Các y u t thu c v công vi c: các công vi c mang tính ch t ph c t p, n ng

n , yêu c u kh n ng trình đ cao thì ng i th c hi n công vi c đó đ c h ng m c

- Tr công theo th i gian: Ti n l ng th i gian tr cho nhân viên th ng đ c tính trên c s s l ng th i gian làm vi c và đ n giá ti n l ng trong m t đ n

v th i gian (đ n v tính th i gian: gi , ngày, tu n, tháng ho c n m)

Ti n l ng th i gian đ c s d ng r ng rãi đ i v i m t s lo i công vi c c a lao đ ng không lành ngh ho c nh ng công vi c khó ti n hành đ nh m c chính xác

- Tr công theo s n ph m: Tr công theo s n ph m là hình th c ph bi n đang

đ c các doanh nghi p áp d ng r t nhi u đ c bi t là các doanh nghi p t nhân và

doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài, b i vì nó có nhi u u đi m v t tr i và mang l i hi u qu cao h n so v i tr l ng theo th i gian

+ Ti n công mà ng i lao đ ng nh n đ c là d a vào s l ng và ch t l ng

s n ph m mà h t o ra, chính vì v y làm đ c càng nhi u thì l ng càng cao, đây là

m t đ ng l c thúc đ y t ng n ng su t lao đ ng c a doanh nghi p;

+ Ngày càng hoàn thi n và nâng cao tay ngh cho nhân viên b i đây là y u t quy t đ nh ti n l ng c a h ;

+ m b o tính công b ng làm nhi u h ng nhi u, làm ít h ng ít, không làm không h ng, tránh đ c các mâu thu n gi a ng i lao đ ng v i nhau

Có r t nhi u hình th c tr công theo s n ph m, c th nh sau:

+ Tr công tr c ti p cho các cá nhân: Hình th c này áp d ng cho đ i ng lao

đ ng tr c ti p s n xu t t i các nhà máy, phân x ng, các s n ph m mà h làm ra có

kh n ng ki m tra d dàng và chính xác, ti n công c a ng i lao đ ng đ c tính

b ng giá công làm ra m i s n ph m nhân v i s l ng s n ph m s n xu t đ c Tr công tr c ti p cho ng i lao đ ng s giúp khuy n khích c ng đ lao đ ng và ý

th c rèn luy n nâng cao tay ngh Nh ng bên c nh đó h l i không đ ý nhi u đ n

vi c b o qu n máy móc trang thi t b s n xu t, ti t ki m nguy n v t li u và l là công vi c c ng nh ý th c t p th ;

+ Tr công b ng hình th c khoán: các nhà qu n lý áp d ng hình th c tr công này đ i v i các công vi c có kh i l ng l n, khó c tính đ c th i gian hoàn thành ây c ng là hình th c nâng cao đ c n ng su t lao đ ng và ý th c hoàn thành tr c th i h n đ c giao, vì cho dù th i gian kéo dài bao lâu thì s ti n công

nh n đ c v n v y;

+ Tr công theo hình th c gián ti p: Các doanh nghi p th ng áp d ng hình

th c này đ tr công cho nh ng lao đ ng không chính th c t o ra s n ph m, ch ph giúp cho lao đ ng chính h ng l ng theo s n ph m.Ti n công c a lao đ ng ph này ph thu c và t l thu n v i k t qu s n xu t c a ng i lao đ ng chính;

+ Tr công theo s n ph m có th ng: Hình th c này th ng áp d ng đi kèm

v i hình th c tr khoán, ng i ch s c n c theo m c đ hoàn thành k ho ch c a

ng òi lao đ ng đ đ nh m c ti n th ng;

+ Tr công theo s n ph m lu ti n: ây là hình th c áp d ng cho các công

vi c mang tính ph c t p theo th i gian ho c áp d ng đ tr công cho các b ph n còn y u trong m t khâu s n xu t nh m kích thích tinh th n làm vi c, đ y nhanh ti n

- Ph n th ng ph i th a mãn nhu c u cá nhân c a ng i lao đ ng Không ph i

t t c m i ng i đ u gi ng nhau và m t ng i có th có nh ng th khác nhau vào

l ng c b n, bù đ p thêm cho ng i lao đ ng khi h làm vi c trong nh ng đi u

ki n khó kh n, ph c t p h n bình th ng Ph n l n ti n ph c p th ng đ c tính trên c s đánh giá nh h ng c a môi tr ng làm vi c không thu n l i đ n s c

kh e, s tho i mái c a ng i lao đ ng n i làm vi c

Phúc l i là kho n đãi ng gián ti p nh m kích thích, đ ng viên ng i lao đ ng làm vi c và thu hút ng i tài gi i v làm vi c doanh nghi p Phúc l i là m t ph n thu nh p ng i lao đ ng đ c h ng ngoài ch đ ti n l ng

và ti n th ng nh BHYT, BHXH, h tr ti n mua nhà , ph ng ti n đi l i, ho t

đ ng th thao…, giúp cho ng i lao đ ng c i ti n đ i s ng, g n bó v i doanh nghi p và s n sàng c ng hi n s c lao đ ng, đ t n ng su t cao cho doanh

nghi p

1.2.3 Các tiêu chí đánh giá công tác qu n lý ngu n nhân l c trong DN

Hi u qu là tiêu chu n đ đánh giá m i ho t đ ng kinh t - xã h i, là ch tiêu kinh

t xã h i t ng h p đ l a ch n trong các ph ng án đ a ra ho t đ ng t t nh t trong m i

l nh v c Hi u qu qu n lý ngu n nhân l c là m t trong nh ng tiêu chí c b n đ đánh giá vi c th c hi n m c tiêu kinh t c a doanh nghi p

đánh giá đ c hi u qu qu n lý ngu n nhân l c giúp cho doanh nghi p đ a

ra cách th c s d ng lao đ ng cho h p lý và mang l i hi u qu cao nh t cho doanh nghi p th ng dùng các ch tiêu đánh giá nh :

Ý ngh a: Ch tiêu này cho bi t m i lao đ ng làm ra bao nhiêu đ ng doanh thu

trong m t th i k nh t đ nh Trong th c t s n xu t và kinh doanh thì ch tiêu này càng cao càng t t, nó cho th y doanh nghi p s d ng và qu n lý ngu n nhân l c hi u

Doanh thu thu n

Ch tiêu này cho nhà qu n lý bi t 1 đ ng doanh thu c n bao nhiêu lao đ ng

1.3 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác qu n lý ngu n nhân l c trong DN ngành than

1.3.1 Nhóm nhân t ch quan

1.3.1.1 S m ng hay m c tiêu c a doanh nghi p

M i doanh nghi p đ u có s m ng và m c tiêu riêng c a mình M c đích hay s m ng c a doanh nghi p là y u t thu c môi tr ng bên trong nh h ng đ n

các b ph n chuyên môn c a doanh nghi p nh s n xu t, marketing, tài chính hay

qu n lý nhân l c… M i b phân chuyên môn hay tác v ph i d a vào m c đích hay s m ng c a doanh nghi p đ đ ra m c tiêu cho b ph n c a mình

1.3.1.2 Chính sách hay chi n l c c a doanh nghi p

i v i qu n lý ngu n nhân l c t i m i doanh nghi p, thì chi n l c kinh doanh đ nh h ng cho chính sách phát tri n nhân s , t o ra đ i ng qu n lý, chuyên gia, công nhân lành ngh và phát huy tài n ng c a h M t s chính sách nh h ng

đ n qu n lý nhân l c:

- Cung c p cho nhân viên m t n i làm vi c an toàn;

- Khuy n khích m i ng i làm vi c h t kh n ng c a mình;

- Tr l ng và đãi ng , khuy n khích nhân viên làm vi c có n ng su t cao

1.3.1.3 B u không khí v n hóa c a doanh nghi p

B u không khí v n hóa c a doanh nghi p là m t h th ng các giá tr , ni m tin, các chu n m c đ c chia s , nó th ng nh t các thành viên trong m t t ch c Các t

ch c thành công là các t ch c nuôi d ng, khuy n khích s thích ng, n ng đ ng sáng t o

Công đoàn c ng là nhân t nh h ng đ n các quy t đ nh qu n lý, k c quy t

đ nh v nhân s nh : qu n lý, giám sát và cùng ch m lo đ i s ng v t ch t tinh th n

Cùng v i s phát tri n c a khoa h c k thu t thì trình đ c a ng i lao đ ng

c ng đ c nâng cao, kh n ng nh n th c t t h n i u này nh h ng đ n cách nhìn nh n c a h v i công vi c, nó c ng làm thay đ i nh ng đòi h i, th c m c và hài lòng v i ph n th ng c a h

Ti n l ng là thu nh p chính, có tác đ ng tr c ti p đ n ng i lao đ ng M t trong nh ng m c tiêu chính c a ng i lao đ ng là làm vi c đ đ c đãi ng x ng đáng Vì v y v n đ ti n l ng thu hút đ c s chú ý c a t t c m i ng i, nó là công c đ thu hút lao đ ng Mu n công tác qu n tr nhân s đ c th c hi n m t cách hi u qu thì v n đ ti n l ng ph i đ c quan tâm m t cách thích đáng

1.3.1 5 Nhân t qu n lý

Nhà qu n lý có nhi m v đ ra các chính sách, đ ng l i, ph ng h ng cho

s phát tri n c a doanh nghi p i u này đòi h i các nhà qu n lý ngoài trình đ

chuyên môn ph i có t m nhìn xa, trông r ng đ có th đ a ra nh ng đ nh h ng phù

h p cho doanh nghi p

Th c ti n trong cu c s ng luôn thay đ i, nhà qu n lý ph i th ng xuyên quan tâm đ n t o b u không khí thân m t, c i m trong doanh nghi p, ph i làm cho nhân viên t hào v doanh nghi p, có tinh th n trách nhi m v i công vi c c a mình Ngoài ra nhà qu n lý ph i bi t khéo léo k t h p hai m t c a doanh nghi p, m t m t

nó là t ch c t o ra l i nhu n, m t khác nó là m t c ng đ ng đ m b o đ i s ng cho các cán b công nhân viên trong doanh nghi p, t o ra các c h i c n thi t đ m i

ng i n u tích c c làm vi c thì đ u có c h i ti n thân và thành công

Nhà qu n lý ph i thu th p x lý thông tin m t cách khách quan, tránh tình

tr ng b t công vô lý gây nên s hoang mang và thù ghét trong n i b doanh nghi p Nhà qu n lý đóng vai trò là ph ng ti n th a mãn nhu c u và mong mu n c a nhân viên làm đ c đi u này ph i nghiên c u n m v ng qu n lý nhân s vì nó s giúp nhà qu n lý h c đ c cách ti p c n nhân viên, l ng nghe ý ki n c a h , tìm ra

Tình hình kinh t và th i c kinh doanh nh h ng đ n qu n lý nhân s Khi

bi n đ ng v kinh t thì doanh nghi p ph i bi t đi u ch nh các ho t đ ng đ có th thích nghi và phát tri n t t

Trong giai đo n kinh t suy thoái ho c kinh t b t n đ nh, doanh nghi p m t

m t v n ph i duy trì l c l ng lao đ ng có tay ngh , m t m t ph i gi m chi phí lao

đ ng… Ng c l i khi kinh t phát tri n và có chi u h ng n đ nh, doanh nghi p l i có nhu c u phát tri n lao đ ng m i đ m r ng s n xu t, t ng c ng đào t o hu n luy n nhân viên đòi h i doanh nghi p ph i tuy n thêm ng i có trình

đ , đòi h i ph i t ng l ng đ thu hút nhân tài, t ng phúc l i và c i thi n đi u

ki n làm vi c