Sự chỉ đạo của Đảng trong chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội, Hải Phòng tháng 12 năm 1972

Chương 2: SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐẬP TAN CUỘC TẬP KÍCH ĐƯỜNG KHÔNG CHIẾN LƯỢC CỦA ĐẾ QUỐC MỸ BẢO VỆ HÀ NỘI VÀ HẢI PHÒNG THÁNG 12 NĂM 1972 .... 6 dịch Điện Biên Phủ lịch sử là trận quyết chi

-

LÊ THỊ BÌNH

SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CHIẾN DỊCH PHÒNG

KHÔNG BẢO VỆ HÀ NỘI, HẢI PHÒNG

THÁNG 12 NĂM 1972

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội - 2009

SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CHIẾN DỊCH PHÒNG

KHÔNG BẢO VỆ HÀ NỘI, HẢI PHÒNG

3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới

sự hướng dẫn của TS Lưu Trần Luân Các số liệu, tư liệu nêu ra trong luận văn là trung thực, bảo đảm tính khách quan, khoa học Các tài liệu tham khảo

có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày 26 tháng 11 năm 2009

Tác giả luận văn

Lê Thị Bình

4

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 5 Chương 1: BỐI CẢNH VÀ ÂM MƯU, THỦ ĐOẠN CỦA ĐẾ QUỐC MỸ TRONG CUỘC TẬP KÍCH ĐƯỜNG KHÔNG CHIẾN LƯỢC VÀO HÀ NỘI VÀ HẢI PHÒNG THÁNG 12 NĂM 1972 Error! Bookmark not defined

1.1 Bối cảnh diễn ra cuộc tập kích đường không chiến lược bằng B52 của

đế quốc Mỹ Error! Bookmark not defined

1.2 Ý đồ chiến lược và những âm mưu, thủ đoạn của đế quốc Mỹ trong

cuộc tập kích bằng B52 vào Hà Nội, Hải Phòng Error! Bookmark not defined

1.3 Lực lượng không quân Mỹ huy động trong cuộc tập kích chiến lược

Error! Bookmark not defined 1.4 Lực lượng phòng không của ta cuối năm 1972 Error! Bookmark not defined

Chương 2: SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐẬP TAN CUỘC TẬP KÍCH ĐƯỜNG KHÔNG CHIẾN LƯỢC CỦA ĐẾ QUỐC MỸ BẢO VỆ HÀ NỘI VÀ HẢI PHÒNG THÁNG 12 NĂM 1972 Error! Bookmark not defined

2.1 Quá trình chỉ đạo chiến lược của Đảng trong chiến dịch phòng không

bảo vệ Hà Nội và Hải Phòng tháng Chạp năm 1972 Error! Bookmark not defined

2.2 Chỉ đạo tác chiến chiến dịch Error! Bookmark not defined Chương 3: Ý NGHĨA, NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI VÀ BÀI HỌC LỊCH

SỬ Error! Bookmark not defined 3.1 Ý nghĩa thắng lợi của chiến thắng B52 Error! Bookmark not defined 3.2 Nguyên nhân thắng lợi Error! Bookmark not defined 3.3 Bài học kinh nghiệm Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 12 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

5

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày 5 tháng 12 năm 1972, Nixon điện cho Kissinger: Hãy để một chỗ

hở ở cửa cho cuộc họp tiếp Tôi có thể sẵn sàng cho phép ném bom ồ ạt miền Bắc Việt Nam trong thời gian nghỉ ngơi đó

Ngày 14 tháng 12 năm 1972 trên máy bay trở về Oasinhtơn, Kissinger

đã nói rằng: “Cuộc Chiến tranh này không thể tiếp tục thêm 4 năm nữa Chúng

ta cần phải chấm dứt nó, dù nó đưa đến một biện pháp rất tàn bạo- một biện pháp rất tàn bạo để loại bỏ chiến tranh” [71, tr.201] và Tổng thống của

cường quốc Hoa Kỳ quyết định ném bom hủy diệt Hà Nội và Hải Phòng Trong lịch sử chiến tranh chưa bao giờ, chưa ở đâu, cuộc chiến tranh bằng không quân và hải quân lại được đưa lên một quy mô lớn và mức độ ác liệt như ở chiến trường Việt Nam Đó là phản ứng điên cuồng trong thế tuyệt vọng, thế thua, là phản ứng trong chính sách đối ngoại kẻ cướp của Nixon Nhưng, với tinh thần “Không có gì quý hơn độc lậ tự do”, quân và dân miền Bắc, đặc biệt quân, dân Thủ đô Hà Nội và Hải Phòng dưới sự chỉ đạo của Đảng, với lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và trí thông minh, sáng tạo tuyệt vời đã làm nên một kỳ tích phi thường: đập tan thần tượng không lực Hoa Kỳ, làm choáng váng những kẻ cầm đầu Nhà Trắng và Lầu Năm Góc Đó là thất bại lớn nhất từ trước đến nay của không quân Mỹ, là trận đánh chôn vùi hoàn toàn cái gọi là “uy thế của không lực Hoa Kỳ”

Đánh thắng cuộc tập kích chiến lược bằng B52 của đế quốc Mỹ 12 ngày đêm tháng Chạp năm 1972 cùng với cuộc chiến đấu kiên cường của đồng bào

và chiến sỹ miền Nam, trở thành một bộ phận của cuộc tiến công chiến lược năm 1972 Nếu như chiến cuộc đông xuân 1953- 1954 với đỉnh cao là chiến

6

dịch Điện Biên Phủ lịch sử là trận quyết chiến chiến lược xuất sắc kết thúc vẻ vang sự nghiệp kháng chiến chống Pháp, giải phóng nửa đất nước, thì cuộc tiến công chiến lược vĩ đại năm 1972 với những trận chiến đấu của Quân giải phóng miền Nam, đặc biệt là thắng lợi của cuộc chiến chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ tháng Chạp năm 1972 là trận quyết chiến chiến lược, là bước ngoặt đưa tới việc kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta Đó là cuộc đụng đầu lịch sử tất yếu, là cái quyết định thắng bại giữa chiến tranh nhân dân ở Việt Nam với chiến tranh xâm lược của

đế quốc Mỹ

Chiến thắng B52 đánh dấu đỉnh cao của chiến tranh nhân dân chống chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ ở miền Bắc Thắng lợi đó đã chứng tỏ sức mạnh vĩ đại của cuộc chiến tranh nhân dân Việt Nam, là biểu tượng nổi bật của trí tuệ, tài thao lược và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam Thắng lợi đó là đòn đánh bại một cố gắng quân sự cao nhất, thủ đoạn chiến tranh, đường lối ngoại giao lật lọng xảo quyệt nhất của Mỹ trong chiến tranh, trực tiếp buộc Mỹ phải trở lại bàn đàm phán, ký hiệp định chấm dứt chiến tranh

Chiến tranh nhân dân là nguồn sức mạnh vô song nhưng nó phải được tiến hành với sự chỉ huy thống nhất và sáng suốt Do vậy, việc tìm hiểu cuộc chiến đấu của quân và dân Hà Nội và Hải Phòng không chỉ đơn thuần là cuộc chiến đọ sức 12 ngày đêm giữa ta và địch mà là đỉnh cao của cuộc kháng chiến lâu dài, là chiến thắng vĩ đại của cả nước Đánh thắng chiến tranh phá hoại là chiến công của toàn Đảng, toàn dân, trong đó khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng có ý nghĩa quyết định Đảng là người vạch đường lối chiến tranh nhân dân và tổ chức thực hiện đường lối đó Chiến tranh nhân dân không thể toàn thắng nếu không có Đảng - Bộ tham mưu chiến đấu sáng suốt của toàn dân ta Vì vậy, trong phạm vi nghiên cứu của mình tôi đã chọn hướng

nghiên cứu với đề tài: Sự chỉ đạo của Đảng trong chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội và Hải Phòng tháng 12 năm 1972 làm đề tài nghiên cứu luận

7

văn của mình

2 Tình hình nghiên cứu vấn đề

Cho đến nay nghiên cứu về chiến dịch đánh thắng B52 bảo vệ Hà Nội

và Hải Phòng đã có công trình có giá trị của các học giả trong và ngoài nước

Tiêu biểu là cuốn Điện Biên Phủ trên không- chiến thắng của ý chí và trí tuệ Việt Nam của Lưu Trọng Lân, Nxb Quân đội nhân dân, 2007; Thủ đô Hà Nội: lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954 - 1975, Nxb Quân đội nhân dân, 1991; Điện Biên Phủ trên không - hành trình tới chiến thắng của Vũ Trọng Hùng, Nxb Quân đội nhân dân, 2006; Hải Phòng - thành phố kiên cường trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Nxb Hải Phòng, Bộ Quốc phòng; Viện Lịch sử quân sự Việt Nam: Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, t.7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007; Lịch sử quân sự Việt Nam,

t.11, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005 đều có chương riêng viết về chiến dịch phòng không tháng Chạp năm 1972 Bên cạnh đó, nghiên cứu về trận đánh Điện Biên Phủ trên không còn có nhiều cuốn dưới dạng hồi ký, ký sự của những nhà lãnh đạo, cán bộ, chiến sỹ đã từng tham gia trận đánh như cuốn

Điện Biên Phủ trên không (hồi ký) của Trung tướng Nguyễn Xuân Mậu, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007; Hà Nội tháng chạp (ký sự) của Quân chủng

Phòng không, Nxb Quân đội nhân dân, 1982

Hiện nay đã có nhiều công trình mang tính chất tổng kết về cuộc chiến tranh trong đó có chiến dịch như: Ban Tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ

Chính trị: Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước - Thắng lợi và bài học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995; Ba mươi năm chiến tranh cách mạng Việt Nam - Thắng lợi và bài học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000 Một số cuốn sách viết về các nhà quân sự như Võ Nguyên Giáp trong cuộc trường chinh thế kỷ của Trần Thái Bình do Nxb Văn hóa Sài Gòn ấn hành năm 2007 Cuốn Đại tướng Nguyễn Chí Thanh với cuộc kháng chiến chống

Mỹ cứu nước, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2004 và Đại tướng Võ Nguyên Giáp với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Nxb Quân đội nhân dân, Hà

8

Nội, 2005

Ngoài ra còn có một số công trình tiểu biểu của các tác giả, cơ quan,

trung tâm nghiên cứu trong nước dưới góc độ nghệ thuật chiến tranh như: Lịch

sử nghệ thuật chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, Nxb Quân đội nhân dân,

1997

Bên cạnh đó, liên quan đến vấn đề này, trên các báo, tạp chí chuyên

ngành như Lịch sử Đảng, tạp chí Phòng không - Không quân, báo Nhân dân, báo Hà Nội mới …và các tập san chuyên đề cũng đăng tải nhiều bài viết của các tác giả Đó là Thắng lợi của ý chí gang thép, trí tuệ tuyệt vời, dũng cảm vô song của Đại tướng Văn Tiến Dũng đăng trên tạp chí Quốc phòng toàn dân, tháng 12 năm 1997; Góp phần tìm hiểu giá trị chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972 của Lê Mạnh Tùng trên tạp chí Lịch sử Đảng, số 12-2002 Hay Thế trận phòng không nhân dân Hải Phòng trong 12 ngày đêm cuối năm 1972 của Võ An Đông đăng trên Tạp chí Lịch sử quân sự

ấn hành năm 1998; Henry Kissinger, Những năm tháng trong Nhà Trắng (Hồi ký), Thư viện Trung ương Quân đội dịch và Những năm bão táp (Cuộc chạy đua vào Nhà trắng) Hồi ký, Lê Ngọc Tú dịch, Nxb Công an nhân dân, 2004 Richar Nichsson với cuốn Hồi ký Richar Nichsson do Nguyễn Khắc Ân, Trần Văn Bình , Đặng Phú, Phạm Tùng Vĩnh dịch, Nxb Công an nhân dân, 2004

Nhìn chung những tác phẩm trên góp phần phản ánh những khía cạnh khác nhau của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc Việt Nam Nhưng do mục đích và lập trường khác nhau nên các tác phẩm đều có góc độ

9

đánh giá ở chừng mực khác nhau Đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu, phân tích có hệ thống, toàn diện và sâu sắc về quá trình chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quân uỷ Trung ương, của Thành ủy Hà Nội, Thành ủy Hải Phòng chỉ đạo chiến dịch phòng không chống các cuộc tập kích chiến lược bằng B5 của đế quốc Mỹ trong thời gian ngắn nhưng có tính chất quyết định như bước ngoặt quan trọng của cuộc chiến chống đế quốc Mỹ Vì vậy, luận văn góp phần nghiên cứu lịch sử kháng chiến chống Mỹ anh hùng của quân và dân Thủ đô Hà Nội và Hải Phòng nói riêng và của quân và dân ta nói chung Những kết quả nghiên cứu trên đã được công bố được tôi kế thừa trong khi thực hiện luận văn này

3 Mục đích, nhiệm vụ

- Mục đích: Làm rõ vai trò lãnh đạo của Trung ương Đảng, của Quân uỷ Trung ương - Bộ Quốc phòng, Đảng ủy Hà Nội và Hải Phòng trong quá trình chỉ đạo đánh tan cuộc tập kích đường không chiến lược của đế quốc Mỹ vào

Hà Nội và Hải Phòng Từ đó khẳng định ý nghĩa, vai trò lãnh đạo của Đảng và rút ra một vài bài học kinh nghiệm

- Nhiệm vụ: Xuất phát từ mục đích trên, nhiệm vụ của luận văn đi sâu nghiên cứu, phân tích những nhận định, quan điểm, chủ trương và biện pháp chỉ đạo của Đảng trong cuộc chiến chống không lực của Hoa Kỳ trong cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai, đặc biệt là cuộc tập kích chiến lược của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng tháng 12-1972

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu, phân tích những âm mưu thủ đoạn của đế quốc Mỹ và những nhận định, chủ trương, đường lối của Trung ương Đảng, Quân uỷ Trung ương, Thành ủy Hà Nội và Hải Phòng trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cuộc đấu tranh đập tan âm mưu của đế quốc Mỹ trong cuộc tập kích đường không chiến lược tháng 12 năm

1972

10

- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn chủ yếu tập trung phân tích quá trình chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quân uỷ Trung ương, của Thành ủy Hà Nội và Hải Phòng đập tan cuộc tập kích của đế quốc Mỹ bằng không quân tháng Chạp năm 1972 Đây là giai đọan thể hiện sự tập trung bản lĩnh, trí tuệ của Đảng ta và thể hiện sự phát triển của đường lối chiến tranh nhân dân toàn dân, toàn diện, tạo bước ngoặt quan trọng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, buộc đế quốc Mỹ phải chấp nhận thất bại và đưa đến thắng lợi quyết định trên bàn Hội nghị ở Pari Đồng thời đề cập một số bài học kinh nghiệm về chiến tranh nhân dân trong giai đoạn này

5 Cơ sở lý luận và nguồn tài liệu

- Cơ sở lý luận: Cơ sở lý luận được vận dụng để nghiên cứu, trình bày trong luận văn dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối quân sự của Đảng

- Nguồn tư liệu: trong quá trình thực hiện đề tài luận văn, tác giả sử dụng chủ yếu các nguồn tài liệu thành văn như văn kiện, nghị quyết, các chỉ thị của

Bộ Chính trị, Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương, các cấp đảng bộ Ngoài

ra còn sử dụng tài liệu hồi ký của các vị tướng lĩnh chỉ huy của ta, của địch, các công trình khoa học liên quan đến cuộc kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1969- 1972 như các bộ lịch sử kháng chiến, tham khảo một số tài liệu, sách báo của các tác giả nước ngoài do học giả Việt Nam dịch có nội dung liên quan trực tiếp đến đề tài nghiên cứu

6 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng chủ yếu phương pháp lịch sử, logich, đồng thời kết hợp các phương pháp chuyên ngành như phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh được sử dụng làm rõ nội dung cần nghiên cứu

7 Đóng góp của luận văn

- Trình bày một cách tương đối có hệ thống quá trình chỉ đạo của Trung

11

ương Đảng, của Quân uỷ Trung ương, của Thành uỷ Hà Nội, Hải Phòng, Quân chủng Phòng không - Không quân lãnh đạo và dân ta đập tan cuộc tập kích bằng B52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng tháng 12-1972

- Làm rõ hơn tầm quan trọng của giai đoạn chiến đấu ác liệt và có tính chất quyết định góp phần quan trọng đi đến ký kết Hiệp định Pari, kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam

- Rút ra một số kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng trong đường lối chiến tranh nhân dân

8 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được tổ chức thành 3 chương, 9 tiết

Chương 1: Bối cảnh và âm mưu thủ đoạn của đế quốc Mỹ trong cuộc tập kích đường không chiến lược vào Hà Nội và Hải Phòng tháng 12 năm 1972 Chương 2: Sự chỉ đạo của Đảng đập tan cuộc tập kích đường không chiến lược của đế quốc Mỹ bảo vệ Hà Nội và Hải Phòng tháng 12 năm 1972

Chương 3: Ý nghĩa, nguyên nhân thắng lợi và bài học lịch sử

12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 30 năm chiến thắng Điện Biên Phủ trên không(1972-2002)(2002), Thư

mục chuyên đề, Thư viện Quân đội

2 G.A Amtơ (1985), Lời phán quyết về Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân,

Hà Nội

3 Mạnh Ái và Nguyễn Chất(1972), Hải Phòng chiến đấu và sẵn sàng chiến

đấu, Tạp chí Quân đội nhân dân, số 8, tr.39-52

4 Ban Chỉ đạo kỷ niệm 1000 năm Thăng Long và Quân khu Thủ đô (2002),

Chiến tranh nhân dân đánh thắng chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ trên địa bàn Hà Nội (1965- 1972), Nxb Quân đội nhân

dân, Hà Nội

5 Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ chính trị (2000), Chiến tranh cách mạng Việt Nam 1945 - 1975 - Thắng lợi và bài học, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

6 Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh (2001): Tổng kết chiến tranh nhân dân địa phương (chuyên đề chỉ đạo xây dựng và hoạt động chiến đấu của lực

lượng Phòng không- Không quân địa phương chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ trên miền Bắc, 1954 -1975), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội

7 Ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội, Cục chính trị Bộ Tư lệnh Phòng

không- không quân, Bộ tư lệnh Quân khu thủ đô (2007), Hà Nội -Điện Biên Phủ trên không (Tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền kỷ niệm 35

năm chiến thắng cuộc tập kích chiến lược bằng B.52 trên bầu trời Hà Nội 12-1972 – 12-2007), Nxb Hà Nội

8 Báo Nhân dân, ngày 3-1-1973

9 Báo Nhân dân, ngày 1-9-1972,

10 Báo Nhân dân, ngày 5-12-1982