Nghiên cứu đặc điểm đầm Đông Hồ - Hà Tiên , đề xuất giải pháp bảo tồn và phát triển

Di nătíchăd aăn c trong h sinhătháiăng păn căđ mă ôngăH 14 B ng 1.3a... V trí đ a lý KhuăD ătr ăsinh quy năKiênăGiangăđ căT ăch căGiáoăd c,ăKhoaăh căvƠăV năhóaă c aă Liênă H pă Qu că UN

L I C M N

Quáătrìnhăth c hi n lu n v nălƠăm tăquáătrìnhădƠi, c n tìmăhi uătíchăl yăki n

th căchuyênă mônă vƠăápăd ngăvƠoănghiênăc u m tăđ tƠiăth c t Trong su tăquáătrìnhănƠy,ăemăđƣănh năđ c s h tr ,ăđ ngăviênăc ngănh ăs nhi tătìnhăh ng d n, giúpăđ t cácăth yăcôăgiáo,ăgiaăđìnhăvƠăb năbè

Em xin g i l i c mă nă t i Bană giámă hi u,ă cácă th yă côă giáoă tr ngă i h c Khoa h c T nhiênăvƠăcácăth yăcôăgiáoăkhoaăMôiătr ng đƣăgi ng d y em trong 2

n măh c.ăCácăth yăcôăc ngăt oăđi u ki n thu n l i,ăgiúpăđ emătrongăquáătrìnhăh c

t p,ătíchăl yăki n th c

V iă lòngă kínhă tr ngă vƠ s bi tă nă sơuă s c, emă xină chơnă thƠnhă c mă năGS.TSKH.ă ng Trung Thu n,ăng iăđƣăt nătìnhăgi ng d y,ăh ng d n,ăđ ngăviênăvƠăt o m iăđi u ki n thu n l i,ăgiúpăđ em trong c quáătrìnhăh c t păvƠărènăluy n

Th yăc ngălƠăng iăđƣătr c ti păh ng d n,ăgiúpăđ emăhoƠnăthƠnhălu n v nănƠy Xinăchơnăthanhăcamă nă giaăđình vƠăb năbèăđaăluônă ăbênăcanhăđôngăviênăvaăh

tr emătrongăhocătơpăvƠătrongăsu tăquáătrìnhăth c hi năluơn v n

ảà N i, ngày 05 tháng 12 n m 2016

M C L C

L I C Mă N ii

M C L C iii

DANH M CăCÁCăT VI T T T v

DANH M C HỊNHăVĨăBI Uă v

DANH M C B NG vi

M U 7

Ch ngă1ăậ T NG QUAN V Nă NGHIểNăC U 9

1 ánhăgiáăt ngăquanătìnhăhìnhănghiênăc uăliênăquanăđ năđ tƠi 9

1.1 Trên th gi i 9

1.2 T i Vi t Nam 10

2 i u ki n t nhiên đ mă ôngăH 11

2.1 V trí đ a lý 11

2.2 Vùng ph c n c a đ m 15

2.3 c đi m đ a hình 16

2.4 c đi m khí h u 18

2.5 Ch đ th y v n, h i v n 18

2.6 a d ng sinh h c và các h sinh thái chính 19

3 Dơnăc ăvƠăđ i s ngădơnăc 26

4 Vaiătròăc aăđ mă ôngăH 27

4.1 T o không gian s ng và sinh k cho ng i dân 27

4.2 T o ra giá tr c nh quan và giá tr v n hóa – giáo d c 30

4.3 t ng p n c có đa d ng sinh h c cao Error! Bookmark not defined

4.4 Ảiá tr giao thông th y và thoát l ra bi n Tây Error! Bookmark not

defined

Ch ngă2ăậ M CăTIểU,ăN I DUNGăVĨăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U Error! Bookmark not defined

1 Khung logic c aăđ tƠi Error! Bookmark not defined

2 M cătiêuănghiênăc u Error! Bookmark not defined

iădungănghiênăc u Error! Bookmark not defined

4 Cáchăti p c nătrongănghiênăc u Error! Bookmark not defined

4.1 Cách ti p c n h th ng Error! Bookmark not defined

4.2 Cách ti p c n sinh thái Error! Bookmark not defined

4.3 Cách ti p c n phát tri n b n v ng Error! Bookmark not defined

5 Ph ngăphápănghiênăc u Error! Bookmark not defined

5.1 Ph ng pháp k th a có ch n l c, th ng kê và t ng h p tài li u Error!

Bookmark not defined

5.2 Ph ng pháp phân tích h th ng Error! Bookmark not defined

5.3 Ph ng pháp đi u tra, kh o sát th c đ a Error! Bookmark not defined

5.4 Ph ng pháp đánh giá t ng h p DPSIR Error! Bookmark not defined

Ch ngă3ă- K T QU NGHIểNăC UăVĨăTH O LU N Error! Bookmark not defined

1 Phơnătíchăcácăs căépălênămôiătr ngăvƠăngu nătƠiănguyênăc aăđ m Error! Bookmark not defined

1.1 Ảia t ng t c đ b i l ng đ m Error! Bookmark not defined

1.2 S c ép t ho t đ ng phát tri n kinh t - xã h i Error! Bookmark not

defined

1.3 S c ép do ho t đ ng dân sinh Error! Bookmark not defined

1.4 th i vào đ m t khu v c xung quanh Error! Bookmark not defined

1.5 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u và n c bi n dâng Error! Bookmark not

3 B o t năvƠăphátătri năđ mă ôngăH Error! Bookmark not defined

̀.1 Quan đi m b o t n và phát tri n đ m ông ả Error! Bookmark not

defined

̀.2 nh h ng gi i pháp b o t n và phát tri n đ m ông ả Error!

Bookmark not defined

̀.̀ xu t mô hình và gi i pháp c th b o t n và phát tri n đ m ông ả

Error! Bookmark not defined

3.3.1.ăMôăhìnhăphátătri n du l chăsinhătháiăd aăvƠoăc ngăđ ng Error! Bookmark not defined

3.3.2.ăMôăhìnhăsinhăk đ ng qu nălỦătrongăđánhăb t,ăkhaiăthácăngu n l i th y s n

t nhiên Error! Bookmark not defined

K T LU N ậ KI N NGH Error! Bookmark not defined

TĨI LI U THAM KH O 31

DANH M C CÁC T VI T T T

BOD: Nhu c uăoxyăsinhăhóa

BTNMT: B TƠiănguyênăvƠăMôiătr ng

BSCL: ng b ngăsôngăC u Long

GTZ: T ch c H pătácăk thu tă c

GIZ: T ch c H pătácăPhátătri nă c

Hìnhă3.2.ăNgh d năvƠăngh xi păđi năđ mă ôngăH 37

Hìnhă3.4.ăDi n bi nătìnhăhìnhănuôiătômăsúă HƠăTiênăgiaiăđo n 1990 ậ 2003 44 Hìnhă3.5a.ăM t s ch t th i sinh ho t t khuădơnăc ă p C t 45 Hìnhă3.5b.ăC ngăthoátăn c th i sinh ho t c a th xƣăHƠăTiênăraăđ mă ôngă

Hìnhă3.6.ăBi uăđ bi u di năhƠmăl ng BOD5trongăn c m tăđ mă ôngăH 46 Hìnhă3.7.ăBi uăđ bi u di năhƠmăl ngăNitritătrongăn c m tăđ mă ôngăH 46 Hìnhă3.8.ăBi uăđ bi u di năhƠmăl ng d u m khoángătrongăn c m tăđ m

Hìnhă3.9.ăB năđ nguyăc ăng p khu v căđ ng b ngăsôngăC u Long ng v i

Hìnhă3.14.ăS ăđ m t b ngălƠngăsinhătháiăC tătrongăt ngălai 62

Hìnhă3.16.ăT nhăxáăNg căTiênătrênănúiăTôăChơu 68 Hìnhă3.17.ăR ngăđ c phíaăNamăđ mă ôngăH 68 Hìnhă3.18.ăBƣiătri u Th V n,ăn iăxơyăd ngămôăhình 70 Hìnhă3.19.ăRápălúăđánhăb t th y s n t i t 9, C t 70

B ngă1.1.ă căđi măđ aăhìnhăkhuăv căđ mă ôngăH 10

B ng 1.2 Di nătíchăd aăn c trong h sinhătháiăng păn căđ mă ôngăH 14

B ng 1.3a H th c v tăđaăd ngăđ mă ôngăH 14

B ng 1.3b H đ ng v tăđaăd ngăđ mă ôngăH 17

B ng 1.4 M t s đ măpháăven bi n Vi t Nam 21

B ng 3.1 Di nătíchăr ng ng p m n đ mă ôngăH vƠăvùngălơnăc n 36

B ngă3.2.ă căđi măcácălo i ngh đánhăb t th y s nătrongăđ mă ôngăH 37

B ng 3.3 S năl ngăkhaiăthácăc a m t s lo i ngh trongăđ mă ôngăH 39

B ngă3.4.ăC ăc u s d ngăđ t c a th xƣăHƠăTiênăquaăcácăn m 43

B ngă3.5.ăQuyămôădơnăs vƠăđ tăđaiă p C tăđ năn mă2015 49

B ng 3.6 Quy ho ch s d ngăđ t c aăđ mă ôngăH đ năn mă2010 51

M U

Th xƣăHƠăTiênăthu c t nhăKiênăGiangăcóăti măn ngăl i th v tƠiănguyênăthiênănhiên,ădanh lam th ng c nh, di s năv năhóaăl ch s ăHƠăTiênălƠăkhuăkinhăt tr ngăđi m c a t nh,

v iăđ nhăh ngăphátătri n kinh t c a kh u, d ch v th ngăm i, du l ch,ăvƠăchúătr ng quy

ho chăkhaiăthácătƠiănguyênăđ phátătri n b n v ng H sinhătháiănúiăđá vôiăvƠăđ t ng p

n căvùngăHƠăTiênăn m trong Khu d tr sinh quy năKiênăGiang,ătrongăđóăđ măn c l ôngăH lƠăm tăđi m nh n quan tr ng

mă ôngăH n m phíaă ôngăB c th xƣăHƠăTiên,ăg n li n v iăđ i s ng l ch s vƠăđóngăgópăđángăk cho vi căphátătri n kinh t xƣăh i c aăHƠăTiên.ă mă ôngăH lƠăm t vùngăđ t ng păn c ven bi n,ălƠăh l u c aăsôngăGiangăThƠnh,ăthôngăraăbi n qua c a

Tr n H u Do v trí c aăđ m b t ngu n t sôngăt nhiênăvƠăti păgiápăv i bi nănênăphơnăb

h đ ng th c v t b chi ph i b iăcác d ng h sinhătháiăchínhălƠăh sinhătháiăn c ng t d c sông,ăh sinhătháiăn c l ,ăvƠăh sinhătháiăn c m n ven bi n.ă măcóătínhăđaăd ng sinh

h c r t cao Trong m tăn măđ m b nhăh ng b iăhaiămùa,ămùaăm aăch u nhăh ng c a

n c ng tătheoăl ăt sôngăđ v ,ămùaăkhôăđ m ch u nhăh ng c aăn c m n do th y tri uăxơmănh păsơuăvƠoăh

N m trong ph m vi c a Khu d tr sinh quy nă Kiênă Giang,ă nh ngă n mă quaă tìnhă

tr ngăkhaiăthácătƠiănguyên,ăl n chi mălòngăđ măđ phátătri n kinh t k t h p v i s thay

đ i ch đ th yăv nădòngăch yăquaăch ngătrìnhăthoátăl ăbi năTơy,ăcácătácăđ ng t ho t

đ ng s n xu tănôngănghi p,ănuôiătômăcôngănghi p t cácăvùngălơnăc n,ăkhaiăthácăth y s n trongălòngăđ m đƣălƠmăsuyăthoáiăh sinhătháiăvƠămôiătr ngăđ mă ôngăH

S phátătri n kinh t - xƣăh iălƠăm tăxuăh ng t t y u,ătuyănhiênăquáătrìnhăphátătri n

t o ra nhi uăápăl căvƠătácăđ ngăđ nămôiătr ngăvƠăngu nătƠiănguyênăthiênănhiên.ăMơuăthu n gi aăphátătri n kinh t xƣăh iăvƠăb o t nătƠiănguyênăthiênănhiênănênăđ c gi i quy t

d aătrênăquanăđi măắphátătri n b n v ng”,ătrongăquáătrìnhăphátătri n ph iăquanătơmăđ n

b o t n,ăđ ng th iăc ngăph iăđánhăđ i m t ph nătƠiănguyênăthiênănhiênăđ ph c v cho phátătri n.ă i v i m t khu v căđ c bi tălƠăđ mă ôngăH - HƠăTiên,ăb o t năđaăd ng sinh

h căvƠămôiătr ng c aăđ mălƠănhi m v quan tr ng Th c hi n t tăcôngătácăb o t nălƠăc ă

s cho c ngăđ ngădơnăc ăphátătri năđ i s ngăvƠăthuănh p.ăNg c l i, vi cănơngăcaoăch t

l ng cu c s ng c aăng iădơnăs giúpăchoăcôngătácăb o t n hi u qu h n

Vìăv y, h căviên ti năhƠnhănghiênăc uăđ căđi m t nhiên,ămôiătr ngăvƠătƠiănguyênăthiênănhiênăc aăđ mă ôngăH - HƠăTiên,ăc ngănh ăcácăgiáătr l ch s v năhóaăvƠăvaiătròă

c aăđ m trong Khu d tr sinh quy năKiênăGiang.ăLu năv năs đ aăraăcáiănhìnăt ng quan

v đ mă ôngăH vƠ hi n tr ngătƠiănguyên,ămôiătr ng c aăđ m, t đóăđ xu t m t s gi i phápăphùăh p nh m m cătiêuăb o t năvƠăphátătri n b n v ngăđ mă ôngăH

 C u trúc lu n v n g m 3 ch ng:

Ch ngăI.ăT ng quan v năđ nghiênăc u

Ch ngăII M cătiêu,ăn iădungăvƠăph ngăphápănghiênăc u

Ch ngăIII.ăK t qu nghiênăc uăvƠăth o lu n

Ch ng 1 ậ T NG QUAN V N NGHIểN C U

1 ánh giá t ng quan tình hình nghiên c u liên quan đ n đ tƠi

1.1 Trên th gi i

Thángă6 n m 1972, H i ngh c a LiênăH p Qu c v Conăng iăvƠăMôiătr ngăđ c

t ch c t i Stockhom (Th yă i n) đ căđánhăgiáălƠăhƠnhăđ ngăđ uătiênăđánhăd u n l c chung c aătoƠnănhơnălo i nh m gi i quy tăcácăv năđ v môiătr ng H i ngh đƣ thôngăqua b nă tuyênă b v nguyênă t că vƠă k ho chă hƠnhă đ ng ch ngă ôă nhi mă môiă tr ng

Ch ngătrìnhăMôiătr ng c aăLiênăH p Qu căđ căthƠnhăl p

N m 1984, yă bană Môiă tr ngă vƠă Phátă tri n Th gi i (World Commission on Environment and Development - WCED), nayă cònă đ c bi tă đ n v iă tênă y ban Brundtland đ căthƠnhăl p, v i nhi u c ng hi năgiáătr cho s phátătri n b n v ng

N m 1987, WCED xu t b năbáoăcáoă"T ngălaiăc aăchúngăta"ă(cònăg iălƠ BáoăcáoăBrundtland), l năđ uătiênăcôngăb chínhăth c thu t ng "phátătri n b n v ng", đ aăra đ nh ngh aăc ngănh ăm tăcáiănhìnăm i v cáchăho chăđ nhăcácăchi năl căphátătri nălơuădƠi

N m 1992, H i ngh v Môiătr ngăvƠ Phátătri n c aăLiênăH p Qu c (cònăg iălƠăH i ngh th ngăđ nh v Tráiă t) đ c t ch c t i Rio de Janeiro, Brasil Cácăđ i bi u tham gia H i ngh đƣăth ng nh t nh ngănguyênăt căc ăb năvƠăphátăđ ngăCh ngătrìnhăNgh s

21 (Agenda 21) - ch ngătrìnhăhƠnhăđ ngăvìăs phátătri n b n v ng H i ngh c ng đ aăraăTuyênăngônăRio v môiătr ngăvƠăphátătri n vƠ m t s v năki nănh ăhi păđ nh v s đaă

d ng sinh h c, b khung c a hi păđ nh v s bi năđ iăkhíăh u,ătuyênăb v nguyênăt c

Nh ngăn măquaăcácăqu c gia trên th gi i đƣăvƠ đangăđ y m nhănghiênăc uăvƠăth c hƠnhăb o t năđaăd ng sinh h c theo m cătiêuăthiênăniênăk 2001-2016ă(môăhìnhăb o t n thiênă nhiênă vƠă phátă tri n b n v ng cácă khuă D tr Sinh quy n Th gi i

MAB/UNESCO), b o v cácăvùngăđ t ng păn c quan tr ngătheoăCôngă c RAMSAR

v cácăvùngăđ t ng păn căcóăt m quan tr ng qu c t đ c bi tănh ălƠăn iăc ătrúăc aăloƠiăchimăn c

1.2 T i Vi t Nam

a Tình hình nghiên c u chung v b o t n và phát tri n tài nguyên và môi tr ng

Vi tăNamăđangătr ăthƠnhăn căthamăgia tíchăc căCôngă căRAMSARăvƠăm cătiêuăthiênă niênă k ă 2001-2016 nóiă trên.ă M tă s ă d ă ánă tiêuă bi u:ă Môă hìnhă h că t pă vƠă th cănghi măb oăt năvƠăphátătri năb năv ngăKhuăD ătr ăsinhăquy năth ăgi iăCátăBƠ,ăxóaăđóiănghèoăvƠăb oăt năđaăd ngăsinhăh căV năqu căgiaăBiduopăNúiăBƠăLơmă ng

Vi tăNamăđƣăthamăgiaăCh ngătrìnhăB o t n đa d ng sinh h căvƠăs d ng b n v ng

đ t ng păn căsôngăMêkôngă- lƠăm tăch ngătrìnhăcóăs tham gia c a b n qu c gia thu c vùngăh l uăsôngăMêkông:ăCampuchia,ăLƠo,ăTháiăLanăvƠăVi t Nam ậ d i s qu nălỦă

c aăCh ngătrìnhăPhátătri năLiênăH p Qu c (UNDP), T ch c B o t năThiênănhiênăTh

gi i (IUCN)ăvƠăcóăs c ngătácăc aăcácăt ch căcóăliênăquanăkhác.ăCh ngătrìnhăc g ng xácăđ nh nh ng v năđ then ch t trong vi c b o t năvƠăs d ng b n v ngătƠiănguyênăthiênănhiênătrongăcácăvùngăđ t ng păn căsôngăMêkông.ăM cătiêuăc aăch ngătrìnhălƠănơngăcaoă

n ngăl c c aăcácăt ch căvƠăng iădơnăđ phátătri n sinh k b n v ngăvƠăqu nălỦăm t cáchăkhônăkhéoăngu nătƠiănguyênăđaăd ng sinh h c c aăđ t ng păn c

b Tình hình nghiên c u v Khu d tr sinh quy n Kiên Ảiang và đ m ông ả

T i khu v cănghiênăc uăđƣăcóăm t s n iădungănghiênăc u v đ căđi măvƠăvaiătròăc a

đ mă ôngăH ,ăđ nhăh ngăphátătri n b n v ngăđ m:

- Chi năl căphátătri n s n ph m du l ch t nhăKiênăGiangăđ năn mă2020,ăđ nhăh ng

đ năn mă2030ădo Vi năNghiênăc uăPhátătri n Du l chăđ xu tăn mă2012

- H i th o khoa h căPhátătri n du l chăsinhătháiă ôngăH (2004), H i th oă nhăh ng quy ho ch b o t nă vƠă phátă tri nă đ mă ôngă H - Vi tă Namă (2011)ă đ c t ch c b i UBND th xƣăHƠăTiên

- D ánăB o t năvƠăphátătri n khu d tr sinh quy n th gi iăKiênăGiangăgiaiăđo n 2008

- 2016 do CHLBă c - AustraliaăvƠăChínhăph Vi t Nam h pătácăth c hi n

- tƠiă"Nghiênăc uăxơyăd ngămôăhìnhăphátătri n du l ch g n v i b o t năđaăd ng sinh

h c t i Khu D tr sinh quy năKiênăGiang"ădoăVi năMôiătr ngăvƠăphátătri n b n v ng

ch trì,ăb tăđ uăthángă10ăn mă2015.ăTuyănhiênăđ tƠiănƠyăch aăcóăcôngătrìnhănƠoăđ c côngăb chínhăth c

2 i u ki n t nhiên đ m ông H

2.1 V trí đ a lý

KhuăD ătr ăsinh quy năKiênăGiangăđ căT ăch căGiáoăd c,ăKhoaăh căvƠăV năhóaă

c aă Liênă H pă Qu că (UNESCO)ă côngă nh nă n mă 2006ă cóă di n tíchă 1.118.105 ha, do UBNDăt nhăKiênăGiangăqu nălỦ, nh măthúcăđ yăb oăt năcác khuăr ngănhi tăđ i,ănúiăđáăvôi,ăr ngătrênănúiăđáăvôi,ăđ măl y,ăr ngătrƠm,ăr ngăng păm n,ăc ăbi n,ăr năsanăhô,ăvùngă

đ tăng păn căvenăbi năvƠăđ ngăc ăng păn cătheoămùa [28]

Hìnhă1.1 S ăđ ăKhuăd ătr ăsinhăquy năKiênăGiang [28]

Quanăđi măv ăqu nălỦăKhu D ătr ăsinhăquy năhi nănayălƠ:ăph iăphátătri năt tăm iăcóă

đi uăki năđ ăb oăt năvƠăph iăphátăhuyăt tăgiáătr ăc aăb oăt năđ ăph căv ăphátătri năkinhăt ă

- xƣăh i,ăb oăđ măhƠiăhòaăcácăch căn ngăc aăKhuăD ătr ăsinhăquy n,ăg m:

- Ch căn ngăb oăt n:ăb oăt năđaăd ngăh ăsinhăthái,ăđaăd ngăc nhăquanăvƠăđaăd ngăloƠi,ăđaăd ngăngu năgenầ

- Ch căn ngăphátătri n:ăThúcăđ yăphátătri năkinhăt ătrênăc ăs ăb năv ngăv ămôiătr ngăvƠăv năhoá

- Ch că n ngă tr ă giúpă (ch că n ngă h uă c n): Khuă D ă tr ă sinhă quy n lƠă ắPhòngă thíănghi măs ngătrongăthiênănhiên”ălƠăn iăti năhƠnhăcácăho tăđ ngănghiênăc u,ăgiáoăd c,ăđƠoă

t oăvƠăgiámăsátăcácăh ăsinhăthái,ăđemăl iăl iăíchăchoăc ngăđ ngăc ădơnăđ aăph ng,ăqu căgiaăvƠăqu căt [30]

C uătrúc c aăKhuăD ătr ăsinhăquy năKiênăGiangăcóă3ăvùng:

- Vùngălõi,ădi nătíchă36.936ăhaăđ căthi tăl păcóătínhăch tălơuădƠiănh măb oăt năc nhăquan,ăh ăsinhătháiăvƠăđaăd ngăloƠi,ăgi ngầă ăvùngălõiăítăcóăho tăđ ngăkhaiăthácăc aăconă

ng i,ăngo iătr ăcácăho tăđ ngăkhaiăthácătruy năth ngăc aăc ngăđ ngăc ădơnăs ngăt iăđóăvƠăcóăth ăcó cácăho tăđ ngăgi iătríăb năv ng

- Vùngăđ mă172.578ăhaălƠăvùngăti păgiápăv iăvùngălõi,ăcácăho tăđ ngă ăđơyăđ căqu nălỦă nh mă khôngă lƠmă tácă h iă đ nă vi că b oă t nă vùngă lõi.ă Cácă ho tă đ ngă s nă xu tă nôngănghi p,ălơmănghi păvƠăngh ăcáăv nădi năra,ănh ngăc năquyăho chăphátătri năm tăcáchăb nă

v ng

- Vùngăchuy năti pă978.591ăhaălƠăn iăcácăho tăđ ngăkinhăt ădi năraănh măphátătri năxƣă

h iătheoănh ngăđi uăki năt ănhiênăc aăkhuăv c [28]

Hìnhă1.2 V ătríăđ aălỦăđ mă ôngăH ă- HƠăTiên [17]

ôngăH ălƠăm tăđ măn căc aăsông venăbi năn mătrongăph măvi c aăKhuăD ătr ăsinhăquy năKiênăGiangăv iăchi uădƠiătheoăh ngăB că- Namăkho ngă4,6ăkmăvƠăh ngă ôngă- Tơyăkho ngă3,5ăkm,ăn mă ăphíaă ôngăB căth ăxƣăHƠăTiên,ăgiápăgi iăv iăCampuchia.ăV ăhƠnhăchính,ăđ mă ôngăH ăthu căph ngă ôngăH ăc aăth ăxƣăHƠăTiên.ă m cóădi nătíchă1.384,66ăha,ătrongăđóăcóă963,36ăhaăm tăn c,ă370,2ăhaăd a n c,ă35,54ăhaătr ngăđ c,ăcơyăt păvƠă15,56ăhaădi nătíchăv năt p [35]

Hìnhă1.3 Khuăv căquyăho chăb oăt năvƠăphátătri năt ngăh păđ mă ôngăH ă- HƠăTiên [17] Ranhăgi iăc aăđ mălƠ:

PhíaăNamăgiápănúiăTôăChơu,ăph ngăTôăChơu,ăxƣăThu năYên,ăth ăxƣăHƠăTiên, vƠăcu iăcùngă thôngă quaă c aă Tr nă H uă raă bi nă Tơyă Namă (v nhă Thu nă Yênă trongă v nhă TháiăLan)

PhíaăTơyăgiápăph ngă ôngăH ,ătrungătơmăth ăxƣăHƠăTiên,ăkênhăM ng ƠoăvƠăR chă

PhíaăTơyăB căgiápăt nhăKampot,ăCampuchia

PhíaăB căgiápăxƣăPhúăM ,ăhuy năGiangăThƠnh

Phíaă ôngăB căgiápăkênhăQu căPhòng,ăxƣăPhúăM ,ăhuy năGiangăThƠnh

Phíaă ông giáp kênhăHƠăGiang,ăxƣăPhúăM ,ăhuy năGiangăThƠnh

Phíaă ôngăNamăgiápăxƣăThu năYên, th ăxƣăHƠăTiên [39]

mă ôngăH ăđ căs ăd ngăchoănhi uăm căđíchăkhácănhau:ănuôiătr ng,ăkhaiăthác

th yăs n,ăd chăv ăậ duăl ch,ăcungăc păn c,ăthoátăl ,ăb oăt năc nhăquanăthiênănhiênăvƠăđaă

d ngăsinhăh c

2.2 Vùng ph c n c a đ m

- PhíaăB căđ mălƠăsôngăGiangăThƠnh.ăSôngăb tăngu năt ăhaiăt nhăKampotăvƠăKirivongă

c aăCampuchia, đ ăsangăVi tăNam.ăSôngăGiangăThƠnh c ng lƠăh ăl uăc aăkênhăthoátăl ă

V nhă T ă t ă Chơuă că (Ană Giang)ă d nă n că t ă sôngă H uă d că biênă gi iă Vi tă Namă - Campuchiaăv ,ămùaăl ăhƠmăl ngăphùăsaătrongăn căr tăcao.ăSôngăGiangăThƠnhăch yăvƠoă

đ mă ôngăH ăcóădi nătíchăm tăn căl n,ăt căđ ădòngăch yăgi măgơyăraăhi năt ngăb iă

l ngăphùăsa

- Phíaă ôngăđ mălƠăcácăru ngălúaă c aăc ă dơnăxƣăPhúăM ăkhuăv c nƠyăng iădơnă

c ngăti năhƠnhănuôiătômăcôngănghi p,ăn căth iăt ăho tăđ ngănuôiătômăch yăvƠoăđ mă nhă

h ngăđ năch tăl ngăn căđ m

- Phíaă ôngăNamăđ măcó kênh R chăGiáăậ HƠăTiên, lƠăm tăkênhăchínhăc aăcácănhánhăthoátăl ăchoăT ăgiácăLongăXuyên.ăTuyăchi uăr ngăkhôngăl nă(kho ngă60m),ăsongăcaoătrìnhăđáyăkênhăt iă-4,13măvƠădòngăch yăr tăm nhăcu nătheoăl ngăphùăsaăđángăk ăđ ăvƠo

- PhíaăTơyăB căđ măgiápăt nhăKampot,ăCampuchia Khuăv cănƠyăch ăy uălƠăcanhătácă

tăng păn căđ căphơnăthƠnhăđ tăng păn căvenăbi năvƠ đ tăng păn căn iăđ a tă

ng păn c venăbi n lƠăvùngăng păn căm n,ăn căl ăvenăbi n,ăvenăđ oăcóăđ ăsơuăkhôngăquáă6ămétăkhiăthu ătri uăth păg m: Vùngănuôiătr ngăthu ăs n; Bƣiăcát,ăs i,ăcu i; Ru ngă

mu i; Bƣiăbùn,ăl yăng pătri u; măphá; C aăsông; ngăb ngăvenăbi n,ăvenăsôngăcóă nhă

h ngăc aăthu ătri u; R ngăng păm n; Th măth căv t; Qu năth ăsanăhô

tăng păn căn iăđ a lƠăvùngăng păn căng t,ăn căphènăg m: Vùngăđ tălúaăn c,ăcơyăng păn căkhác; Sông,ăsu i,ăkênhăr ch,ăm ng,ăm tăn căchuyênădùng,ăthácăn c;

h ,ăao; đ m; r ngătrƠm; bƣiăbùn,ăl y; hang,ăđ ngăng m [2]

măpháăt nhiênălƠălo iăhìnhăthu v c r tăđ c s c c aăvùngătri u ven bi n.ăTheoăđ nh ngh a c a T đi năBáchăkhoaăc aăLiênăxôăc (1980),ăđ măpháălƠăm t ph n c a bi n,ăđ c táchăraăkh i bi n nh m t d ngătíchăt nh ăđêăcát,ăr n sanăhôăch n phíaăngoƠiăvƠă năthôngăv i bi n qua m t ho c nhi u c a D iăgócăđ lo iăhìnhăh c,ăđ măpháăcóăđ cătínhă

c a h ch aăn c ven b ăTuyănhiên,ăgi ngănh ăvùngăc aăsông,ădoăđ cătínhăphaătr n gi a

kh iăn c ng tăvƠăn c m nănênăkhuăh thu sinh v t đ măpháăr tăphongăphú, bao g m cácăloƠiăn c ng t,ăn c l vƠăn c m n C uătrúcăqu năxƣăsinhăv tăđ măpháăthayăđ i theoămùaărõăr t.ăC ngălƠălo iăhìnhăh ch aănh ngăđ măpháăth ngănôngănênăh sinh v t đáyăr tăphátătri n

măpháăvenăbi năđ căhìnhăthƠnhă ănh ngăvùngăb ăcóăđ ngăl căm nh,ăđ căbi tălƠă

đ ngăl căsóng,ăv iăcácădòngăb iătíchăd căb ,ăth yătri uăvƠăsóngăgơyănênăhi năt ngăd chăchuy năv tăch tătrongăkhuăv c,ătrongăquanăh ăt ngătácăgi aăl căđ aăvƠăbi n.ăV ăhìnhătháiăchung,ăđ măpháăth ngăcóăd ngăm tăth yăv căkéoădƠiăd căb ,ăng năcáchăv iăbi năb iăh ă

c năcátăkéoădƠi,ăm tăm tăthuănh năl ngăn căsôngăt ăphíaăl căđ aăđ ăvƠoăquaăcácăc aă