Hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa của donga bank – chi nhánh đinh tiên hoàng

Qua trên cho thấy, trong giai đoạn kinh tế vẫn còn nhiều bất ổn thì cả hoạt động của DNNVV và hệ thống ngân hàng đều gặp nhiều khó khăn, trong đó hoạt động tín dụng đối với phân khúc DNN

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1

1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1

1.2 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2

1.3 MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 2

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

1.5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

1.6 KẾT CẤU CỦA KHÓA LUẬN 4

CHƯƠNG 2 5

TỔNG QUAN LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 5

2.1 TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 5

2.1.1 Doanh nghiệp nhỏ và vừa và vai trò của nó trong nền kinh tế 5

2.1.2 Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 9

2.2 NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 14

Khả năng tiếp cận nguồn tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong điều kiện nền kinh tế vẫn còn nhiều bất ổn 14

CHƯƠNG 3 HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI CHI NHÁNH ĐINH TIÊN HOÀNG 15

3.1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ DONGA BANK 15

3.1.1 Giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của DAB 16

3.1.2 Nhiệm vụ, chức năng và định hướng phát triển của DAB 17

3.1.3 Giới thiệu cơ cấu tổ chức của DongA Bank 18

3.2 KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DAB GIAI ĐOẠN 2013-2015 19

Bảng 3.1 Kết quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng giai đoạn 2013-2015 19

3.3 HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI CHI NHÁNH ĐINH TIÊN HOÀNG 23

3.4 HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI CHI NHÁNH ĐINH TIÊN HOÀNG 27

3.4.1 Doanh số cho vay và doanh số thu nợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 27

3.4.2 Tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 31

3.4.3 Tình hình nợ xấu tại chi nhánh đinh tiên hoàng 40

CHƯƠNG 4 43

4.1 NHỮNG MẶT TÍCH CỰC 43

4.2 NHỮNG MẶT HẠN CHẾ 44

4.3 NHỮNG NGUYÊN NHÂN XUẤT PHÁT TỪ PHÍA DNVVN 45

4.4 KIẾN NGHỊ ĐỂ CẢI THIỆN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNVVN 46

4.5 KẾT LUẬN 50

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Trong giai đoạn hiện nay, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc giúp nền kinh tế các quốc gia trên thế giới nói chung

và Việt Nam nói riêng được vận hành hiệu quả Đặc biệt là ở Việt Nam, một quốc gia

có nền kinh tế mới nổi, các DNNVV chiếm tới 98% tổng số DN cả nước thì mọi vấn đề liên quan đến sự hoạt động của phân khúc DN này đều đáng được quan tâm Một trong những vấn đề quan trọng nhất đối với các DNNVV là tìm kiếm nguồn vốn để hoạt động liên tục và đem lại lợi ích cho DN, và trong nhiều cách thức tiếp cận nguồn vốn thì cách vay vốn trực tiếp từ ngân hàng luôn luôn là phổ biến nhất, đặc biệt là đối với DNNVV

Tuy nhiên, trong giai đoạn từ 2012 đến nay thì tình hình tín dụng đối với DNNVV gặp nhiều khó khăn mà nguyên nhân chủ yếu là do nền kinh tế thế giới lẫn kinh tế Việt Nam có nhiều bất ổn Khủng hoảng tài chính toàn cầu, khủng hoảng nợ công ở Châu Âu khiến nước ta cũng không tránh khỏi bị ảnh hưởng, sức cầu thị trường giảm sút, sản xuất trì trệ, hàng tồn kho gia tăng là những thực trạng trong những năm gần đây và hậu quả

là các DN rơi vào khó khăn nghiêm trọng, hàng loạt DN tuyên bố giải thể, phá sản, một

số khác thì thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh Cũng không nằm ngoài vòng xoay này

là khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của các DN ngày càng thấp, đặc biệt là DNNVV, một loại hình DN mà hoạt động của nó phụ thuộc rất nhiều vào nguồn vốn này DN vấp phải nhiều rào cản cản trở việc vay vốn ngân hàng như tình hình hoạt động kém hiệu quả, tài sản đảm bảo không đáp ứng đủ yêu cầu của ngân hàng rồi đến kế hoạch kinh doanh không mấy khả quan trong bối cảnh hiện tại Song song với đó là chính sách ngân hàng thay đổi theo hướng chặt chẽ hơn, khắt khe hơn trong khâu kiểm định, trong điều kiện vay vốn khiến cho hoạt động tín dụng đối với DNNVV ngày càng khó khăn

Trong bối cảnh như vậy, DNNVV không phải là đối tượng duy nhất bị ảnh hưởng xấu mà các ngân hàng cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề Ngân hàng phải gánh chịu nhiều khoản nợ xấu, thường xuyên tái cấu trúc hoặc gia hạn nợ cho DN, chính sách tín dụng theo hướng thắt chặt dẫn đến việc tìm đầu ra cho nguồn vốn huy động không được như kế hoạch đề ra, và kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng giảm sút là điều tất nhiên Những năm vừa qua, các ngân hàng có quy mô nhỏ, tiềm lực ít mà lại hoạt động không hiệu quả đã phải sáp nhập với ngân hàng khác, hoặc bị NHNN mua lại với giá 0 đồng Vì thế, trong hệ thống ngành ngân hàng thì bị tác động nhiều nhất là các ngân hàng có quy mô vốn trung bình hoặc nhỏ và các ngân hàng mà khách hàng vay vốn chủ yếu của họ là các DNNVV DongA Bank là một trong những ngân hàng như vậy, hoạt động tín dụng đối với DNNVV của DAB cũng gặp nhiều khó khăn trong giai đoạn 2013-

2015 Các vấn đề mà DAB gặp phải cũng tương tự như những gì đã nêu ở trên, tuy

nhiên, ngoài những khó khăn chung như vậy thì DAB bên cạnh đó còn vấp phải một trở ngại lớn trong năm 2015, sẽ được đề cập trong những phần sau, khiến cho hoạt động tín dụng càng bị ảnh hưởng nặng nề hơn

Qua trên cho thấy, trong giai đoạn kinh tế vẫn còn nhiều bất ổn thì cả hoạt động của DNNVV và hệ thống ngân hàng đều gặp nhiều khó khăn, trong đó hoạt động tín dụng đối với phân khúc DNNVV là một trong những vấn đề cấp thiết cần được giải quyết vì ngân hàng và DNNVV đều là những chủ thể kinh tế quan trọng nhất Chỉ khi

cả ngân hàng và DN hoạt động ổn định và tăng trưởng thì bức tranh ảm đạm của nền kinh tế nước ta mới trở nên sáng sủa hơn

1.2 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Có thể nói, trong sự vận hành của một ngân hàng thì tín dụng là một hoạt động không thể thiếu Đây là một lĩnh vực phức tạp, tuy nhiên, nghiên cứu về lĩnh vực này trong mối liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn sẽ đem lại nhiều kiến thức cũng như cái nhìn mới về chức năng quan trọng nhất của một ngân hàng thương mại là “trung gian tín dụng”, về những vấn đề liên quan đến việc một ngân hàng sẽ cho vay như thế nào

để đem lại lợi ích như kỳ vọng

Đặt tín dụng trong mối tương quan với DNNVV để thấy được sự tác động lẫn nhau của chúng cũng như ảnh hưởng đến nhiều hoạt động khác của một nền kinh tế và qua phần tổng quan về vấn đề nghiên cứu đã nêu trên thì tín dụng đối với DNNVV thực

sự là một vấn đề rất quan trọng để dành thời gian tìm hiểu

Và một trong những lý do quan trọng dẫn đến việc lựa chọn đề tài “Hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa của DongA Bank – chi nhánh Đinh Tiên Hoàng” là vì DAB là một ngân hàng thương mại cổ phần phát triển theo chiến lược là

tập trung cấp tín dụng cho các DNNVV nên việc nghiên cứu đề tài này phù hợp với chiến lược kinh doanh của đơn vị thực tập, việc thu thập dữ liệu cũng thuận tiện hơn, vì vậy có thể phần nào đó sẽ mang một giá trị thực tiễn nhất định đối với DAB cũng như

là giá trị tham khảo cho những đối tượng quan tâm

1.3 MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Mục tiêu nghiên cứu là hướng đến việc phân tích về hoạt động tín dụng đối với DNNVV của DAB, chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, từ đó tìm ra những ưu điểm, hạn chế cũng như những nguyên nhân của chúng trên cơ sở rút ra những bài học, kinh nghiệm cho bản thân hoặc xa hơn nữa là trở thành nội dung tham khảo cho những đối tượng cùng quan tâm đến chủ đề này

Câu hỏi nghiên cứu: Khóa luận này sẽ tập trung vào giải quyết hai câu hỏi chính là:

Hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại DAB – chi nhánh Đinh Tiên Hoàng đang ở tình trạng như thế nào?

Kiến nghị để cải thiện hoạt động tín dụng đó là gì?

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp được sử dụng trong khóa luận này là một quá trình bao gồm việc thực hiện các bước như quan sát môi trường làm việc tại đơn vị thực tập; thu thập; xử lý; phân tích các số liệu liên quan đến đề tài để đi đến các kết luận, đánh giá, kiến nghị

Việc thu thập số liệu được thực hiện chủ yếu bằng cách hỏi, tham vấn từ người hướng dẫn tại đơn vị thực tập Các bảng số liệu được cung cấp từ phòng kế toán, phòng tín dụng của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng và từ các báo cáo tài chính đã công bố của DAB

Phân tích các số liệu đã xử lý chủ yếu bằng phương pháp so sánh, đối chiếu kết quả giữa các năm, cụ thể là ba năm gần nhất So sánh theo chiều ngang để thấy được sự tăng trưởng, theo chiều dọc để thấy được tỷ trọng của các chỉ tiêu kết hợp với việc sử dụng các sơ đồ, đồ thị để từ đó nêu lên những nhận định, đánh giá cá nhân cũng như giúp làm tăng tính trực quan cho khóa luận

Phạm vi về thời gian: Thời gian nghiên cứu là ba năm 2013, 2014, 2015

Hạn chế của khóa luận là không có số liệu cụ thể về DAB năm 2015 Số liệu về

dư nợ theo ngành nghề kinh tế chỉ mang tính tương đối Việc phân tích chủ yếu dựa vào phương pháp so sánh, chưa kết hợp thêm các phương pháp khác

1.7 KẾT CẤU CỦA KHÓA LUẬN

Chương 1: Giới thiệu chung

Chương 2: Tổng quan lý thuyết liên quan đến hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương 3: Hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh Đinh Tiên Hoàng

Chương 4: Nhận xét, đánh giá, kiến nghị

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH

NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 2.1 TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ

VÀ VỪA

2.1.1 Doanh nghiệp nhỏ và vừa và vai trò của nó trong nền kinh tế

2.1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa

Khái niệm DNNVV được định nghĩa khác nhau ở mỗi quốc gia, dựa vào những tiêu chí đánh giá khác nhau mà các nước đưa ra một khái niệm về DNNVV Các tiêu chí đó có thể là số lao động, tổng nguồn vốn, lĩnh vực kinh doanh hay doanh thu hàng năm

Ở Việt Nam, khái niệm về DNNVV được quy định, định nghĩa theo hướng ngày càng càng cụ thể hơn, kết hợp nhiều tiêu chí hơn trong các văn bản pháp luật của Chính phủ Đầu tiên, trong công văn số 681/1998/CP-KTN, ngày 20/06/1998 của Chính phủ, DNNVV được định nghĩa đơn giản là DN có vốn điều lệ dưới 5 tỷ đồng và có số lao động hình quân hàng năm dưới 200 người Công văn này khẳng định các tiêu chí đánh giá trên chỉ mang tính quy ước hành chính nhằm quản lý và vận dụng chính sách hỗ trợ phát triển cho DM Vì vậy, cùng với sự ra đời của các bộ luật, chính sách hỗ trợ cho sự hoạt động của DN như Luật doanh nghiệp, các thay đổi về luật thuế đã giúp cho các DN

có nhiều thay đổi tích cực nên công văn trên đã không còn thích hợp với tình hình DN

ở nước ta lúc bấy giờ Đến ngày 23/11/2001, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV ra đời, định nghĩa lại loại hình DN này với hai tiêu chí tương tự như

Công văn 681/1998/CP-KTN nhưng với phạm vi lớn hơn, cụ thể “Doanh nghiệp nhỏ và

vừa là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hằng năm không quá 300 người Căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội cụ thể của ngành, địa phương, trong quá trình thực hiện các biện pháp, chương trình trợ giúp có thể linh hoạt

áp dụng đồng thời cả hai chỉ tiêu vốn và lao động hoặc một trong hai chỉ tiêu nói trên.”

Tuy nhiên, khái niệm DNNVV lại được tiếp tục phát triển sau một thời gian nước

ta nghiên cứu và tiếp thu các khái niệm từ các quốc gia khác trên thế giới, tổ chức quốc

tế để lại lần nữa định nghĩa lại DNNVV theo một cách cụ thể hơn, phù hợp hơn với sự kết hợp của nhiều chỉ tiêu đánh giá Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, ngày 30/06/2009 qui

định “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy

định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, và vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau:

Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa

20 tỷ đồng trở xuống

từ trên 10 người đến 200 người

từ trên 20 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng

từ trên 200 người đến 300 người

II Công

nghiệp và xây

dựng

10 người trở xuống

20 tỷ đồng trở xuống

từ trên 10 người đến 200 người

từ trên 20 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng

từ trên 200 người đến 300 người

III Thương

mại và dịch vụ 10 người trở xuống 10 tỷ đồng trở xuống từ trên 10 người đến 50 người từ trên 10 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng từ trên 50 người đến 100 người

Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP

2.1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Bên cạnh những đặc tính vốn có của một DN hoạt động trong nền kinh tế thị trường thì DNNVV cũng có những đặc điểm riêng phản ánh những khía cạnh thuận lợi cũng như bất lợi trong sự so sánh với các DN lớn Theo Nguyễn Văn Lê (2014), DNNVV

có các đặc điểm nổi bật như sau:

- Quy mô hoạt động và tiềm lực tài chính nhỏ

Nguồn vốn đầu tư ít cộng với số lao động không quá nhiều (tối đa là 300 người) giúp cho DNNVV dễ dàng thành lập, bộ máy quản lý đơn giản, khả năng thu hồi vốn cao

Tuy nhiên, hạn chế về tiềm lực tài chính cũng khiến cho DNNVV gặp khó khăn trong việc đầu tư mở rộng nhà xưởng, mua sắm trang thiết bị, nguyên vật liệu hoặc nâng cao dây chuyền, công nghệ sản xuất nên sản phẩm, dịch vụ tạo ra bị hạn chế về số lượng cũng như chất lượng, dẫn đến thị phần của mỗi DNNVV không cao vì vậy khả năng cạnh tranh với các DN lớn là rất ít Hơn nữa, khả năng tài chính có hạn và thường

có thời gian hoạt động chưa lâu hoặc mới thành lập nên các DNNVV thường ít đầu tư vào hoạt động marketing, truyền thông nên không có nhiều cơ hội thâm nhập vào thị trường mới, đặc biệt là thị trường nước ngoài, vì vậy DNNVV thường bị bó hẹp ở phạm

vi địa phương

- Loại hình doanh nghiệp và ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh đa dạng, tính

năng động, linh hoạt cao

DNNVV có thể hoạt động và phát triển như một trong các loại hình sở hữu như DN tư nhân, DN nhà nước, DN có vốn đầu tư nước ngoài, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần,…

Ngành nghề và lĩnh vực kinh doanh của DNNVV rất phong phú, đa dạng DNNVV có thể đóng vai trò là nhà chế biến bộ phận chi tiết cho các DN lớn, thực hiện các dịch vụ đa dạng như các dịch vụ trong quá trình phân phối và thương mại hóa, dịch

vụ sinh hoạt và giải trí, dịch vụ tư vấn hỗ trợ hoặc trực tiếp tham gia chế biến các sản phẩm cho người tiêu dùng cuối cùng với tư cách là nhà sản xuất toàn bộ Bên cạnh đó, với quy mô nhỏ nên các DNNVV dễ dàng thu hút được nguồn lao động cũng như tiếp cận được nguồn nguyên liệu tại địa phương, góp phần tạo nhiều cơ hội việc làm cho người lao động, giúp ổn định và phát triển xã hội Nhờ vào tính chất hoạt động này nên

có thể nói tính linh hoạt là đặc tính nổi trội của các DNNVV, các DN này có thể linh hoạt trong việc chuyển đổi phương án sản xuất kinh doanh, thay đổi sản phẩm, mặt bằng kinh doanh hay thậm chí là cả loại hình DN

- Chiến lược sản xuất kinh doanh chưa hiệu quả, khả năng về khoa học kỹ

thuật, công nghệ kém phát triển

Chiến lược sản xuất kinh doanh có vai trò quan trọng trong việc đem lại hiệu quả hoạt động cho DN Các DNNVV thường thiếu một chiến lược kinh doanh cụ thể, phù hợp với mục tiêu, sứ mệnh của DN đã đặt ra ban đầu mà đa phần chỉ xây dựng các chiến lược mang tính tạm thời, ngắn hạn, hoặc để đáp ứng một biến động nào đó trong thị trường

Bên cạnh đó, trong thời đại mà nền khoa học kỹ thuật, công nghệ mới ra đời liên tục thì việc tiếp cận được các thay đổi đó sẽ là một trong những yếu tố quan trọng giúp cho DN có thể nâng cao chất lượng cũng như sản lượng sản phẩm, dịch vụ, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh trong thị trường Tuy nhiên, do quy mô vốn

bị hạn chế mà các DNNVV khó bắt kịp được những thay đổi về khoa học kỹ thuật, công nghệ đó nên họ đánh mất những lợi thế trên

- Bộ máy điều hành đơn giản nhưng năng lực quản lý chưa tốt

Vì sở hữu một lực lượng lao động không lớn nên các DNNVV có bộ máy quản lý khá đơn giản, không có nhiều bộ phận trung gian nên việc đưa ra quyết định thường khá nhanh chóng, đáp ứng kịp thời nhu cầu của DN Tuy nhiên, các nhà quản trị DNNVV thường đảm nhiệm cùng lúc nhiều vai trò nên thiếu sự quản lý chuyên sâu, các quyết định dễ trở nên không chính xác và hiệu quả không cao Bên cạnh đó, tài chính hạn hẹp khiến cho các DNNVV khó thu hút được nguồn lao động có năng lực, tay nghề cao và việc đào tạo lao động cũng không được đẩy mạnh và chú trọng như ở các DN lớn

- Hoạt động phụ thuộc vào biến động của môi trường kinh doanh

Quy mô vốn nhỏ, thị phần ít, chiến lược kinh doanh ngắn hạn, mang tính thời

vụ khiến cho các DNNVV dễ dàng bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của môi trường kinh doanh Nếu thị trường diễn biến xấu thì các DN này bị tác động rất nhiều, nguy cơ thu hẹp quy mô, dừng hoạt động hoặc thậm chí là phá sản là rất cao vì mọi tiềm lực của các

DN này đều yếu hơn so với DN lớn

2.1.1.3 Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế

Ở những nước phát triển vượt bậc, nơi có những DN lớn mang tầm quốc tế thì sự tồn tại của DNNVV cũng là đáng kể, ví dụ như tỷ lệ DNNVV ở Mỹ, Trung Quốc hay Nhật Bản đều là 99% Lê Xuân Bá (2006) cho rằng với phạm vi hoạt động lớn và có xu hướng ngày càng tăng thì vai trò của DNNVV ngày càng lớn đối với nền kinh tế-xã hội của Việt Nam và các quốc gia trên thế giới, được thể hiện trên các mặt sau:

Thứ nhất, DNNVV giúp thúc đẩy kinh tế phát triển ổn định và ngày càng

năng động hơn Trước hết, DNNVV cung cấp cho thị một lượng hàng hóa rất lớn, đa

dạng các loại sản phẩm đáp ứng nhu cầu của các DN lớn và của người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy sức tiêu thụ của nền kinh tế Bên cạnh đó, theo Võ Đức Toàn (2012) thì “trong điều kiện ngày nay, sự phát triển của chuyên môn hóa và hợp tác hóa đã không cho phép một DN tự khép kín chu trình sản xuất kinh doanh một cách có hiệu quả mà thay vào đó

là các DNNVV là vệ tinh của DN lớn tỏ ra rất thích hợp”, vai trò này giúp thúc đẩy quá trình chuyên môn hóa và phân công lao động trong sản xuất, làm tăng hiệu quả của chính các DNNVV cũng như của công ty hợp tác Như vậy, trong điều kiện một nền kinh tế phát triển thì các DNNVV cũng không thể tan biến trong các tập đoàn kinh tế lớn mà khả năng hợp tác giữa các DN này trong nền kinh tế càng chặt chẽ

Sự ra đời của các DNNVV giúp tạo ra một nền kinh tế cạnh tranh lành mạnh khi trong cùng một ngành, lĩnh vực mà tồn tại nhiều DN hoạt động thì tính độc quyền sẽ giảm đi, họ bắt buộc phải chấp nhận cạnh tranh, phải liên tục đổi mới để không bị đào thải khỏi thị trường Và cùng với đặc tính linh hoạt của mình, DNNVV cũng sẽ tạo sức

ép cạnh tranh thậm chí với cả các công ty lớn, các tập đoàn xuyên quốc gia

Thứ hai, DNNVV góp phần làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế Việc nhiều DN,

chủ yếu là các DNNVV được thành lập tại các vùng nông thôn, vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa sẽ làm giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp và tăng tỷ trọng ngành công nghiệp

và dịch vụ Điều này sẽ giúp cho việc chuyển dịch cơ cấu của toàn bộ nền kinh tế theo hướng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp dịch vụ Hơn nữa, theo Nguyễn Văn Lê (2014) “nếu nền kinh tế chỉ tồn tại các doanh nghiệp lớn có

xu hướng tập trung ở các thành phố, thị xã, các khu công nghiệp mà thiếu đi các doanh nghiệp nhỏ thì sẽ xảy ra tình trạng phát triển mất cân đối giữa các vùng miền, không tận dụng hết nguồn tài nguyên quốc gia, làm giảm hiệu quả hoạt động của nền kinh tế Trong khi đó, với quy mô vốn đầu tư nhỏ, bộ máy tổ chức gọn nhẹ, dễ khởi sự, các DNNVV

có thể tham gia vào nhiều thị trường nhằm khai thác tiềm năng và thế mạnh về đất đai,

tài nguyên và lao động của từng vùng, đặc biệt là các ngành nông – lâm – hải sản và ngành công nghiệp chế biến DNNVV cũng chính là chủ thể tác động tích cực nhất vào việc duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống như mây tre đan, gốm sứ, dệt Vì vậy, có thể nói DNNVV đóng vai trò hết sức quan trọng trong công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông thôn góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa thành thị và nông thôn, đồng thời thúc đẩy các ngành thương mại dịch vụ, tiểu thương phát triển góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế.”

Thứ ba, DNNVV tạo việc làm cho người lao động, góp phần giảm thất nghiệp,

ổn định xã hội Với một phạm vi hoạt động dày đặc ở hầu hết các quốc gia cộng với sự

đa dạng về ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh nên DNNVV thu hút một lực lượng lao động rất lớn, đặc biệt là nguồn lao động tại địa phương Số liệu thống kê cho thấy, ở Việt Nam, hàng năm các DNNVV tạo thêm nửa triệu lao động mới, sử dụng tới 51% lao động xã hội, còn ở các nước như Mỹ, Trung Quốc hay Singapore thì DNNVV tạo ra hơn 60% tổng việc làm cho nền kinh tế Điều đó cho thấy, DNNVV góp phần không nhỏ trong việc tạo công ăn việc làm cho người lao động, thậm chí là những lao động ở các vùng kinh tế chưa phát triển, giúp họ có nguồn thu nhập ổn định, xóa đói giảm nghèo, tăng cường an sinh xã hội

Thứ tư, DNNVV là tiền đề tạo ra những DN lớn, đồng thời làm lành mạnh

môi trường đầu tư và kinh doanh Với những DN thành công, quy mô của họ sẽ được

mở rộng và nhiều trong số này dần dần sẽ trở thành các DN lớn hoặc các tập đoàn kinh

tế đa quốc gia vì xét cho cùng thì các DN lớn nổi tiếng thế giới hiện nay cũng đều xuất phát từ một cơ sở kinh doanh nhỏ ví dụ như Honda khởi đầu chỉ là một nhà xưởng bình thường làm bằng gỗ do ông Soichiro Honda thành lập tại Nhật Bản vào năm 1948, hay thậm chí chỉ là từ một nơi nào đó rất nhỏ với vỏn vẹn vài chiếc máy tính như trường hợp của Facebook, Mark Zuckerberg Ngoài ra, với số lượng lớn, rào cản tham gia thị trường không lớn thì sẽ luôn có nhiều DN mới tham gia vào thị trường, đồng thời cũng có nhiều

DN sẽ bị phá sản do hoạt động kinh doanh không hiệu quả Đối với một DN quy mô nhỏ thì việc rút lui sẽ không gây tác động đến nền kinh tế, nhưng đối với một DN lớn thì việc rút lui này có tác động rất lớn, cả về mặt kinh tế và xã hội Sự đổ vỡ của một số Chaebol ở Hàn Quốc, các tập đoàn của Nhật Bản trong những cuộc khủng hoảng kinh

tế ở Châu Á là những ví dụ điển hình

2.1.1 Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

2.1.2.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng

Theo đối tượng nghiên cứu của khóa luận này, ngân hàng thương mại cổ phần là NHTM được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần, trong đó có các DN Nhà nước,

tổ chức tín dụng, tổ chức khác, và cá nhân cùng góp vốn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Loại hình ngân hàng này hiện tại nhỏ hơn NHTM Nhà nước về quy mô nhưng

về số lượng thì nhiều hơn và ngày càng tỏ ra năng động và nhanh chóng đổi mới công nghệ nhằm mục tiêu hội nhập (Nguyễn Minh Kiều, 2012, Nghiệp vụ NHTM, trg 23)

Theo Nguyễn Minh Kiều (2012), “tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng

quyền sử dụng vốn từ ngân hàng cho khách hàng trong một thời hạn nhất định với một khoản chi phí nhất định.”

Theo luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 được Quốc hội Việt Nam ban

hành ngày 29/6/2010, Cấp tín dụnglà việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác(mục 14, Điều 4, Chương 1)

Như vậy, tín dụng ngân hàng đối với DNNVV có thể được hiểu là việc thỏa thuận giữa ngân hàng và DNNVV, theo đó ngân hàng chuyển giao tài sản cho DNNVV sử dụng theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác (Nguyễn Văn Lê, 2014)

2.1.2.2 Các phương thức tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Phương thức cấp tín dụng đối với DNNVV trong khóa luận này sẽ được trình bày theo vài yếu tố liên quan đến thời hạn tín dụng, hình thức tín dụng và đảm bảo tín dụng Theo giáo trình Nghiệp vụ ngân hàng thương mại của Nguyễn Minh Kiều (2012), giáo trình Quản trị ngân hàng thương mại của Nguyễn Thị Mùi (2006) và Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 thì các phương thức tín dụng đối với DNNVV sẽ như sau:

- Căn cứ vào thời hạn cấp tín dụng

 Tín dụng trung và dài hạn

Tín dụng trung và dài hạn là các khoản cấp tín dụng thời hạn trên 12 tháng Tín dụng trung hạn là từ 12-60 tháng còn dài hạn là trên 60 tháng DN cần được hỗ trợ tín dụng trung dài hạn khi họ có nhu cầu đầu tư vào tài sản cố định và một phần tài sản lưu động thường xuyên Nói cách khác, tín dụng trung - dài hạn cho DN chủ yếu phục vụ

cho việc thực hiện các dự án đổi mới, mở rộng sản xuất - kinh doanh và đầu tư xây dựng

cơ bản mới Vì thời hạn dài nên loại tín dụng này chứa đựng mức rủi ro cao, kể cả rủi

ro cá biệt và rủi ro hệ thống Các hình thức cho vay trung - dài hạn bao gồm: cho vay theo dự án đầu tư, cho vay hợp vốn, cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng, cho thuê tài chính…

- Căn cứ vào hình thức cấp tín dụng

 Cho vay

Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi

 Cho vay trực tiếp từng lần: là hình thức cho vay phục vụ những khách hàng là DNNVV có nhu cầu không thường xuyên, phát sinh từng lần riêng lẻ Mỗi khoản vay được lưu trữ thành các hồ sơ độc lập với sự kiểm soát tách biệt từng hồ sơ

 Cho vay theo hạn mức: là hình thức cho vay theo đó DNNVV chỉ cần lập một hồ

sơ vay vào kỳ kế hoạch có thể sử dụng cho nhiều món vay Khác với loại vay từng lần, ngân hàng không xác định kỳ hạn nợ cho từng món vay mà chỉ khống chế theo hạn mức tín dụng có nghĩa là vào một thời điểm nhất định nào đó nếu

dư nợ vay của khách hàng lên đến mức tối đa cho phép, thì khi đó ngân hàng ngừng việc phát tiền vay cho khách hàng nữa

 Cho vay thấu chi: là hình thức cho vay theo đó ngân hàng cho phép DN vay chi vượt quá số dư tài khoản tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định

và trong một khoảng thời gian nhất định (hạn mức thấu chi)

 Chiết khấu

Chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công

cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán

 Tái chiết khấu

Tái chiết khấu là việc chiết khấu các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác

đã được chiết khấu trước khi đến hạn thanh toán

 Bảo lãnh ngân hàng

Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng, theo đó ngân hàng cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc ngân hàng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho DN khi họ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; DN nhận nợ và hoàn trả cho ngân hàng theo thỏa thuận

 Bao thanh toán

Bao thanh toán là hình thức cấp tín dụng của ngân hàng cho bên bán hàng hoặc bên mua hàng thông qua việc mua lại có bảo lưu quyền truy đòi các khoản phải thu hoặc các khoản phải trả phát sinh từ việc mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo theo hợp đồng mua, bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ

 Cho thuê tài chính

Là việc ngân hàng xuất tiền mua tài sản để cho DN thuê theo những thỏa thuận của hợp đồng cho thuê Sau thời gian nhất định, DN phải trả đủ gốc và lãi cho ngân hàng Đây là phương thức vay tài sản thông qua hợp đồng cho thuê, kèm theo lời hứa đơn phương bán cho DN thuê một giá nhất định sau thời hạn cho thuê (có tính đến số tiền thuê đã trả)

- Căn cứ vào bảo đảm tín dụng

 Cho vay có đảm bảo bằng tài sản

Cho vay có đảm bảo là việc vay vốn của tổ chức tín dụng mà theo đó nghĩa vụ trả nợ của DNNVV được cam kết bảo đảm thực hiện bằng tài sản cầm cố, thế chấp, tài sản hình thành từ vốn vay của DNNVV hoặc bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba Loại cho vay này thường áp dụng đối với các DN có uy tín không cao đối với ngân hàng Sự bảo đảm này là căn cứ pháp lý để ngân hàng có thêm nguồn thu nợ thứ hai, bổ sung cho nguồn thu nợ thứ nhất (nguồn thu từ hiệu quả dự án, phương án đầu tư sản xuất kinh doanh mang lại) thiếu chắc chắn

 Cho vay không có đảm bảo bằng tài sản

Cho vay không có đảm bảo là việc ngân hàng cho DNNVV vay vốn không có tài sản cầm cố, thế chấp hoặc không có bảo lãnh của người thứ ba Ngân hàng cho vay chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng để xem xét cho vay Loại cho vay này chỉ áp dụng đối với DN có uy tín, trung thực trong kinh doanh, khả năng tài chính lành mạnh, quản trị có hiệu quả, có tín nhiệm với ngân hàng cho vay trong sử dụng vốn vay, hoàn trả nợ gốc và lãi

2.1.2.3 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để một DN có thể thành lập và hoạt động thì việc tìm kiếm vốn là một trong những yếu tố quan trọng nhất, mang tính quyết định nhất Ngoài nguồn vốn tự có, hầu hết các DN đều lựa chọn cho mình thêm một kênh huy động vốn nữa, và tất nhiên, ngoài việc vay vốn từ các NHTM thì DN vẫn có nhiều lựa chọn khác như vay từ người thân; phát hành trái phiếu, cổ phiếu; hay vay từ các công ty cho thuê tài chính Mỗi hình thức huy động đều có ưu nhược điểm riêng, tuy nhiên, đối với DNNVV, những công ty không

có thế mạnh về thời gian hoạt động, về tiềm lực tài chính nên không có đủ điều kiện và

uy tín để tham gia vào TTCK Vì vậy mà trong sự kết hợp với tính linh hoạt về khối lượng vốn và thời hạn cho vay của tín dụng ngân hàng, thì kênh huy động vốn này tỏ ra

là kênh phù hợp hơn hết với loại hình DN chiếm đa số này Vậy theo Nguyễn Văn Lê (2014), tín dụng ngân hàng đối với DNNVV có vai trò như sau

- Tín dụng ngân hàng góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất, đảm bảo cho

hoạt động kinh doanh của DN được liên tục

Vai trò quan trọng nhất của tín dụng ngân hàng là cung ứng vốn một cách kịp thời cho các nhu cầu sản xuất kinh doanh của các DNNVV Trong quá trình sản xuất kinh doanh, một DN duy trì được hoạt động liên tục đòi hỏi vốn của DN phải đồng thời

ở cả ba giai đoạn: dự trữ, sản xuất và lưu thông Hiện tượng thừa, thiếu vốn tạm thời luôn xảy ra ở các DN, khi đó tín dụng đã góp phần điều tiết các nguồn vốn nhằm tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh của các DN không bị gián đoạn Nhờ đó mà các họ có thể đẩy nhanh tốc độ sản xuất cũng như tốc độ tiêu thụ sản phẩm

- Giúp DNNVV nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Muốn tiếp cận được nguồn vốn tín dụng ngân hàng đòi hỏi DNNVV phải trình bày được phương án sản xuất kinh doanh có tính khả thi, phương án đó phải nâng cao hiệu quả hoạt động, đem lại lợi nhuận để thực hiện tốt các điều khoản trong hợp đồng tín dụng, đảm bảo hoàn trả gốc và lãi đúng hạn cho ngân hàng Do vậy, tín dụng ngân hàng thúc đẩy DN phải tìm cách sử dụng vốn có hiệu quả, đảm bảo tỷ suất lợi nhuận phải lớn hơn lãi suất ngân hàng thì mới trả được nợ và kinh doanh có lãi Trong quá trình cho vay ngân hàng thực hiện kiểm soát trước, trong và sau khi giải ngân buộc DN phải sử dụng vốn đúng mục đích và có hiệu quả

- Tín dụng ngân hàng giúp hình thành cơ cấu vốn tối ưu cho DNNVV

Nguồn vốn vay chính là công cụ đòn bẩy để DN tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn Đối với các DNNVV do hạn chế về vốn nên việc sử dụng vốn tự có để sản xuất là khó khăn vì nguồn vốn này hạn chế Nếu chỉ sử dụng nguồn vốn này thì giá trị sử dụng vốn

sẽ cao, sản phẩm khó được thị trường chấp nhận, hơn nữa khó có khả năng đầu tư mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm Do vậy, để có một cơ cấu vốn hiệu quả, kết cấu hợp lý là nguồn vốn tự có và vốn vay nhằm tối đa hoá lợi nhuận tại mức giá vốn bình quân rẻ nhất

- Tín dụng ngân hàng góp phần tập trung vốn sản xuất, nâng cao khả năng cạnh

lớn trong nước và ngoài nước là một vấn đề khó khăn Xu hướng hiện nay của các DN này là tăng cường liên doanh, liên kết, tập trung vốn đầu tư và mở rộng sản xuất, trang

bị kỹ thuật hiện đại để tăng sức cạnh tranh Tuy nhiên để có một lượng vốn đủ lớn đầu

tư cho sự phát triển trong khi vốn tự có lại hạn hẹp, khả năng tích luỹ thấp thì phải mất nhiều năm mới thực hiện được Và khi đó cơ hội đầu tư phát triển không còn nữa Như vậy để có thể đáp ứng kịp thời, tìm đến nguồn tín dụng ngân hàng là một điều phù hợp

2.2 NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Khả năng tiếp cận nguồn tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong điều kiện nền kinh tế vẫn còn nhiều bất ổn

Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Lê (2014) về “Tăng trưởng tín dụng đối với DNNVV trong điều kiện nền kinh tế vĩ mô bất ổn” thì khả năng tiến cận nguồn tín dụng ngân hàng của DNNVV là rất hạn chế vì nhiều nguyên do sau

“Bất chấp tầm quan trọng được thừa nhận của khu vực DNNVV, theo Công ty tài chính quốc tế IFC (2009), nhiều bằng chứng cho thấy khu vực này vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ về các sản phẩm, dịch vụ tài chính nói chung và về tín dụng ngân hàng nói riêng, đặc biệt là khi kinh tế vĩ mô bất ổn Cụ thể, các cuộc khảo sát DN và các chương trình đánh giá môi trường đầu tư của Ngân hàng Thế giới cho thấy rằng tiếp cận tài chính là một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển của khu vực DNNVV và tỷ lệ các DNNVV ở bất kỳ quốc gia nào đánh giá các trở ngại vay vốn là một trở ngại phát triển chính cao hơn gần một phần ba so với các công ty lớn, đặc biệt trong giai đoạn nền kinh tế toàn cầu phải đương đầu với nhiều khó khăn

Nghiên cứu của Beck (2007) cũng chỉ ra rằng tỷ lệ các DN có quy mô lớn sử dụng nguồn tín dụng ngân hàng cho các khoản đầu tư mới thường cao hơn 150% so với các DN có quy mô nhỏ Sự khác biệt về việc tiếp cận tín dụng ngân hàng nói trên bắt nguồn từ phía cung (các ngân hàng) hay bắt nguồn từ phía cầu của các DNNVV Trước hết, xét về phía cầu, theo IFC (2009), khu vực DNNVV đặc biệt cần nguồn tín dụng ngân hàng vì họ thiếu luồng tiền mặt luân chuyển để thực hiện các khoản đầu tư lớn, họ không có nhiều phương thức tiếp cận tài chính như các DN quy mô lớn và thường thiếu nhân sự giỏi để thực hiện các chức năng tài chính, đặc biệt là khi nền kinh tế rơi vào chu

kỳ suy thoái Trên thực tế, khi nền kinh tế của một quốc gia gặp khó khăn, các khoản nợ dài hạn của ngân hàng có thể giúp khu vực DNNVV đầu tư mở rộng sản xuất mà không mất đi quyền sở hữu Ngoài ra, các khoản vay ngắn hạn và các khoản vay vốn hoạt động giúp các DNNVV phát triển đều đặn Không chỉ thế, bên cạnh tín dụng, các sản phẩm giao dịch và ký thác ngân hàng cũng sẽ giúp DNNVV hoạt động hiệu quả hơn và tạo điều kiện cho họ thuê thêm dịch vụ bên ngoài để thực hiện các chức năng tài chính Rõ ràng, đối với các DN quy mô nhỏ và vừa, việc hỗ trợ tài chính qua ngân hàng là nguồn

hỗ trợ bên ngoài quan trọng nhất Như vậy, có thể nói sự khác biệt về tiếp cận tín dụng

ngân hàng giữa DN lớn và DNNVV bắt nguồn phần nhiều từ phía nguồn cung (các ngân hàng) Vậy lý do gì đã khiến các ngân hàng hạn chế trong việc cung cấp tín dụng cho DNNVV so với DN lớn khi kinh tế một quốc gia bị bất ổn? Theo Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD (2006), điều này bắt nguồn từ hồ sơ vay vốn tiềm ẩn rủi ro và

sự bất cân xứng thông tin giữa DNNVV với ngân hàng Sẽ rất khó cho các DN nhỏ thuyết phục ngân hàng ủng hộ kế hoạch kinh doanh của mình, đặc biệt là với các DN mới khởi sự và cần một sự nỗ lực đáng kể để thiết lập uy tín với ngân hàng khi kinh tế khó khăn Về phía ngân hàng, việc quản lý rủi ro đối với các khách hàng có quy mô nhỏ, với tần suất cao hơn và các giao dịch có giá trị thấp hơn sẽ tăng thêm mức độ phức tạp, dẫn đến hai vấn đề chính là rủi ro tín dụng và chi phí phục vụ khách hàng lớn Đây là một vấn đề quan trọng vì DNNVV thường không có khả năng cung cấp thông tin tài chính có thể xác minh được Do tình trạng thiếu thông tin, đa số các khoản vay ngân hàng đối với DNNVV đều yêu cầu có tài sản thế chấp, đặc biệt khi kinh tế trong giai đoạn suy thoái hoặc đình trệ Nhưng các DN này thường không đáp ứng được yêu cầu này dẫn đến khả năng tiếp cận khoản vay bị hạn chế Chi phí phục vụ khách hàng quá cao là do các ngân hàng không chắc chắn về mô hình hoạt động hiệu quả nhất để phục

vụ khách hàng DNNVV Mặc dù khách hàng DN được phân loại theo các giao dịch có giá trị cao và thấp, các DNNVV thường đòi hỏi nhiều giao dịch hơn ở mức giá trị thấp hơn Tuy nhiên, khu vực này có thể yêu cầu mức độ giao tiếp khách hàng cao hơn so với dịch vụ ngân hàng bán lẻ vì DNNVV có nhiều nhu cầu hơn và nhu cầu cũng đa dạng hơn Việc chi phí phục vụ cao hơn sẽ dẫn đến doanh thu thấp hơn Như vậy, khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của khu vực DNNVV còn thấp do những đặc điểm vốn có

về quy mô, phương thức hoạt động của những DN này, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế

vĩ mô bất ổn Để thúc đẩy tăng trưởng tín dụng ngân hàng đối với DNNVV khi nền kinh

tế gặp khó khăn cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa DN với ngân hàng cộng với sự giúp sức từ chính phủ.”

CHƯƠNG 3 HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNVVN TẠI CHI NHÁNH ĐINH TIÊN HOÀNG

3.1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ DONGA BANK

3.1.1 Giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của DAB

Ngân hàng TMCP Đông Á (DAB) được thành lập và chính thức đi vào hoạt động vào ngày 01/07/1992, với vốn điều lệ 20 tỷ đồng, 56 cán bộ nhân viên và 3 phòng ban nghiệp vụ

Những năm từ 1993-1998 là giai đoạn hình thành DAB Vì mới thành lập nên

ngân hàng tận dụng nguồn lực để hướng đến khách hàng cá nhân và DNNVV Ngân hàng đưa ra những sản phẩm dịch vụ mang tính mới mẻ trên thị trường lúc bấy giờ như dịch vụ thanh toán quốc tế, chuyển tiền nhanh, chi lương hộ Đồng thời, ngân hàng cũng

là tổ chức tín dụng duy nhất nhận vốn ủy thác từ tổ chức Hợp tác Quốc tế của Thụy Điển (SIDA) tài trợ cho các DNNVV Việt Nam

Tiếp theo, trong giai đoạn từ năm 1999-2002, DAB vẫn tiếp tục hoạt động tốt và

phát triển, trở thành thành viên chính thức của Mạng Thanh toán toàn cầu (SWIFT), thành lập Công ty Kiều hối Đông Á để thực hiện chi trả kiều hối Công ty này đã tạo được uy tín nổi bật trên thị trường và trở thành đơn vị dẫn đầu trong hệ thống các ngân hàng cung cấp dịch vụ chi trả kiều hối Sự tín nhiệm ngày càng được gia tăng khi mà trong thời kỳ này DAB lại tiếp tục là một trong hai ngân hàng cổ phần nhận vốn ủy thác

từ Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) và vì thế ngân hàng ngày càng đẩy mạnh tín dụng vào các DNNVV Song song với việc phát triển hoạt động của ngân hàng thì đây cũng là năm đánh dấu việc tham gia vào hoạt động thể thao với việc nhận chuyển giao đội báng Công an TP.HCM, lập câu lạc bộ Bóng đá Ngân hàng Đông Á, với mục đích giúp các cán bộ nhân viên cùng tham gia để giải tỏa những áp lực công việc, để phát huy tinh thần đoàn kết cùng nhau phát triển vững mạnh

Trong những năm từ 2003-2007, DAB ghi nhận con số 2 triệu khách hàng sử

dụng Thẻ Đa năng chỉ sau 4 năm phát hành thẻ, dẫn đầu về tốc độ phát triển dịch vụ thẻ

và ATM tại Việt Nam, thành lập hệ thống Vietnam Bankcard (VNBC) kết nối hệ thống thẻ giữa các ngân hàng; kết nối thành công với tập đoàn China Union Pay (Trung Quốc) Cũng trong thời gian này, ngân hàng triển khai thành công dự án chuyển đổi sang core – banking, giao dịch online toàn hệ thống Đây là một bước ngoặt để cả hệ thống hoạt động một cách kết nối, hiệu quả hơn và rủi ro được hạn chế đến mức tối thiểu Một số thành tựu đạt được là doanh số thanh toán quốc tế vượt 2 tỷ USD và đạt con số 2 triệu khách hàng, đứng trong Top 200 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam do Chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) bình chọn

Giai đoạn từ 2008-2012, DAB tự hào là ngân hàng có số lượng khách hàng đạt

kỷ lục, với trên 6 triệu người, và cung cấp nhiều dịch vụ tiện ích khổng lồ, từ các dịch

vụ ngân hàng truyền thống đến các dịch vụ qua các kênh Thanh toán tự động, Ngân Hàng Điện Tử eBanking, các sản phẩm khách hàng cá nhân, khách hàng doanh nghiệp,

kiều hối, thanh toán quốc tế… DAB cũng không ngừng mở rộng mạng lưới rộng khắp

từ thành thị, đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa, trong nỗ lực mang các dịch vụ ngân hàng đến gần hơn với người dân Việt Nam Số lượng chi nhánh, phòng giao dịch, điểm 24h tính đạt 240 điểm cùng với 1.400 máy ATM và 1.500 máy POS, kết nối thành công với

3 hệ thống liên minh thể VNBC, Smarklink và Banknetvn

Năm 2013-2014 tiếp tục là những năm khó khăn chung của nền kinh tế, ngành

tài chính ngân hàng nói chung và DAB nói riêng, khi mà tỉ lệ nợ xấu tăng cao và hầu hết các ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro, do đó dẫn đến lợi nhuận chưa cao Tiếp tục với định hướng “Đổi mới và phát triển”, kiên trì với chiến lược phát triển an toàn, bền vững, 2013-2014 DAB đã tập trung phát triển nền tảng, tái cơ cấu, sắp xếp lại bộ máy tổ chức, hệ thống vận hành, nhân sự, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện mô hình thẩm định, xét duyệt và quản lý rủi ro tín dụng tập trung, đảm bảo hiệu quả về quản lý rủi ro hoạt động,… tiếp tục phát huy những thế mạnh sẵn có về công nghệ, sản phẩm dịch vụ, chất lượng phục vụ,… đồng thời khẳng định hình ảnh “Ngân hàng trách nhiệm, Ngân hàng của những trái tim” sâu sắc trong lòng công chúng

Đặc biệt, năm 2014 là năm với nhiều biến chuyển mạnh mẽ về hình ảnh và hoạt động Tiếp tục ghi những dấu ấn quan trọng như: sở hữu lượng khách hàng kỷ lục trong

hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần với trên 7,5 triệu, ra mắt và đi vào hoạt động mạng lưới ATM thế hệ mới có chức năng nhận tiền mặt trực tiếp lớn nhất Việt Nam (250 máy) đặt tại hầu hết các trụ sở giao dịch của ngân hàng; khai trương hàng loạt trụ

sở mới khang trang, hiện đại trên cơ sở phuc vụ khách hàng ngày một tốt hơn, khai trương đi vào hoạt động Cao ốc 468 Nguyễn Thị Minh Khai, Q.1, Tp HCM khang trang,

bề thế được xem như hội sở 2 của DAB, hoạt động Kiều hối tiếp tục dẫn đầu thị trường với kết quả đạt được 1,6 tỷ USD năm 2014

DAB trong năm nay cùng với kiểm soát chất lượng tín dụng đã được nâng tầm Theo đó, đã triển khai các sản phẩm tín dụng nông nghiệp, nông thông, cho vay khách hàng cá nhân, DNVVN cũng như tích cực tham gia các chương trình cho vay bình ổn giá và chương trình kết nối với doanh nghiệp của NHNN

3.1.2 Nhiệm vụ, chức năng và định hướng phát triển của DongA Bank

 Nhiệm vụ của DongA Bank

Tăng trưởng quy mô vốn điều lệ nhằm nâng cao năng lực tài chính, đáp ứng nhu cầu về vốn theo tiêu chuẩn Basel II, nâng cao vị thế cạnh tranh cho ngân hàng trên thị trường

Giữ ổn định và gia tăng doanh số từ khách hàng hiện hữu và chú trọng tiếp cận, phát triển khách hàng mới là các doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh, các cá nhân có lợi thế cạnh tranh tốt tại từng địa bàn kinh doanh

Phát triển khách hàng cá nhân bằng cách đổi mới, cải tiến quy trình cung cấp các sản phẩm dịch vụ Khách hàng cá nhân như cải tiến những cái hiện hữu, triển khai sản phẩm dịch vụ mới trên hệ thống Ebanking – Ngân hàng điện tử, giúp khách hàng thực hiện các giao dịch hiệu quả hơn, nhanh chóng hơn; triển khai dịch vụ thu hộ Ngân sách nhà nước đối với khách hàng cá nhân thông qua tài khoản mở tại DAB Đồng thời, ngân hàng cũng gia tăng rà soát các sản phẩm chuẩn, các sản phẩm cho vay nhanh; rà soát hạn mức phê duyệt tín dụng của từng cán bộ theo các cấp thẩm quyền được phê duyệt nhằm giảm thiểu thời gian xét duyệt

Đối với khách hàng doanh nghiệp, ngân hàng hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc đóng thuế nội địa, thuế xuất khẩu và các loại phí, lệ phí liên quan đến ngân sách Nhà nước thông qua việc kết nối hệ thống và phối hợp với Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan

Tăng trưởng tính dụng và kiểm soát chất lượng tín dụng bằng cách phấn đấu tăng trưởng tín dụng theo kế hoạch đã đề ra bằng các sản phẩm dịch vụ cho khách hàng, không hạ chuẩn cho vay, tăng trưởng đều theo từng kỳ thay vì tăng tập trung vào cuối

kỳ

 Định hướng phát triển của DongA Bank

“Tiếp tục đổi mới – Phát triển bền vững” Tiếp tục bám sát Chiến lược

2013-2017 và Phương án tái cơ cấu giai đoạn 2013-2015 đã được NHNN phê duyệt nhằm giúp DAB phát triển bền vững, hướng đến các chuẩn mực quốc tế trong quản trị

3.1.3 Giới thiệu cơ cấu tổ chức của DongA Bank

DAB có 1 Hội sở chính, 1 Sở giao dịch, 50 chi nhánh, 163 phòng giao dịch, 17 quỹ tiết kiệm và 1 điểm giao dịch Ngân hàng được tở chức thành 6 khối chức năng gồm: khối khách hàng cá nhân, khối khách hàng doanh nghiệp, khối kinh doanh, khối

hỗ trợ, khối quản trị nguồn nhân lực, khối giám sát DAB có 2 công ty thành viên: Công ty TNHH Một thành viên Kiều hối Đông Á, Công ty TNHH Một thành viên Chứng khoán Ngân hàng Đông Á

Hiện tại, DAB có 4.183 cán bộ, công nhân viên, trong đó có 4.112 lượt cán bộ nhân viên được đào tạo kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ phát triển kinh doanh vận hành

và các nghiệp vụ liên quan

Sơ đồ 3.1 cơ cấu tổ chức

Nguồn: website của DAB, dongabank.com.v

3.2 KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DAB GIAI

ĐOẠN 2013-2015 Bảng 3.1 Kết quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh Đinh

Tiên Hoàng giai đoạn 2013-2015

TỔNG GIÁM ĐỐC

ỦY BAN QUẢN

LÝ RỦI RO

ỦY BAN NHÂN SỰ

UB HOẠCH ĐỊNH

& QUẢN LÝ CHIẾN LƯỢC

VĂN PHÒNG HĐQT

VĂN PHÒNG DONGA BANK

HỘI ĐỒNG TÍN DỤNG

HỘI ĐỒNG XỬ

LÝ RỦI RO

HĐ THANH LÝ TÀI SẢN

HỘI ĐỒNG ALCO

HĐ THI ĐUA KHEN THƯỞNG

HỘI ĐỒNG CÔNG NGHỆ

HĐ XỬ LÝ KỶ LUÂT

KIỂM TOÁN NỘI

VÀ NGUỒN VỐN

KHỐI TÍN DỤNG

KHỐI VẬN HÀNH

KHỐI QUẢN TRỊ RỦI

RO

KHỐI QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC

KHỐI CÔNG NGHỆ

KHỐI CHIẾN LƯỢC

Chỉ tiêu 2013 2014 2015

Chênh lệch

Tuyệt đối (Trđ)

Tương đối (%)

Tuyệt đối (Trđ)

Tương đối (%) Tổng thu 161.193 132.208 92.546 (28.985) (17,98) (39.662) (30,00)

Nguồn: Phòng kế toán chi nhánh Đinh Tiên Hoàng

Trước khi phân tích kết quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng thì kết quả kinh doanh của toàn DAB sẽ được trình bày sơ lược qua sơ đồ dưới đây để có được cái nhìn tổng quát tình hình hoạt động của DAB, từ đó liên hệ với tình hình của chi nhánh và rút ra nhận xét chung

Nguồn: Báo cáo tài chính của DAB giai đoạn 2012-2014

Hình 3.2 cho thấy trong những năm từ 2012 đến 2014, lợi nhuận sau thuế của DAB giảm xuống liên tục Năm 2013, giá trị này giảm 43% nhưng đến năm 2014 giảm sâu đến 91,92% Cụ thể, năm 2014, lợi nhuận trước thuế của DAB chỉ đạt 35.000 triệu đồng, chỉ đạt 7% kế hoạch, tức giảm 91,92% và lợi nhuận sau thuế chỉ là 27.000 triệu đồng, lợi nhuận sau thuế được phép phân phối chỉ còn 21.400 triệu đồng Với kết quả

đó, DAB đã không trả cổ tức cho cổ đông Năm 2015, kế hoạch lợi nhuận của DAB là 200.000 triệu đồng, gấp 6 lần năm 2014 và theo báo cáo thì 7 tháng đầu năm 2015 DAB đạt khoảng 105.900 triệu đồng

Nguyên nhân của việc sụt giảm đáng kể năm 2014 là do DAB đã phải trích lập các khoản dự phòng rủi ro tín dụng khá lớn, trong năm 2013 thì tỷ lệ dự phòng này là 56,51% tổng lợi nhuận chưa trích dự phòng, và năm 2014 tỷ lệ là 94,02% Giải thích cho việc trích lập dự phòng này thì trong các báo cáo KQ HĐKD của DAB, ngân hàng đưa ra các lý do như sau Trước hết là do tăng trưởng tín dụng thấp trong khi huy động vốn vẫn tăng cao, các kênh đầu tư khác như liên ngân hàng, trái phiếu thấp hơn lãi suất huy động nên chênh lệch giữa lãi suất đầu vào và đầu ra giảm mạnh, và không thể không nhắc đến là nợ xấu, một yếu tố rất quan trọng tác động lớn đến việc trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nhiều đến như vậy DAB cho là dù việc làm này ảnh hưởng không tốt đến lợi nhuận của ngân hàng tuy nhiên đây cũng là việc nên làm để bảo đảm cho hoạt động của toàn hệ thống DAB được an toàn hơn trước tình hình khó khăn chung của toàn thị trường

Trong năm 2015, DAB đặt kế hoạch lợi nhuận là 200 tỷ thay vì 500 tỷ như năm

2014 và trong 7 tháng đầu năm 2015 mà DAB đạt khoảng 105.900 triệu đồng lợi nhuận

Hình 3.2: Kết quả kinh doanh của DAB năm 2012-2014

Thu nhập lãi thuần Lợi nhuận trước thuế Lợi nhuận sau thuế

trước thuế sau khi trích dự phòng nhưng với tình hình nợ xấu tăng đòi hỏi phải trích lập

dự phòng cao nên lợi nhuận cuối năm không cao như kỳ vọng Hơn nữa, vào thời gian giữa tháng 8/2015 DAB bị rơi vào diện kiểm soát đặc biệt, nhiều vị trí trong hội đồng quản trị bị miễn nhiệm, thay đổi Đây có thể xem như là một biến động lớn khiến cho hoạt động tín dụng cũng như hoạt động huy động vốn bị ảnh hưởng rất nhiều

Trong mối liên hệ với tình hình chung của DAB, bảng 3.1 cho thấy lợi nhuận của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng cũng giảm liên tục trong 3 năm 2013, 2014, 2015 Cụ thể, năm 2014 lợi nhuận giảm 2.699 triệu đồng, tương đương giảm 22,81% so với năm 2013 Năm 2015 lợi nhuận giảm 279 triệu đồng, tức giảm 3,05% so với năm 2014

Năm 2014, trong các nguồn thu thì nguồn bị giảm nhiều nhất là nguồn “thu từ hoạt động tín dụng”, giảm 46,3% so với 2013, ngược lại “thu từ hoàn dự phòng” tăng đến 93,42% Điều đó cho thấy trong năm 2014, chi nhánh Đinh Tiên Hoàng tập trung vào công tác xử lý nợ xấu hơn là vào hoạt động cấp tín dụng và kết quả 93,42% đó phần nào phản ánh được việc thu hồi và xử lý nợ của chi nhánh có hiệu quả Bên cạnh đó, nguồn “chi phí huy động vốn” không giảm mà tăng 3,66% chứng tỏ hoạt động của chi nhánh tương ứng với tình hình chung của DAB là tăng trưởng tín dụng thấp trong khi huy động vốn vẫn tăng cao Tuy nhiên, mặc dù DAB tăng dự phòng đáng kể nhưng chi nhánh này lại có tình hình ngược lại, “chi cho dự phòng” giảm đến 73,82% cho thấy dư

nợ tín dụng và nợ xấu của chi nhánh trong năm này giảm

Năm 2015, lợi nhuận của chi nhánh cũng tiếp tục giảm nhưng tốc độ nhỏ hơn so với năm trước, việc giảm này bắt nguồn từ việc tốc độ giảm của nguồn chi lớn hơn của nguồn thu Trong đó, nguồn “thu từ hoạt động phi tín dụng” giảm đến 58,3% chứng tỏ các hoạt động phi tín dụng của chi nhánh không được phát triển khiến cho ngân hàng mất đi một nguồn mang lại lợi nhuận từ hoạt động ít rủi ro này Còn đối với nguồn “thu

từ hoàn dự phòng” thay vì tăng như năm 2014 thì lại giảm đến 33,78%, cho thấy việc

xử lý nợ tuy được tập trung nhưng chưa đạt hiệu quả như năm ngoái Bên cạnh đó, một vấn đề nổi trội nữa làm ảnh hưởng đến lợi nhuận của chi nhánh đó là “kiểm soát đặc biệt”, có thể thấy được là nguồn “thu từ hoạt động tín dụng” cùng với nguồn “chi phí huy động vốn” đều giảm, đặc biệt là chi phí huy động vốn, giảm đến 36,65% Điều này phản ánh thực trạng không mấy khả quan của cả DAB cũng như của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, từ khi bị kiểm soát đặc biệt, chi nhánh hầu như không cho vay thêm và hoạt động huy động vốn cũng bị trì trệ, lượng khách hàng đến rút tiền tăng đột biến và tất nhiên người đến gửi tiền cũng giảm mạnh

Nói tóm lại, kết quả hoạt động kinh doanh của DAB và chi nhánh Đinh Tiên Hoàng trong 3 năm vừa qua là không tốt, bắt nguồn từ nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan của ngân hàng Yếu tố khách quan là thị trường vẫn còn trong tình trạng đang hồi phục, nợ xấu là một vấn đề nan giải của ngành ngân hàng đang cần thời gian giải quyết,

còn yếu tố chủ quan của ngân hàng là kinh doanh không hiệu quả bên cạnh việc đã có nhiều sai phạm trong giai đoạn trước năm 2012 dẫn đến hậu quả là ngân hàng đang phải chịu sự kiểm soát của NHNN hoặc tệ hơn là nguy cơ bị mua lại với giá 0 đồng như Ocean Bank Những cổ đông của DAB đã và đang phải chịu thiệt thòi từ kết quả trên,

họ không nhận được bất cứ điều gì trong 3 năm qua ngoài lời xin lỗi của người đứng đầu HĐQT

3.3 HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI CHI NHÁNH ĐINH

TIÊN HOÀNG

Trước hết, để một ngân hàng có thể hoạt động thì ngoài nguồn vốn chủ sở hữu bao gồm vốn điều lệ, các quỹ dự trữ và lợi nhuận chưa phân phối thì nguồn vốn huy động từ tiền gửi của các TCTD khác, từ vốn tài trợ, ủy thác đầu tư, từ việc phát hành giấy tờ có giá và từ tiền gửi của khách hàng đóng vai trò rất quan trọng Trong đó, nguồn vốn được huy động từ tiền gửi của khác hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp, chẳng hạn như tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi thanh toán hay tiền gửi có kỳ hạn…, là nhân

tố tất yếu quyết định đến sự hoạt động liên tục của một ngân hàng, lợi ích của các cổ đông và khả năng cạnh tranh của cá nhân ngân hàng đó Thật vậy, trong tổng giá trị huy động vốn của một ngân hàng thì nguồn vốn này luôn chiếm tới 70-80% Hiện nay, để huy động được nguồn vốn này thì các ngân hàng phải cạnh tranh thực sự gay gắt, vì vậy trước khi đi vào phân tích tình hình tín dụng đối với DNVVN của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng thì việc phân tích khái quát tình hình huy động vốn của DAB nói chung và tình hình huy động tiền gửi của khách hàng nói riêng tại chi nhánh Đinh Tiên Hoàng sẽ cho thấy được nguồn vốn đầu vào của chi nhánh diễn biến như thế nào để đồng thời so sánh với hoạt động tín dụng, đưa ra nhận xét toàn diện hơn về hoạt động tín dụng đối với DNNVV của chi nhánh này

Bảng 3.2: Huy động vốn của DAB và chi nhánh ĐTH giai đoạn 2013 – 2015

2015 (Trđ)

2014-2013 2015-2014

Tuyệt đối (Trđ)

Tương đối (%)

Tuyệt đối (Trđ)

Tương đối (%) DAB 67.420.536 79.953.746 - 12.533.210 18,59 - -

ĐTH 1.898.664 2.191.407 1.643.552 292.743 15,42 (547.852) (25)

Nguồn: BCTC của DAB và từ phòng kế toán của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng

Từ số liệu thống kê của bảng 3.2 cho thấy:

Trong giai đoạn từ 2013 đến 2015, giá trị huy động vốn của DAB nói chung và của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng nói riêng là không ổn định dù giai đoạn trước năm 2012, huy động vốn của toàn DAB đều tăng trưởng rất tốt

Năm 2013, nền kinh tế thế giới tuy có dấu hiệu phục hồi nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất ổn, diễn biến phức tạp khi mà các cuộc khủng hoảng tài chính và nợ công vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt Vì thế, tương tự như tình hình năm 2012, nước ta vẫn còn gánh chịu nhiều khó khăn như nguồn cầu trong nước giảm, hàng tồn kho tăng cao (đặc biệt là ngành Công nghiệp chế biến, sản xuất sắt thép), các DN hoạt động khó khăn, hơn nữa là tiếp tục có nhiều DN thông báo lỗ, giải thể, kéo theo tỷ lệ nợ xấu của hệ thống ngân hàng ở mức đáng lo ngại là 5,66% (theo NHNN), bơm tiền từ NHNN hạn chế lại Trong khi tín dụng tăng chỉ 12,5% thì huy động vẫn tăng ở mức cao hơn, là 18% so với

2012 khi mà các ngân hàng đưa ra nhiều ưu đãi hấp dẫn để tăng huy động từ dân cư và TCKT trong những tháng cuối năm, nhằm trả cho những người gửi tiền trước đó và đồng thời để cho vay với mục đích tăng tín dụng DAB cũng vậy, vẫn nằm trong dòng biến chuyển chung của toàn hệ thống

Huy động vốn của DAB đạt khoảng 67.420.536 triệu đồng, tăng 5.729.802 triệu đồng, tương đương tăng 9,29% so với 2012, đạt 90% kế hoạch (bảng 3.2), và so với huy động vốn của Ocean Bank ở thời điểm đó, chỉ tăng 4,4%, thì DAB vẫn tăng cao hơn, chứng tỏ DAB phần nào đã có vị thế hấp dẫn hơn so với Ocean Bank trong việc thu hút vốn từ nguồn tiền nhàn rỗi của dân cư và TCKT trong tình hình lúc bấy giờ là kênh đầu

tư vào ngân hàng vẫn khả quan hơn các kênh khác

Diễn biến tương tự xảy ra với chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, giá trị huy động vốn tăng khoảng 538.979 triệu đồng so với 2012, tương đương tăng 39,64% Nếu so với giá trị trung bình của khoảng 50 chi nhánh thuộc DAB là 1.348.411 triệu đồng, thì chi nhánh Đinh Tiên Hoàng huy động cao hơn khoảng 550.253 triệu đồng, cho thấy sự hiệu quả hơn về của chi nhánh trong công tác tiếp cận và phục vụ khách hàng gửi tiền

Năm 2014, kinh tế thế giới tiếp tục trong quá trình phục hồi chậm sau suy thoái toàn cầu, nhiều quốc gia duy trì chính sách nới lỏng tiền tệ để kích thích phát triển Kinh

tế Việt Nam cũng có những chuyển biến tốt như tốc độ tăng trưởng tăng 5,98% so với

2013, hoạt động của các DN được cải thiện, hàng tồn kho giảm dần Song song với tăng trưởng tín dụng khá tốt là 12,62% so với 2013, đạt tới 97% dự kiến của NHNN thì tăng trưởng huy động vốn tuy có mức tăng nhỏ hơn khoảng 2% so với năm 2013, tức chỉ tăng 16% nhưng nhìn chung là vẫn tăng trưởng khá ổn

Huy động vốn DAB đạt 79.953.746 triệu đồng, tăng 18,59% so với năm 2013 Nếu so với trung bình ngành là 15,8% thì DAB thậm chí còn tăng trưởng cao hơn, chứng

tỏ DAB đã tận dụng cơ hội nền kinh tế đang cải thiện, đồng thời với mạng lưới rộng

khắp các tỉnh thành cả nước, uy tín, thương hiệu để tạo nên sự tăng trưởng huy động vốn cho mình

Riêng chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, huy động vốn cũng tăng Cụ thể, chi nhánh này đạt 2.191.407 triệu đồng, tăng 15,42% Tuy tăng không bằng 2013 nhưng nếu so với trung bình các chi nhánh là 1.599.075 triệu đồng, thì chi nhánh này vẫn đạt giá trị cao hơn khoảng 592.332 triệu

Năm 2015, kinh tế Việt Nam được nhận xét là có những biến chuyển tích cực, đã ứng phó tốt với những thay đổi của môi trường kinh tế với kết quả tăng trưởng GDP là 6,5% Mức tăng trưởng đáng mừng này phần lớn là do tổng cầu nội địa tăng nhờ gia tăng đầu tư và tiêu dùng cá nhân Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng

thế giới tại Việt Nam nhận định: “Cầu nội địa mạnh hơn, xuất khẩu vẫn được duy trì,

cùng với lạm phát thấp và niềm tin được củng cố đã tạo cơ sở vững chắc cho tăng trưởng kinh tế trung hạn của Việt Nam Đây là thời điểm thích hợp để củng cố ổn định kinh tế

vĩ mô, tạo thêm khoảng đệm chính sách thông qua nỗ lực kiên quyết để kiềm chế sự mất cân đối tài khóa và giải quyết những vấn đề bất cập còn tồn tại của khu vực ngân hàng”

Tình hình huy động vốn của ngành ngân hàng năm 2015 cũng phù hợp với những hiện trạng của nền kinh tế, đầu tư và tiêu dùng cá nhân tăng, mặt bằng lãi suất giảm nên huy động vốn chỉ tăng 13,55% (số liệu ngày 21/12/2015) so với năm 2014, nhưng cũng

đủ để các TCTD cung cấp vốn cho nền kinh tế hoạt động ổn định

Quay trở lại với DAB, trong khoảng thời gian 7 tháng đầu năm 2015, ngân hàng huy động vốn được 82.000.000 triệu đồng, tăng 2,56%, nếu so với con số kế hoạch là 88.000.000 triệu đồng thì những tưởng như ngân hàng có thể đạt được mục tiêu trong những tháng cuối năm, nhưng đáng buồn là từ khi bị kiểm soát đặc biệt, con số 82.000.000 triệu này không những không đứng vững mà bị sụt giảm đáng kể, khách hàng lo sợ cho tài sản của mình sẽ bị ảnh hưởng nên đã đến rút tiền từ DAB và gửi sang ngân hàng khác, hậu quả là giá trị huy động vốn của DAB năm 2015 phần nhiều được

dự báo là sẽ giảm so với 2014 (do DAB chưa công bố BCTC năm 2015) Còn đối với chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, có thể nói là chi nhánh này bị tác động khá lớn bởi “kiểm soát” vì huy động vốn giảm đến 547.852 triệu đồng, tương đương 25%

Nói tóm lại, tình hình huy động vốn của DAB hay chi nhánh Đinh Tiên Hoàng

là khá ổn giai đoạn 2014 trở về trước, nhưng trong 2015 thì sụt giảm khá nhiều Và để

rõ hơn về chi tiết huy động vốn của từng phân khúc khách hàng thay đổi như thế nào thì phần tiếp theo sẽ phân tích về huy động vốn từ tiền gửi khách hàng dân cư và TCKT tại chi nhánh Đinh Tiên Hoàng nhằm làm rõ hơn tiền đề để đi đến phân tích hoạt động tín dụng đối với DNNVV của chi nhánh vì huy động vốn và cấp tín dụng luôn liên quan mật thiết với nhau

Bảng 3.3: Giá trị huy động vốn từ tiền gửi khách hàng dân cư và TCKT tại chi nhánh Đinh Tiên Hoàng

g (%)

Giá trị (Trđ)

Tỷ trọn

g (%)

Giá trị (Trđ)

Tỷ trọng (%)

Tuyệt đối (Trđ)

Tươn

g đối (%)

Tuyệt đối (Trđ)

Tươn

g đối (%)

Nguồn: Phòng kế toán chi nhánh Đinh Tiên Hoàng

Như đã nói ở trên, huy động vốn từ tiền gửi dân cư và TCKT hay nói cách khác

là từ khác hàng cá nhân và DN luôn chiếm một tỷ trọng rất lớn trong tổng giá trị huy động vốn của một ngân hàng

Ở chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, lượng vốn chủ yếu là đến từ dân cư, nguồn này

có tỷ trọng tới hơn 85% Nguồn vốn huy động từ cá nhân năm 2014 tăng 311.234 triệu đồng, tương đương 18,79%, từ DN lại giảm 18.491 triệu đồng, tức giảm 7,64% so với năm 2013 Năm 2015, huy động khách hàng cá nhân giảm đáng kể trong khi nguồn từ khách hàng DN lại không giảm mà tăng ít, khoảng 2,3% Tình trạng này cho thấy đối tượng khách hàng DN có tâm lý vững vàng hơn khách hàng cá nhân khi đối mặt với biến cố lớn của DAB trong năm 2015, trong khi khách hàng cá nhân ồ ạt rút vốn ra khỏi ngân hàng thì các DN tin tưởng vào một tương lai tốt hơn sẽ đến với DAB

Tuy nhiên, chính sách của DAB trong những năm qua là chú trọng vào việc khai thác nguồn vốn từ dân cư, được công bố trong các bản cáo bạch hằng năm Hơn nữa, sự chênh lệch lớn giữa nguồn huy động từ hai đối tượng khách hàng này cũng là hiển nhiên

vì các “khách hàng cá nhân” là những người thường có xu hướng lựa chọn kênh đầu tư

an toàn và dễ dàng là gửi tiền vào ngân hàng, điển hình nhất là gửi tiết kiệm, khi mà họ

bị hạn chế về mặt trình độ, thời gian và vốn để có thể đầu tư vào kênh khác Tổ chức kinh tế, nói cách khác là các DN, phải liên tục luân chuyển nguồn vốn để đáp ứng cho hoạt động kinh doanh được ổn định, hơn nữa, DN là tổ chức mà ở đó sẽ có những nhóm người có trình độ và thời gian nhất định để nghiên cứu, đầu tư vào các kênh đầu tư khác

có thể đem lại lợi ích cao hơn, mặc dù có thể rủi ro hơn là việc đem tiền gửi vào ngân hàng Vì vậy, cơ cấu vốn như vậy tồn tại ở hầu hết các NHTM, điều quan trọng là với

cơ cấu này, ngân hàng phải sử dụng như thế nào cho hiệu quả để đem lại lợi nhuận cho mình Có thể nói, nguồn vốn huy động từ khách hàng là nguồn đầu vào của một ngân hàng, nguồn vốn này phải được sử dụng để cấp tín dụng, chính là hoạt động tìn kiếm đầu ra cho vốn, mang lại lợi nhuận cho ngân hàng, duy trì cho ngân hàng hoạt động liên tục Đối với chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, một nơi đa phần cấp tín dụng cho DNVVN, hoạt động này còn mang ý nghĩa quan trọng hơn hết

3.4 HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI CHI

NHÁNH ĐINH TIÊN HOÀNG

3.4.1 Doanh số cho vay và doanh số thu nợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong hoạt động tín dụng đối với DNNVV của chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, ngoài những hoạt động như bảo lãnh, bao thanh toán, thấu chi hay cho thuê tài chính thì hoạt động cho vay được xem là hoạt động chủ chốt nhất, chiếm hơn 90% dư nợ tín dụng của chi nhánh Vì vậy phân tích về tình hình doanh số cho vay và thu nợ của DNNVV dưới đây sẽ làm rõ hơn về thực trạng tín dụng đối với phân khúc khách hàng này

Bảng 3.4: Doanh số cho vay đối với DNVVN tại CN-ĐTH giai đoạn 2013-2015

Giá trị (Trđ)

Tỷ trọng (%)

Giá trị (Trđ)

Tỷ trọng (%)

Tuyệt đối (Trđ)

Tương đối (%)

Tuyệt đối (Trđ)

Tương đối (%) Ngắn

Nguồn: Phòng tín dụng chi nhánh Đinh Tiên Hoàng

Bảng 3.4 cho thấy doanh số cho vay ngắn hạn đối với DNVVN chiếm tỷ trọng lớn nhất, luôn hơn 90%, trong khi cho vay trung và dài hạn chiếm ít hơn khá nhiều Đặc