phân tích vội vàng và lưu biệt khi xuất dương

Tác phẩm : Vội vàng Đề bài: Anh/ chị hãy phân tích cảm nhận về khổ thơ sau: “Ta muốn ôm Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn; Ta muốn riết mây đưa và gió lượn, Ta muốn say cánh bướm với tình

Họ và tên SV: Đặng Thị Yến

Đề cương ôn tập môn Ngữ Văn lớp 11

Phần nghị luận văn học:

I. Tác phẩm : Vội vàng

Đề bài: Anh/ chị hãy phân tích (cảm nhận) về khổ thơ sau:

“Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng, Cho chuếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng,

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

– Hỡi xuân hồng! Ta muốn cắn vào ngươi!”

Bài làm

Xuân Diệu là nhà thơ của tình yêu và lòng yêu đời tha thiết Cái “say đắm đuối” và “non xanh” mơn mởn để hòa vào nhau thành những bản tình ca réo rắt

Đó không chỉ đơn giản là tình ca của tình yêu mà còn là khúc hát giao hòa của con người và thiên nhiên, cuộc sống “Vội vàng”, mà đặc biệt là những câu cuối bài, bằng bút pháp sôi nổi và đầy biến họa đã thể hiện rõ cái chất mãnh liệt, nồng nàn rất riêng của Xuân Diệu:

“Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng,

Cho chuếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng,

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

– Hỡi xuân hồng! Ta muốn cắn vào ngươi!”

Mở đầu khúc thơ cuối là câu thơ ba chữ được tách riêng ra đặt giữa

khổ thơ Sau khi đã chứng minh được “vội vàng” là quan niệm sống đúng đắn, tích cực “Ta muốn ôm” chỉ có ba chữ đúng ở giữa khổ thơ đã phát

huy hiệu quả nghệ thuật độc đáo Tác giả đưa ra một hình ảnh một cái tôi đầy ham hố đang đứng giữa trần gian dang rộng vòng tay để ôm cho hết những vẻ đẹp quyến rũ của trần thế vào trong lòng ham sống vô biên của mình Dòng thơ này cũng chấm dứt những dòng kẻ đầy vị chia phôi buồn điệp điệp để bắt đầu cháy lên ngọn lửa ham muốn của nhân vật trữ tình Câu thơ làm nổi bật lên hình ảnh một cái tôi ham hố đang dang rộng cánh tay ôm hết, ôm khắp, ôm trọn tất cả sự sống mơn mởn non tơ đang bày ra trước mắt.Ở đây Xuân Diệu đã đột ngột chuyển đổi đại từ nhân xưng một

cách tinh tế và vô cùng khéo léo Đại từ nhân xưng “tôi” bất ngờ chuyển hóa thành “ta” Cách xưng hô phần đầu của tác phẩm là “tôi” ở đây là

“ta” thi sĩ xưng “ta” hướng tới đồng cảm đồng tình của mọi người hướng

tới tiếng nói chung Trước sự sống rộng lớn bao la của vũ trụ, thi sĩ cần

xưng “ta” chăng? Hay ở đây thi sĩ đang nói lên khát vọng của bao người,

hối thúc, lay tỉnh bao người hãy sống mãnh liệt, hãy sống tận độ trong

từng phút giây cho nên phải xưng “ta”? Điệp ngữ “Ta muốn” còn lặp đi

lặp lại với mật độ dày đặc ở những câu tiếp theo Khát khao tận hưởng cuộc sống non tơ đang trào dâng mãnh liệt ngày càng nồng nàn và cháy bỏng hơn trong trái tim yêu đời đến tham lam của Xuân Diệu Tác giả sử dụng hiệu quả nghệ thuật điệp cấu trúc, điệp câu, điệp ngữ, điệp từ tạo nên một dòng cảm xúc đầy mãnh liệt, những động thái và cảm xúc theo chiều tăng tiến động thái yêu đương càng lúc càng mãnh liệt

Không chỉ dừng lại ở đó Xuân Diệu tiếp tục sử dụng hàng loạt động từ mạnh theo trình tự tăng tiến lần lượt xuất hiện trong các dòng

thơ: “ôm”, “ riết”, “say”, “thâu”, “cắn” là biểu hiện của tình yêu ngày càng say đắm mãnh liệt “Ôm” trọn khắp, “riết” thật chặt, “say” sưa mê đắm và đỉnh điểm là “cắn” Xuân Diệu đã tận hưởng thiên nhiên như tận

hưởng ái tính Vì mới bắt đầu nên cái gì cũng non xanh, tất cả đều mang

một dáng vẻ hồn nhiên, ngây thơ và trữ tình: “ mây đưa, gió lượn”, “cánh

bướm với tình yêu”…Cảnh vật không quá đạm những cũng không hề

trầm tĩnh, “mây đưa, bướm lượn” những chuyển động nhẹ nhàng Xuân

Diệu luôn sợ cái bình yên tẻ nhạt bởi nó gợi nỗi cô đơn ẩn náu trong nhà

thơ Ông cũng sợ cái gì quá mạnh mẽ sẽ phá vỡ “thiên đường trần thế”

của ông Đúng như người ta nói “ thơ Xuân Diệu mà không có tình yêu

thì không phải thơ của Xuân Diệu” và như thế “cánh bướm tình yêu” khẽ

khàng xuât hiện và se duyên cho Xuân Diệu với cuộc sống Hình ảnh

“thâu trong một cái hôn nhiều” rất Tây Đi liền đó là câu thơ thừa thãi liên từ “và”: “Và non nước, và cây, và cỏ rạng” Chính sự lặp lại có vẻ

như thừa thãi ấy lại là một sáng tạo rất hiện đại của Xuân Diệu Sự lặp lại

liên tiếp liên từ “và” trong một dòng thơ đã truyền đến người đọc một

cảm xúc hăm hở cuồng nhiệt của một gã si tình trước tình nhân đắm đuối Nếu đặt câu này vào văn học trung đại thì không chấp nhận được, nhưng

nó thể hiện một cách sống tích cực hãy sống vội vàng để tận hưởng cuộc sống tươi đẹp, để biết quý trọng khoảnh khắc quý giá của cuộc đời tuổi trẻ mà tận hưởng cũng có nghĩa là cống hiến cho cuộc đời Đồng thời mọi người sẽ biết trân trọng hạnh phúc mình đang có, cuộc sống mình đang sống và biết nhân lên hạnh phúc trong đời

Luôn là như thế , vẫn luôn là một Xuân Diệu tận hưởng sự sống

mơn mởn như tận hưởng ái tình và phải đạt đến độ “no nê”, “đã đầy”,

“chếnh choáng” Nghĩa là phải thỏa thuê, ngây ngất, mê đi, lịm đi:

“Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng,

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;”

Xuân Diệu hiện ra đúng là một gã si tình chếnh choáng men say Hàng

loạt điệp từ “cho” liên tiếp lặp lại dồn đầy cảm xúc yêu đương cuồng

nhiệt, mãnh liệt đến vô biên Lời yêu cháy bỏng không thể kìm nén trong lòng, thì thầm trong trái tim mà vang lên thành lời đối thoại dõng dạc,

trực tiếp: “ - Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!” Đọc câu thơ, ta

tưởng như thi sĩ đang muốn hét to lên để cả đất trời, vũ trụ hiểu được

niềm yêu cuồng nhiệt của mình “Ôm, riết, say, thâu” chưa đủ “no nê, đã

đầy, chếnh choáng” vẫn chưa thỏa mà phải “cắn” vào “xuân hồng”, phải

tận hưởng bằng cả tâm hồn, bằng cả trái tim đắp đuối, ham hố mới thỏa

niềm khát khao Chỉ bằng một từ “cắn” Xuân Diệu đã in đậm dấu ấn

riêng của mình ở bài thơ Say đắm thiên nhiên, cảnh trời, Xuân Diệu muốn tận hưởng thiên nhiên và sự sống Dĩ nhiên, với một trái tim xanh non biếc rờn, thiên nhiên và sự sống mà Xuân Diệu khát khao phải là thiên nhiên giữa thời tươi, phải là sự sống mới bắt đầu mơn mởn, phải là

“xuân hồng” căng mọng, quyến rũ Điều ấy có nghĩa là Xuân Diệu tham

lam, ham hố tận hưởng tất cả những gì ngon nhất, đẹp nhất của sự sống Nàng xuân mà Xuân Diệu đắm đuối hết sức thanh tân quyến rũ, rạo rực xuân sắc, đắm đuối xuân tình Đến với thiên nhiên, đến với mùa xuân như đến với người tình tuyệt vời của mình, thi sĩ tình tự với thiên nhiên, ái ân cùng sự sống Ở đây, dường như có để biều đạt niềm yêu đời cuồng nhiệt

vô biên của mình, Xuân Diệu đã dùng đến yếu tố phi lí, phi hiện thực

Cũng chính vì thế mà câu thơ: “ - Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào

ngươi!” trở thành một trong những vần thơ độc đáo, táo bạo nhất trong

thơ hiện đại Cùng với “Tháng Giêng ngon như một cặp môi gần”, Xuân

Diệu đã làm cả một cuộc cách mạng lớn trong thi ca để trở thành nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới

“Với những nguồn cảm hứng mới, yêu đương và tuổi xuân, dù lúc

vui hay lúc buồn, Xuân Diệu cũng ru thanh niên bằng giọng yêu đời, thấm thía” Và khúc thơ cuối trong “Vội vàng” là một trong những khúc

thơ tiêu biểu trong giọng thơ yêu đời nhất Đọc đoạn thơ, ta như nghe thấy giọng nói, hơi thở, nhịp đập sôi nổi bồng bột trong trái tim thi sĩ Qua bài thơ “Vội vàng”, ta thấy được phần nào cái nhịp sống vội vàng, niềm say mê cuộc đời mãnh liệt của Xuân Diệu Đồng thời, ta còn thấy

được một thông điệp vô cùng ý nghĩa, sâu sắc của Xuân Diệu: Hãy sống

vội vàng, sống hết mình trong những khoảnh khắc tuyệt đẹp nhưng lại mong manh của tuổi thanh xuân bởi thời gian trôi đi sẽ kéo theo mùa xuân và tuổi trẻ, cả những ước mơ, khát vọng.

ĐỀ BÀI: HÃY PHÂN TÍCH KHỔ THƠ SAU:

“ Xuân đương tới…

……ngả chiều hôm”

(Vội Vàng – Xuân Diệu)

MỞ BÀI

Xuân Diệu là nhà thơ của tình yêu và tuổi trẻ Ông được mệnh danh là “ông hoàng của thi ca tình yêu” Trước cách mạng, với hai tập “Thơ Thơ” và “Gửi hương cho gió”, Xuân Diệu đã chính thức trờ thành “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh) Bài thơ “Vội Vàng” nằm trong tập “Thơ Thơ” là bài thơ rất tiêu biểu cho phong cách thơ tình yêu của Xuân Diệu viết về mùa xuân, tuổi trẻ Đoạn thơ ta sắp phân tích sau đây là đoạn thơ thể hiện quan niệm nhân sinh của Xuân Diệu về thời gian và tuổi trẻ và niềm khao khát được sống mãnh liệt, sống có ý nghĩa, sống hết mình với mùa xuân tuổi trẻ, thời gian cuộc đời:

“Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua

… Mau đi thôi ! mùa chưa ngả chiều hôm”

II THÂN BÀI

1 Khái quát:

Bài thơ “Vội Vàng” nằm trong tập “Thơ Thơ”, xuất bản năm 1938 là bài thơ tiêu biểu của tập thơ nói riêng, của hồn thơ Xuân Diệu nói chung “Vội vàng” là một trong những bài thơ tiêu biểu của Xuân Diệu Bài thơ thể hiện tập trung sở

trường của Xuân Diệu trong việc bộc lộ cái tôi và cách cảm nhận thiên nhiên, sự sống Cả bài thơ thể hiện một nhân sinh quan mang ý nghĩa nhân bản sâu sắc Đoạn thơ nằm ở phần giữa của bài thơ “Vội vàng” Ở đoạn này thi sĩ tập trung thể hiện quan niệm về thời gian Thời gian trong thi ca trung đại là “thời gian tuần hoàn”, nghĩa là thời gian được hình dung như một vòng tròn liên tục tái diễn, hết một vòng lại quay về điểm xuất phát, cứ trở đi rồi trở lại mãi mãi Mà

đã là vòng tuần hoàn thì thời khắc, thời đoạn có ra đi thì cũng quay trở về Quan niệm “thời gian tuần hoàn” xuất phát từ cái nhìn tĩnh có phần siêu hình, lấy sinh mệnh vũ trụ để làm thước đo thời gian Cách thức trình bày của Xuân Diệu là

“chống đối”, “tranh cãi” lại quan niệm xưa; đồng thời bộc bạch quan niệm của mình bằng một cảm xúc sôi nổi cuồng nhiệt, nghĩa là một dạng ý thức triết học

đã thấm nhuần cảm xúc Đoạn thơ với giọng tranh luận, biện bác, nhịp điệu sôi nổi, khẩn trương và những câu thơ đầy mĩ cảm về cảnh sắc thiên nhiên đã chứa đựng cảm nhận về thời gian của thi sĩ Xuân Diệu đã phủ định trực tiếp quan niệm “thời gian tuần hoàn” bằng một câu thật dứt khoát: “Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn”

Như vậy, Xuân Diệu lựa chọn cho mình một quan niệm khác “thời gian tuyến tính” Nghĩa là thời gian được hình dung như một dòng chảy xuôi chiều, một đi không trở lại Vì thế mỗi khoảnh khắc trôi qua là mất đi vĩnh viễn Cho nên tâm trạng nhân vật trữ tình mới có thoáng nỗi buồn và nỗi hoài nghi

2 Nội dung cần phân tích, cảm nhận:

a Xuân Diệu quan niệm “thời gian tuyến tính” xuất phát từ cái nhìn động:

“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già”

Con người thời trung đại hình như yên trí với quan niệm thời gian tuần hoàn với cái chu kỳ bốn mùa, cũng như cái chu kì ba vạn sáu ngàn ngày của kiếp người Xuân Diệu nhìn cuộc đời bằng con mắt xanh non biếc rờn nhưng cũng không tránh khỏi những hoài nghi, mất mát Điều thi sĩ sợ nhất là tuổi trẻ qua đi, tuổi già mau tới bởi thời gian là tuyến tính nên thời gian như một dòng chảy mà mỗi một khoảnh khắc qua là mất đi vĩnh viễn Cách dùng cặp từ đối lập trong hai câu thơ “Tới – qua”, “non – già” đã cho người đọc thấy được sự cảm nhận rất đỗi tinh tế của thi nhân về bước đi của thời gian Thời gian như dòng chảy không ngừng nghỉ Cái ta đang có cũng là cái ta đang mất, trong hiện tại đã có quá khứ và hé mở tương lai

b Xuân Diệu lấy sinh mệnh cá thể của mình làm thước đo thời gian Tức là lấy quỹ thời gian hữu hạn của cuộc đời mình ( sinh mệnh cá thể ) ra để đo đếm thời gian trong vũ trụ Thậm chí thi sĩ lấy quãng ngắn nhất, giàu ý nghĩa nhất trong sinh mệnh của con người là tuổi trẻ để làm thước đo:

“Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật Không cho dài tuổi trẻ của nhân gian Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời ” Chữ “Xuân” được điệp đi điệp lại cả năm đến sáu lần (trong ba câu đầu đã có tới năm lần) “Xuân” ấy vừa là xuân của đất trời vừa là “xuân” của cuộc đời, của tuổi trẻ Mỗi lần nhắc lại là mỗi lần ta bắt gặp cái ngậm ngùi của thi nhân Xuân của thiên nhiên thì còn mãi mà “xuân” của đời người đã “hết” thì “tôi cũng mất” Dù lòng yêu có “rộng” đến bao nhiêu thì “lượng trời” vẫn cứ chật Nên “tuổi trẻ nhân gian” không thể “dài” thêm mãi Ở đây, hệ thống từ ngữ, hình ảnh được đặt trong thế tương phản đối lập cao độ (tới – qua, non –già, rộng – chật, xuân tuần hoàn, - tuổi trẻ chẳng hai lần, còn – chẳng còn) để làm nổi bật tâm trạng nuối tiếc thời gian, cuộc đời Vũ trụ có thể vĩnh viễn, mùa xuân rồi cũng tuần hoàn nhưng tuổi xuân của con người chỉ có một lần, đã qua là qua mãi Cho nên Xuân Diệu đã nồng nhiệt phủ định:

“Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn, Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại !”

Thước đo thời gian của thi sĩ là tuổi trẻ Tuổi trẻ một đi không trở lại “chẳng hai lần thắm lại” thì làm chi có sự tuần hoàn ! Trong cái mênh mông của đất trời, cái vô tận của thời gian, sự có mặt của con người thật là ngắn ngủi, hữu hạn Nghĩ về tính hạn chế của kiếp người, Xuân Diệu đã đem đến một nỗi ngậm ngùi thật mới mẻ:

“Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời”

Đọc hai câu thơ, ta cảm nghe rất rõ tiếng thở dài bất lực của thi nhân Ta nghe

rõ cả cái bâng khuâng, nuối tiếc của nhà thơ phả vào đất trời Dường như trước mắt người đọc là cả một trời tiếc nuối Tâm trạng ấy của Xuân Diệu ta cũng bắt gặp trong bài thơ “Giục giã”:

“Đời trôi chảy lòng ta không vĩnh viễn Vừa xịch gối chăn mộng vàng tan biến Dung nhan xê động sắc đẹp tan tành Vàng son đang lộng lẫy buổi chiều xanh Vừa ngoảnh lại cả lầu chiều đã vỡ”

Phải chăng vì quá yêu mến tuổi trẻ mà từ sự nuối tiếc ấy, thi nhân đã “thức nhọn giác quan” để sống “toàn tâm, toàn ý, sống toàn hồn” mà “say”, “thâu”, “hôn”,

“cắn” cho kỳ hết những hương nồng của tuổi trẻ ?

c Cảm nhận về thời gian của Xuân Diệu là cảm nhận đầy tính mất mát Mỗi khoảnh khắc trôi qua là một sự mất mát lớn lao Sự tàn phai không chỉ đến

“khắp sông núi” mà còn ở từng cá thể Và thời gian trôi đi sẽ khiến cho cái nhan sắc thiên nhiên diệu kỳ này bước vào độ tàn phai Một sự tàn phai không thể nào tránh khỏi:

“Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt”

Đây là hai câu thơ thể hiển rất rõ cách cảm nhận tinh vi về thời gian của Xuân Diệu Cảm nhận ấy không chỉ bằng thị giác mà còn cảm nhận bằng cả khứu giác

“mùi tháng năm”, cả vị giác “vị chia phôi” Mỗi khoảnh khắc đang rời bỏ hiện tại để trở thành quá khứ được hình dung như một cuộc chia lìa Khoảnh khắc nào cũng là một chia lìa, một mất mát Và dòng thời gian được nhìn như một chuỗi vô tận của những mất mát, chia phôi Cho nên, thời gian thẫm đẫm hương

vị của sự chia lìa Dậy lên đó đây khắp không gian là lời than thở tiễn biệt “khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt” Nó là lời thở than của vạn vật, là không gian đang tiễn biệt thời gian, mà sâu xa hơn là mỗi sự vật thời gian đang ngậm ngùi tiễn biệt một phần đời của chính nó Những phần đời của sinh mệnh cá thể đang

ra đi không thể nào cưỡng lại, nó tạo nên sự trôi chảy không ngừng, tạo nên sự phôi pha, phai tàn của từng cá thể:

“Con gió xinh thì thào trong lá biếc Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?”

Gió đùa trong lá không phải là những âm thanh của thiên nhiên tươi vui của mùa xuân, mà là lời “thì thào” về nỗi hờn giận, buồn thương Gió phải chia tay với cây lá mà bay đi; chim chóc trên cây đang ca hát rộn ràng chào xuân bỗng ngừng bặt, chẳng phải có sự đe dọa nguy hiểm nào, mà chỉ vì chúng buồn tiếc cho mùa xuân sắp trôi qua Thế là chẳng riêng gì Xuân Diệu mà cả vạn vật trong thiên nhiên cũng thức nhận về cái quy luật nghiệt ngã, cái một đi không bao giờ trở lại của thời gian ấy Có phải vậy mà Xuân Diệu đưa ra một quyết định hợp lí cho mình và cho tất cả mọi người “Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”

d Kết thúc đoạn thơ là một tiếng thốt:

“Chẳng bao giờ ôi! chẳng bao giờ nữa Mau đi thôi mùa chưa ngả chiều hôm”

Thi sĩ bỗng thốt lên lời than Tiếc nuối, lo lắng và chợt tỉnh vì "mùa chưa ngả chiều hôm", nghĩa là vẫn còn trẻ trung, chưa già Lên đường! Phải vội vàng, phải hối hả “Mau đi thôi” Câu cảm thán với cách ngắt nhịp biến hóa làm nổi bật nỗi lòng vừa lo lắng băn khoăn vừa luống cuống tiếc rẻ, bâng khuâng Thế đấy, không thể “buộc gió”, không thể “tắt nắng”, cũng không thể cầm giữ được thời gian, thì chỉ có cách thực tế nhất là chạy đua với thời gian, là phải tranh thủ sống Xưa kia, Nguyễn Trãi viết trong chùm "Thơ tiếc cảnh":

"Xuân xanh chưa dễ hai phen lại

Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên"

Những vần thơ của Nguyễn Trãi giúp ta cảm nhận sắc điệu trữ tình trong "Vội vàng" về màu thời gian, về sắc thời gian, về tuổi trẻ Cũng qua đó để hiểu thêm

về lòng ham sống đến nhiệt cuồng của nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới”

e Đánh giá chung về quan niệm thời gian:

Cách cảm nhận về thời gian như vậy xét đến cùng là xuất phát từ ý thức sâu xa

về giá trị của sự sống cá thể Mỗi khoảnh khắc trong đời mỗi người đều vô cùng quý giá, chính vì một khi đã mất đi là vĩnh viễn mất đi! Quan niệm ấy khiến cho con người biết quý từng giây phút của đời mình Và người ta biết làm cho mỗi khoảnh khắc của đời mình cần phải tràn đầy ý nghĩa Có như thế mới là biết sống Đây là cơ sở sâu xa của thái độ sống “Vội Vàng”

Rõ ràng toàn bộ quan niệm, thái độ về “thời gian tuyến tính” phải sống “Vội Vàng” cho cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng tràn đầy ý nghĩa, đã thể hiện rất tích cực, rất đáng trân trọng của tư tưởng Xuân Diệu

3 Tổng kết nghệ thuật: Sử dụng phép điệp ngữ, điệp cấu trúc; giọng điệu thơ sôi nổi nhưng không tạo được niềm vui vì không che giấu sự nuối tiếc, xót xa, hờn dỗi (nói làm chi, nếu, tiếc…); Hệ thống từ ngữ, hình ảnh được đặt trong thế tương phản đối lập cao độ Tất cả đã tạo nên một đoạn thơ hay và giàu ý nghĩa mang đậm dấu ấn Xuân Diệu

III KẾT BÀI:

Tóm lại, đoạn thơ thể hiện tâm trạng nuối tiếc thời gian và cuộc đời của một nhà thơ vốn khao khát sống, sống mãnh liệt hết mình Qua đoạn thơ, người đọc thêm trân trọng quan niệm nhân sinh mới mẻ, tích cực, cảm xúc chân thành của một tâm hồn nghệ sĩ luôn cháy bỏng niềm yêu cuộc sống Nói như Giáo Sư Nguyễn Đăng Mạnh: "Đây là tiếng nói của một tâm hồn yêu đời, yêu sống đến

cuồng nhiệt Nhưng đằng sau những tình cảm ấy, có một quan niệm nhân sinh mới mẻ chưa thấy trong thơ ca truyền thống"

II. Tác phẩm: Lưu biệt khi xuất dương

1. Tác giả

- Phan Bội Châu (1867- 1940) là lãnh tụ của các phong trào yêu nước và cách mạnh của nước ta đầu thế kỉ XX (Duy Tân, Đông Du, Việt Nam Quang phục hội)

thống hiếu học và có truyền thống yêu nước

tha, nồng cháy của ông thì còn mãi với non sông, đất nước

người chiến sĩ lại buộc ông cầm bút sáng tác để phục vụ cho công cuộc cách mạng

2. Bài thơ

Năm 1904, Phan Bội Châu cùng Tiểu La Thành thành lập Hội Duy Tân Năm 1905, theo chủ trương của Hội, Phan Bội Châu lãnh đạo phong trào Đông du và xuất dương sang Nhật Bản Trước lúc lên đường ông viết bài

thơ Xuất dương lưu biệt để giã từ bạn bè và đồng chí.

2.2 Bối cảnh lịch sử đất nước khi bài thơ ra đời

trong màn đêm đen tối: chủ quyền đã hoàn toàn mất vào tay giặc, phong trào Cần Vương thất bại, hệ tư tưởng phong kiến đã già cỗi, bất lực,… Tình hình đó đặt ra cho các nhà yêu nước một câu hỏi lớn: phải cứu nước bằng đường nào?

- Trong khi đó ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản từ nước ngoài tràn vào Việt Nam ngày càng mạnh Người ta có thể tìm thấy ở đó những gợi

ý hấp dẫn về con đường cứu nước mới…Vì thế các nhà nho yêu nước của thời đại như Phan Bội Châu say sưa dấn bước bất chấp nguy hiểm

Đề bài: Phân tích bài thơ “ Xuất dương lưu biệt” của Phan Bội Châu.

Phiên âm:

“Sinh vi nam tử yếu hi kì, Khẳng hứa càn khôn tự chuyển di.

Ư bách niên trung tu hữu ngã, Khởi thiên tải hậu cánh vô thùy.

Giang sơn tử hĩ sinh đồ nhuế, Hiền thánh liêu nhiên tụng diệc si!

Nguyện trục trường phong Đông hải khứ, Thiên trùng bạch lãng nhất tề phi.”

Dịch thơ:

“ Làm trai phải lạ ở trên đời,

Há để càn khôn tự chuyển dời.

Trong khoảng trăm năm còn có tớ, Sau này muôn thuở há không ai?

Non sông đã chết, sống thêm nhục, Hiền thánh còn đâu, học cũng hoài!

Muốn vượt bể Đông theo cánh gió, Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi.”

Bài làm

Trong tâm khảm của nhiều người dân Việt Nam, Phan Bội Châu là một nhà yêu nước nồng nàn thiết tha, một nhân vật lịch sử kiết xuất, tiêu biểu cho phong trào đấu tranh giành độc lập của dân tộc mấy chục năm đầu thế kỷ XX

Tuy không lấy văn chương làm lẽ sống, nhưng do yêu cầu của cuộc vận động cách mạng, trong hơn nửa thế kỉ cầm bút, ông đã trở thành một nghệ sĩ lớn có năng lực biểu hiện phong phú, với tấm lòng sục sôi nhiệt huyết Chính tấm lòng này đã làm cho thơ văn tuyên truyền cách mạng của Phan Bội Châu có giá trị độc đáo, chinh phục tình cảm của người đọc, khó lẫn với bất kì một áng thơ văn nào khác.Văn chương tuyên truyền mà chỉ đưa đến cho người đọc cái hiểu mà không kèm theo cái cảm thì không gia nhập được vào vương quốc của văn chương Thứ đó chỉ là văn chính trị đơn thuần Văn chương tuyên truyền cách mạng của Phan Bội Châu đã đạt được tiêu chuẩn thẩm mĩ như trên một cách