Khai thác du lịch đối với các bảo tàng quốc gia ở hà nội

LỜI CẢM ƠN Luận văn với đề tài “Khai thác du lịch đối với một số bảo tàng Quốc gia ở Hà Nội” là kết quả học tập nghiên cứu của tác giả trong thời gian tham gia khóa học cao học khóa 20

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHAI THÁC DU LỊCH ĐỐI VỚI CÁC BẢO TÀNG QUỐC GIA

Ở HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH DU LỊCH HỌC

Người thực hiện : Nguyễn Thanh Hằng

Lớp CH Du lịch khoá 3, 2005 - 2008 Người hướng dẫn : PGS.TS Nguyễn Phạm Hùng

HÀ NỘI, 2008

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Tôi xin chịu trách nhiệm trước Hội đồng Khoa học Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Học viên

Nguyễn Thanh Hằng

LỜI CẢM ƠN

Luận văn với đề tài “Khai thác du lịch đối với một số bảo tàng Quốc

gia ở Hà Nội” là kết quả học tập nghiên cứu của tác giả trong thời gian tham

gia khóa học cao học khóa 2005-2008 chuyên ngành Du lịch học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Phạm Hùng-người thầy đã trực tiếp hướng dẫn Sự tận tình chỉ bảo của thầy cùng với những định hướng chuyên môn, gợi mở những nghiên cứu của các học giả và các chuyên gia trong ngành đã giúp tác giả có điều kiện hoàn thành luận văn của mình

Tác giả cũng xin trân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các chuyên gia tại một số bảo tàng đặc biệt là Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, các doanh nghiệp du lịch, các cơ quan quản lý nhà nước…đã cung cấp thông tin,

số liệu, tài liệu cũng như giúp đỡ chuyên môn

Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô đã giảng dạy cho lớp Cao học Du lịch khóa 3 (2005-2008), xin cảm ơn gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã hết lòng giúp đỡ, động viên, tạo mọi điều kiện trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Học viên

Nguyễn Thanh Hằng

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG VÀ HỘP TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CÁC BẢO TÀNG QUỐC GIA Ở HÀ NỘI VÀ VAI TRÕ

CỦA CHÖNG TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH THỦ ĐÔError! Bookmark not defined 1.1 Vai trò và ý nghĩa của bảo tàng với hoạt động du lịchError! Bookmark not defined

1.1.1 Khái quát về ngành khoa học bảo tàng và công tác bảo tồn,

bảo tàng của Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.1.2 Chức năng và đặc trưng của bảo tàngError! Bookmark not defined

1.1.3 Vai trò và ý nghĩa của bảo tàng với hoạt động du lịchError! Bookmark not defined

1.2 Vai trò của các bảo tàng Quốc gia với hoạt động du lịch của thủ đôError! Bookmark not defined 1.2.1 Tầm quan trọng của việc xây dựng các bảo tàng Quốc giaError! Bookmark not defined

1.2.2 Sự hình thành, phát triển và vai trò của các bảo tàng Quốc

gia với hoạt động du lịch thủ đô Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC DU LỊCH TẠI MỘT SỐ

BẢO TÀNG QUỐC GIA Ở HÀ NỘIError! Bookmark not defined

2.1 Khách tham quan bảo tàng và nhu cầu của khách tham quan bảo

tàng Error! Bookmark not defined

2.2 Hiện trạng của một số bảo tàng Quốc gia tại Hà Nội và thực trạng

hoạt động khai thác du lịch Error! Bookmark not defined

2.2.1 Bảo tàng Lịch sử Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.2.2 Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.2.3 Bảo tàng Hồ Chí Minh Error! Bookmark not defined

2.2.4 Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng hoạt động khai thác du lịch tại các bảo tàng Quốc gia ở

Hà Nội Error! Bookmark not defined

2.3.1 Khả năng phục vụ du lịch của các bảo tàngError! Bookmark not defined

2.3.2 Hoạt động khai thác sản phẩm du lịch đối với một số bảo

tàng Quốc gia của một số doanh nghiệp lữ hành tại Hà NộiError! Bookmark not defined

2.3.3 Hoạt động khai thác sản phẩm du lịch đối với một số bảo

tàng Quốc gia của các cơ quan, đơn vị nhà nướcError! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU

QUẢ KHAI THÁC DU LỊCH ĐỐI VỚI CÁC BẢO

TÀNG QUỐC GIA Ở HÀ NỘIError! Bookmark not defined

3.1 Các bảo tàng Quốc gia ở Hà Nội trong chiến lược phát triển của

ngành du lịch thủ đô Error! Bookmark not defined

3.2 Định hướng hoạt động của các bảo tàng Quốc gia Hà Nội nhằm

tăng khả năng hấp dẫn khách tham quan du lịchError! Bookmark not defined

3.2.1 Cơ sở vật chất kỹ thuật Error! Bookmark not defined

3.2.2 Về chuyên môn nghiệp vụ của nhân viên bảo tàngError! Bookmark not defined

3.2.3 Khả năng phục vụ khách Error! Bookmark not defined

3.2.4 Các định hướng hoạt động khác Error! Bookmark not defined

3.3 Một giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả khai thác du lịch tại một

số bảo tàng Quốc gia ở Hà Nội Error! Bookmark not defined

3.3.1 Đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuậtError! Bookmark not defined

3.3.2 Nâng cấp, cải thiện, đổi mới việc trưng bàyError! Bookmark not defined

3.3.3 Kinh doanh bảo tàng Error! Bookmark not defined

3.3.4 Chuyên môn hoá đội ngũ hướng dẫn viên, nhân viên bảo

tàng Error! Bookmark not defined

3.3.5 Xây dựng chương trình và các hoạt động mở cho bảo tàng:Error! Bookmark not defined 3.3.6 Marketing bảo tàng Error! Bookmark not defined

3.3.7 Ứng dụng công nghệ thông tin Error! Bookmark not defined

3.3.8 Xây dựng mối quan hệ khăng khít giữa các doanh nghiệp lữ

hành và các bảo tàng Error! Bookmark not defined 3.3.9 Đối với các cơ quan quản lý Error! Bookmark not defined

3.4 Một số kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả khai thác đối với các

bảo tàng Quốc gia tại Hà Nội Error! Bookmark not defined 3.4.1 Kiến nghị chung Error! Bookmark not defined

3.4.2 Kiến nghị cụ thể tới các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh

vực du lịch Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 6 PHỤ LỤC

CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

UNESCO : Tổ chức Văn hoá Khoa học và Giáo dục của Liên hiệp quốc ICOM : Hội đồng Bảo tàng Quốc tế

BTLSVN : Bảo tàng Lịch sử Việt Nam

BTDTHVN : Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

ASEMUS : Tổ chức Bảo tàng Á-Âu -trụ sở chính đặt tại Thụy Điển

Bộ VH-TT&DL : Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch

MICE : Một loại hình du lịch kết hợp: hội nghị, hội thảo, sự

kiện…(Meeting, Incentive, Conference, Events)

DANH MỤC BẢNG, HÌNH ẢNH VÀ HỘP TÀI

LIỆU THAM KHẢO Bảng:

Bảng 1.1: Số lượng bảo tàng có trên cả nước (Năm 2007)Error! Bookmark not defined

Bảng 1.2 : Một số Bảo tàng-Khu di tích tại Hà Nội phục vụ

khách du lịch Error! Bookmark not defined

Bảng 1.3: Các Bảo tàng Quốc gia tại Hà NộiError! Bookmark not defined

Bảng 2.1: Những vấn đề chính du khách quan tâm khi đến bảo

tàng Error! Bookmark not defined

Bảng 2.2: Lượng khách tại một số Bảo tàng Quốc gia tại Hà Nội

(Năm 2004) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Lượng khách tại một số Bảo tàng Quốc gia tại Hà Nội

(Năm 2005) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.4: Lượng khách tại một số Bảo tàng Quốc gia tại Hà Nội

(Năm 2006) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.5 : Lượng khách tại một số Bảo tàng Quốc gia tại Hà Nội

(Năm 2007) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6: Tổng kết kết quả trưng bày lưu động của Bảo tàng

Lịch sử Việt Nam Error! Bookmark not defined

Bảng 2.7: Hệ thống hiện vật tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt NamError! Bookmark not defined

Bảng 2.8: Một số nguyên nhân chính khiên bảo tàng chưa thực

sự là điểm đến của khách du lịchError! Bookmark not defined

Bảng 2.9: Tổng kết số lượng các bảo tàng được các doanh

nghiệp du lịch lựa chọn xây dựng tourError! Bookmark not defined

Bảng 2.10: Tổng kết ý kiến của các doanh nghiệp lữ hành về hiệu

quả của việc khai thác du lịch tại một số bảo tàngError! Bookmark not defined

Hình ảnh:

Hình 2.1 Một buổi tập huấn do chuyên gia Bỉ trực tiếp giảng dạyError! Bookmark not defined

Hình 2.2 Tiếp đón các đoàn khách nước ngoài đến làm việc, trao

đổi kinh nghiệm Error! Bookmark not defined

Hình 2.3 Gian trưng bày chủ đề 2 Error! Bookmark not defined

Hình 2.4 Gian tưởng niệm chủ tịch Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined

Hình 2.5 Phòng chiếu phim Error! Bookmark not defined

Hình 2.6 Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Error! Bookmark not defined

Hình 2.7 Các hiện vật tại Bảo tàng Error! Bookmark not defined

Hình 2.8 Hoạt động bảo tàng ban đêm Error! Bookmark not defined

Hộp tài liệu tham khảo:

Bài tham khảo 1: Lớp tập huấn "Thuyết minh bảo tàng phục vụ khách du

lịch" tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam do Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Vụ Lữ hành, Tổng

cục Du lịch Việt Nam tổ chức.Error! Bookmark not defined

Bài tham khảo 2: Một số chương trình tham khảo của Bảo tàng Dân tộc

học: Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Thời gian qua, một số bảo tàng của Việt Nam đã là điểm đến quen thuộc trong các chương trình thăm quan của du khách như Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Dân tộc học…Bảo tàng luôn được coi là một địa chỉ không thể thiếu trong chương trình du lịch truyền thống, đặc biệt các chương trình du lịch văn hoá, lịch sử Đây là nơi hội tụ, tập trung và thể hiện trực quan nhất các di tích, hiện vật, sự kiện lịch sử và văn hoá của địa phương, của một hoặc nhiều dân tộc trong một quốc gia trên thế giới Chính vì đặc điểm trên, bảo tàng luôn là điểm đến yêu thích của khách du lịch và không thể thiếu trong chương trình

Nhiều bảo tàng đã trở thành điểm đến hấp dẫn được nhiều doanh nghiệp lữ hành lựa chọn đưa vào chương trình tour chào bán, thu hút khách Lượng khách du lịch đến với bảo tàng ngày càng tăng Tuy nhiên, cũng có nhiều bảo tàng chưa có sự gắn kết với các doanh nghiệp lữ hành và chưa thực

sự hấp dẫn khách du lịch.Thậm chí, nhiều bảo tàng trước đây thu hút được khách du lịch nhưng hiện nay, lượng khách đến lại giảm dần

Mục tiêu của đề tài nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của một số bảo tàng ở thành phố Hà Nội, gắn kết giữa bảo tàng với hoạt động du lịch, tạo mối gắn kết chặt chẽ với các doanh nghiệp lữ hành, khai thác các yếu tố hấp dẫn của bảo tàng cho hoạt động du lịch

2 Mục đích nghiên cứu

-Triển khai các biện pháp gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa bảo tàng với hoạt động du lịch, đặc biệt với các doanh nghiệp lữ hành để tăng cường thu hút khách du lịch đến bảo tàng, nâng cao hiệu quả hoạt động thu hút khách

của bảo tàng, góp phần giới thiệu văn hoá Việt Nam, tái đầu tư cơ sở vật chất

và dịch vụ của bảo tàng

- Tăng cường thu hút khách du lịch đến các bảo tàng ở thành phố Hà Nội, đặc biệt là các bảo tàng Quốc gia, biến bảo tàng trở thành một trong những điểm đến thông dụng và hấp dẫn khách du lịch

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Luận văn chủ yếu nghiên cứu tình hình khai thác du lịch tại một số bảo tàng Quốc gia: Bảo tàng Dân tộc học, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Bảo tàng

Mỹ thuật, Bảo tàng Hồ Chí Minh, một số doanh nghiệp lữ hành quốc tế trên địa bàn thành phố Hà Nội (Hà Nội trước thời gian mở rộng địa giới hành chính 1/8/2008)

Về thời gian: Đề tài nghiên cứu, điều tra, khảo sát và sử dụng số liệu

trong thời gian từ năm 2004 đến năm 2008 Thông qua phân tích cụ thể những khảo sát thực hiện trong thời gian này, đề tài đã chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu, những khó khăn, hạn chế còn tồn tại ở các bảo tàng, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch, cơ quan quản lý nhà nước, từ đó đưa ra những gợi

ý cho những giải pháp nhằm tăng lượng khách du lịch đến Hà Nội trong những năm tới Các nghiên cứu này là tư liệu quan trọng cho việc hoàn thành luận văn

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài đã được thực hiện dựa trên cơ sở kết hợp nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn Đồng thời sử dụng một số phương pháp cụ thể sau:

- Phương pháp khảo sát thực tế

- Phương pháp thống kê, phân tích

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp điều tra bảng hỏi

5 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Như đã đề cập, lịch sử và văn hoá của một đất nước có sức lôi cuốn mạnh mẽ đối với khách du lịch Mà lịch sử hào hùng, nền văn hoá rực rỡ của đất nước đều được thể hiện thông qua hệ thống bảo tàng, đặc biệt là các bảo tàng Quốc gia Tuy đã được khai thác và có được những phát triển đáng kể nhưng hoạt động du lịch tại các bảo tàng này vẫn chưa đạt được kết quả tốt nhất Từ những yêu cầu nói trên, thời gian qua, nhiều công trình nghiên cứu,

đề tài khoa học đã đề cập đến vấn đề này Qua tìm hiểu tài liệu, tác giả nhận thấy hầu hết một số công trình đề cập đến một hoặc hai bảo tàng cụ thể và khả

năng thu hút khách du lịch của bảo tàng đó như: “ Khai thác những yếu tố hấp

dẫn của một số bảo tàng ở Hà Nội phục vụ hoạt động du lịch”, “Nâng cao khả năng thu hút khách du lịch tại Bảo tàng Dân tộc học Hà Nội”, “Vai trò của bảo tàng với các tour du lịch nội thành (city tour) Hà Nội” Hầu hết

những đề tài này hoặc chỉ tập trung nghiên cứu về bảo tàng, đứng trên phương diện của bảo tàng để làm du lịch, hoặc chỉ đề cập đến một vài lĩnh vực cụ thể của bảo tàng trong việc thu hút khách nói chung

Ngày 8/11/2007, tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Hội nghị giữa bảo tàng và các hãng lữ hành được tổ chức dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh, Cục Di sản, Cục xúc tiến, Sở Du lịch và các doanh nghiệp lữ hành…đã diễn ra Hội nghị đã đưa ra một số ý kiến xác đáng cho những hoạt động cụ thể kết hợp giữa các doanh nghiệp du lịch và một số bảo tàng tại Hà Nội

Ngày 23/4/2008, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với Ban Quản lý khu di

tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch tổ chức Hội thảo Hợp tác giữa

ngành du lịch với các bảo tàng, khu di tích lịch sử tại Hà Nội nhằm đẩy mạnh

mối quan hệ giữa hoạt động của bảo tàng, di tích lịch sử với các hãng lữ hành

Hội thảo cho rằng tại các bảo tàng chưa có các hoạt động phong phú, dịch vụ còn đơn điệu, thông tin đưa đến cho các doanh nghiệp du lịch chưa đầy đủ gây khó khăn cho công tác thiết kế các chương trình tour…Từ đó đưa ra ra các biện pháp hữu hiệu để cải thiện tình hình trên

Ngày 10-11/11/2003, được phép của Bộ Văn hóa-Thông tin, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam và Bảo tàng Quốc gia Trung ương lịch sử đương đại

Nga cùng phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học thực tiễn với đề tài: “Bảo tàng

góp phần hoàn thiện nhân cách con người” Hội thảo đã nhận được 54 tham

luận của các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu, khách tham quan Một số ý kiến tập trung vào việc đổi mới công tác trưng bày của bảo tàng để thu hút đông đảo khách tham quan đến với bảo tàng, bảo tàng với hoạt động tuyên truyền và hợp tác quốc tế

Ngoài ra, một số bài báo chuyên ngành cũng đề cập đến vấn đề này

như: Hợp tác phát triển Du lịch -Bảo tàng của Hải Lê, Tăng cường liên kết

giữa du lịch và bảo tàng của Thảo Phương-Tạp chí du lịch Việt Nam, số

5/2008; Chuyên nghiệp hóa hoạt động du lịch tại bảo tàng, Báo Lao Động số

137 ngày 18/6/2008…

6 Ý tưởng mới: Bằng quá trình tìm hiểu, phân tích tài liệu, điều tra,

khảo sát thực tế và kế thừa kết quả của những tài liệu trên, luận văn đã đề cập đến sự liên kết giữa du lịch và bảo tàng ở nhiều khía cạnh khác nhau: những mong muốn, nhu cầu thiết thực của du khách tham quan bảo tàng, hiện trạng

và khả năng đáp ứng của bảo tàng cho hoạt động du lịch, khả năng khai thác bảo tàng của các doanh nghiệp lữ hành cho hoạt động du lịch, thực trạng và những chính sách, định hướng của cơ quan quản lý nhà nước cho sự liên kết này trong tương lai Từ đó, đề tài đưa ra một số gợi ý cho những giải pháp, kiến nghị cụ thể đến từng lĩnh vực liên quan