ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN ĐẠI HỌC BATANGAS Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Cộng hòa Philippin NGUYỄN THÙY LINH LÒNG TỪ BI, BÁC ÁI TRONG TÁC PHẨM TUYỂN CHỌN CỦA THÍCH NHẤT HẠNH GẮN VỚI GIÁ
Trang 1
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN ĐẠI HỌC BATANGAS Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Cộng hòa Philippin
NGUYỄN THÙY LINH
LÒNG TỪ BI, BÁC ÁI TRONG TÁC PHẨM TUYỂN CHỌN CỦA THÍCH NHẤT HẠNH GẮN VỚI GIÁO DỤC
GIÁ TRỊ CHO SINH VIÊN VIỆT NAM
Chuyên ngành: Ngôn ngữ và Văn học Anh
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TIẾNG ANH NGÀNH NGÔN NGỮ VÀ VĂN HỌC
Thái Nguyên, 2014
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
Hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Maria Luisa A Valdez
Vào hồi giờ ngày tháng năm 2014
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Thư viện quốc gia Việt Nam;
- Trung tâm học liệu, Đại học Thái Nguyên;
- Thư viện Trung tâm Đào tạo và Phát triển quốc tế;
- Thư viện trường Đại học Batagas, Philipin
Trang 3Ngày nay, trong khi con người đang tiến những bước dài trên con đường phát triển, hướng đến xã hội tri thức, xã hội mở thì nhiều
“nguy cơ” lớn đặt ra cho toàn xã hội, trong đó sự xuống cấp về đạo đức, lối sống đang trở thành một vấn nạn toàn cầu Đáng buồn thay tình trạng đó lại diễn ra nhiều nhất trong thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên - những chủ nhân tương lai của đất nước Và Việt Nam là một trong những quốc gia đang cần gióng lên hồi chuông báo động về đạo đức, lối sống Đứng trước yêu cầu phát triển bền vững của đất nước, Việt Nam cần thiết phải xây dựng một nền tảng đạo đức mới, phù hợp với thời đại trên cơ sở kế thừa các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Ra đời ở Ấn Độ, trải qua gần 20 thế kỷ tồn tại và phát triển cùng với dân tộc, Phật giáo đã để lại những dấn ấn sâu sắc và trở thành dòng tư tưởng thực sự ăn sâu vào đạo đức, lối sống của con người Việt Nam bởi vì Đạo Phật luôn đề cao lòng từ bi, bác ái Từ khi truyền vào Việt Nam, tinh thần cứu khổ cứu nạn của đức Phật được phát huy rộng rãi ở một quốc gia bị nhiều cuộc chiến tranh tàn phá, thiên tai thường xuyên ập đến Đây là nguyên nhân quan trọng giúp cho Phật giáo gắn chặt và đồng hành cùng với dân tộc Việt Nam qua những năm dài lịch sử.Với triết lý từ, bi, hỷ xả, khuyến khích con người hướng thiện, Phật giáo đã dễ dàng đi vào lòng người, có tác dụng hoàn thiện nhân cách đạo đức, hướng con người đến lối sống vị tha, bình đẳng, bác ái Ngày nay, đạo đức, lối sống của nhiều người
bị suy thoái, nhiều biểu hiện của lối sống xa lạ, trái với thuần phong
mỹ tục trong một bộ phận cộng đồng dân cư diễn ra ngày càng phổ biến, đặc biệt là ở giới trẻ, học sinh – sinh viên.Vì vậy, trước yêu cầu phát triển của đất nước, việc xây dựng một nền tảng đạo đức - từ bi,
Trang 4bác ái, lối sống mới theo hướng nhân văn, tiến bộ và bền vững cho thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên hiện nay là rất cần thiết
Do đó, đề tài “ Lòng từ bi, bác ái trong các tác phẩm tuyển chọn của Thích Nhất Hạnh gắn với giáo dục giá trị cho sinh viên Việt Nam” được chọn để nghiên cứu
Cấu trúc của luận án bao gồm 5 chương
Trang 5CHƯƠNG I GIỚI THIỆU
BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU
Nhân loại chúng ta đã đạt được những tiến bộ vượt bậc về khoa học kỹ thuật, nhưng chưa bao giờ con người cảm thấy khốn khổ và nhiều âu lo như ngày nay Một loạt những diễn biến phức tạp của tình hình chính trị thế giới và cả mặt trái của nền công nghiệp làm cho môi trường sinh thái tự nhiên và môi trường nhân văn bị ô nhiễm trầm trọng Trong số những thách thức đó, tăng khoảng cách về thu nhập, xóa đói giảm nghèo, tham nhũng tràn lan, và các cuộc xung đột sắc tộc và tôn giáo ngày càng tăng Thêm vào đó, thiên tai và biến đổi khí hậu, tình trạng bất bình đẳng của phụ nữ, và kém hiểu biết về luật pháp, và các mối đe dọa đến tiềm năng tăng trưởng và phát triển trong tương lai của khu vực Châu Á ngày càng nhiều, và Việt Nam cũng phải chịu ảnh hưởng nhiều từ những hiểm họa đó Như vậy, trước tình hình đó, Phật giáo có vai trò quan trọng, góp phần hỗ trợ nước ta thực hiện tốt an sinh và đảm bảo công bằng xã hội
Phật giáo, ngay từ buổi đầu hình thành, đã thể hiện tinh thần cứu khổ cứu nạn cho chúng sanh Trong giáo lý của đức Phật, con người cần có lòng từ bi bác ái Đây là nhân tố chủ yếu giúp phát triển tâm
từ bi, hạnh cứu khổ, đưa đến việc định hướng cho mọi hoạt động của Phật giáo cho con người và vì con người Vì vậy, trong văn học có rất nhiều tác phẩm ra đời và phản ánh một cách chân thực những hiện tượng đó Và nhà văn phải kể đến chính là Hòa thượng Thích Nhất Hạnh người đã khai sáng, chỉ đường cho dân chúng được
Trang 6hưởng cuộc sống thanh tịnh Lòng từ bi, bác ái là những phẩm chất đáng quý cần có trong mỗi con người mà Nhất Hạnh đề cập đến trong các tác phẩm điển hình của nghiên cứu này
VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu này chủ yếu làm nổi bật lòng từ bi, bác ái được thể hiện trong các tác phẩm tiêu biểu của Thích Nhất Hạnh gắn với giáo dục giá trị cho sinh viên Việt Nam
Cụ thể, nghiên cứu này tìm câu trả lời cho các câu hỏi sau:
1 Nguồn gốc lịch sử của lòng từ bi, bác ái trong Truyền thống Phật giáo là gì?
2 Lòng từ bi, bác ái được thể hiện như thế nào trong các tác phẩm tuyển chọn của Thích Nhất Hạnh?
2.1 True Love: A Practical of Awakening the Heart và;
Trang 7PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu đi sâu vào phân tích lòng từ bi, bác ái được thể hiện trong các tác phẩm văn học điển hình của Thích Nhất Hạnh gắn với giáo dục giá trị cho sinh viên Việt Nam Đồng thời, nghiên cứu nguồn gốc lịch sử của lòng từ bi, bác ái trong truyền thống Phật giáo;
tứ tâm vô lượng; từ, bi, hỷ xả được xem như là bản chất của lòng từ
bi, bác ái; sự hòa bình, tôn trọng và chăm sóc nhau được mô tả trong các tác phẩm tiêu biểu cũng được đề cập trong nghiên cứu; các vấn
đề xã hội, đặc biệt tập trung vào giới trẻ và ý nghĩa của lòng từ bi, bác ái trong việc giáo dục giá trị cho sinh viên Việt Nam
Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính trong phân tích các khái niệm về lòng từ bi, bác ái trong tác phẩm văn học tiêu biểu của Thiền sư Thích Nhất Hạnh Tương tự như vậy, phân tích này cũng sử dụng phương pháp tiếp cận xã hội học và triết học Phương pháp tiếp cận khác trong phê bình văn học không được sử dụng trong nghiên cứu này như phương pháp phê phán chủ nghĩa hình thức, phê bình tiểu sử, phê phán chỉ trích và tâm lý
Bài viết này cũng liên quan đến phương pháp phân tích nội dung,
đó là một kỹ thuật trong phân tích nội dung tác phẩm và xử lý dữ liệu Phân tích dữ liệu trong nghiên cứu này tập trung vào mô hình tìm kiếm và khai thác ý nghĩa từ các tác phẩm điển hình của Thích Nhất Hạnh Nỗ lực tập trung vào nhiệm vụ thu thập dữ liệu thông qua các khái niệm và thể loại; việc thay đổi hoặc tạo ra các phong cách mới tinh tế hơn; kết hợp các khái niệm trừu tượng; chiết xuất tinh túy; cấu trúc có logic; bình luận tác phẩm; và rút ra kết luận
Trang 8Những đặc điểm cần thiết trong xử lý dữ liệu được xem xét bởi các nhà nghiên cứu trong khi tiến hành nghiên cứu Các quy tắc chung mà Stott (2014) trích dẫn đó là bảy tiêu chuẩn mà văn học phải tuân theo để lựa chon các tác phẩm văn học trong khi nghiên cứu
Các chủ đề tiêu biểu sau đây của Thich Nhat Hanh được sử dụng
trong nghiên cứu này: Love Is Being There, Overcoming Pride, Interbeing, Meditation in Daily Life, Feelings and Perceptions, Working for Peace, Telephone Meditation, Everybody Should Practice Mindfulness, The Heart of Practice, and The Three Gems, tất cả đều được thể hiện trong hai tác phẩm tiêu biểu -True Love: A Practice of Awakening the Heart, và Being Peace Những tác phẩm
này được lựa chọn vì chúng có mối tương quan với các chủ đề nói trên, các thiết bị văn học, các vấn đề xã hội, đặc biệt tập trung vào giới trẻ, đã làm nổi bật rõ lòng từ bi, bác ái gắn với việc giáo dục cho sinh viên Việt Nam
Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU
Phân tích văn học được xem như là một phần thiết yếu khi thực hiện nghiên cứu Vì vậy, trình bày chi tiết cách thức nghiên cứu rất quan trọng đối với các nhà quản lý giáo dục, sinh viên, các thành viên của cộng đồng
Bộ Giáo dục và Đào tạo và các cơ sở giáo dục có thể đưa nội dung giáo dục về lòng từ bi, bác ái vào chương trình giảng dạy Thiết
kế các hoạt động trong chương trình chính khóa để giáo dục cho học sinh, sinh viên những giá trị đạo đức truyền thống của người Việt để
Trang 9tránh xa các tệ nạn xã hội, suy thoái môi trường, chiến tranh, bạo lực, bất công xã hội và đàn áp nhân quyền
Giáo viên và sinh viên Việt Nam có thể sử dụng nghiên cứu này làm nguồn tài liệu tham khảo, giúp người học nhận ra lòng từ bi, bác
ái là vô cùng quan trọng trong cuộc sống Nghiên cứu cũng giúp cho sinh viên nhận ra giá trị của tình yêu đích thực, sự nhu hòa, tôn trọng
và chăm sóc cho nhau tạo ra bầu không khí hòa bình và ấm áp cho bản thân mình và cho xã hội
Độc giả có thể nhận ra giá trị của lòng từ bi, bác ái khi sống, học tập và làm việc mọi môi trường xã hội, ở mọi quốc gia và nền văn hóa, và thực hành tứ tâm vô lượng mang lại cuộc sống bình an, hạnh phúc cho con người
Trang 10CHƯƠNG II TÀI LIỆU VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
Phần này trình bày một số tài liệu và nghiên cứu có liên quan đến chủ đề nghiên cứu
NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN
Phần này trình bày các nghiên cứu được công bố và chưa công bố
có liên quan đến nghiên cứu này
TỔNG HỢP VÀ ĐÁNH GIÁ TÀI LIỆU
Phần này nêu những vấn đề còn tồn tại; chỉ ra những vấn đề mà
đề tài luận án cần tập trung nghiên cứu, giải quyết, trình bày những điểm tương đồng và khác biệt giữa những tài liệu nghiên cứu được trích dẫn với nghiên cứu hiện nay
MÔ HÌNH KHÁI NIỆM
Phần này trình bày các vấn đề trọng tâm làm nổi bật nội dung nghiên cứu Nó hướng dẫn nhà nghiên cứu tiến hành điều tra Tiếp sau đó là một mô hình khái niệm
ĐỊNH NGHĨA THUẬT NGỮ
Phần này trình bày các thuật ngữ quan trọng được sử dụng trong nghiên cứu Các từ ngữ dưới đây cần được làm rõ: lòng từ bi, bác ai, phân tích nội dung, niềm vui, sự thanh thản, bình an, sự tôn trọng, tác phẩm tuyển chọn của Thích Nhất Hạnh, chăm sóc nhau, các vấn
đề xã hội, và các giá trị Việt
Trang 11CHƯƠNG III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính khi phân tích các nguyên lý của lòng từ bi, bác ái trong tác phẩm văn học tiêu biểu Theo Suter (2012), nghiên cứu định tính sử dụng các giả thuyết triết học để xem xét những kinh nghiệm thực tiễn của chính người tham gia để hiểu một hiện tượng phức tạp Những kinh nghiệm thực tiễn của những người tham gia có thể được phản ánh bằng nhiều cách khác nhau, bao gồm các thể loại văn học ví dụ như những câu chuyện hài, thiền định, những giai thoại, lời khuyên về cuộc sống, và những bài thơ
Theo Ary, et al (2006), kinh nghiệm của con người giúp họ thoát khỏi những ảnh hưởng xã hội, văn hóa và chính trị Do đó, trong khi phân tích các tác phẩm văn học tiêu biểu, các nguyên lý về lòng từ bi, bác ái của Phật giáo ở Việt Nam được đề cập Điều này cung cấp những giải thích cơ bản và quan trọng cho ý định của tác giả
Patton (2002) chỉ ra rằng mục tiêu của phân tích dữ liệu định tính là
để khám phá các chủ đề, các mô hình, khái niệm, và sự hiểu biết Phân tích dữ liệu trong nghiên cứu này tập trung vào mô hình tìm kiếm và khai thác ý nghĩa từ các tác phẩm điển hình của Thích Nhất Hạnh Nỗ lực tập trung vào nhiệm vụ thu thập dữ liệu thông qua các khái niệm và thể loại; thay đổi hoặc tạo ra các mã mới tinh tế hơn; kết hợp các khái niệm trừu tượng; chiết xuất tinh túy; cấu trúc có logic; bình luận tác phẩm; và rút ra kết luận
Trang 12XỬ LÝ DỮ LIỆU
Văn học, giống như tất cả các nghệ thuật khác, có một số tiêu chuẩn nhất định mà tất cả các lựa chọn có thể được đo để đánh giá và phân tích Trong nghiên cứu này, các quy tắc chung được trích dẫn bởi Stott (2014) liên quan đến bảy tác phẩm văn học tiêu biểu liên quan đến nhiên cứu Theo ông, các tiêu chuẩn này bao gồm: lời kêu gọi thế giới, sự vĩnh cửu, sự gợi mở, giá trí trị tuệ, giá trị tinh thần, phong cách và nghệ thuật
Thông qua tác phẩm, Nhất Hạnh đưa độc giả vào thế giới thực Là nhà thơ, nên các tác phẩm của ông rất hay, thuần khiết và gần gũi với đời thường giáo dục con người hướng thiện Là người dũng cảm, ông sẵn sàng kêu gọi lòng từ bi của chúng sinh (Kornfield, 2005) Với mục đích nghiên cứu và các hướng tiếp cận trong triết học,
các chủ đề tiêu biểu sau đây được chọn để phân tích: Love Is Being There, Overcoming Pride, Interbeing, Meditation in Daily Life, Feelings and Perceptions, Working for Peace, Telephone Meditation, Everybody Should Practice Mindfulness, The Heart of Practice, and The Three Gems Tất cả đều xuất hiện trong hai tác phẩm điển hình True Love: A Practice of Awakening the Heart, và Being Peace Qua hơn một nửa thế kỷ, lời dạy về từ bi, bác ái vẫn được lan truyền trong tác tác phẩm Being Peace (Kornfield, 2005) and True Love: A Practice of Awakening the Heart
Từ những tác phẩm văn học kiệt tác này, độc giả có thể nhìn thấy ngọn nguồn giáo lý trong đạo phật và sự thức tỉnh trong con người Tương tự như vậy, họ có viết lên những câu chuyện dựa trên giáo lý Phật giáo đơn giản; thực hành thiền định theo hướng dẫn và kinh
Trang 13nghiệm thực tiễn; giai thoại nhẹ nhàng và lời khuyên về cuộc sống cùng với lời dạy của Thiền sư đánh kính đã giúp cho mỗi cá nhân có thể trau dồi lòng từ, bi, hỷ xả
Những tác phẩm văn xuôi và áng thơ bất hủ là những nguồn tài liệu chính trong nghiên cứu Chúng được chọn song song với các tiêu chí được nêu ra cho đúng mục đích Những tác phẩm dưới đây
cũng được dùng trong phân tích “The Heart of Buddha’s Teaching, Peace Is Every Step: The Path of Mindfulness in Everyday Life, The Miracle of Mindfulness, and Happiness: Essential Mindfulness Practices, Call Me by my True Names, Old Path White Clouds: Walking in the Footsteps of Buddha, Living Buddha, Living Christ, You are Here: Discovering the Present of the Magic Moment, and Mindful Movements: Ten Exercises for Well-Being
Trang 14CHƯƠNG IV KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
KẾT QUẢ
Các kết quả phân tích chỉ ra rằng:
1 Nguồn gốc của lòng tù bi, bác ái trong phật giáo
Nguồn gốc của lòng tù bi, bác ái trong phật giáo bắt đầu bằng sự
ra đời của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là một vị hoàng tử vào năm
624 trước công nguyên tại Lumbini, ở miền Bắc Ấn Độ, nhưng bây giờ là một phần của Nepal "Shakya" là tên của gia đình hoàng gia,
và "Muni" có nghĩa là "Có khả năng duy nhất" Bố mẹ ông đặt tên cho là Siddharta và ông đã có rất nhiều tiên đoán tốt đẹp về tương lai của mình Trong những năm đầu, ông sống trong cung điện hoàng gia của mình, nhưng khi ông 29 tuổi, ông tạm lánh vào một khu rừng
để sống cuộc đời thanh tịnh
Rồi ông có ý định thành lập Phật giáo là để dẫn dắt chúng sanh giải thoát khỏi khổ đau vĩnh viễn vì ông nhận ra rằng sự giải thoát tạm thời khỏi đau khổ và khó khăn là không đủ Tình yêu thương và lòng từ bi, bác ái cần phải có để giúp cho chúng sinh tìm thấy tình yêu lâu dài, tiêu diệt dục vọng để tâm được thanh tịnh, không còn phiền não hay niết bàn
Trong lịch sử, lòng từ bi, bác ái là một trong những nguyên tắc cơ bản trong giáo lí nhà phật Người sáng lập Phật giáo đã nỗ lực đưa ra giáo lí về tình yêu thương và lòng từ bi để giúp người khác tìm thấy
sự bình an, hạnh phúc