Tổng kết lịch sử của CMVN trong thế kỷ XX, ĐHĐB toàn quốc lần thức IX của Đảng (42001), khẳng định: “Đối với nước ta, thế kỷ XX là thế kỷ của những biến đổi to lớn, thế kỷ đấu tranh oanh liệt giành lại độc lập tự do, thống nhất Tổ quốc và XD CNXH, thế kỷ của những chiến công và thắng lợi có ý nghĩa lịch sử và thời đại” (VKĐH IX, tr.12
Trang 1* Mục đích yêu cầu
- Nắm được những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của CMVN dưới sự lãnh đạo của Đảng
- Nắm được nội dung những bài học kinh nghiệm lớn của CMVN dưới
sự lãnh đạo của Đảng
- Nâng cao niềm tin, lòng tự hào về Đảng và SNCM của Đảng, tích cực
ĐT chống lại những QĐ, nhận thức sai trái
* Nội dung: 2 Phần.
I Những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của CMVN dưới sự lãnh đạo của Đảng
II Những bài học kinh nghiệm
* Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề.
* Thời gian: 4 tiết.
* Tài liệu:
- Giáo trình LSĐCSVN, Nxb CTQG, H.200
- Giáo trình LSĐCSVN, (Dùng cho các trường ĐH, CĐ), Nxb CTQG, H.20
- VKĐH Đảng lần thứ VII, IX, X, XI, XII
- Cương lĩnh XD đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
B NỘI DUNG
I NHỮNG THẮNG LỢI CÓ Ý NGHĨA LỊCH CỦA CÁCH MẠNG VIỆT NAM DƯỚI SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
Tổng kết lịch sử của CMVN trong thế kỷ XX, ĐHĐB toàn quốc lần thức IX của Đảng (4-2001), khẳng định: “Đối với nước ta, thế kỷ XX là thế
kỷ của những biến đổi to lớn, thế kỷ đấu tranh oanh liệt giành lại độc lập tự
do, thống nhất Tổ quốc và XD CNXH, thế kỷ của những chiến công và thắng lợi có ý nghĩa lịch sử và thời đại” (VKĐH IX, tr.12)
Trang 2Những thắng lợi đó là:
1 Thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945
- Đây là thắng lợi vĩ đại đầu tiên, có ý nghĩa lịch sử và thời đại sâu sắc + Cuối TK XIX đầu TK XX, trước sự XL của TDP, các phong trào cứu nước ở VN diễn ra mạnh mẽ nhưng đều thất bại, cách mạng như trong đem tối không có đường ra
+ Ngày 3-2-1930, ĐCSVN ra đời đã chấm dứt sự khủng hoảng, bế tắc
về đường lối Với đương lối chính trị đúng đắn Đảng đã nhanh chóng tập hợp được đông đảo quần chúng ND ĐT dưới ngọn cờ của Đảng
+ Trải qua 3 cao trào CM (30-31; 36-39; 39-45), mặc dù có những lúc
bị tổn thất nặng nề Song nhờ có đường lối CL và sự chỉ đạo SL đúng đắn, PTCM đã từng bước được phục hồi, phát triển và giành được những thành tựu
to lớn, đỉnh cao là CMT 8-1945 (Với ND ta ; với Đảng ta ; với dân tộc ta)
+ Thắng lợi này đã lật đổ ách thống trị của ĐQ - PK, lập nên nước VNDCCH, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á, đưa DT ta bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên ĐLDT gắn liền với CNXH
+ Thắng lợi đó là nguồn cổ vũ PTGPDT trên thế giới, bổ xung kho tàng
lý luận M - LN, đã chứng minh nhận định: “CMVS ở một nước thuộc địa có thể nổ ra và giành thắng lợi trước CMVS ở chính quốc” của HCM là đúng> Đây là lần đầu tiên trong lịch sử PTGPDT, ĐCS ở một nước thuộc địa đã lãnh đạo ND giành được thắng lợi và và nắm chính quyền trong cả nước (Với thời đại)
- Phê phán quan điểm: “CMT 8 ở Việt Nam chỉ là sự ăn may”
2 Thắng lợi của các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ
Tổ quốc (1945-1975)
Đó là:
Trang 3- Thắng lợi của của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đưa miền Bắc vào thời kỳ quá độ lên CNXH
- Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, đưa cả nước bước vào thời kỳ quá độ lên CNXH
- Thắng lợi của cuộc chiến tranh BVTQ ở 2 đầu đất nước do các thế lực thù địch, phản động gây ra
=> Những thắng lợi đó đã làm thất bại âm mưu và hành động XL của CNTD cũ và mới, cổ vũ PTGPDT trên thế giới
=> Phê phán quan điểm: Đảng ta hiếu chiến (Bùi Tín).
3 Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới và từng bước đưa đất nước quá
độ lên CNXH
- Đây là một kỳ tích của những người cộng sản Việt Nam và dân tộc Việt Nam
+ Nhờ có đổi mới, nước ta đã thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng KT - XH kéo dài chuyển sang thời kỳ phát triển mới - Đẩy mạnh CNH, HĐH với mục
tiêu: Dân giàu nước mạnh, XH công bằng, dân chủ văn minh.
+ Nhờ có đổi mới, chúng ta đã khắc phục được những sai lầm khuyết điểm, từng bước hình thành một hệ thống lý luận về CNXH và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam
+ Nhờ có đổi mới, chúng ta đã phá được thế bao vây, cấm vận, mở rộng quan hệ hợp tác với tất cả các nước lớn, các tổ chức quốc tế, tham gia tích cực vào cuộc sống cộng đồng quốc tế
- Thắng lợi của SN đổi mới đã chứng tỏ, đổi mới, cải tổ, cải cách CNXH là một tất yếu khách quan, nhưng phải có đường lối chiến lược đúng,
có bước đi, hình thức và cách làm phù hợp
=> Phê phán những quan điểm, nhận thức sai trái
Trang 4Tóm lại, những thắng lợi trên đây đã làm thay đổi căn bản thế và lực
của DTVN Từ một nước thuộc địa nửa phong kiến, VN đã trở thành một nước tự do độc lập, phát triển theo con đường XHCN Vị thế của VN trên trường quốc tế không ngừng được tăng cường Nhân dân ta đã trở thành người
tự do làm chủ đất nước, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc
II NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM LỊCH SỬ
Tổng kết 60 năm lịch sử của CMVN, ĐH VII của Đảng (6-1991) đưa ra
5 bài học kinh nghiệm, ĐH IX và ĐH X của Đảng khẳng định những bài học
đó vẫn còn nguyên giá trị
1 Nắm vững và giương cao ngọn cờ ĐLDT và CNXH
Về vấn đề này, Cương lĩnh XD đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, khẳng định: “Nắm vững ngọn cờ ĐLDT và CNXH là sợi chỉ đỏ xuyên
suốt, là nền tảng của đường lối chiến lược, sách lược, là nguồn gốc của mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam”
Thực chất của bài học này là: Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa
DT và GC.
a Cơ sở
* Cơ sở lý luận
- Xuất phát từ lý luận CNM - LN về mối quan hệ vấn đề DT và GC
“Vấn đề DT bao giờ cũng mang tính GC”, (Trong một DT có nhiều
GC, nhưng chỉ GC nào đứng ở vị trí trung tâm mới giải quyết đúng đắn MQH giữa vấn đề DT với GC); Trong thời đại ngày nay, việc giải quyết vấn đề DT
và GC phải đứng trên lập trường của GCCN, ĐLDT phải gắn liền với CNXH
Lịch sử phát triển của XH loài người đã chứng minh điều đó:
+ Ở thế kỷ 17, 18: Khi GCĐC, PK đã tỏ ra lỗi thời, lạc hậu GCTS đại diện cho PTSX mới giương cao ngọn cờ TS, lãnh đạo GCCN, GCND đứng lên lật đổ chế độ PK, giành quyền thống trị Ngay sau đó, GCTS lại quay trở lại bóc lột GCCN, GCND => Trở thành kẻ thù của GCCN, GCND
Trang 5+ Khi CNTB chuyển sang thời kỳ ĐQCN thì GCTS chẳng những là kẻ thù của ND trong nước mà còn là kẻ thù của các DT bị áp bức trên toàn thế giới => Muốn tiêu diệt CNTB, GCVS trên thế giới phải đoàn kết lại (Mác); LN: “GCVS trên thế giới và các DT bị áp bức đoàn kết lại”
+ Đến năm 1917, CMT 10 Nga thành công, GCCN đã thực sự trở thành
GC lãnh đạo, có SMLS thủ tiêu CNTB, XD thành công CNXH và CNCS trên phạm vi toàn thế giới
- Hồ Chí Minh:
+ Muốn cứu nước GPDT không còn con đường nào khác là con đường CMVS Chỉ có CNXH, CNCS mới GP được các DT bị áp bức và những người bị bóc lột trên thế giới khỏi ách nô lệ
* Cơ sở thực tiễn
- Xã hội Việt Nam cuối TK XIX đầu TK XX là XH thuộc đại nửa PK
=> Bị áp bức DT và áp bức GC rất nặng nề => Yêu cầu khách quan, bức thiết
là GPDT, GPGC
- Sau 725 (1858-1930), cứu nước theo các khuynh hướng khác nhau đue không giành được thắng lợi
+ Do gắn ĐLDT với tư tưởng PK; gắn ĐLDT với tư tưởng TS
+ Các tư tưởng cứu nước trên đây đã không phù hợp cới xu thế thời đại, đòi hỏi bức thiết của XHVN Sự khảo nghiệm của các phong trào yêu nước cho ta kết luận: ĐLDT phải gắn liền với CNXH
- Khi ĐCSVN ra đời (3-2-1930), với đường lối giương cao ngọn cờ ĐLDT và CNXH đã chấm dứt sự khủng hoảng, bế tắc đường lối đưa CMVN
đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác
Cụ thể là:
+ Thời kỳ 1930-1954:
Là thời kỳ Đảng ĐT giành chính quyền và khang chiến chống TDPXL
Trang 6Mục tiêu trực tiếp của CMVN là đánh đổ ĐQ - PK giành ĐLDT, RĐ cho dân cày
Mục tiêu lâu dài (Phương hướng) tiến lên CNXH
Quá trình chỉ đạo, Đảng rất năng động linh hoạt, sáng tạo đặc biệt là giải quyết đúng đắn MQH giữa vấn đề DT - DC (ĐLDT - RĐDC) Chống ĐQ
- PK tiến hành đồng thời, nhưng đặt nhiệm vụ đánh ĐQ giải phóng DT lên hàng đầu, đánh PK rải ra từng bước
=> Kết quả: CMT 8 thành công nước VNDCCH ra đời, kháng chiến chống Pháp thắng lợi (1954), miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ lên CNXH
+ Thời kỳ 1954-1975:
Đất nước tạm thời chia làm 2 miền, mỗi miền có một chế độ chính trị khác nhau
Đảng đề ra đường lối tiến hành đồng thời 2 CLCM: CMXHCN ở miền Bắc và CMDTDCND ở miền Nam
Thành công nhất của Đảng trong giai đoạn cách mạng này là giải quyết đúng đắn MQH của CM 2 miền, xác định rõ vị trí vai trò của CM mỗi miền và MQH biện chứng của CM 2 miền
MB là HP, CC địa CM vững chắc nhất của CM cả nước, MB có vị trí quyết định nhất đến thắng lợi của CM cả nước; miền Nam có vị trí quyết định trực tiếp đến thắng lợi của CMMN, bảo vệ MBXHCN
Đồng chí Tổng bí thư Lê Duẩn đã khẳng định: “Nếu không XD CNXH
ở miền Bắc thì không thể đánh thắng Mỹ ở miền Nam Ngược lại nếu không đánh Mỹ ở miền Nam thì cũng không thể XD được CNXH ở miền Bắc”
Khi đánh giá về thắng lợi và nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ĐH khẳng định: Đường lối đúng đắn của Đảng là nguyên nhân quyết định trước tiên đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống
Mỹ, cứu nước Đường lối đó chính là đường lối tiến hành đồng thời 2 CLCM
Trang 7=> Kết quả là: cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thắng lợi hoàn toàn ĐH IV khẳng định: “Năm tháng sẽ trôi đi, nhưng thắng lợi của ND ta ”
+ Từ năm 1975 đến nay:
Là thời kỳ cả nước quá độ lên CNXH
Đảng xác định vẫn tiếp tục nắm vững ngọn cờ ĐLDT và CNXH Vì: ĐLDT là điều kiện tiên quyết để XD CNXH Ngược lại, CNXH là cơ
sở bảo đảm vững chắc nhất cho ĐLDT
CNĐQ và các thế lực thù địch vẫn đang tìm cách để chống phá mục tiêu của CMVN: ĐLDT và CNXH
Thành công của Đảng là:
Đã kết hợp và giải quyết đúng đắn 2 nhiệm vụ CL của CMVN là XD và BV Đổi mới nhưng không thay đổi con đường mục tiêu, kiên trì với định hướng XHCN, kiên trì với mục tiêu ĐLDT và CNXH
=> Kết quả: Đổi mới đã giành được những thành tựu to lớn, ĐLDT và CNXH vẫn được giữ vững và ngày càng phát triển
b Những vấn đề cần nắm vững trong tình hình hiện nay
- Kiên trì mục tiêu ĐLDT và CNXH trên nền tảng CNM - LN, tư tưởng
Hồ Chí Minh Phê phán quan điểm cho rằng: Khi đã gia nhập WTO thì vấn đề ĐLDT và CNXH sẽ không còn ý nghĩa Thế giới sẽ trở thành ngôi nhà chung
- Kết hợp chặt chẽ 2 nhiệm vụ chiến lược: XD thành công CNXH và
BV vững chắc TQ VNXHCN
- Kết hợp SMDT với SMTĐ trong điều kiện mới (SM nội lực - SM ngoại lực)
2 Cách mạng là sự nghiệp của dân, do dân, vì dân
a Cơ sở
* Cơ sở lý luận
Trang 8- CNM - LN khẳng định: “Cách mạng là SN của quần chúng nhân dân; quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử”; “GCVS muốn hoàn thành SMLS của mình phải biết vận động, giáo dục, giác ngộ, tổ chức quần chúng tham gia làm cách mạng”; “Nếu không có sự đồng tình ủng hộ của quần chúng nhân dân, CMVS không thể giành thắng lợi được”
- Tư tưởng Hồ Chí Minh:
+ “CM là sự nghiệp chung của dân chúng, chứ không phải là việc của một, hai người”; “Dễ mười lần không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong”
+ Để tạo ra SM cho CM phải tin dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đưa lại quyền lợi cho nhân dân, phải dùng sức dân, lực dân
và tài của dân mà làm lợi cho dân
HCM nói: “Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh”
* Cơ sở thực tiễn
+ Truyền thống dựng nước và giữ nước của DT ta đã chứng minh sức mạnh to lớn của quần chúng nhân dân
Như vấn đề quai đê, lấn biển (Nước ta coá hệ thống đê sông, đê biển chằng chịt, với 3.200 km bờ biển )
Đấu tranh để BV nền ĐLDT (Tính từ khi nước Âu Lạc bi rơi vào tay của Triệu Đà năm 179 TCN đến nay, có 27 (33) cuộc kháng chiến và khởi nghĩa nổ
ra, trong đó chúng ta phải đối phó với kẻ thù lớn hơn ta nhiều lần nhưng do phát huy được SM của quần chúng nên đã có tới 22 cuộc giành thắng lợi)
Trần Hưng Đạo: “Khoan thư sức dân làm kế sâu dễ bền gốc Đó là thượng sách để giữ nước”
Nguyễn Trãi khẳng định: “Trở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân”
Trang 9Cũng trong TK XV: một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thất bại trước sự tấn công của Nhà Minh của Nhà Hồ là không biết dựa vào dân, chỉ chăm
lo XD thành luỹ, XD quân đội Khi giặc Minh sang XL nước ta, Hồ Quý Ly có hỏi con trai của mình là Hồ Nguyên Trừng về phương thức chống giặc Minh Hồ Nguyên Trừng đã trả lời: “Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo”
+ Trước khi Đảng ra đời: Các sĩ phu yêu nước do không có quan điểm đúng đắn về L2CM, nên dù tinh thần yêu nước rất cao, nhưng do không phát huy được SM của quần chúng, nên các phong trào đều thất bại
+ Từ khi có Đảng, với đường lối chính trị đúng: Coi sự nghiệp CM là của dân, do dân và vì dân, Đảng đã phát huy được SM của quần chúng nhân dân làm nên những thắng lợi vĩ đại
Thắng lợi của CMT 8- 1945; thắng lợi của 2 cuộc kháng chiến chống
TD Pháp và chống ĐQ Mỹ đã chững minh SM to lớn của quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng
Sau năm 1975, những năm đầu của cả nước quá độ lên CNXH, Đảng
đã phạm phải một số sai lầm, khuyết điểm (Nhất là trên lĩnh vực kinh tế) làm giảm sút niềm tin của quần chúng nhân dân, không phát huy được SM của QCND, đất nước lâm vào khủng hoảng KT - XH
Thắng lợi của SN đổi mới trong những năm qua có sự đống góp to lớn của quần chúng nhân dân
Khi đất nước lâm vào khủng hoảng KT - XH, QCND đã sáng tạo ra cách làm hay, có giá trị về lý luận và thực tiễn => Làm cơ sở để Đảng hình thành đường lối đổi mới toàn diện
Khi xảy ra những biến động lớn của thời cuộc (Sự khủng hoảng và dẫn đến sụp đổ của CNXH ở Đông Âu và Liên Xô những năm 80 và 90 của TK XX), nhân dân vẫn tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, cùng với
Trang 10Đảng tháo gỡ khó khăn, đưa SN đổi mới ở nước ta từng bước vượt qua khó khăn, thách thức giành thắng lợi
=> Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, Đảng đã tổng kết và rút ra bài học: “Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”
b Nội dung quán triệt bài học trong giai đoạn cách mạng hiện nay
- Trong toàn bộ hoạt động của mình, Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chân chính của nhân dân
+ Quần chúng chỉ tích cực tham gia phong trào, khi họ nhìn thấy trong
đó có lợi ích của họ
+ Mọi đường lối, chủ trương của Đảng mà không xuất phát từ thực tiễn, từ lợi ích của quần chúng nhân dân sẽ không phát huy được sức mạnh của nhân dân
- Có chủ trương, biện pháp, hình thức tổ chức thích hợp để phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân
- Đảng phải luôn luôn đổi mới công tác vận động quần chúng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, chống quan liêu, mệnh lệnh, xa dời quần chúng
3 Không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết (ĐK trong Đảng; ĐK
dân tộc; ĐK quốc tế)
a Cơ sở
- Đoàn kết là yêu cầu khách quan, là quy luật giành thắng lợi của CMVS + Mác: “Vô sản thế giới đoàn kết lại”
+ Lênin: “Vô sản các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” (lúc này CNTB đã trở thành CNĐQ)
+ Hồ Chí Minh: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công”
- Đoàn kết là trruyền thống quý báu của dân tộc ta, Đảng ta, là nguyên nhân cơ bản bảo đảm cho CMVN giành thắng lợi
Trang 11- Hiện nay, tính chất khó khăn, phức tạp của SN đổi mới; những biến đổi phức tạp của tình hình thế giới; âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch
=> Phải củng cố tăng cường khối đoàn kết
b Nội dung bài học này trong giai đoạn hiện nay
- Tăng cường đoàn kết trong Đảng, XD Đảng vững mạnh về chính trị,
tư tưởng và tổ chức, bảo đảm cho Đảng ngang tầm với nhiệm vụ chính trị của thời kỳ mới
+ Vì Đảng là hạt nhân lãnh đạo của khối ĐĐK
+ Đoàn kết trong Đảng phải dựa trên cơ sở đường lối, đúng nguyên tắc + Phải XD đội ngũ đảng viên có phẩm chất năng lực tốt, loại bỏ những phần tử thoái hoá, biến chất
- Đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc
+ Điều kiện để XD khối ĐĐKTDT là Đảng phải có đường lối chính trị đúng, kết hợp và giải quyết đúng đắn mối quan hệ DT - GC
+ Nền tảng của khối ĐĐKTDT là LMCN - TT do Đảng lãnh đạo
+ Thực hiện tốt chính sách DT - TG
+ Tích cực ĐT chống âm mưu chia rẽ khối ĐĐKTDT của kẻ thù
- Đoàn kết quốc tế
+ Nêu cao quan điểm độc lập, tự chủ
+ Đồng thời mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau
4 Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc tế
a Cơ sở
- Lý luận M - LN chỉ ra: “Kết hợp SMDT với SMTĐ là nguyên tắc chiến lược của CMVS”