TÀI LIỆU THAM KHẢO KINH NGHIỆM CỦA CÁC nước XÃ hội CHỦ NGHĨA TRONG VIỆC THU HÚT TÀI NĂNG TÀI NĂNG QUÂN sự

Tài năng có vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển của mỗi dân tộc cũng như toàn nhân loại. Hiện nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, thì tài năng càng trở thành một tài sản vô cùng quý báu. Do đó, chiến lược thu hút, sử dụng tài năng đã, đang và tiếp tục sẽ là chiến lược gốc của mọi chiến lược của các quốc gia. Quân sự là lĩnh vực đặc thù, nơi thử thách toàn diện, gian khổ, khó khăn; tiên phong trong ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ; … càng đòi hỏi cao về tài năng quân sự.

KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG THU HÚT TÀI NĂNG, TÀI NĂNG QUÂN SỰ

Tài năng có vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển của mỗi dân tộccũng như toàn nhân loại Hiện nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa họccông nghệ, thì tài năng càng trở thành một tài sản vô cùng quý báu Do đó, chiếnlược thu hút, sử dụng tài năng đã, đang và tiếp tục sẽ là chiến lược gốc của mọichiến lược của các quốc gia Quân sự là lĩnh vực đặc thù, nơi thử thách toàndiện, gian khổ, khó khăn; tiên phong trong ứng dụng các thành tựu khoa họccông nghệ; … càng đòi hỏi cao về tài năng quân sự

Do hạn chế về thời lượng nghiên cứu và tài liệu, nhất là tài liệu quân sựthuộc bí mật quốc gia, nên chuyên đề này chủ yếu tập trung nghiên cứu kinhnghiệm của Trung Quốc - một nước xã hội chủ nghĩa có nhiều điểm tương đồngvới Việt Nam và nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về tài năng, trọng dụng tàinăng, - sự thâu tóm tinh hoa tư tưởng nhân loại, trong đó có các nước xã hội chủnghĩa và vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam đem lạihiệu quả to lớn - để rút ra những bài học quý báu, thiết thực, bổ ích

I Các nhà nước xã hội chủ nghĩa đều khẳng định vai trò quan trọng của tài năng, tài năng quân sự đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

và vừa chỉ những người có tài thuộc mọi tầng lớp

Tài năng là những người trước hết phải có nhân cách đẹp, có lòng nhân ái

và bao dung cao cả, là những người thông minh, hiểu sâu, biết rộng về nhiều lĩnhvực, trí tuệ phát triển, có năng lực tư duy hệ thống, tiếp thu nhanh, có trí nhớ tốt,

có sức cảm hóa mọi người

Tài năng là những người hoạt động có mục đích, có tinh thần trách nhiệm,khiêm tốn và giàu tính nhân văn; có lòng say mê, hứng thú, có đức tính kiênnhẫn, giản dị, luôn chủ động, độc lập sáng tạo, khả năng ứng biến nhanh, dámchịu đựng gian khổ và có ý chí vươn lên mãnh liệt Tài năng cũng là người cósức tưởng tượng cao, khả năng phân tích tổng hợp nhanh và chính xác, có suynghĩ chắc chắn, có khả năng tập trung toàn bộ năng lực để giải quyết công việc,bình tĩnh, có tình cảm ổn định, khả năng tự kiềm chế mạnh, cởi mở, thận trọng, tỉ

mỉ khi xử lý những tình huống phức tạp, không uốn mình trước uy vũ, quyếtđoán và dũng cảm, biết vươn lên khi bị vấp ngã

Đặc biệt nếu người lãnh đạo thì phải cương trực, quang minh, có trí vượtlên đời thường, không cam chịu thất bại, có dũng khí và mưu lược, trước khókhăn, nguy hiểm mà vẫn bình tĩnh; ghét cái ác, xa lánh cái xấu, không thích xunịnh, quý trọng hiền tài như một phần cơ thể của mình, giữ vững kỷ cương, phépnước, quảng đại, vị tha, lắng nghe có chọn lọc, không đố kỵ, luôn tự rèn luyệnmình; đối đãi với cấp dưới đôn hậu, khoan dung, tình cảm

Tài năng có nhiều cấp độ: thiên tài, nhân tài, người có tài Thiên tài là mức

độ cao nhất của tài năng, đó là những nhân tài nhưng phải đứng cao hơn, nhìn xahơn, trông rộng hơn, nhanh hơn người khác, đạt được những thành tựu sáng tạođộc nhất vô nhị trong lịch sử

Hội nghị Trung ương Trung Quốc về công tác nhân tài, 2003 xác địnhkhái niệm nhân tài “là những người có tri thức và năng lực nhất định, có thể tiếnhành lao động sáng tạo, đem lại những cống hiến và sáng tạo nhất định cho sự

phát triển kinh tế và xã hội”1 Trung Quốc quan niệm nhân tài rộng rãi, chú trọng

sự đóng góp cho xã hội: “Chỉ cần có tri thức và kỹ năng nhất định, có thể tiếnhành lao động sáng tạo, có những đóng góp tích cực nhằm đẩy mạnh xây dựngvăn minh vật chất, văn minh chính trị, văn minh tinh thần xã hội chủ nghĩa trong

sự nghiệp vĩ đại xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc, thì đều là nhântài mà Đảng, Nhà nước cần”2 Theo Tiền Học Sâm: “Nhân tài của chúng takhông phải là thiên tài gì mà là tài của nhân dân Là người có tài năng trong cácngành nghề của nhân dân Vấn đề nhân tài như vậy, không tồn tại trong xã hộitrước đây Chỉ trong chế độ xã hội chủ nghĩa mới nêu lên, cho nên là một vấn đềmới mẻ”

Tài năng có thể xuất hiện ở nhiều lưá tuổi, nhiều vùng, ở các tầng lớptrong xã hội, ở người có sức khỏe, cũng như những người có khuyết tật…Tàinăng xuất hiện trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, ngoại giao, quản lý, kinh

doanh, khoa học, giáo dục, nghệ thuật, v.v…

Tài năng quân sự là tài năng xuất hiện, hoạt động trong lĩnh vực quân sự

-lĩnh vực đặc thù, nơi thử thách toàn diện, gian khổ, khó khăn… ngoài những tốchất chung còn đòi hỏi những tố chất quân sự riêng Đó là sự am hiểu sâu sắcchuyên môn nghiệp vụ quân sự mà mình phụ trách; lãnh đạo chỉ huy đơn vị đạtđược kết quả cao trong công tác, trong huấn luyện và chiến đấu

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, người tướng – những tài năng quân sự phải

có những phẩm chất cơ bản sau:

“Phải: trí, dũng, nhân, tín, liêm, trung

Trí là phải có óc sáng suốt để nhìn mọi việc, để suy xét địch cho đúng.

1 Đặng Thái Mô, Trần Chí, Giang Đức Phương, Ngụy Hàn, Ơ/Ớ7 ẻ định tiêu chuân thống kè nhân tài, Tạp chí 1 Thống kê Trung Quốc tháng 1-2/2Ơ05,

tr 24.

2 Ban Tổ chức Trung ương, Kỷ yếu hội thảo khoa học: công tác nhân tài ở Việt Nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Hà Nội, tháng 8/2011, tr.216

Tín là phải làm cho người ta tin mình.Thí dụ đã hứa thưởng thì phải

thưởng Tín cũng còn nghĩa là tự tin vào sức mình nữa, nhưng không phải là tựmãn, tự cao

Dũng là không được nhút nhát, phải can đảm, dám làm những việc đáng

làm, dám đánh những trận đáng đánh

Nhân là phải thương yêu cấp dưới, phải đồng cam cộng khổ với họ Đối

với địch hàng ta phải khoan dung

Liêm là tham của, chớ tham sắc, tham sắc thì hay bị mỹ nhân kế, chớ tham

Theo Trung Quốc tài năng, tài năng quân sự có những tính chất sau:

Tính xã hội, tính rộng rãi, tính tầng lớp, tính chuyên nghiệp, tính tiến bộ

và tính biến động

Tính xã hội của tài năng, tài năng quân sự là con đẻ đáp ứng nhu cầu xãhội và được xã hội đánh giá; sự phát triển của tài năng không thể tách rời xã hội;trong xã hội có giai cấp, tính xã hội của tài năng thể hiện ở tính giai cấp

Tính rộng rãi của tài năng, tài năng quân sự: xã hội càng phát triển, khoahọc phát triển, xuất hiện nhiều ngành nghề thì càng xuất hiện nhiều, hàng loạtnhân tài - “nhân tài nhân dân”

Tính tầng lớp của tài năng, tài năng quân sự là có thiên tài, “xuất chúng”,

“có đóng góp khá lớn, đặc biệt” “ưu tú” loại này rất hiếm; còn lại tài năng ở cáctầng lớp khác nhiều hơn có đến hàng trăm triệu người

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb, CTQG, Hà Nội,1996, tr.479-480

Tính chuyên nghiệp của tài năng, tài năng quân sự: xã hội càng phát triển,khoa học càng phân xuất, chia nhỏ thành nhiều ngành chuyên biệt thì nhân tàicàng đòi hỏi phải chuyên nghiệp, chuyên sâu Đồng thời, cũng cần có nhân tài códiện tri thức rộng, tổng hợp

Tính tiến bộ của tài năng, tài năng quân sự thể hiện ở sự đóng góp tài năngcho sự phát triển xã hội và tiến bộ của loài người Đặng Tiểu Bình nhấn mạnh:tiêu chuẩn chính trị của tính tiến bộ của nhân tài là “Tích cực đóng góp cho sựnghiệp mang lại hạnh phúc cho nhân dân, cho sự phát triển sức sản xuất, cho sựnghiệp chủ nghĩa xã hội”

Tính biến động tài năng là theo thời gian, địa điểm và điều kiện, tài năng,tài năng quân sự có thể chuyển hóa cho nhau, có thể chuyển hóa từ chính diệnthành phản diện và ngược lại; đồng thời mỗi cá nhân tài năng đều có quá trình từtiềm ẩn đến bộc lộ, phát triển

Trung Quốc xác định tài năng, tài năng quân sự cần có các phẩm chất cơ bản sau: Kiên trì đường lối chính sách “một trung tâm, hai điểm cơ bản”; nhìn

xa hiểu rộng; chân tài, thực học; tác phong tốt đẹp; thể xác và tâm hồn lànhmạnh

Kiên trì đường lối chính sách “một trung tâm, hai điểm cơ bản” là xâydựng hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa, phát triển sức sản xuất xã hội là nhiệm vụtrung tâm; kiên quyết thực hiện phương châm cải cách, mở cửa, làm sống độngkinh tế, chống tư tưởng tự do hóa tư sản

Nhìn xa hiểu rộng là phải nắm vững quy luật, xác định đúng mục tiêu đểgiành thế chủ động về chiến lược đạt hiệu quả chức năng lớn nhất Đây là phẩmchất của nhân tài kiệt xuất

Chân tài, thực học là phải lấy tri thức có hệ thống và chuyên sâu làm cơ

sở, lấy thế giới quan phương pháp luận của chủ nghĩa Mác chỉ đạo để nhận thức

và hoạt động

Tác phong tốt đẹp là phải có tác phong lý luận liên hệ với thực tế, liên hệmật thiết với quần chúng, phê bình, tự phê bình, tự lực cánh sinh, phấn đấu giankhổ; quan điểm tập thể vững chắc, thái độ thật thận trọng

Thể xác và tâm hồn lành mạnh là phải có sức khỏe, tâm hồn lành mạnh để

đủ tỉnh táo cống hiến tài năng

Tài năng quân sự cần hội đủ các phẩm chất đó ở mức độ cao để hoànthành tốt nhiệm vụ

Thứ ba, các nhà nước xã hội chủ nghĩa đều khẳng định, tài năng có vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và chấn hưng đất nước

Trong bất cứ thời đại nào, sự phát triển của các quốc gia đều phải dựa vàonhiều nguồn lực, như: con người, tài chính, đất đai, tài nguyên… trong đó nguồnlực con người là quan trọng nhất, có vai trò quyết định Bởi các nguồn lực khác

tự nó chỉ tồn tại dưới dạng tiềm năng, chỉ phát huy tác dụng và có ý nghĩa khiđược kết hợp với nguồn lực con người, thông qua hoạt động có ý thức của conngười Bởi lẽ, con người là nguồn lực duy nhất biết tư duy, có trí tuệ và ý chí,biết ‘‘lợi dụng’’ các nguồn lực khác, gắn kết chúng lại với nhau, tạo thành sứcmạnh tổng lực Các nguồn lực khác là những khách thể, chịu sự cải tạo, khai tháccủa con người và hết thảy chúng đều phục vụ cho nhu cầu, lợi ích của con người,nếu con người biết cách tác động và chi phối chúng Trong nguồn lực con ngườinói chung đó, nguồn lực chất lượng cao, nhất là tài năng có vị trí đặc biệt quantrọng

Thực tế lịch sử phát triển của các quốc gia trên thế giới đã chứng minh,không ít quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapo… dù nghèo về tài nguyên,khó khăn về vị trí địa lý, khí hậu khắc nghiệt… nhưng nhờ biết phát huy nguồnlực con người, nhất là nguồn lực chất lượng cao đã tạo nên những kì tích trongxây dựng phát triển đất nước

Tài năng quân sự có vai trò quan trọng, “đầu tàu” để tạo động lực giúp chotập thể đơn vị, đồng chí, đồng đội vượt qua khó khăn thử thách, hoàn thành mọinhiệm vụ được giao Thực tiễn cho thấy, không ít quân đội tuy tiềm lực kinh tế,trang bị vũ khí, cơ sở vật chất bảo đảm thua kém đối phương nhiều lần, nhưngnhờ phát huy nhân tố con người, trực tiếp là yếu tố chính trị - tinh thần, tư tưởng,trong đó có vai trò quan trọng của các tướng lĩnh, tài năng quân sự nên đã chiếnthắng đối phương

Ở Liên Xô, V.I.Lênin đánh giá vai trò quan trọng của nhân tài, chuyên gia

và yêu cầu phải ưu đãi đặc biệt đối với hạng người đặc biệt này Ông quan niệm:cần coi toàn bộ xã hội như một cơ thể mà nhân tài, các chuyên gia là “conngươi” của mắt trong cơ thể đó Vì vậy, nhà lãnh đạo Xôviết phải biết trântrọng, giữ gìn và phát huy “một hạng người đặc biệt ấy” V.I.Lênin viết: “Chínhquyền Xô viết, và các công đoàn không làm thế nào mà giữ gìn được, như conngươi của mắt mình, tất cả những chuyên gia nào có khả năng, có lòng yêu nghềcủa họ và làm việc một cách chân thành – dù về mặt tư tưởng, họ còn hoàn toàn

xa lạ với chủ nghĩa cộng sản chăng nữa, - thì không có thể nói đến một thànhcông quan trọng nào cho sự nghiệp kiến thiết xã hội chủ nghĩa được Chúng tachưa có thể làm chóng vánh ngay được, nhưng dù sao chúng ta cũng phải làmcho những chuyên gia, - một hạng người đặc biệt ấy của xã hội, và hạng ngườinày vẫn còn như thế mãi cho đến khi đạt tới giai đoạn phát triển cao nhất của xãhội cộng sản, - sống dưới chế độ xã hội chủ nghĩa được sung sướng hơn dưới chế

độ tư bản chủ nghĩa về phương diện vật chất, pháp lý, về mặt hợp tác anh em vớicông nông, và về mặt tinh thần, nghĩa là làm cho họ thỏa mãn với công tác của

họ và có ý thức rằng bản thân công tác đó có ích cho xã hội…”1

Hiện nay, Trung Quốc là một trong những quốc gia có chính sách thu hút,đào tạo, trọng dụng tài năng đang được nhiều nước trên thế giới quan tâm

1 V.I.Lênin, Toàn tập, tập 44, Nxb Tiến bộ, M 1980, tr.429,430.

Trung Quốc đã có những quan niệm rất mới về vai trò của tài năng, pháttriển tài năng Trung Quốc coi tài năng là hạt nhân của kinh tế tri thức Trongtương lai, tài năng là đỉnh cao của kinh tế tri thức, là tiêu điểm của các cuộc cạnhtranh quốc tế, là tiềm lực và thế mạnh của mỗi quốc gia Vấn đề phát triển tàinăng đã trở thành phương châm chỉ đạo, trở thành khẩu hiện và hành động chotoàn xã hội Đặng Tiểu Bình đã nói: “200 trí thức hàng đầu làm cho nước Phápnổi lên ở châu Âu Kinh tế Hàn Quốc cất cánh được là do dựa vào 100 trí thứccao cấp” Đặng Tiểu Bình cho rằng phải thu hút, đào tạo chuyên gia hàng đầu,qua số chuyên gia hàng đầu lôi kéo cả đội ngũ trí thức tham gia vào sự nghiệpphát triển đất nước.

Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản TrungQuốc khóa XV (tháng 10 - 2000) có nêu: “Nhân tài là nguồn quý giá nhất; cạnhtranh quốc tế hôm nay và mai sau, nói cho cùng là cạnh tranh nhân tài; phải nắmthật chắc nhiệm vụ chiến lược trọng đại là bồi dưỡng, đào tạo, thu hút và sử dụngnhân tài”

Từ năm 1998, trong Điều 5, Luật Giáo dục cao đẳng của Trung Quốc đãghi rõ: Nhiệm vụ của giáo dục cao đẳng là bồi dưỡng những nhân tài chuyênmôn cao cấp, có tinh thần sáng tạo và năng lực thực tiễn, phát triển khoa học, kỹthuật, văn hóa, đẩy mạnh xây dựng hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa

Ở Việt Nam, trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, ông cha ta

đã coi trọng nhân tài: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Nguyên khí thịnh thìthế nước mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp Bởivậy, các đấng thánh đế minh vương, chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài,kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc đầu tiên Kẻ sĩ có mối quan hệthật là quan trọng đối với sự phát triển của đất nước Vì thế, cái ý tôn trọng họ,thật là vô cùng

Nhìn chung, “trong lịch sử ông cha ta đã nhận thức được sự cần thiết tấtyếu phải sử dụng nhân tài, nhân tài thời đại nào cũng có, không bao giờ thiếu,phát hiện và sử dụng có hiệu quả nhân tài là trách nhiệm của người đứng đầuquốc gia Muốn quy tụ được nhân tài, thì đức, độ, chữ tâm của người đứng đầuđất nước là rất quan trọng”1 Tài năng là tài sản của quốc gia, dân tộc, nhà nướcphải biết trọng dụng tài năng, sử dụng họ Bất kỳ đối với quốc gia dân tộc nào đểlãng phí tài năng là lãng phí lớn nhất.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến con người, phát huy vai trò tolớn của con người, coi đó là một động lực để phát triển đất nước Với nhân tài

càng phải được phát hiện, ươm trồng, phát huy, trọng dụng vì sự nghiệp giải

phóng dân tộc, vì nước, vì dân Người đã sớm chỉ ra: Nước nhà cần phải kiếnthiết, kiến thiết cần phải có nhân tài

II Thu hút tài năng, tài năng quân sự phải được thực hiện trong một chiến lược nhân tài thống nhất, thông qua nhiều khâu, nhiều bước: tuyển chọn, đào tạo, sử dụng, đãi ngộ…

1 Để thu hút tài năng, tài năng quân sự, các nước đều coi trọng xây dựng quy hoạch, chiến lược phát triển tổng thể nhân tài quốc gia

Trung Quốc đã coi trọng xây dựng quy hoạch, chiến lược phát triển tổng thể nhân tài quốc gia gắn với quy hoạch quốc gia, quy hoạch phát triển nguồn

nhân lực và quy hoạch giáo dục

Ngay từ năm 1978, khi tiến hành cải cách mở cửa, Đặng Tiểu Bình đã đưa

ra phương châm “tôn trọng trí thức, tôn trọng nhân tài.” (hai tôn trọng) Theo đó,công tác phát triển nhân tài Trung Quốc gắn liền với quy hoạch phát triển quốc

gia trên ba phương diện chính: “Thứ nhất, bồi dưỡng hàng loạt nhân tài đủ tiêu chuẩn hiện đại hóa đất nước Thứ hai, bồi dưỡng nhân tài phải đảm bảo sự ổn

1 Phương thức dùng người của cha ông ta trong lịch sử, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1994, tr.134

định và phát triển lâu dài của đất nước Thứ ba, giáo dục nhân tài phải đạt được

ba mục tiêu hướng tới hiện đại hóa, hướng ra thế giới và hướng tới tương lai”2

Trung Quốc đã liên tục ban hành các chính sách mang tính thử nghiệm:năm 19821 triển khai thống kê và dự đoán nhân tài trên toàn quốc; năm 2000,thực thi chính sách “nhân tài đặc biệt, đãi ngộ đặc biệt”; năm 2002, Trung Quốccông bố “Đề cương quy hoạch xây dựng đội ngũ nhân tài toàn quốc 2002 -2005”; chiến lược “Nhân tài cường quốc” cuối năm 2003

“Nhân tài cường quốc” với tư cách là chiến lược quốc gia đầu tiên mangtính chỉ đạo hệ thống và cụ thể về phát triên nhân tài đã chứng tỏ khả năng theosát quy hoạch phát triển tổng thể của Trung Quốc khi phân loại một cách có hệthống, phân bố một cách tương đối có trọng tâm tổng lượng nhân tài khổng lồtheo kết cấu ngành nghề, phạm vi vùng miền nhằm đáp ứng yêu cầu thiết thựccủa công cuộc cải cách mở cửa

Chiến lược nhân tài của Trung quốc đã gắn đào tạo nhân tài với giáo dục quốc dân Dựa trên quan điểm “ba hướng” (hướng về hiện đại hóa, hướng ra thế

giới hướng tới tương lai) của Đặng Tiểu Bình, phương châm đào tạo nhân tài gắnvới thực tế phát triển giáo dục Trung Quốc trong 30 năm qua, cũng tuân theo “bahướng” Trong đó, hướng về hiện đại hóa giúp nhân tài được đào tạo theo mụctiêu chung phát triển chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước; hướng rathế giới nhằm đào tạo nâng cao chất lượng giáo dục của nhân tài, giúp đội ngũnày tiến cùng xu thế phát triển khoa học - kỹ thuật thế giới; hướng tới tương lai

là hướng đào tạo nhân tài nhằm đáp ứng được tương lai phát triến bền vững củaTrung Quốc Theo đó, các chính sách hiện hành của Trung Quốc đã tập trungvào việc phát triển toàn diện “số lượng, chất lượng của nhân tài” Trong đó,trọng tâm chính sách đào tạo được đặt vào 2 chiến lược “Khoa giáo hưng quốc”(Giáo dục và khoa học kỹ thuật xây dựng đất nước giàu mạnh - 1995) “Nhân tài

2 Nguyễn Thị Thu Phương (chủ biên), Chiến lược nhân tài của Trung Quốc từ nãm 1978 đến nay, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội , 2009, tr 226.

cường quốc” (nhân tài làm quốc gia hưng thịnh - 2003) Thông qua các chínhsách cụ thế, hai chiến lược tập trung vào việc mở rộng không gian, điều kiện chonhân tài phát triên toàn diện và có trọng điểm, ưu tiên đào tạo 3 loại nhân tàitrọng điểm: Nhân tài lãnh đạo, nhân tài quản lí kinh doanh, nhân tài kĩ thuậtchuyên môn.

Tuy nhiên, “Nhân tài cường quốc” cũng bộc lộ rõ sự bất cập khi xem nhẹviệc phát triển toàn diện đội ngũ nhân tài (đặc biệt là nhân tài giáo dục, khoa học

xã hội ) cho mục tiêu phát triển hài hòa và bền vững của Trung Quốc Để khắcphục tồn tại trên nhằm xây dựng đội ngũ nhân tài có sức cạnh tranh quốc tếmạnh và có khả năng tạo sức bật hiệu quả hơn cho công cuộc chấn hưng đấtnước, tháng 6 năm 2010, Trung ương Đảng Cộng sản và Quốc vụ viện Trung

Quốc ban hành Đề cương Quy hoạch phát triển nhân tài trung và dài hạn Quốc

gia (2010-2020).

Về cơ bản "Đề cương nhân tài" là một bản quy hoạch lớn và “dài hơi” củaTrung Quốc trong công tác phát triển nhân tài Quy hoạch nêu ra mục tiêu tổngthể phát triển nhân tài đến năm 2020 phải tăng tổng lượng nhân tài từ 114 triệungười (hiện nay) lên đến 180 triệu người; trong đó, tỷ lệ số người có trình độ đạihọc ở độ tuổi lao động từ gần 10% hiện nay tăng lên đến 20%, đồng thời xâydựng một số trọng điếm nhân tài trong các lĩnh vực trọng điêm phát triển kinh tế

và xã hội như: chế tạo trang thiết bị, thông tin, công nghệ sinh học, hàng không

vũ trụ, v.v

Trung Quốc cũng có chương trình phát triển tổng thể tài năng quân sựnhằm tăng cường sức mạnh quốc phòng, nhất là sức mạnh hải quân để thực hiệnchiến lược biển đảo đầy tham vọng của Trung Quốc

Như vậy, từ một xuất phát điểm thấp hơn Việt Nam, Trung Quốc đã có sựđột phá và hướng đi đúng khi gắn việc xây dựng, triển khai các quy hoạch trung

dài hạn, chiến lược tổng thể phát triển nhân tài với quy hoạch, chiến lược pháttriến chung của đất nước

2 Các nước xã hội chủ nghĩa đều coi trọng và có nhiều phương cách hiệu quả tuyển chọn tài năng, tài năng quân sự.

Trung Quốc coi việc chọn, sử dụng người tài là một trong những chức trách chủ yếu của người lãnh đạo Nhà nước Trung Quốc yêu cầu, người lãnh

đạo và người làm công tác tổ chức cán bộ đều phải yêu mến, trân trọng nhân tài,nhiệt tình, khát khao tìm kiếm nhân tài, lấy nhân tài làm điểm then chốt trong sựnghiệp phát triển thịnh vượng; biết “kiểm kê nhân tài” Đặng Tiểu Bình nhấnmạnh: “Giỏi phát hiện nhân tài, đoàn kết nhân tài, sử dụng nhân tài, là một trongnhững tiêu chí chủ yếu của người lãnh đạo già giặn” Trung Quốc quan niệmđiểm cốt lõi trong đường lối tổ chức là việc chọn, trọng dụng nhân tài ĐặngTiểu Bình nhận xét: “Không có hàng loạt nhân tài, sự nghiệp của chúng ta khôngthể thành công”, do đó người lãnh đạo phải biết chọn, trọng dụng người tài

Cần có thái độ đúng đắn tuyển chọn nhân tài: Tin tưởng sự tồn tại kháchquan của nhân tài Đặng Tiểu Bình chỉ rõ “Có nhân tài, không nên vì họ khôngphải là toàn tài, không phải là đảng viên, không có văn bằng, không có quá trình,nên làm cho người ta bị mai một” “Chỉ có sự quản lí tồi, chứ không có nhân tài

vô dụng” Không thiên kiến sẽ nhận ra được tài năng: Đối xử khoan dung vớicán bộ “Người có công lao lớn không cố chấp việc nhỏ nhặt”; “Rác rưởi là nhântài đặt nhầm chỗ”

Nguyên tắc cơ bản tuyển chọn nhân tài là thực sự cần thị, dùng quan điểm

khách quan, toàn diện, lịch sử cụ thể, phát triển để xem xét cán bộ; không chủquan, phiến diện, nhất thời, hời hợt mới có thể nhận rõ tốt, xấu, phân biệt “chântài” Trần Vân nêu rõ yêu cầu: cần phân biệt tốt xấu, ưu điểm, khuyết điểm; cầnphải thực sự cầu thị, khách quan, chặt chẽ, tránh chủ quan; không nên xem lờinói và thái độ, chủ yếu xem xét bản chất và thực tế; gia đình không có ý nghĩa

quyết định mà là cá nhân; xem xét toàn bộ lịch sử công tác; cần có trách nhiệmcao với cán bộ, không sơ suất, đại khái, không làm oan uổng người tốt; cần cóphương pháp đúng đắn, hết sức tránh giở trò thủ đoạn; cần có kết luận bằng vănbản phù hợp với thực tế

Tiêu chuẩn khoa học tuyển chọn nhân tài: Nhân tài phải có đức, tài, thể.

Đức là sự giác ngộ chính trị và phẩm chất đạo đức, chú trọng kiên trì đường lối

xã hội chủ nghĩa và sự lãnh đạo của Đảng Tài là có đủ tri thức chuyên nghiệp vànăng lực chuyên nghiệp, phải “chân tài, thực học” Thể là sức khỏe thể chất, tinhthần để đáp ứng công việc Tiêu chuẩn “vừa có đức vừa có tài” thể hiện rõ sựthống nhất và phân rõ chủ yếu và thứ yếu Có đức nhưng không có tài, khó làmđược nhiệm vụ quan trọng; có tài nhưng không có đức, thì tài đó chỉ để cứu gian

tà, trọng dụng họ rất nguy hiểm Mao Trạch Đông chỉ rõ: “Chính trị và nghiệp vụ

là thống nhất của đối lập, chính trị là chủ yếu, hàng đầu” Chu Ân Lai: “Tiêuchuẩn lựa chọn cán bộ, tiêu chuẩn chính trị và năng lực công tác, hai cái khôngthể thiếu một và tín nhiệm về chính trị là vấn đề tiên quyết” Tuy nhiên, cần căn

cứ vào đặc điểm của công tác để cụ thế hóa, không được tuyệt đối hóa, lý tưởng

hóa đức, tài một cách chung chung Nhân tài phải có tri thức chân chính, phải

được đào tạo rất cẩn thận theo các chuẩn mực quốc tế, kết hợp với việc giáo dụctheo các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Việc lựa chọn tài năng ở Trung Quốc không chỉ dựa vào bằng cấp mà cònđược thông qua quần chúng tín nhiệm đề cử và một hội đồng tuyển chọn Hộiđồng này gồm nhiều đối tượng, ở những lứa tuổi khác nhau và hoạt động ở nhiềulĩnh vực khác nhau, những người trong hội đồng là những người thực sự tiêubiểu về trí tuệ, kinh nghiệm và có uy tín đối với quần chúng và lãnh đạo thì mớiđược tham gia Hội đồng này gọi là hội đồng bình chọn, có nhiệm vụ chất vấncác ứng cử viên, sau đó tham khảo ý kiến đoàn cố vấn trước khi hội đồng bìnhchọn quyết định