Lịch sử đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản rất lâu dài, khó khăn phức tạp từ đấu tranh chưa độc lập đến đấu tranh độc lập; từ tự phát đến tự giác mà đỉnh cao là cách mạng vô sản... Do đó, trước khi nghiên cứu các cuộc cách mạng vô sản tiêu biểu, cần khái lược các cuộc đấu tranh độc lập đầu tiên của giai cấp vô sản.
Trang 1CÁC CUỘC CÁCH MẠNG VÔ SẢN TIÊU BIỂU TRONG LỊCH SỬ
PHONG TRÀO CỘNG SẢN CÔNG NHÂN QUỐC TẾ
1 CÁC CUỘC ĐẤU TRANH ĐỘC LẬP ĐẦU TIÊN CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRƯỚC KHI XUẤT HIỆN CHỦ NGHĨA MÁC
Lịch sử đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản rất lâu dài, khó khăn phức tạp từ đấu tranh chưa độc lập đến đấu tranh độc lập; từ tự phát đến tự giác mà đỉnh cao là cách mạng vô sản Do đó, trước khi nghiên cứu các cuộc cách mạng vô sản tiêu biểu, cần khái lược các cuộc đấu tranh độc lập đầu tiên của giai cấp vô sản
* Khởi nghĩa Liông (Pháp): 1831 -1834
Nguyên nhân: Sau cách mạng tư sản 1789, giai cấp tư sản nắm chính quyền,
nhưng đã thiết lập chế độ quân chủ chuyên chế hà khắc do Lu i Phi líp đứng đầu Đời sống giai cấp công nhân khốn khổ, mâu thuẫn giai cấp vô sản – giai cấp tư sản tăng lên Năm 1826, Công nghiệp dệt Li ông khủng hoảng do đặt hàng của Anh,
Mỹ giảm, nhiều người rời thành phố đi ăn xin Công nhân ngày làm 15 giờ, thất nghiệp, lương 450 Phrăng/năm Năm 1830, công nhân lập quỹ để dùng vào những
ngày gieo neo không thành Tháng 3/ 1831, quân chủ tháng 7 ban hành thuế nhà
theo số cửa ra vào, cửa số Mùa thu 1831, Lợi dụng thất nghiệp, giới chủ hạ tiền công công nhân Ngày 25/10/ 1831 Đại biểu uỷ ban và chủ doanh nghiệp ấn định nâng mức lương tối thiểu theo đề nghị của công nhân Nhưng những người môi giới không tuân thủ Quần chúng gởi đơn Viện Dân biểu kiện Quận trưởng và không được chấp nhận
Diễn biến:
Giai đoạn 1: ngày 20/11/ 1831 Công nhân kéo đến Quảng trường ngoại ô
Croa Rút xơ quyết định ngừng làm việc ngày hôm sau cùng kéo vào thành phố đưa yêu sách, bị cảnh sát giữ lại Ngày 21/11/ 1831 Đấu tranh vũ trang quy mô lớn, công nhân chiếm được một số ngôi nhà Li ông, lập chiến luỹ, lấy vũ khí tự trang bị
Trang 2Khẩu hiệu “Sống có việc làm, chết trong tranh đấu” Ngày 22/11/ 1831 chiến đấu
ác liệt, đẫm máu Ngày 23/11/ 1831 Chiếm được Li ông có 3 vạn người tham gia,
1000 người chế và bị thương Tuy nhiên, sau khi chiếm xong họ chỉ duy trì trật tự; chiếm vũ khí; trụ sở toà thị chính; lập Bộ tổng tham mưu; chứ không nắm chính quyền, không động chạm đến thị trưởng, quận trưởng, không cắt liên lạc giữa chúng với Pa ri Như vậy, “Tất cả mọi tương phản đều thể hiện rõ: Họ đói ăn nhưng không cướp bóc, căm phẫn nhưng không lợi dụng thắng lợi Họ không thừa nhận chính quyền nhưng không rời bỏ ngọn cờ ấy Kết quả công nhân và tư sản đều được tôn trọng”
Giai đoạn 2: Ngày 9/4/ 1834, công nhân biểu tình Khẩu hiệu: “Tự do, bình
đẳng hay là chết”, “ Cộng hoà hay là chết” Bọn sen đầm đã xả súng vào công nhân tay không Sau đó công nhân đấu tranh vũ trang, chiếm Ly ông, lập chiến luỹ, phát động nhân dân khởi nghĩa Giai cấp tư sản dùng pháo binh phá sập nhà Ngày 15/4/1834 lực lượng khởi nghĩa bị thất bại
* Khởi nghĩa Xilêdi (Đức): 1844
Nguyên nhân: từ 1830-1840 công nghiệp Đức phát triển, giai cấp công nhân
Đức phát triển; giai cấp công nhân Đức chịu áp bức nặng nề của cả giai cấp tư sản
và địa chủ Từ 1842 -1844: tiêu thụ vải bông giảm, tiền công giảm, giá cả tăng, để có bánh mì, công nhân phải bán tủ giường, bàn ghế Giai cấp công nhân Đức chịu áp bức nặng nề bị bắt chẹt, phạt tiền, thô bạo với công nhân của cả giai cấp tư sản và địa chủ (họ phải đóng thuế cho địa chủ mới được đi dệt vải) Căm thù chủ xưởng đánh đập công nhân rất dã man, công nhân đa đứng lên khởi nghĩa
Diễn biến: từ 4 đến 5/6/1844: công nhân đã đập phá các chủ xưởng Nhưng
đến 9/6/1844 công nhân phải đi làm lại
* Phong trào Hiến chương(Anh): 1835 -1848
Nguyên nhân: Những năm 1830 chủ nghĩa tư bản Anh phát triển Giai cấp
công nhân với đời sống khó khăn (làm việc 16-18 giờ trong ngày, 1/3 lao động trẻ
Trang 3em, 1/2 lao động nữ bị cúp phạt, trả lương bằng hàng hoá ) Mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân ngày càng tăng lên Cho nên,Giai cấp công nhân cần tham gia chính quyền để cải tạo chế độ xã hội,
Diễn biến: năm 1835 đòi yêu sách cải cách bầu cử “chính quyền là của chúng
ta” Tháng 6 năm 1839 Đại hội phong trào Hiến chương lần1 diễn ra Ngày 15/7/1839 phong trào bùng lên ở Bơcminhham Năm 1842 có 3,5 triệu chữ ký, bãi công Năm 1847, 1848 thu 5 triệu chữ ký nhưng chính phủ không chấp nhận, phong trào lắng dần
Nguyên nhân các cuộc đấu tranh độc lập đầu tiên thất bại:Gia cấp công
nhân còn non trẻ; đấu tranh tự phát, chưa có lý luận, chưa có đảng chưa có đường lối, phương pháp đúng; chưa liên minh với các giai cấp khác Trong khi đó, giai
cấp tư sản đang lên, đang mạnh, đang đóng vai trò tiến bộ
Ý nghĩa của các cuộc đấu tranh độc lập đầu tiên: Các cuộc cách mạng bũng
nổ với những kết quả bước đầu đã chứng tỏ chủ nghĩa tư bản chứa đầy mâu thuẫn,
và chỉ có giai cấp công nhân mới có thể giải quyết được mâu thuẫn đó bằng đấu tranh cách mạng; Chứng tỏ giai cấp công nhân quốc tế trở thành lực lượng chính trị độc lập, triệt để cách mạng; Nó mở đầu cho phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân mà đỉnh cao là các cuộc cách mạng vô sản sau này; Đây là cơ sở thực tiễn quan trọng đòi hỏi và cho phép ra đời lý luận cách mạng – Chủ nghĩa Mác sau này
2 CÁC CUỘC CÁCH MẠNG VÔ SẢN TIÊU BIỂU
Trong lịch sử đã có nhiều cuộc cách mạng vô sản đã nổ ra: 1871 - Công xã
Pa ri, 1917- Cách mạng Tháng Mười, 1921 - Cách mạng Mông Cổ, 1944 - Cách mạng Anbani, Bunga ri, Rumani, Ba lan, - 1945 - Cách mạng Hungga ri, Tiệpkhắc, Việt Nam, Nam Tư, 1949 Cách mạng Công hoà dân chủ Đức, Trung Quốc, 1959 -Cách mạng Cu Ba, 1976 - -Cách mạng Lào, 1979 - -Cách mạng Cămpuchia (theo quan niệm trước đây)
Trang 4Ngoài ra, còn một số nước, sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã tuyên bố đi lên chủ nghĩa xã hội: Ănggôla, Môdămbích, Nica ragoa, Apgani xtan Gần đây phong trào cánh tả Mỹ la tin: Vênêduyêla, ChiLê, Bôlivia, Nicaragoa, Ănggôla, Môdămbích đang tuyên bố xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thế kỷ 21 Trong chuyên đề này tập trung vào hai cuộc cách mạng vô sản tiêu biểu Công xã Pa ri, Cách mạng Tháng Mười Nga 1917 và điểm qua một số cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân
* CÔNG XÃ PA RI
a Hoàn cảnh lịch sử:
Thứ nhất, nước Pháp từ 1851-1872 dưới triều đại Đế chế II 1851-1870, dưới
sự thống trị của Đế chế 2, đời sống giai cấp công nhân, quần chúng nhân dân cực khổ, mâu thuẫn giai cấp vô sản và giai cấp tư sản ngày càng tăng.
Đế chế II là chính quyền không phải của giai cấp tư sản nói chung mà của
một nhóm tư bản tài chính đầu sỏ, cùng bọn đại địa chủ, phú nông( thiết lập 2/12/1852, sau thất bại của cách mạng 1848-1849) do LuiBônapác đứng đầu (giải tán Qhội, quyền lực tập trung vào LuiBônapác) LuiBônapác cháu 3 đời của Napôlêông, bị trục xuất khỏi Pháp Sau quay về ứng cử Tổng thống
Biểu hiện:
* Về kinh tế xã hội :
- Cách mạng công nghiệp từ 1820 – 1860, làm cho Pháp thành cường quốc
về kinh tế thứ 2 sau Anh
- Giai cấp công nhân phát triển: Đến 1860 công nhân chiếm 67%
* Về chính trị xã hội
- Đối nội:
+Bóc lột tàn khốc; đời sống nhân dân cực khổ, tệ nạn xã hội gia tăng; nhân
dân giảm niềm tin và Đế chế II; xuất hiện mâu thuẫn sâu sắc giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản
Trang 5- Đối ngoại: Xâm lược ở Ý, đánh nhau với Áo, đánh Nga; Viễn Đông: xâm
lược Việt Nam 1858 Châu Mỹ: xâm lược Mêhicô Phần lớn bị thất bại (trừ Việt Nam là đặt được ách đô hộ)
* Trong khi đó, ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác với phong trào công nhân ngày càng mạnh: Có 4 chi bộ Cộng sản(Pa ri có 1), nhiều hoạt động của Quốc tế I
đã thúc đẩy phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ Cho nên cách mạng Pa ri là tất nhiên trong lịch sử
- Thứ hai, 7/1870 Pháp gây chiến tranh với Phổ - nguyên nhân trực tiếp
dẫn đến cách mạng ở Pa ri.
Do bản chất xâm lược của Đế chế II; Mâu thuẫn trong nước Pháp đã lên cao, cần đẩy mâu thuẫn ra ngoài, nên muốn gây chiến tranh Pháp đã gây chiến với Phổ vì: Phổ đang tranh giành thuộc địa với Pháp; Phổ phản bội Pháp trong chiến tranh với áo; Phổ có âm mưu thống nhất nước Đức bằng sắt và lửa (Bixmác) Về phía Phổ, cũng muốn diệt Đế chế II để chiếm thuộc địa và đánh tan trở lực thống nhất của Phổ mà Pháp muốn ngăn chặn
* Diễn biến chiến tranh Pháp- Phổ: ngày 19.7.1870, chiến tranh bùng nổ;
ngày 20.8.1870, Pháp bị bao vây ở Mếch; Mac ma Hông đã đưa quân đến phá vây,
bị vây ở Xê đăng; ngày 2.9.1870, Pháp đầu hàng; ngày 4.9.1870, nhân dân làm cách mạng lật đổ Đế chế II, lập nền Cộng hòa 3 do Tơ-Rô- Suy thống đốc quân sự
Pa ri cầm đầu: Vệ quốc chống Phổ xâm lược Pa ri- có 60 tiểu đoàn quân chính phủ;
20 tiểu đoàn khoảng 3 vạn người.( Rơi vào tay tư sản do cộng hòa tư sản và nhóm bảo hoàng chi phối) Còn các lãnh tụ Quốc tế I chưa bị sung lính, không có liên lạc; Giai cấp vô sản chưa đủ sức để làm cuộc cách mạng
Đánh giá về hoàn cảnh lịch sử này, C.Mác viết: Đế chế II là hình thức chính
trị hũ bại nhất, là vườn ươm tất cả những điều thối tha của của xã hội Nó biểu hiện giai cấp tư sản mất năng lực quản lý Còn giai cấp vô sản thì chưa có năng lực quản lý xã hội (Nội chiến ở Pháp); “Lưỡi lê của Phổ đã bóc trần sự thối nát
Trang 6của Đế chế II, dù chiến tranh có kết thúc như thế nào thì tiếng chuông cáo chung của Đế chế II đã điểm”
Ngày 18.9.1870 Phổ bao vây Pa ri: Chính phủ vệ quốc không tổ chức bảo
vệ, quay lưng lại tuyên chiến với công nhân, buộc công nhân cầm súng bảo vệ tổ quốc, chống lại tư sản Pháp và chống Phổ xâm lược Ủy ban Trung ương 20 quận
Pa ri thành lập 05.9.1870 phải đứng ra đảm nhiệm chống trả quân thù có cương lĩnh: Bảo vệ Tổ quốc và nền cộng hòa; Tuyên bố quyền tự do ngôn luận báo chí, bầu cử; Giải tán cảnh sát quốc gia, giao nhiệm vụ cho nhân dân
Đến ngày 28.01.1871 chính phủ Tơ-Rô-Suy ký hiệp ước đầu hàng không
điều kiện, cắt hai tỉnh A-Giát-xơ và Lo-ren, bồi thường cho quân Phổ 5000 triệu
Phơ-Răng Ngày 02.1871 Quốc hội Pháp triệu tập ở Boóc-Đô để phê chuẩn hiệp
ước đầu hàng, bầu Chie lên thay Tơrôsuy Chie lên thay, kích động công nhân khởi nghĩa để đàn áp, hủy lệnh hoãn nợ, cắt lương cận vệ, thu đại bác
Thứ ba, Vào ngày 18.3.1871 khoảng 6 nghìn người của chính phủ Chie đến
cướp 300 khẩu đại bác của Uỷ ban trung ương cận vệ (do nhân dân góp tiền mua được) các công nhân xông lên giữ được để chiến đấu chống Phổ đánh lại giai cấp
tư sản Pháp, giành chính quyền.
Tóm lại, mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản phát triển ngày
càng cao Đế chế 2 gây chiến tranh với Phổ (Đức) bị thua, bị Phổ xâm lược Đế chế
2 bị lật đổ, lập nên nền cộng hoà - Chính phủ Vệ quốc Chính phủ Vệ quốc đầu hàng, quay lại tuyên chiến giai cấp công nhân, buộc giai cấp công nhân phải đảm đương nhiệm vụ chiến đấu chống Phổ bảo vệ Tổ quốc (thay giai cấp tư sản), và để bảo vệ Tổ quốc trước hết phải đánh lại giai cấp tư sản Pháp, giữ vũ khí, thừa thắng giành chính quyền
Lênin đã viết về nguyên nhân của công xã Pa ri: “Chiến tranh thất bại với
Đức, hoàn cảnh khốn cùng khi bị bao vây, vô sản bị thất nghiệp, tiểu tư sản bị phá sản, quần chúng gắn bó với giai cấp bên trên và với bọn chức trách đã tỏ ra hoàn
Trang 7toàn không có năng lực, cùng với nhiều nhân tố khác đã đẩy nhân dân lao động tới cuộc cách mạng 18.3 là cuộc cách mạng bỗng nhiên giao chính quyền vao tay giai cấp công nhân”
b Sự bùng nổ của cách mạng Pa ri:
Ngày 18.3.1871: Khoảng 6 nghìn người đến cướp 300 khẩu đại bác của ủy ban trung ương cận vệ (do nhân dân góp tiền mua được) các công nhân xông lên giữ được Thừa thắng ủy ban trung ương ra lệnh đến Pa ri chiếm tòa thị chính, Chie
bỏ chạy về Vécxây Cách mạng kết thúc, toàn Pa ri về tay giai cấp vô sản Cũng trong ngày 18/3/ 1871: giai cấp công nhân Pari khởi nghĩa lật đổ chính phủ tư sản Tối 18.3, cách mạng tuyên bố bãi bỏ lệnh giới nghiêm; Bãi bỏ tòa án quân sự; Thả các tù chính trị;
Ngày 26.3.1871: Tổ chức bầu ủy ban Công xã Kết quả: có 85 ủy viên( 17
ủy viên là tư sản; 32 là trí thức; 25 là công nhân; 8 là viên chức; 2 tiểu chủ; 1 thủ công nghiệp) Ngày 28.3 Công xã ra mắt nhân dân có nêu lên tuyên bố: Mọi ủy viên đều do bầu cử mà ra Ngày 1.4, mỗi ủy viên đều được hưởng lương bằng lương công nhân: 5.475 phăng/năm; 15 phăng/ngày Bầu ra một loạt các ủy ban: ủy ban quốc phòng; ủy ban an ninh; ủy ban tài chính; ủy ban tư pháp; ủy ban giáo dục; lao động
Như vậy, hơn hẳn cách mạng tháng hai 1848 và cách mạng 4/9/1870 dâng thành quả của giai cấp công nhân cho giai cấp tư sản, không giành lấy chính quyền
c Hoạt động của Công xã Pari (18.3-28.5.1871)
Mặc dù chỉ tồn tại trong thời gian ngắn 72 ngày, với điều kiện hết sức khó
khăn, nhưng nó là sự nghiệp vĩ đại nhất trong phong trào công nhân lúc đó, nó đã là nhà nước vô sản đầu tiên, là mẫu hình chuyên chính vô sản Nhưng nhà nước chuyên chính vô sản đó thực sự đã có những hoạt động thiết thực
Về chính trị: Xoá quân đội thường trực, vũ trang toàn dân; 6/4 Huỷ chiếc máy
chém, thủ tiêu lực lượng cảnh sát, giao cho người lao động tự quản; bãi bỏ quan lại
Trang 8cũ, lập hội đồng mới; xây dựng hệ thống quản lý từ trung ương đến cơ sở; tách giáo hội khỏi nhà nước; bảo đảm quyền lợi người nước ngoài
Về kinh tế: Giao xí nghiệp tư bản cho công nhân quản lý; ổn định, cải thiện
đời sống người lao động, xoá nợ, giải quyết việc làm, nâng lương
Về văn hoá - xã hội: Giáo dục băt buộc, không phải trả tiền; tách nhà thờ khỏi
nhà trường, loại bỏ biểu tượng tôn giáo trong nhà trường; sung tài sản giáo hội vào quốc gia, ban hành sắc lệnh giải phóng phụ nữ; bảo đảm đời sống vật chất, tinh thần người lao động; bảo đảm an ninh, trật tự, tự do
Cuộc chiến đấu bảo vệ Công xã:
Ngày 2.4.1871 quân Chie bắt đầu tiến công do Mácmahông chỉ huy Ngày
21.5.1871 quân chính phủ vào cửa Bắc, bắt đầu tuần đàn áp đẫm máu cho đến 26.5 Kết quả 1 vạn người bị chết, 4 vạn người bị tù đày
Nguyên nhân thất bại:
GCCN làm cách mạng giữa chừng dừng lại, quá độ lượng với kẻ thù ko tiến
công đến Vé xây; Ko mạnh tay với đội ngũ gián điệp, đợi đến tuần lễ dẫm máu thì
đã muộn; Ko tịch thu ngân hàng, bưu điện; Quân đội ko được huấn luyện, chia rẽ trong cơ quan lãnh đạo Công xã; Kẻ thù với những âm mưu thủ đoạn hết sức xảo quyệt
c Ý nghĩa lịch sử:
Khái quát
Đây là cuộc CMVS vĩ đại đầu tiên chứng minh bản chất cách mạng, khả năng sáng tạo to lớn của GCVS
Đã giáng một đòn nặng vào CNTB thế giới ; cỗ vũ, mở đường cho GCVS, nhân dân lao động đấu tranh
Cơ sở thực tiễn chứng minh tính cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác
Trang 9Qua đây thấy rõ điểm đặt của lịch sử: Cùng với sự ra đời của Chủ nghĩa Mác
(1848) và Quốc tế 1 (1864) cùng với Công xã Pa ri 1871 chứng tỏ rằng giai cấp vô sản đang bước lên vũ đài chính trị, khẳng định sứ mệnh lịch sử của mình.
Thứ nhất, Công xã Pari là một cuộc cách mạng vĩ đại đầu tiên, chứng minh bản
chất cách mạng và khả năng sáng tạo to lớn của giai cấp vô sản; Vì: lần đầu giành chính quyền và dùng chính quyền thực hiện nền dân chủ( sáng tạo kiểu nhà nước mới và điều hành nhà nước đó) Mác coi: “ Nhờ Công xã Pari mà cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống giai cấp các nhà tư bản và nhà nước của nó đang bước vào 1 giai đoạn mới” Mác coi: “ đó là hành động xông lên đoạt trời”; “Hãy nhìn vào Công xã Pari chuyên chính vô sản là thế đấy” Theo Lênin: “ Công xã Pari
là chuyên chính vô sản đầu tiên trong lịch sử tuy chưa đầy đủ và vững vàng”
Thứ hai, Công xã Pari đã giáng một đòn nặng nề vào chủ nghĩa tư bản, đánh
dấu sự đi xuống của chủ nghĩa tư bản, cổ vũ, mở đường cho giai cấp vô sản đứng lên tự giải phóng
Đó là tấm gương chỉ rõ giai cấp tư sản Pháp phản bội dân tộc; gương về giành và giữ chính quyền, xây dựng đoàn kết giai cấp công nhân;
Thứ ba, là cơ sở chứng minh tính cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác, và
thực tiễn cho Mác, Ăngghen phát triển lý luận, để lại những bài học quý báu Biến
“bóng ma” thành hiện thực, đúng như Mác khẳng định; Con đường bạo lực cũng đúng như Mác khẳng định; Phát triển lý luận: Đập tan nhà nước như thế nào, lấy gì thay thế nhà nước cũ Để lại những bài học quý, còn nóng hổi tính thời sự
Mặc dù chỉ 72 ngày tồn tại nhưng Pari công nhân, với công xã của nó sẽ mãi mãi được người đời ngưỡng mộ coi là tiền khu quang vinh của một xã hội mới Hình ảnh của những bậc tiên liệt thành viên của Công xã sẽ được đời đời in sâu vào
trái tim vĩ đại của giai cấp công nhân
* CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA 1917
a Hoàn cảnh lịch sử:
Trang 10+ Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1/8/1914 -11/11/1918) làm nhiều nước đế quốc kiệt quệ, suy yếu, mâu thuẫn xã hội gay gắt, nước Nga là khâu yếu trong dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc Tình hình nước Nga: cách mạng dân chủ
tư sản 1905- 1907 và cách mạng Tháng Hai đã lật đổ Nga hoàng, lập chính phủ tư sản; mâu thuẫn xã hội chưa giải quyết triệt để, 7/ 1917 chính phủ tư sản đàn áp cách mạng, công nông căm phẫn, tình thế cách mạng lên cao; Lênin bảo vệ phát triển chủ nghĩa Mác, sáng lập Đảng Bôn sêvích Nga, đủ sức lãnh đạo cách mạng giành thắng lợi
Lịch sử đã cho thấy, chiến tranh thế giới lần thứ nhất làm cho đế quốc Nga suy yếu, cách mạng tháng Hai- 1917 diễn ra và giành thắng lợi, Nga hoàng( Nicôlai II)
bị lật đổ Chiến tranh thế giới I từ 1914- 1918: Anh- Pháp- Nga và Đức- Áo- Hung; Nga hoàng suy yếu: Nga hoàng vay nước ngoài 8 tỉ rúp; nạn đói tràn lan khắp nông thôn cho đến thành thị Mâu thuẫn giai cấp gay gắt, cách mạng dân chủ tư sản tháng 2- 1917 nổ ra, nước Nga trở thành khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc
+ Dưới sự lãnh đạo của những người Bônsêvích công nhân và binh lính( nông dân) đã chuyển từ bãi công chính trị sang khởi nghĩa vũ trang ngày 27-2-1917 lật đổ chế độ Nga hoàng
Sau cách mạng tháng 2 nước Nga có đặc điểm: 2 chính quyền song song tồn tại: Chính quyền Xô Viết do quần chúng công nông lập ra và Chính phủ lâm thời do giai cấp tư sản và địa chủ nắm( đứng đầu là Công tước Lơ Vốp cho đến sau này là Kêrenxki) Sở dĩ có đặc điểm trên là vì: Đảng Bônsêvích chưa nắm được các Xôviết, thành phần Xôviết phức tạp, các chiến sỹ cách mạng đang bận chiến đấu hoặc bị cầm tù, bọn Mensêvích và Xã hội cách mạng “lẻn” vào các Xôviết; Các Xôviết có vũ khí, có sức mạnh đang ủng hộ chính phủ lâm thời; Chính phủ lâm thời còn yếu, chưa có đủ lực lượng; Hàng triệu quần chúng chưa am hiểu chính trị, cơ cấu giai cấp công nhân không thuần nhất