Thành tựu nghiên cứu văn học việt nam thế kỷ thứ XVII

TÁC GIẢ: Phan Nguyễn Kiến Nam TÓM TẮT CÔNG TRÌNH Công trình nghiên cứu về Thành tựu nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỉ thứ XVII, có nghĩa là toàn bộ công trình chúng tôi tập trung nghiê

TÁC GIẢ: Phan Nguyễn Kiến Nam

TÓM TẮT CÔNG TRÌNH

Công trình nghiên cứu về Thành tựu nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỉ thứ XVII, có nghĩa

là toàn bộ công trình chúng tôi tập trung nghiên cứu về những thành tựu đã đạt được trong việc nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn của những tác giả trước Theo đó, công trình gồm có 3 chương chính

Chương 1 Thành tựu công tác sưu tầm tác phẩm văn học Việt Nam thế kỉ

thứxvn

Ở chương này, chúng tôi đề cập đến những thành tựu nhất định trong việc sưu tầm văn bản tác phẩm thuộc nền rân học Việt Nam thế kỉ thứ XVII mà một số công trình đã làm được Cũng trong chương 1 này, công tác sưu tầm của các tác giả nghiên cứu trước được chia làm hai mục rõ rệt, căn cứ trên niên đại, năm hoàn thành các công trình sưu tầm, trích dịch văn học Việt Nam xvn Trong mỗi mục nhỏ, các công trình lần lượt được chúng tôi giới thiệu theo một trình tự chung dựa trên tiêu chí thời gian và tiêu chí tính chất, đặc điểm riêng của từng loại công trình một

1.1 Các công trình sưu tầm văn bản tác phẩm văn học Việt Nam thế kỉ XVII từ thế kỉ XIX trở về trước

1.2 Các công trình sưu tầm văn bản tác phẩm văn học Việt Nam thế kỉ XVII từ đầu thế kỉ XX đến nay

Chương 2 Thành tựu công tác nghiên cứu đánh giá tác phẩm vần học Việt Nam thế kỉ thứXVII

Ở chương này, chúng tôi tập trung nghiên cứu về thành tựu khảo, luận, nhận xét, đánh giá

về nền văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn mà một số các công trình nghiên cứu có đề cập đến Và ở chương này, chúng tôi cũng chia làm hai mục nhỏ, và cũng dựa trên niên đại, năm hoàn thành của các công trình Trong mỗi mục nhỏ, các công trình cũng lần lượt được chúng tôi sắp xếp thuyết minh, giới

thiệu dựa trên tiêu chí thới gian và tiêu chí tính chất, đặc điểm riêng của từng loại công trình một

2.1 Tổng thuật những thành tựu công tác nghiên cứu đánh giá về tác phẩm văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn từ thế kỉ thứ XIX trở về trước

2.2 Tổng thuật những thành tựu công tác nghiên cứu đánh giá về tác phẩm văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn từ đầu thế kỉ thứ XX đến nay

Chương 3 Nhận xét về những thành tựu nghiên cứu văn học Việt nam thế kỉ

thửxvn

Ở chương này, chúng tôi; trên cơ sở thuyết minh, giới thiệu các công trình nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn, dựa trên hai bình diện là: thành tựu trong công tác sưu tầm và thành tựu trong công tác phê bình, đánh giá; sẽ đưa ra những nhận xét, ý kiến về thành tựu, khả năng ứng dụng cũng như những tồn tại, hạn chế của các công trình trong một phạm vi kiến thức nhất định Theo đó, chúng tôi cũng có hai đề mục trong chương này, mỗi đề mục dành để nhận xét một bình diện trong hia bình diện đã đề cập: bình diện sưu tầm và bình diện nghiên cứu

3.1 Nhận xét về thảnh tựu công tác sưu tầm văn bản văn học Việt Nam thế

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Bấy lâu nay, Văn học trung đại đã được rất nhiều các học giả, các nhà nghiên cứu nổi tiếng và có uy tín nghiên cứu và đạt không ít những thành tựu nổi bật Trong đó, có các công trình nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn

Vấn đề được đặt ra là, thế kỉ xvn là một giai đoạn mà đất nước có nhiều rối ren, loạn lạc bởi phân tranh Trịnh- Nguyễn, cùng với đó là những biến đổi hết sức sâu sắc trong đời sống xã hội Đây là bước đệm của rán học trung đại chuyển hướng từ ca ngợi, tin yêu vào chế độ phong kiến với hệ thống ý thức, tư tưởng đặc thù của nó sang một nền văn học tố cáo hiện thực xã hội đầy dẫy bất công, thối nát, khi chế độ phong kiến bộc lộ những điểm phản động của mình Chính vì là một bước đệm từ đỉnh cao này đến đỉnh cao khác, cho nên ít được quan tâm trong nghiên cứu

Vậy thì diện mạo của các công trình nghiên cứu giai đoạn văn học này ra sao? Từ việc nắm được diện mạo của các công trình nghiên cứu, thì việc nghiên cứu, đào sâu những thành tựu của nền văn học xvn, trên cơ sở kế thừa những kết quả của các bậc tiền bối đã làm, mới có khả năng phát triển

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó, cũng như mong muốn có một đề tài mang tính chất thống kê các công trình nghiên cứu về văn học thế kỉ thứ xvn để tiện cho việc tham khảo sau này, mà chúng tôi quyết định thực hiện đề tài

2 Tinh hình nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu về thành tựu nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn là một đề tài mang tính mới mẻ, cho nên về tình hình nghiên cứu vấn đề này thì rất ít

Nói đến tình hình nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn, chủ yếu ta tìm thấy các công trình nghiên cứu trong nước với những tác giả như Lê Quý Đôn, Bùi Huy Bích, Phan Huy Chú, ; trở lại những năm trong khoảng thế kỉ thứ XX thì

có Bùi Văn Nguyên, Đinh Gia Khánh, Nguyễn Đổng Chi, Trần Thị Băng Thanh, Bùi Duy Tân, Đoàn Thị Thu Vân,

Riêng về một đề tài mang tính tổng thuật lại các công trình nghiên cứu về văn học thế kỉ thứ xvn thì chưa có

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

về mục đích nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu về thành tựu nghiên cứu văn học

Việt Nam thế kỉ xvn nhằm có cái nhìn toàn diện hơn về một giai đoạn của rán học trung đại; thấy được những thành tựu của một số công trình nghiên cứu về một chặng đường văn học này và hướng ứng dụng của các công trình đó; tìm hiểu và học tập những cách thức, phương pháp nghiên cứu một giai đoạn văn học lịch sử bất kì mà đặc biệt là văn học trung đại; và nhất là có thể kế thừa thành tựu của các công trình nghiên cứu cho việc học tập và nghiên cứu về sau của bản thân

về nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài: Vì là nghiên cứu về các công trình nghiên cứu

văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn cho nên nhiệm vụ của đề tài là phải sưu tầm và thống kê

và thuyết minh một cách rõ ràng, chân thực những công trình nghiên cứu về văn học XVII nổi bật; từ đó rút ra cho được thành tựu của các công trình

4 Phương pháp nghiên cứu

Đây là đề tài đề tài văn học sử, trong quá trình nghiên cứu phải có cái nhìn đúng đắn về một chặng đường văn học, cho nên phương pháp sử dụng chủ yếu là phương pháp văn học sử

Tiếp theo là phương pháp thống kê, phân loại các công trình nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn theo một tiêu chí nhất định

Phương pháp mô tả, thuyết minh, chọn lọc những mục, phần, chương thuộc nội dung của các công trình có liên quan đến việc nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn để trình bày

Phương pháp phân tích và quy nạp, rút ra cho được những thành tựu cũng như những hạn chế của công trình

5 Giới hạn đề tài

Đe tài nghiên cứu về những thành tựu của công tác nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn, cho nên chỉ khảo sát những công trình có nghiên cứu đào sâu về văn học xvn hay là những công trình đặt văn học xvn vào một giai đoạn văn học để nghiên cứu Tóm lại, chỉ chắt lọc, giới hạn những công trình có sụ nghiên cứu về văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn

6 Đóng góp mói của đề tài

Đóng góp rất mới của đề tài là tạo ra một thu mục các công trình nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn có giá trị để nguời sau tiện theo đó mà tìm hiểu, phục vụ cho nhu cầu của mình

Gián tiếp hình thành một hệ thống các thành tựu của văn học thế kỉ XVII thông qua các công trình nghiên cứu

Tạo điều kiện cho việc học hỏi phuơng pháp nghiên cứu một giai đoạn văn học sử

mà đặc biệt là văn học trung đại

7 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn

Ỷ nghĩa lý luận của đề tài' Tổng quan một cách tuơng đối đầy đủ những công trình

nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỉ thứ xvn có giá trị, qua đó, nhìn nhận ra đuơc thành tựu từ công tác suu tầm, nghiên cứu của các tác giả công trình

Ỷ nghĩa thực tiễn: Làm tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên khác học tập, tìm

hiểu

8 Kết cấu đề tài

Đe tài nghiên cứu gồm có ba phần, kèm theo đó là phần tài liệu tham khảo Kết

cấu của đề tài đuợc trình bày nhu sau MỞ ĐẰU

1 Tính cấp thiết của đề tài

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

4 Phương Pháp nghiên cứu

5 Giới hạn đề tài

6 Đóng góp mới của đề tài

7 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn

8 Kết cấu đề tài

CHƯƠNG 1: THÀNH Tựu CÔNG TÁC SƯU TẦM VĂN BẢN TÁC

PHẨM VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỈ THỨ XVII

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH SƯU TẦM VĂN BẢN VĂN HỌC VỆT NAM THẾ KỈ THỨ xvn TỪ THẾ KỈ THỨ XIX TRỞ VỀ TRƯỚC

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH SƯU TẦM VĂN BẢN VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỈ THỨ xvn TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN NAY

CHƯƠNG 2: THÀNH Tựu CÔNG TÁC NGHIÊN cứu, ĐÁNH GIÁ TÁC PHẨM VẪN HỌC VIỆT NAM THÉ KỈ THỨ XVII

2.1 TỔNG THUẬT NHŨNG THÀNH Tựu CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁVỀ

TÁC PHẨM VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỈ THỨ XVII TỪ THẾ KỈ THỨ XIX TRỞ VỀ TRƯỚC

2.2 TÔNG THUẬT NHỮNG THÀNH Tựu CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ

VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC VỆT NAM THẾ KỈ THỨ xvn TỪ ĐẦU THẾ KỈ THỨ XX ĐẾN NAY

CHƯƠNG 3:NHẬN XÉT VỀ NHỮNG THÀNH Tựu NGHIÊN cứu VẪN

HỌC VIỆT NAM THÉ KỈ THỨ XVII

3.1 NHẬN XÉT VỀ THÀNH Tựu CÔNG TÁC SƯU TẦM VĂN BẢN VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỈ THỨ XVH

3.2 NHẬN XÉT VỀ THÀNH Tựu CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, ĐẢNH GIÁ VĂN HỌC VỆT NAM THẾ KỈ THỨ xvn

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

CHƯƠNG 1 THÀNH Tựu CÔNG TÁC sưu TẦM VÃN BẢN TÁC PHẨM VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỈ THỨ XVII

Có thể nói, các tác phẩm văn học thế kỉ thứ xvn đã được sưu tầm, phiên dịch từ rất sớm,

kể cả từ trước thế kỉ XIX, với những thành tựu đạt được không nhỏ, và là nguồn tư liệu quý báu cho việc nghiên cứu các vấn đề có liên quan

Xét về thành tựu của công tác sưu tầm văn bản văn học thế kỉ thứ xvn, chúng tôi chia làm hai giai đoạn lớn, căn cứ trên năm các công trình sưu tầm được viết, gồm có: Giai đoạn trước từ trước thế kỉ XIX; và giai đoạn từ thế kỉ XX cho đến nay

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH SƯU TẦM VĂN BẢN VĂN HỌC VỆT NAM THẾ KỈ THỨ xvn TỪ THẾ KỈ THỨ XIX TRỞ VỀ TRƯỚC

1.1.1 Bộ sưu tập của Bùi Huy Bích: Hoàng Việt thi tuyển và Hoàng Việt văn tuyển

Đây là hai công trình sưu tầm văn thơ rất có giá trị của học giả Bùi Huy Bích vào cuối thế kỉ thứ xvm.

• Ở Hoàng Việt thi tuyển, các tác gia và tác phẩm được Bùi Huy Bích sưu tầm, tuyển chọn

là những tác phẩm thi văn, và được sắp xếp theo trình tự thời gian ứng với năm của tác giả bài thơ sáng tác Toàn bộ những tác phẩm của văn học thế kỉ thứ xvn sẽ được chúng thống

kê thông qua công trình phiên dịch Hoàng Việt thi tuyển của nhóm nghiên cứu Trung tâm

nghiên cứu Quốc học do Mai Quốc Liên làm chủ biên

• Ở Hoàng Việt văn tuyển, các tác phẩm được Bùi Huy Bích sưu tầm là văn và viết theo

các thể: ký; văn bia; chí; lục; tế văn; văn chiếu; văn chế; văn sách; biểu; khải; tản văn; tấu; biểu; công văn Theo đó, những tác phẩm thuộc văn học thế kỉ thứ xvn chúng tôi thống

kê thông qua công trình Hoàng Việt văn tuyển , các quyển 2,3,4,5,6,7,8 do Tô Nam Nguyễn

Đình Diệm, thuộc Phủ Quốc vụ khanh đặc trách văn ho á sưu tầm và trích dịch

1.1.2 Mục Văn tịch chí trong sách Lịch triều hiến chương loại chí của Phan

Huy Chú

Lịch triều hiến chương loại chỉ là một tác phẩm không chỉ có giá trị về việc sưu tầm

văn chương của các tác gia mà còn có sự nhận xét về tiểu sử, hành trạng của họ Tác phẩm gồm nhiều bộ với nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó, những mục có thống kê tác phẩm

cũng như tác gia của văn học thế kỉ thứ xvn là: Văn tịch chỉ và Nhân vật chỉ

Mục Vãn tịch chỉ của Lịch Triều Hiến Chương Loại Chỉ với những tác giả, tác phẩm văn học thế kỉ thứ xvn được chúng tôi thống kê thông qua bản dịch Lịch Triều Hiến Chương Loại Chí tập 3 do nhỏm Trịnh Đình Rư, Cao Huy Giu, sưu tầm và trích dịch và công trình Lịch Triều Hiến Chương Loại Chí tập IX, với các quyển 42,43,44,45 do Tố Nguyên Nguyễn

Thọ Dực sưu tầm và trích dịch, thuộc Bộ Văn hoá Giáo dục và Thanh niên

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH SƯU TẦM VĂN BẢN VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỈ THỨ xvn TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN NAY

1.2.1 Bộ Họp tuyển thơ văn Việt Nam tập 2

Tác giả công trình: Do nhóm biên soạn có Đinh Gia Khánh chủ biên, Bùi

Văn Nguyên, Nguyễn Ngọc San sưu tầm, tuyển dịch biên soạn

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, in 1976

- Nội dung công trình:

Công trình được chia ba phần Phần thứ nhất là Tám thế ki của tiến trình văn học viết giới thiệu một cách toàn diện, tổng quát về diện mạo, đặc điểm, lực lượng sáng tác, chủ

đề tư tưởng chung, của tám thế kỉ văn học viết, trong đó có văn học thế kỉ thứ XVII Phần

thứ hai, là phần Hợp tuyển sưu tầm, hợp tuyển văn học từ X-XVH, lại được chia ra làm ba phần nhỏ Phần thứ ba là Phụ lục trình bày các tác phẩm chưa rõ niên đại

Trong đó, các tác giả, tác phẩm của nền văn học thế kỉ xvn được sưu tầm, trích

tuyển trong phần hai, mục ba: Văn học thế kỉXVI-XXII, và phần ba : Phụ lục

Theo đó, các tác giả, tác phẩm văn học thế kỉ XVII được thống kê rất rõ Xem phụ lục 1

1.2.2 Bộ Tổng tập văn học Việt Nam tập 6, tập 7

1.2.1.1 Bộ Tổng tập văn học Việt Nam tập 6

- Tác giả công trình: Do nhóm biên soạn có Bùi Duy Tân làm chủ biên cùng với các

tác giả sưu tầm biên soạn như: Trần Bá Chí, Nguyễn Xuân Diện, Đỗ Thị Hảo, Đinh Thanh Hiếu, Kiều Thu Hoạch, Phạm Văn Khoái, Nguyễn Tá Nhí, Nguyễn Kim Sơn, Chương Thâu, Trần Thị Băng Thanh, Đào Thái Tôn

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, in 1997

- Nội dung công trình:

Tổng tập Văn học tập 6 tuyển chọn các tác gia, tác phẩm văn học viết chữ Hán và

chữ Nôm từ đầu thế kỉ thứ XVI đến vài thập niên đầu xvn

Công trình gồm có năm phần: một phần Khải luận chung và bốn phần sau là Hợp tuyển

Ở phần Khải luận chung, tác giả công trình chủ yếu đào sâu vào tình hình lịch sử-

xã hội và tình hình văn học của thế kỉ thứ XVI, tuy nhiên cũng có nói đến tình hình lịch sử cũng những thành tựu văn học thế kỉ thứ xvn

Trong bốn phần còn lại của tổng tập, các tác gia, tác phẩm của nền văn học thế kỉ

XVII được sưu tầm ở phần ba: Tác giả đầu triều Lê Trung Hưng và phần bốn: Những tác phẩm chưa rõ tác giả Các tác giả, tác phẩm của văn học thế kỉ thứ xvn theo đó màđược

thống kê Xem phụ lục 2

1.2.2.2 Bộ Tổng tậ+ văn học Việt Nam tập 7

Tác giả công trình: Do nhóm biên soạn có Bùi Duy Tân chủ biên; cùng với các tác giả khác như Cao Tự Thanh, Đinh Thanh Hiếu, Lại Văn Hùng, Lê Huy Trâm, Nguyễn Kim Sơn, Nguyễn Tá Nhí, Nguyễn Xuân Diện, Phạm Ảnh Sao, Phạm Văn Khoái, Trần Bá Chí

Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, in năm 1997

Nội dung công trình:

Tổng tập Vần học 7 là sự nối tiếp công trình Tổng tập 6; chọn tuyển các tác gia, tác

phẩm của văn học thế kỉ thứ xvn-xvm Cụ thể là sau vài thập niên đầu thế kỉ xvn cho đến giữa xvni

Tổng tập văn học 7 gồm có ba phần: Phần Khải luận chung', hai phần sau là Hợp tuyển

Ở phần Khải luận chung, tình hình lịch sử -xã hội cũng như tình hình văn học của

thế kỉ XVII được khái quát vừa sâu sắc, vừa toàn diện; cung cấp cái nhìn rõ ràng nhất cho người đọc về thời kì văn học này

Ở phần Hợp tuyển, gồm có hai phần chính Phần một: Tác gia văn học ( biết rỗ hoặc tương đổi rõ niên đại) và Phần hai:7ac phẩm vãn học chưa biết rỗ niên đại, tác gia Theo

đó, các tác gia và tác phẩm văn học thế kỉ XVII, được thống kê khá kĩ càng Xem phụ lục 3

1.2.3 Bộ Tinh tuyển văn học Việt Nam tập 4

Tác giả công trình: Trần Thị Băng Thanh, Vũ Thanh thuộc Trung tâm Khoa học Xã hội Nhân văn Quốc gia

Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, in năm 2004 Nội dung công trình:

Công trình là sự tiếp nối quyển Tinh tuyển Vãn học tập 3, tuyển chọn các tác gia,

tác phẩm văn học viết bằng chữ Hán và chữ Nôm từ đầu thế kỉ XV đến hết thế kỉ xvn- ba

thế kỉ diễn ra nhiều biến đổi quan trọng, làm thay đổi nhiều mặt trong đời sống xã hội, tư tưởng

về nguyên tắc biên soạn của công trình, đó là tinh tuyển, cho nên chỉ lựa chọn những

tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao bên cạnh đó là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách của từng tác giả, từng thể loại hay từng giai đoạn lịch sử

về thứ tự sắp xếp tác giả, theo trình tự thời gian; hoặc dựa vào những cột mốc khác

như năm thi đỗ, năm đi sứ,

về thứ tự sắp xếp tác phẩm, cũng theo trình tự thời gian

về văn bản, phiên dịch, phiên âm, chú giải, công trình dựa vào tư liệu thơ văn Hán

- Nôm ở các thư viện lớn, các văn bản được in ấn trong các bộ hợp tuyển thơ văn, Trong

số những công trình mà Tinh Tuyển 4 tham khảo, kế thừa, có công trình như Hoàng Việt thi văn tuyển; Tổng tập vãn học Việt Nam (các tập 4,5„6,7)- đây cũng là hai bộ công trình có

sưu tầm rất kĩ lưỡng các tác phẩm, mà trong đó có tác phẩm rán học thế kỉ XVII

Ngoài ra, như những tập Tinh Tuyển khác, bộ Tinh Tuyển tập 4 lấy chữ Quốc ngữ

làm văn tự ghi chép các rán bản dù nguyên gốc là chữ Hán hay chữ Nôm Tất cả văn bản đều được phiên âm bằng Quốc ngữ và kèm theo các bản dịch ra tiếng Việt

Công trình Tinh Tuyển văn học tập 4 bao gồm có 3 phần Trong đó, ngoài phần Lời dẫn có trình bày một cách tổng quan về những vấn đề lịch sử, văn ho á, xã hội qua ba thế

kỉ;cũng như tình hình văn học qua ba thế kỉ XV- xvn, với thế kỉ xvn được tổng quan một

cách toàn diện và đầy đủ như hai thế kỉ trước Nội dung hợp tuyển của công trình bao gồm

2 chương: Văn học XV và văn học XVI- XVII Xem phụ lục 4

1.2.4 Bộ Hợp tuyển văn học trung đại Việt Nam tập 2

Tác giả công trình: Do nhóm biên soạn có Bùi Duy Tân chủ biên, cùng với các tác giả Nguyễn Hữu Sơn, Phạm Đức Duật, Nguyễn Tuấn Cường

Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản giáo dục, năm 2007

Nội dung công trình:

Hợp tuyển vãn học trung đại Việt Nam tập 2 trình bày những tác gia, tác phẩm văn

học bằng chữ Hán và chữ Nôm xuất hiện thế kỉ thứ XVI, xvn

Ngoài một số những tác gia, tác phẩm trích xuất từ những nguồn tài liệu khác, hầu

hết các tác gia, tác phẩm đưa vào Hợp tuyển đều là sự kế thừa của 2 quyển Tổng tập văn học Việt Nam, tập 6 và tập 7, tái bản có sửa chữa Cả hai quyển tổng tập mà hợp tuyển kế

thừa đều do tác giả Bùi Duy Tân viết

về mặt cơ cấu, công trình có ba phần lớn Phần thứ nhất Khải khái quát một cách sơ

lược đặc điểm lịch sử và đặc điểm văn học của hai thế kỉ XVI, và xvn Nội dung chính của công trình nằm ở hai phần còn lại, thống kê các tác giả văn học thế kỉ thứ XVI và xvn, gồm

có: Phần một, Các tác phẩm biết tên tác giả; Phần hai, Tác phẩm chưa biết tên tác giả

+Phần một: Các tác phẩm biết tên tác giả Ở phần này, các tác gia được

trình bày một cách cô đọng và tinh gọn nhất về mặt tiểu sử, hành trạng, và những tác

phẩm của họ Xem phụ lục 5 +Phần hai: Tác phẩm chưa biết tên tác giả Ở phần này,

cùng với việc chưa biết tên tác giả, các tác phẩm cũng chưa có năm sáng tác rõ ràng Tuy nhiên, các tác phẩm dẫn ra đều được ước chừng khoảng thời gian mà tác phẩm đó ra đời Cho nên, các tác phẩm của nền rân học thế kỉ xvn, ở phần này,trong công trình, cũng được tác giả công trình dẫn ra, xem phụ lục 5

1.2.5 Bản dịch Hoàng Việt thi tuyển -Trung tâm nghiên cứu Quốc học

Tác giả công trình: Đây là công trình sưu tầm, phiên âm, trích dịch cuốn Hoàng Việt Thi Tuyển- bản tuyển chọn thơ chữ Hán của học giả nổi tiếng Bùi Huy Bích do nhóm nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Quốc học có Mai Quốc Liên làm chủ biên

Nhà xuất bản, năm in: Nhà xuất bản Văn học, in năm 2007

Nội dung công trình:

Đây là công trình phiên âm, trích dịch lại Hoàng Việt thi tuyển- một công trình sưu

tầm và nghiên cứu văn học từ thời Lý- Trần đến cuối Lê, trong đó có văn học thế kỉ xvn Theo đó, số lượng tác gia, tác phẩm thuộc văn học thế kỉ thứ xvn trong đã được công trình được thống kê Xem phụ lục 6

1.2.6 Các công trình sưu tầm, dịch thuật văn bản về từng tác giả, tác phẩm

1.2.6.2 Toàn tập Chân Nguyên thiền sư

Tác giả công trình : Lê Mạnh Thát và Hồ Văn Hào

Nhà xuất bản và năm in: Tủ sách Phật giáo, TPHCM, 1978

Nội dung công trình:

Công trình của Lê Mạnh Thát là sự giới thiệu rất rõ ràng từ tác giả Chân Nguyên

thiền sư cho đến tác phẩm nổi bật của ông- Thiền Tông bản hạnh; ngoài ra còn rất nhiều tác

phẩm khác

Tác phẩm gồm có bố cục như sau:

Phần I: Vài nét sơ lược về Chân Nguyên Thiền sư

Phần n: Vài nét về Thiền Tông Bản Hạnh

Phần III: Sưu tầm nguyên bản hay phiên âm, trích dịch bằng chữ quốc ngữ

các tác phẩm của Chân Nguyên Thiền sư về tác giả Chân Nguyên thiền sư, được tác giả

công trình giới thiệu trong phần I: Vài nét sơ lược về Chăn Nguyên Cũng như được khai thác kĩ lưỡng hơn về hành trạng và sự nghiệp sáng tác trong phần n: Vài nét về Thiền Tông

Bản Hạnh, với hai mục nhỏ: Tác giả Thiền Tông bản hạnh và về sự nghiệp và tác phẩm

về tác phẩm Thiền Tông Bản Hạnh, được tác giả công trình nghiên cứu, sưu tầm

trong phần n, với các mục sau đây:

Vấn đề truyền bản: Trãi qua ba lần in 1745, 1805, 1931

Vấn đề tên gọi: Yên tử sơn Trần Triều Thiền Tôn chỉ nam truyền tâm quốc ngữ hành

Vấn đề năm soạn: Chưa có năm cụ thể, và được cho là vào khoảng những năm sau 1690

Vấn đề tài liệu: Lấy từ Thánh Đăng lục, cũng do Chân Nguyên đứng in vào

1705

Vấn đề cơ cấu nội dung:

Ở mục này, công trình có sự diễn giải rất rõ ràng như sau

• Câu 1- Câu 20 : Nhập đề, Chân Nguyên tự giới thiệu cá nhân và thời đại

• Câu 21-Câu 104: Tóm tắt Phật giáo Thiền tông từ khởi nguyên Phật Thích Ca đến Huệ Năng; cũng như giới thiệu khái quát về bản chất Thiền

• Câu 105-Câu 384: Tả lại cuộc đời tu thiền của Trần Thái Tôn

• Câu 385-Câu 402: Tả lại cuộc đời tu hành của Trần Thái Tôn

• Câu 403-Câu 660: Tả lại cuộc đời tu thiền và hoằng pháp giúp đời của Trần Nhân Tôn

• Câu 661- Câu 666: Liệt kê Trúc Lâm tam tổ và liên hệ với Tuệ Trung

• Câu 667-Câu 760: Khái luận, nói lên sự đánh giá và quan điểm về vấn đề tu hành của những vị vua Trần

Vấn đề tài liệu tham khảo:

Ở phần này, tác giả công trình đưa ra một số những tác phẩm của Chân Nguyên cũng như năm in ấn, nơi xuất bản Cụ thể như sau:

• Long thư Tịnh độ văn tự, in 1878, tại chùa Bảo Khám, Hà Nam

•Nghênh su duyệt định khoa, trong Thuỷ lục toàn tập, in 1887, tạng bản chùa Hồng Phúc

• Tôn sư phát sách Đăng đàn thọ giới, in 1748, của tăng chính Tính Toàn thuộc Tăng tục

ty, tạng bản huyện Đông Ngạn

• Thiền Tông Bản Hạnh, in 1931, Chùa Vĩnh Nghiêm, tỉnh Bảo Giang

• Thiền tịch phú, phụ lục Thiền Tông bản hạnh, in 1931

• Tịnh độ yếu nghĩa, in 1860, bản in của sư cô Diệu Thuỳ chùa Địa Linh, Hà Nội

• Trùng san long thư tịnh độ luận bạt hậu tự, trong Long thư tịnh độ văn, 1878 của Thanh Chí

Ngoài ra, công trình còn có phần tuyển chọn nguyên bản hay phiên âm, trích dịch các tác phẩm của Chân Nguyên Thiền sư Cụ thể như sau:

• Thiền tông bản hạnh

•Nguyên bàn quốc âm Thiền Tông bản hạnh

• Giới thiệu Thiền tịch phủ

• Giới thiệu Tịnh độ yếu nghĩa

• Tịnh Độ yếu nghĩa

•Nguyên bản Hán vãn Tịnh độ yếu nghĩa •Nguyên bản

Hán vãn Long thư tịnh độ vãn tự •Nguyên bản trùng

san Long thư tịnh độ luận bạt

1.2.6.3 Toàn tập Minh Châu Hương Hải thiền sư

Tác giả công trình: Lê Mạnh Thát

Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản TPHCM, in năm 2000 Nội

dung công trình:

Cũng như công trình về Chân Nguyên, công trình Toàn tập Minh Châu Hương Hải

là sự sưu tầm, nghiên cứu một cách bài bản, kĩ lưỡng từ tác giả là Minh Châu Hương Hải đến các tác phẩm của ông

Ở phần 2, các tác phẩm của Minh Châu Hương Hải được tác giả công trình giới thiệu và phân tích Cụ thể các tác phẩm được giới thiệu như sau:

•Hương Hải thiền sư ngữ lục ( được cho là không phải của Hương Hải thiền sư nhưng vẫn

đuợc đưa vào tạo điều kiện nghiên cứu sâu hơn về Hương Hải)

*về tình trạng văn bản:

Bản in năm 1747, khổ 27x 17, 46 tờ, mỗi tờ 2 trang, mỗi trang 7 dòng, moi dòng có

32 chữ

* về tác giả và niên đại:

Chưa rõ người biên soạn, nhưng cho là hoặc của Hiển Mật hoặc của Như Nguyệt

In vào năm 1747 • Giải

Kim Cương kinh ỉỷ nghĩa *về tình

Giải kim cương kinh lý nghĩa

• Giới thiệu giải Ả Di Đà kinh

*về tình trạng văn bản:

Bản in năm Minh Mạng thứ 14, 1833, khổ 13x27,43 tờ *Năm biên soạn và nguồn tài liệu: ức chừng từ năm 1685 đến năm 1715

Tài liệu sử dụng: Được cho là bộ A Di Đà kinh sớ sao của Châu Hoằng

• Giới thiệu Giải Tâm kinh ngũ chỉ

*về tình trạng văn bản :

Bản in năm Minh Mạng thứ 14, 1833, 5 tờ, 17x29, mỗi tờ 2 trang, mỗi

trang 8 dòng

*về tên gọi niên đại:

Tên gọi vẫn là Giải tâm kinh ngũ chỉ Niên đại được cho là viết sau năm 1682

• Giới thiệu sự lí dung thông

*về tình trạng văn bản:

Được in trong Việt Nam Phật điển tùng san, quyển thứ 4, 1943 *về tác giả, niên đại, tên:

Được khẳng định là của Hương Hải thiền sư Được cho là viết vào khoảng trước,

sau vài năm năm 1700 về tên vẫn thống nhất cho là Sự lí dung thông

1.2.6.4 Bản phiên âm Thiên Nam Ngữ Lục

Tác giả công trình: Nguyễn Lương Ngọc, Đinh Gia Khánh phiên âm, chú thích, giới thiệu

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản văn hoá, Hà Nội, in 1958

- Nội dung công trình:

Nội dung chính của công trình là việc phiên âm, chú thích, giới thiệu tác phẩm Thiên Nam

Ngữ Lục- tác phẩm diễn ca lịch sử nổi bật của văn học thế kỉ thứ

xvn

Công trình được trình bày ở đây là quyển hai, phiên âm, chú thích Thiên Nam ngữ lục từ thời Đinh cho đến thời điểm hậu Trần, và những đoạn ca ngợi công đức các chúa Trịnh

về danh sách các tài liệu chữ Nôm được tác giả công trình dùng khi phiên âm được

trình bày có liên quan đến văn bản văn học thế kỉ thứ XVII như sau: Thiên Nam ngữ lục ngoại kỉ- bản Nôm số AB 478,Thiên Nam ngữ lục ngoại kỉ- bản Nôm số AB192,Thiên Nam quốc ngữ lục kí- bản nôm số AB31.5

CHƯƠNG 2 THÀNH Tựu CÔNG TÁC NGHIÊN cứu, ĐÁNH GIÁ TÁC

PHẨM VĂN HỌC VỆT NAM THẾ KỈ THỨ XVII

2.1 TỔNG THUẬT NHŨNG THÀNH Tựu CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ

TÁC PHẨM VĂN HỌC VỆT NAM THẾ KỈ THỨ XVH TỪ THẾ KỈ THỨ XEX TRỞ VỀ TRƯỚC

2.1.1 Nhận định của Lề Qúy Đôn trong Kiến văn tiểu lục

-Đây là một công trình có giá trị của nhà bác học Lê Quý Đôn, theo mục lục ở đầu

sách thì Kiến văn tiểu lục gồm có 12 quyển, nhưng chúng ta hiện chỉ có tám quyển Trong

đó đáng lưu ý là các quyển hai ( Thể lệ thượng), quyển bốn ( Thiên chương), quyển năm ( Tàiphấm)

Xét riêng về lĩnh vực văn học, Kiến văn tiểu lục cho ta biết thêm một số những tác

phẩm văn học trung đại mà trong đó có văn học thế kỉ thứ xvn, cũng như đưa ra được những nhận định về thành tựu của giai đoạn văn học này

2.1.2 Nhận định của Phan Huy Chú trong Lịch triều hiến chương loại chí Đây là

một trong những công trình nghiên cứu có giá trị của Phan Huy

Chú, công trình gồm có nhiều mục, trong đó đáng chú ý là hai mục Văn tịch chỉ và Nhân vật chi

Ở hai mục này, Phan Huy Chú có sự nhận xét song song với việc sưu tầm các tác phẩm văn học của những triều đại trước mà trong đó có tác phẩm rân học cũng như những tác giả của văn học thế kỉ thứ xvn

2.2 TÔNGTHUẬT NHŨNG THÀNH Tựu CÔNG TÁC NGHIÊN cứu, ĐÁNH GIÁ VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC VỆT NAM THẾ KỈ THỨ XVII TỪ ĐẦU THẾ KỈ THỨ XX ĐẾN NAY

2.2.1 Nhận định, đánh giá của các nhà nghiên cứu trong các bộ Văn học sử

2.2.1.1 Bộ Lược thảo Lịch sử văn học Việt Nam

Bộ Lược thảo Lịch sử văn học Việt Nam do nhóm Lê Quý Đôn ( Trịnh Đình Rư,

Lê Thước,Hoàng Ngọc Phách, Vũ Đình Liên, Huỳnh Lý, Lê Trí Viễn ) viết

Công trình chỉ nghiên cứu các tác phẩm viết bằng chữ Nôm cũng như các tác gia viết những tác phẩm Nôm trong chương viết về giai đoạn văn học thế kỉ thứ xvn và trọng

tâm là giới thiệu Thiên Nam Ngữ Lục

Tuy công trình chưa nghiên cứu tình hình sáng tác, tác gia, tác phẩm văn học chữ Hán, nhưng có thể coi đây là một trong những công trình có độ tin tưởng cao, và là một trong những công trình bước đầu nghiên cứu văn học thế kỉ xvn trong các công trình nghiên cứu ở thế kỉ XX.

2.2.1.2 Bộ Sơ thảo Lịch sử văn học Việt Nam

- Tác giả công trình : Văn Tân, Nguyễn Hồng Phong, Nguyễn Đổng Chi

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Văn Sử Địa, in năm 1958

- Nội dung công trình:

Công trình đã có những nghiên cứu về văn học thế kỉ thứ xvn thông qua các mục:

Đặc điểm văn học trong những thế kỉ XV, XVI, XVII; và mục Văn học chữ Nôm

- về thành tựu nghiên cứu văn học thế kỉ thứ XVII của công trình:

• Trước hết, ở mục Đặc điểm văn học trong những thế kỉ XV, XVI, XVII, tác giả

công trình đã có những nhận định như sau về văn học thế kỉ thứ XVH:

* Văn học chữ Nôm đã có địa vị trên văn đàn

* Tư tưởng tiêu cực trong văn học

*Tư tưởng nhân văn, cá nhân, khuynh hướng trữ tình chớm nở trong văn học

*Vai trò nhân dân xuất hiện trong văn học

*Văn học truyền miệng phát triển và ảnh hưởng đến văn học hành văn

• Còn ở mục Văn học chữ Nôm của công trình thì các bài nghiên cứu văn học thế

kỉ thứ XVII là :

* Thiên Nam Ngữ Lục: Trong việc nghiên cứu về tác phẩm Thiên Nam Ngữ Lục, tác giả

công trình đưa ra những luận điểm như sau:

+về xuất xứ cũng như năm tác phẩm ra đời, công trình đã có một sự chứng minh khá thuyết phục về niên đại của tác phẩm chỉ có thể nằm trong nền văn học thế kỉ thứ XVH; và do một người có cảm tình với họ Trịnh viết ra

+về những đặc điểm bố cục, nội dung của Thiên Nam Ngữ Lục, tác giả công

trình đã đưa ra những luận giải khá kĩ càng, nổi bật thông qua việc phân tích ba đoạn trích

của Thiên Nam Ngữ Lục viết để ca ngợi hình ảnh Hai Bà Trưng, hình ảnh Trần Quốc Tuấn

chống xâm lược quân Nguyên, hình ảnh của hai anh hùng Yết Kiêu và Dã Tượng Đe rồi, công trình làm nổi bật lên nội dung, tư tưởng của tác phẩm là nội dung gần gũi với cách sống, cách nghĩ của người bình dân Qua đó, công trình còn cho thấy một đặc điểm nghệ thuật nổi bật của tác phẩm là khuynh hướng tiểu thuyết hóa lịch sử

+về giá trị nội dung và đặc biệt là giá trị nghệ thuật của Thiên Nam Ngữ Lục

được công trình đưa ra những nhận định khái quát và đúng đắn, logic Ở mặt giá trị nội

dung, công trình cho rằng Thiên Nam Ngữ Lục là tác phẩm có tác dụng giáo dục lòng yêu nước, tinh thần chống xâm lăng Ở mặt giá trị nghệ thuật, công trình cho rằng Thiên Nam Ngữ Lục là một bộ sử có dung lượng lớn theo lối diễn ca; là một tác phẩm văn học có nghệ

thuật độc đáo- tiểu thuyết hóa nhân vật lịch sử cùng với nghệ thuật xây dựng hình ảnh và

hình tượng; cũng như bước đầu công trình có nhận định Thiên Nam Ngữ Lục như những

bản anh hùng ca tráng lệ, mà sau này các công trình khác kế thừa và đào sâu vào tính sử thi

của Thiên Nam Ngữ Lục

* Hoàng Sĩ Khải và Tủ thời khúc

+Ở bài nghiên cứu này, tác giả công trình đã giới thiệu một cách ngắn gọn nhưng đầy đủ về tiểu sử cũng như hành trạng của Hoàng Sĩ Khải,

+Sau nữa, tác giả công trình cũng có đôi nét thuyết minh về tác phẩm Tứ thời khúc vịnh- một bài thơ dài làm theo thể song thất lục bát, cũng như hoàn cảnh sáng tác của

tác phẩm là thể hiện sự biết ơn của Hoàng Sĩ Khải với sự bao dung của tập đoàn họ Trịnh

+Trong bài nghiên cứu còn đề cập đến nội dung chính của Tứ Thời khúc vịnh-

ca tụng vẻ tưng bừng tươi vui của ngày xuân với cảnh thái bình, thịnh trị chốn chốn, nơi nơi; thông qua đó để ca tụng triều đình vua Lê chúa Trịnh; đồng thời, công trình còn đề cập đến những giá trị của tác phẩm đã thể hn tình yêu non

nước, con người, yêu cách sống Việt với những nếp ăn, nếp ở; cũng như việc sinh hoạt với những phong tục của nhân dân thời xưa

+về giá trị nghệ thuật của tác phẩm, công trình có sự nhận xét về mặt ngôn

ngữ chữ Nôm đã phát triển đến mức điêu luyện, giọng thơ réo rắt, luật thơ chỉnh và đi vào khuôn phép, cùng với câu thơ giàu hình ảnh, âm thanh

*Bạch Viên Tôn Các hay Lâm Tuyền Kì Ngộ

Công trình đã có sự xác định tác phẩm có khả năng thuộc nền văn học thế kỉ thứ XVII

Công trình giới thiệu một cách khái quát về tác phẩm gồm 150 bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật nhưng lại là một truyện thơ Nôm

Những luận điểm mà công trình đưa ra khi nghiên cứu tác phẩm Lâm Tuyền Kì Ngộ:

+NỘĨ dung truyện Bạch Viên Tôn Các, công trình nghiên cứu tóm tắt đầy đủ,

ngắn gọn nội dung của tác phẩm kèm theo đó là một vài đoạn trích được dẫn ra

+về ý nghĩa của truyện Bạch Viên Tôn Các, công trình lại tiếp tục luận giải

với một số luận điểm như sau

V Bạch Viên Tôn Các là một truyện tình đẹp và thơ mộng;

V Bạch Viên Tôn Các là tác phẩm ca ngợi hạnh phúc cuộc đời đối lập lại với

hạnh phúc cõi Tiên; đề cao tình yêu tự do

V Bạch Viên Tôn Các là một tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao, mà đặc sắc

nhất là nghệ thuật tả người, tả cảnh, tả tâm lí nhân vật

V Xét về mặt ngôn ngữ, Bạch Viên Tôn Các có trình độ ngôn ngữ chữ Nôm

phát triển và gần gũi với chữ Nôm của các thế kỉ sau

*Đào Duy Từ: Ở bài nghiên cứu này, tác giả công trình đã đưa ra những luận

điểm rất rõ ràng nhu sau:

+Tiểu sử Đào Duy Từ, từ quê quán, tiểu sử cho đến hành trạng của ông, cũng như những cống hiến của ông đều được trình bày rất chân thực, tỉ mỉ

+Văn chương Đào Duy Từ, ở luận điểm này, tác giả công trình đưa ra lý do thân thế để giải thích vì sao Đào Duy Từ sáng tác những tác phẩm mang tính hình dân cao;

đồng thời giới thiệu về hai tác phẩm Ngọa Long cương vãn và Tư Dung vãn- đều được sáng

tác vào lúc chưa gặp thời của Đào Duy từ

2.2.1.3 Bộ Lịch sử văn học Việt Nam tập 2

- Tác giả công trình: Bùi Văn Nguyên, thuộc Liên tổ văn học Đại học Sư phạm biên

soạn

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1963

- Nội dung công trình:

Công tác nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn của công trình được tìm thấy ở phần

Giai đoạn III: Từ thế kỉ XVI đến giữa thế ki XVIII

Trong đó, phần Chương I: Văn học viết thế kỉ thứ XVI, XVII, và nửa đầu thế kỉ XVIII, là bộ phận có nghiên cứu chuyên sâu, kĩ lưỡng về các thành tựu của văn học thế kỉ

thứ xvn

- về thành tựu nghiên cứu văn học thế kỉ thứ XVH:

Trước hết, tình hình lịch sử trong suốt hơn hai thế kỉ từ XVI- nửa đầu XVIII được

trình bày trong mục Hoàn cảnh lịch sử từ thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XVIII về tình hình đất

nước giai đoạn thế kỉ thứ xvn, trong mục này, được tác giả công trình đưa ra những nhận xét:

*Mâu thuẫn nội tại giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong chế độ phong kiến ngày càng gay gắt

*Tình hình kinh tế, chính trị ngày càng rối ren, đình đốn, cơ sở ý thức hệ Nho giáo bấy lâu chiếm địa vị độc tôn nay càng trở nên suy đồi

Sau nữa, trong Chương I này, trên cơ sở trình bày tình hình lịch sử, xã hội của giai

đoạn từ XVI- nửa đầu xvni nói chung, xvn nói riêng; công trình còn đưa ra những luận điểm

nhận định về tình hình văn học thời kì này trong mục Tình hình văn học từ thể kỉ XVI đến đầu thế kỉ XVIII, theo đó, những luận điểm mà công trình đưa ra là:

• Đặc điểm chính của văn học thế kỉ này Trong luận điểm một này, công trình tiếp tục đưa ra những luận điểm nhỏ khác, nhằm làm rõ những đặc điểm chủ yếu của văn học xvn

có thể kể ra như sau:

* Văn học thế kỉ thứ xvn tạm thời bị chia cắt làm hai miền rõ rệt: Văn học Đàng Ngoài và văn học Đàng Trong; nguyên nhân do điều kiện khách quan của lịch sử quy định Nhưng, căn bản là cả hai nền văn học cùng một ý thức hệ phong kiến Điểm khác biệt

là những biểu hiện về nội dung và hình thức văn học do đặc thù phong kiến từng miền ảnh hưởng

* Văn học thế kỉ thứ xvn, yếu tố cá nhân và yếu tố thị dân đậm đà hơn Tình yêu trai gái, tình cảm vợ chồng được nhắc đến với màu sắc mới mẻ mà

công trình đã dẫn ra ví dụ điển hình là Lâm Tuyền Kì Ngộ

* Văn học thế kỉ thứ XVII chứng kiến sự phát triển vượt bậc, có pần chiếm ưu thế của những tác phẩm Quốc âm đối với những tác phẩm chữ Hán Song, văn học chữ Hán vẫn đạt được những thành tựu, vẫn có giá trị nhất định •Những sự kiện văn hoá Ở luận điểm này, các sự kiện nổi bật của văn học thế kỉ thứ XVII được công trình tiếp tục luận giải bằng những luận điểm thứ cấp nhỏ hơn Mà cụ thể:

* Tình hình sáng tác thơ văn Quốc âm có những điểm nổi bật Thế kỉ thứ XVII, chữ Nôm dần dần được áp dụng vào các lĩnh vực chính trị và đời sống, tất yếu các tác phẩm Quốc âm sẽ là thành tựu nổi bật

* Các hình thức và thể loại văn học thời kì này cũng có những biến đổi đáng lưu ý Công trình dẫn ra những thể loại với một số tác phẩm nổi bật của văn học thế kỉ xvn

làm dẫn chứng Đặc biệt là các sáng tác bằng chữ Nôm, Ngoạ Long cương vãn của Đào Duy

Từ dọn đường cho Bat phong lưu truyện của Lý Văn Phức, những truyện thơ ban đầu viết bằng Đường luật như Vương Tường, Lâm Tuyền Kì Ngộ, Ngoài ra, thơ đi sứ và thơ vịnh

sử cũng đáng quan tâm, mà nổi bật là Thiên Nam Minh Giám và Thiên Nam Ngữ Lục

• Đại cương về các xu hướng văn học Ở phần này, các xu hướng văn học đươc công trình dẫn ra là

*Xu hướng thù phụng và thoả mãn với hiện thực, được công trình nhận xét là

hầu hết thơ văn của chúa Trịnh như Trịnh Căn- Ngự đề Thiên hoà doanh bách vịnh, ca ngợi

một cách gắng gượng về triều đình của mình ; và là thơ văn của quan lại như Hoàng Sĩ Khải

với Tứ thời khúc vịnh, ca ngợi các Chúa nhưng cũng khá thanh thoát, sinh động, thể hiện tấm lòng yêu nước và mong mỏi đất nước thái bình Hoặc như Thiên Nam Ngữ Lục, với

quan niệm xưng tôn nhà Trịnh một cách hẹp hòi nhưng bù lại tác phẩm thể hiện lòng tự hào dân tộc sâu sắc, tự hào với những chiến thắng vẻ vang, với những vị anh hùng mà tác giả

Thiên Nam Ngữ Lục cho là những thần linh

* Xu hướng tố cào xã hội thể hiện ở việc ca tụng tiết tháo, ca tụng sự nhàn tản

mà Nguyễn Công Hãng với Tinh Sà thỉ tập là một điển hình

*Văn học đàng trong mà nổi bật là Đào Duy Từ với Hổ trưởng khu cơ cùng

hai tác phẩm quốc âm là Ngoạ Long cương vãn và Tư Dung vãn Trong đó, Ngoạ Long cương vãn thể hiện ý chí, mong muốn đem tài sức ra giúp chúa Nguyễn, còn Tư Dung vãn

lại lấy cảm hứng cửa bể Tư Dung để ca ngợi non sông của chúa Nguyễn

2.2.1.4 Bộ Văn học cổ Việt Nam tập 2

- Tác giả công trình : Bùi Duy Tân

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Giáo dục, in năm 1964

- Nội dung công trình:

Công trình Văn học cổ việt Nam tập hai là một công trình chuyên cứu giai đoạn văn học XVI-XVII

Trong công trình nghiên cứu này, Bùi Duy Tân có đề cập đến những vấn đề liên quan đến văn học thế kỉ thứ xvn qua các bài viết có tên như sau:

- về thảnh tựu nghiên cứu văn học xvn của công trình:

• Truớc hết, ở phần Những vẩn đề hoàn cảnh lịch sử các thế kỉ thứ XVI- XVII, nhu

những bộ tổng tập, tinh tuyển, và các bộ giáo trình khác, công trình của Bùi Duy Tân nhận định: vấn đề nổi bật trong hai thế kỉ này mà chủ yếu là nội chiến ( Từ nội chiến Nam- Bắc triều đến nội chiến Trịnh- Nguyễn), là sụ xuất hiện tầng lớp thị dân cùng sụ xuất hiện kinh

tế hàng hoá với nhu cầu nghệ thuật mới ra đời, về sự suy vi trầm trọng của chính quyền

phong kiến Tất cả đều có ảnh huởng đến văn học, văn học XVI-xvn nói chung, văn học

sử Việt Nam Còn văn học chữ Hán, cũng có nhiều thành tựu mà nổi bật là các bộ sử, tác

phẩm vận văn, và dẫu ít các thi tập nhung có giá trị Ngoài ra, thế kỉ thứ xvn cũng là thế kỉ

đánh dấu sự truởng thành của các thể lục ngôn, thất ngôn, song thất lục bát và lục bát

*Nội dung văn học: Trong dòng chảy chung của một giai đoạn văn học, văn học thế kỉ xvn đuợc công trình nhận xét qua việc đua ra ba luận điểm chủ yếu:

+Xu huớng ca tụng chế độ phong kiến

+Xu huớng thể hiện tấm lòng hoài cảm đối với quá khứ, thái độ bất mãn đối với

hiện thục, và tán duơng lối sống nhàn tản, ẩn dật

+Xu huớng ca ngợi những truyền thống tốt đẹp của cả dân tộc

*Nhận xét về hình thức văn học: Đó là những nhận xét về sụ phong phú thể

và loại- những thể nổi bật nhu song thất lục bát, lục bát; những loại nổi bật nhu diễn ca lịch

sử, truyện Nôm, ca trù về ngôn ngữ văn học, nổi bật là ngôn ngữ

Nôm phát triển và trưởng thành vượt bậc bên cạnh những sáng tác chữ Hán có nhiều giá trị

Sau hai phần mang tính chất tổng quan, công trình đi vào nghiên cứu một tác giả

nổi bật ở Đàng Trong- Đào Duy Từ và một tác phẩm nổi bật của văn học chữ Nôm Thiên Nam Ngữ Lục

• Ở phần Đào DuyTừ- tác giả tiêu biểu của văn học miền nam sông Gianh thế ki thử XVII, tác giả công trình giới thiệu hoàn cảnh lịch sử thời đại mà Đào Duy Từ sống cùng

với những lời giới thiệu về tiểu sử và hành trạng của Đào Duy Từ Bên cạnh đó, về sáng

tác, Đào Duy Từ được tác giả công trình giời thiệu cùng với Hổ trướng khu cơ ( còn đang nghi vấn) cùng với Ngoạ Long cương vãn, Tư Dung vãn Theo đó, những nổi bật về nội

dung và tư tưởng của hai tác phẩm nói trên được công trình khai thác, nghiên cứu một cách

rõ ràng, sâu sắc- Ngoạ Long cương vãn, nỗi lòng mong muốn phò giúp chúa Nguyễn của ông và Tư Dung vanea ngợi cảnh sắc hùng vĩ nơi cửa bể Tư Dung, qua đó ngợi khen công

lao của chúa Nguyễn

• Ở phần Thiên Nam Ngữ Lục- tập sử ca đậm chất dân gian, tác giả công trình đã

đưa ra những nhận xét như sau để chứng minh cho luận đề: “ đậm chất dân gian” mà công trình đưa ra:

* Thiên Nam Ngữ Lục được phổ biến trong nhân dân, được nhân dân lưu

truyền là do nội dung và hình thức gần với văn học dân gian Theo đó, tác phẩm này chép

sử một cách rất cặn kẽ, độc đáo và đặc biệt là không phân biệt phần sử và dã sử; có những lời bình về nhân vật lịch sử rất gần gũi với nhân dân

* Thiên Nam Ngữ Lục chịu ảnh hưởng của tư tưởng Nho gia Nhưng hơn hết

tác phẩm gần gũi với lối sống, lối nghĩ của người dân nghèo hèn, khốn khổ; đến cả mệnh trời cũng được hiểu trên lập trường nhân dân; cùng với sự thấu hiểu những cực nhọc của người dân trong buổi nước nhà ly loạn

* Thiên Nam Ngữ Lục là một tác phẩm mang tính sử thi nổi bật- với tính tự

sự rõ rệt, những sự kiện phong phú đến mức bề bộn, dài dòng; cùng với tính kì vĩ, hào hùng, mạnh mẽ

* Thiên Nam Ngữ Lục sử dụng nguồn văn liệu dân gian với những thành

ngữ, tục ngữ được biến tấu hoặc giữ nguyên vẹn

2.2.1.5 Bộ Văn học Việt Nam X- nửa đầu XVIII

- Tác giả công trình: Đinh Gia Khánh, Mai Cao Chương, Bùi Duy Tân

- Nhà xuất bản, năm in: Nhà xuất bản Đại học và Trung học Chuyên nghiệp,

Hà Nội, 1978

- Nội dung công trình:

Công trình là sự khảo cứu, đánh giá về những thành tựu của mười thế kỉ văn học trung đại Việt Nam

Ở đây, tập II là sự tiếp nói phần nghiên cứu và khảo luận về văn học trung đại từ

XVI-XVin, trong đó có phần Sự phong phủ về mặt đề tài và thế loại văn học biểu hiện

những xu thế mới của xã hội Đại Việt khảo luận, đánh giá văn học hai thế kỉ XVI-xvn trên

cơ sở những đặc điểm tình hình kinh tế- xã hội- văn hoá; và một phần dành để nhận xét tác

phẩm diễn ca lịch sử đồ sộ bằng chữ Nôm của Văn học thế kỉ XVII- Thiên Nam Ngữ Lục

Trước hết, xét về sự khái quát tình hình Đại Việt trong suốt hai thế kỉ XVI- xvn, hai

thế kỉ biến động cũng như tình hình văn chương của chúng, được in trong phần Sự phong phủ về mặt đề tài và thể loại văn học biểu hiện những xu thế mới của xã hội Đại Việt', trong

đó có sự nhìn nhận những đặc điểm của văn học thế kỉ xvn xét trong dòng chảy chung của văn học giai đoạn

Sau nữa, ở phần Thiên Nam Ngữ Lục, một thành tựu cỏ ỷ nghĩa thời đại của văn học chữ Nôm cỏ đi sâu nghiên cứu nội dung chính, tư tưởng chính cũng như những thành tựu nghệ thuật của bản Thiên Nam Ngữ Lục- một tác phẩm chứng tỏ sự trưởng thành của

văn học chữ Nôm

- về thành tựu nghiên cứu văn học thế kỉ xvn của công trình

Công trình nghiên cứu của Đinh Gia Khánh là một công trình nghiên cứu sâu, rộng

Xét trên bình diện nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn, công trình đã có một thành tựu đáng quí là nhìn nhận khách quan những đặc điểm nổi bật, những mặt hạn chế của nội

dung, tư tưởng của Thiên Nam Ngữ Lục

Đồng thời, trong những đặc điểm được nhận dạng của dòng văn học thời kì phân tranh ranh giới, sơn hà; thì văn học thế kỉ thứ XVII được tác giả công trình chọn lấy những

ví dụ điển hình để luận giải cho các luận điểm quan trọng Theo đó, công trình gián tiếp trình bày những đặc điểm nổi bật của văn học thế kỉ thứ xvn, cũng như những đặc điểm cá biệt thông qua một số sáng tác của các tác gia thế kỉ này

Và chúng tôi có thể tóm tắt những luận giải về văn học XVII ở hai chương nghiên cứu của công trình như sau:

• Ở chương Sự phong phủ về mặt đề tài, thể loại vãn học Biểu hiện những xu thế mới của xã hội Đại Việt Ở chương này, tuy là luận giải chung cho đặc điểm của văn học

giai đoạn từ XVI-xvm, nhưng những nét nổi bật của Văn học thế kỉ thứ xvn ’Van được nói đến như sau:

*ƯU thế của lực lượng sáng tác ngoài cung đình là ưu thế nổi bật *Văn học chữ Nôm có bước phát triển vượt bậc trên cơ sở chịu sự ảnh hưởng của các thể thơ dân gian cũng như tư tưởng, nội dung Mà được dẫn chứng cụ thể là trên các sáng tác: về thơ Nôm

luật Đường , có tác phẩm Tam Quốc Thi, Lâm Tuyền Kì Ngộ về vãn, ngâm, ca trù, diễn ca lịch sử , có các tác phẩm của văn học thế kỉ XVII được kể đến như là Ngoạ Long cương vãn, Tư Dung vãn của Đào Duy Từ, và được công trình đặc biệt chú ý là Thiên Nam Minh Giám, Thiên Nam Ngữ Lục về thể thơ song thất lục bát, các tác phẩm của văn học thế kỉ thứ X VII được kể ra là Tứ thời khúc vịnh của Hoàng Sĩ Khải; Thiên Nam Minh Giám, về

việc rèn dũa ngôn ngữ trong văn học chữ Nôm, phải kể đến việc dịch sách và diễn ca kinh truyện thì các tác gia của văn học thế kỉ thứ xvn được kể ra là Hương Hải thiền sư với việc

chú giải, dịch 30 thiên kinh Phật ra quốc âm; Pháp Tính soạn Chỉ Nam Ngọc Âm giải nghĩa

Ngoài ra, về văn học chữ Hán, tác giả công trình có sự lưu ý đặc biệt đến tiểu

thuyết chương hồi Nguyễn Cảnh Thị Hoan Châu Ẵj-xuất hiện vào cuối thế kỉ xvn, và cho

là tiền thân cho loại tiểu thuyết chương hồi trong văn học cổ mà Hoàng Lê nhất thống chí

là đỉnh cao

*về các xu thế chính trong văn học thì văn học thế kỉ thứ XVII vẫn được khảo

sát là có ba xu thế chính với các tác phẩm được dẫn chứng

1- Khuynh hướng văn học yêu nước, thể hiện ở việc ca ngợi phong cảnh non nước hữu

tình, xinh đẹp qua Tử thời khúc vịnh của Hoàng Sĩ Khải,Tu Dung vãn của Đào Duy Từ, Phi Lai tự phủ của Nguyễn Đăng; thể hiện ở tư tưởng muốn đem công sức của mình ra cống hiến ở Ngoạ Long cương vãn của Đào Duy Từ ; tư tưởng ngưỡng vọng về các bậc anh hùng

mà trong Thiên Nam Ngữ Lục không ít lần ca ngợi, xưng tụng

2- Khuynh hướng thoả mãn hiện thực và ca ngợi các vương triều, với Tứ thời khúc vịnh,

ca ngợi tập đoàn Lê- Trịnh thay thế cho nhà Mạc của Hoàng Sĩ Khải; với Ngự đề thiên hoà doanh bách vịnh của Trịnh Căn, ca tụng triều đại và công đức của mình; với Ngọa Long cương vãn, thể hiện ý chí muốn ra phò tập đoàn nhả Nguyễn của Đào Duy Từ

3- Khuynh hướng ẩn dật, với Ngoạ Long cương vãn của Đào Duy Từ, thể hiện tấm lòng

của ông những tháng ngày ẩn dật-tác phẩm của văn học thế kỉ XVII duy nhất được khào sát

ở khuynh hướng này

*về quyền sống con người được văn học viết đề cập tới mà cụ thể là vấn đề

tình cảm, các tác phẩm của văn học thế kỉ thứ xvn được dẫn ra là Lâm Tuyền Kì Ngộ- tác

phẩm được khảo cứu kĩ càng để phục vụ cho luận điểm này

*về phương diện ngôn ngữ tác phẩm cũng như thể loại, công trình đã nhận xét

văn học thế kỉ thứ XVII tiếp tục kế thừa văn học XVI về mặt ngôn ngữ chữ Nôm, chữ Hán;

về mặt thể loại thì nổi bật là Diễn ca lịch sử ( Thiên Nam Ngữ Lục, Thiên Nam Minh Giám),

là truyện truyền kì ( Nguyễn Cảnh Thị Hoan Châu Kí ), là các khúc ngâm, vãn, ( Tư dung vãn , Ngoạ Long Cương vãn; Tứ thời khúc vịnh, Phi Lai tự phú, )

• Ở chương Thiên Nam Ngữ Lục, một thành tựu có ý nghĩa thời đại của văn học chữ Nôm, chương này đi sâu vào việc khảo cứu giá trị của Thiên Nam Ngữ Lục cũng như

những hạn chế của nó; cho ta thấy được cái nhìn tổng quát về vị trí của tác phẩm diễn ca

lịch sử thuộc vào hàng cổ nhất và dài nhất bằng chữ Nôm này Theo đó, Thiên Nam Ngữ Lục được khảo cứu ở những khía cạnh sau:

*về tác giả: Tuy là khuyết danh nhưng công trình vẫn đề cập đến

hành trạng của nhân vật này một các rõ ràng thông qua văn bản

*về nội dung và quy mô tác phẩm: là một tác phẩm diễn ca lịch sử từ thời Hồng Bàng đến hết thời Hậu Trần, có đoạn ca ngợi công đức của các chúa Trịnh; quy mô của tác phẩm là 8136 câu thơ lục, bát; 31 bài thơ chữ Hán; 2 bài thơ chữ Nôm đều viết theo thể thất ngôn bát cú

*về vị trí của tác phẩm: Phản ánh tình hình của văn học hình tượng nói chung,

thể loại tự sự nói riêng của truyện thơ Nôm nói chung và truyện thơ lịch sử nói riêng của văn học thế kỉ thứ XVII

*về những giá trị tư tưởng: theo tác giả công trình Thiên Nam Ngữ Lục có giá

trị ở chỗ:

+Thể hiện tinh thần tự hào dân tộc

+Quan tâm đến dân chúng, thương xót và phẫn nộ thay cho dân

+Mơ ước “ Giang san thu về một mối” trong cảnh sơn hà rạch đôi

+Tiếp thu văn ho á văn nghệ nhân gian mà Thiên Nam Ngữ Lục bừng lên hơi thở

hiện thực

*về những giá trị nghệ thuật: theo tác giả công trình Thiên Nam Ngữ Lục có

những giá trị nghệ thuật ở chỗ +Mang dáng dấp sử thi

+Miêu tả nhân vật sống động, gần gũi nhờ sử dụng những tài liệu liên quan đến phong tục, tập quán, tín ngưỡng trong dân gian

+Là một tác phẩm văn học có kết cấu đặc biệt: nhiều đoạn hoàn chỉnh nhu những truyện thơ Nôm độc lập nhưng vẫn nằm trong một hệ thống chung của tác phẩm

+Ngôn ngữ và hình ảnh biểu cảm, trữ tình với kịch tích rất cao; đồng thời sử dụng nhần nhuyễn thể thơ dân tộc

*về những điểm hạn chế ở nội dung tư tưởng và nghệ thuật được công trình cho nhận xét như sau:

+Ở tư tưởng: còn chịu ảnh hưởng của tư tưởng Thiên mệnh; tư tưởng cho những bậc thánh nhân quân tử thường là những người theo tầng lớp trên +Ở nghệ thuật: Sa vào những cho tiết rườm rà, vô ích do chịu ảnh hưởng của văn nghệ dân gian

2.2.1.6 Bộ Văn học Việt Nam X- XVIII

- Tác giả công trình : Bùi Văn Nguyên, Nguyễn Sĩ cẩn, Hoàng Ngọc Trì

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất bản Giáo dục, in năm 1989

- Nội dung công trình :

Đây là bộ Giáo trình dùng cho công tác giảng dạy ở các trường Đại học Sư phạm ,

tiền thân của công trình là Giáo trình lịch sử văn học Việt Nam, rồi đến Lịch sử văn học Việt Nam và sau cùng mới là Văn học Việt Nam như tên của tác giả đề tài đã dẫn

Vỉ là một bộ giáo trình dùng cho các trường đào tạo Sư phạm nên công trình không

có nhiều phần khảo cứu chuyên sâu một hiện tượng cá lẻ của một giai đoạn văn học trung đại bất kì Tuy không có những điểm được đầu tư kĩ lưỡng, bù lại công trình lại có diện rất cân đối, hình thành được cái nhìn tổng quan về những điểm nổi bật của văn học trung đại sau ngót nghét hơn 8 thế kỉ trải qua

Theo đó, những chương, mục của công trình có liên quan đến việc nghiên cứu văn học thế kỉ thứ XVII, được liệt kê ra như sau:

• Chương I: Đại cương về những vẩn đề thiết yếu để tìm hiểu nền văn học Việt Nam dưới thời phong kiến

• Chương VI: Văn học từ thể kỉ thứXVI đến giữa thế kỉ thứXVIII

• Chương IX: Thiên Nam Ngữ Lục

- về thành tựu nghiên cứu văn học thế kỉ thứ XVII của công trình:

• Ở phần Đại cương về những vẩn đề thiết yếu để tìm hiểu văn học Việt Nam dưới thời phong kiến, tác giả công trình cung cấp một cái nhìn sâu sắc và toàn diện về các vấn đề

có liên quan để người đọc có thể trang bị một nền tảng kiến thức đủ để đi sâu vào nghiên cứu các thành tựu, đặc điểm của văn học trung đại- trong đó có văn học thế kỉ thứ xvn

• Ở phần Vẫn học từ thế kỉ thứ XVI đến giữa thế kỉ thứ XVIII, có mục Vãn học Việt Nam thế kỉ XVII- đến giữa thế kỉ thứ XVIII, hay văn học thời Trịnh Nguyễn phân tranh, đã

đề cập một cách khái quát những vấn đề lịch sử- xã hội của giai đoạn thời kì này hay còn gọi là giai đoạn nội chiến Đàng Ngoài- Đàng Trong; đồng thời, trong mục này còn có đề cập đến vấn đề liên quan đến đặc điểm văn học xvn- tuy là văn học hai Đàng rõ rệt nhưng chỉ có một dòng thống nhất; có khác là khác ở một số điểm, vấn đề đó, được tác giả công trình thông qua một số luận điểm sau:

*Khác biệt thứ nhất, vấn đề lực lượng sáng tác và mức độ điêu luyện về nghệ thuật sáng tác trong văn học Đàng Ngoài so với văn học Đàng Trong

*Khác biệt thứ hai, đường lối văn học nhà Chúa từng miền và nội dung tư tưởng qua các sáng tác từng miền

+Văn học Đàng Ngoài có tính sáo mòn, phù thụng một cách quá đáng, giáo điều và có thái

độ rất phản động đối với văn học chữ Nôm Văn học Đàng Trong dù chữ nghĩa có khi chưa nhuần nhuyễn nhưng có sự cởi mở, chân thực trên cơ sở kinh tế đang phát triển và chính sách trọng dụng nhân tài của chúa Nguyễn

+Xét riêng về nghệ thuật văn học Đàng Ngoài, trước hết là văn học chữ Nôm tuy không có điều kiện phát triển nhưng vẫn được các Chúa Trịnh lấy làm thơ mà nổi bật là Trịnh Căn

với Ngự Đe Thiên Hòa Doanh Bách Vịnh', Nguyễn Công Hãng với Tinh sà thi tập.Sau nữa,

thể loại diễn ca triền lối là thể loại nổi bật của văn học Đàng Ngoài, bao gồm có hai loại là

diễn ca lịch sử và diễn ca truyện kí Với diễn ca lịch sử, dẫn tác phẩm Thiên Nam Minh Giám và Thiên Nam Ngữ Lục Với diễn ca truyện kí thì những tác phẩm được dẫn ra là Lâm Tuyền kì ngộ, Nguyễn Cảnh Thị Hoan Châu Kỉ, Ông Ninh cố truyện

+Văn học Đàng Trong, tác giả công trình đưa ra những luận giải về một vùng đất mới, nhiều nhân tố về khai phá và về xây dựng tạo ra một không khí sáng tác nghệ thuật với ý vị hồn

nhiên Riêng tác giả nổi bật vào thế kỉ thứ xvn là Đào Duy Từ với Tư Dung vãn và Ngọa Long cương vãn

• Ở phần Thiên Nam Ngữ Lục, tác giả công trình trình bày việc khảo cứu của

mình một cách rất rõ ràng qua hai luận điểm

*Tác giả và hoàn cảnh ra đời, trong luận điểm này, đôi nét về tác giả của một tác phẩm khuyết danh cũng như nội dung căn bản của tác phẩm được giới thiệu khá kĩ càng

*Nội dung- Tư tưởng, tác giả công trình xét Thiên Nam Ngữ Lục trên bình diện là

một tác phẩm văn học, với những tiểu truyện cụ thể trong một hệ thống hoàn chỉnh là tác phẩm, Giá trị của tư tưởng yêu nước, cảm thông cho thân phận của người dân mà trong

đó có người phụ nữ, cũng như ca ngợi những truyền thống tốt đẹp, những phẩm chất đáng quý của con người Việt

*Nghệ thuật, tác giả công trình đã đưa ra nhiều nhận xét,trong đó nổi bật là

ba nhận xét sau: Sự kết hợp yếu tố trữ tình và tự sự gắn chặt với cảm hứng hào hùng làm cho tác phẩm mang tính chất của thể loại sử thi; đánh dấu sự trưởng thành của các tác giả rân học viết trong việc sử dụng thể thơ lục bát; ngôn ngữ chữ Nôm được sử dụng có hệ thống và là tài liệu tra cứu về văn tự cổ quý giá

2.2.1.7 Việt Nam Văn học Sử Giản Ước Tân Biên, tập 2

- Tác giả công trình: Phạm Thế Ngũ

- Nhà xuất bản và năm in: Nhà xuất Bản Đồng Tháp tái bản, in năm 1997

- Nội dung công trình:

Công trình là sự nghiên cứu rân học Việt văn Lịch triều, gồm có ba thiên

Theo đó, những thể loại và tác gia, tác phẩm văn học xvn được công trình nghiên cứu nằm ở các chương sau

• Thiên thứ hai, chương ũ: Ngâm truyện đời Trịnh, Khúc Chinh Phụ

• Thiên thứ hai, chương IV: Vãn vè phương Nam

- Thành tựu nghiên cứu văn học thế kỉ thứ xvn của công trình:

• Ở Thiên thứ hai, chương ũ, công trình có nghiên cứu những vấn đề sau

*Mục I, Văn Nôm thời các chúa Trịnh, với Vài nét về lịch sử và Hoàn cảnh thuận lợi Trong đó, Vài nét lịch sử là tình hình sơ luợc về lịch sử thời Trịnh- Nguyễn; còn Hoàn cảnh thuận lợi là trình bày sụ thắng thế của văn học chữ Nôm trong giới thuợng luu

và trong cả giới bình dân

* Mục ũ, Các thể loại tác giả , trong đó các tác giả văn học thế kỉ thứ XVII đuợc đề cập là Trịnh Căn với Ngự đề Thiên hòa doanh Bách vịnh thi tập ở phần Thơ luật và Hoàng Sĩ Khải với Tứ thời khúc thuộc phần tiểu khúc song thất

• Ở Thiên thứ hai, chương IV, công trình nghiên cứu những vấn đề sau:

*Mục I, Văn học Nam Hà, với Vài nét về lịch sử, trình bày lịch sử Đàng Trong Sau nữa là Tình hình văn học đuợc nói đến với những đặc điểm nổi bật: Hán học có phần

sơ sài, học thuật không tinh luyện cho nên Việt văn không có gì kiệt xuất, mới là những

buớc đầu tiên Cuối cùng là Văn Nôm Nam hà, với nội dung chủ yếu là tiếng nói ca ngợi

của kẻ đắc thời đắc chúa, lạc quan phụng sụ, tin tuởng phụng sụ và hình thức nổi bật thể phú quen thuộc, có huớng nghiên về phía bình dân nhu đua lục bát vào các bài vãn và đề cao thể vè

*Mục ũ, dành để nghiên cứu về học giả Đào Duy Từ, với phần 1 Đào Duy Từ nghiên cứu về tiểu sử và hành trạng; phần 2 là tác phẩm Ngọa Long cương vãn ; phần 3 là

Tư dung vãn

+Ở phần 1, tác giả trình bày một cách khái quát về Đào Duy Từ

+Ở phần 2, Ngọa long cương vãn đuợc nhận xét ở mấy điểm đáng chú ý Thứ nhất, thể hiện

nhiệt tình với Chúa Nguyễn cũng nhu sụ phô truơng tài năng của mình Thứ hai, thể hiện

mơ uớc của nhiều Nho sĩ bấy giờ, muốn đóng vai quân su trong thời loạn để dẹp yên rối ren Thứ ba, Đào Duy Từ muốn dâng cho họ Nguyễn lời khuyên về sụ nhân hòa; vì thế đất nhà Nguyễn không khác gì Tây Thục ở mặt hiểm trở

+Ở phần 3, Tư Dung vãn, đuợc nhận xét ở mấy điểm chú ý Thứ nhất, đây là lối văn tả cảnh

đầy điển cố khuôn sáo, chịu ảnh huởng quá sâu sắc của Hán học Thứ