Sinh viên TP HCM và góc nhìn mở trong thời đại mới

Nghiên cứu khoa học với đề tài “ Sinh viên và Góc nhìn mở trong thời đại mới” do nhóm sinh viên năm hai lớp K47E thực hiện với sự hướng dẫn của PGS.. Cuộc điều tra được tiến hành với mục

08-03

CÔNG TRÌNH DỰ THI GIẢI THƯỞNG “KHOA HỌC SINH VIÊN - EURÉKA”

LẦN THỨ LI - NĂM 2009

TÊN CÔNG TRÌNH

SINH VIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ

“GÓC NHÌN MỞ” TRONG THỜI ĐẠI MỚI

Thuộc nhóm ngành : Khoa học xã hội

Lĩnh vực nghiên cứu: Khoa học xã hội

Chuyên ngành : Nhân học

TÁC GIẢ: Nguyễn Thị Khánh Linh Lê Thị Hải

Yến Ngô Sử Thái Hòa

(Phần do BTC cấp thành ghi)

TÓM TẮT

- Giới thiệu

Nghiên cứu khoa học với đề tài “ Sinh viên và Góc nhìn mở trong thời đại mới” do nhóm sinh viên năm hai lớp K47E thực hiện với sự hướng dẫn của PGS Ts Phạm Đình Nghiệm Cuộc điều tra được tiến hành với mục đích đưa ra một góc nhìn tương đối toàn diện và khách quan về tư duy, quan điểm và hành động của sinh viên Việt Nam trong thời hội nhập Bài báo cáo nghiên cứu gồm 4 phần

Phần A - Gồm 1 chương giới thiệu điều tra và 1 chương phương pháp điều tra

Phần B - Gồm 1 chương khái niệm và 3 chương về góc nhìn mở - thực trạng đời sống sinh viên

Phần c - Kết luận đề tài nghiên cứu

Phần D - Phụ lục

- Sinh viên Việt Nam

Sinh viên là một bộ phận tiêu biểu trong thanh niên, thuộc nhóm từ 18 đến 25 tuổi Đối tượng này phân bố rải rác trên khắp các vùng miền, chủ yếu ở các thành phố lớn, nơi tập trung nguồn nhân lực và là môi trường lý tưởng để rèn luyện kĩ năng sống Sinh viên thành phố Hồ Chí Minh là đại diện cho tư tưởng và hành động của một bộ phận lớn sinh viên trên khắp các vùng miền

- Góc nhìn mở đối với sinh viên

Góc nhìn mở là một góc nhìn hai chiều: Cách nhìn của xã hội đối với sinh viên, và cách sinh viên nhìn những vấn đề xã hội Trong đó, những vấn đề xã hội cũng bao gồm

sự phát triển của chính bản thân thế hệ sinh viên Khái niệm này dùng để phân biệt với những góc nhìn chủ quan, phiến diện đang bị áp đặt lên một bộ phận lớn sinh viên Những góc nhìn này không những khiến xã hội

- Quan hệ xã hội

Đi kèm với xu hướng mở cửa của nền kinh tế nước nhà là xu hướng mở rộng các mối quan hệ xã hội của sinh viên Sinh viên ngày càng năng động hơn trong các hoạt động xã hội, và đã có thể xác định được chỗ đứng của mình trong tập thể Những sinh viên có khả năng lãnh đạo hoặc tư duy sáng tạo cũng đã trở thành một bộ phận nổi bật trong cộng đồng sinh viên Song đối lập với nhóm người này là những người mà sự thụ động trong hoạt động xã hội đã ăn sâu vào lối tư duy của họ

- Thế giới quan

Thế giới quan của sinh viên đã được mở rộng đáng kể Sinh viên đã có thể xác định

rõ những ưu điểm và nhược điểm của mình khi so sánh với sinh viên các thế hệ trước

và tại những nước có nền Giáo dục phát triển Tuy nhiên sự phát triển của CNTT và lượng thông tin “ đồ sộ” vẫn chưa đủ để giới trẻ tiếp cận với mức độ hiểu biết toàn cầu Sinh viên cần một động lực, một sự thúc đẩy để có thể nâng ý thức thành hành động Nhưng trước hết, sinh viên cần chủ động tìm kiếm, sàng lọc những thông tin hữu ích,

có lợi cho phát triển đồng đều của kiến thức và tư duy

- Nhận thức tương lai

Sinh viên có một định hướng tương đối cơ bản về tương lai, trong đó có sự liên kết chặt chẽ giữa bản thân và những vấn đề toàn cầu Những quan điểm của sinh viên về tương lai khá tổng thể và thiên về chiều hướng tích cực hơn là tiêu cực, đặc biệt là trong những đánh giá về bản thân và thế hệ trẻ Nhận thức của sinh viên về các vấn đề toàn cầu tương đối rõ ràng, thể hiện mức độ hiểu biết tri thức và tư duy độc lập ở mỗi sinh viên Sinh viên cũng chứng tỏ mình đã đi cùng xu hướng chung của thế giới khi xác định ô nhiễm môi trường là một vấn đề cấp bách cần giải quyết của thế giới tương lai

- Kết luận

Cùng với những chuyển biến của đất nước, sinh viên Việt Nam đã có những đổi thay kịp thời theo hướng tích cực Mặc dù vẫn tồn tại một bộ phận thụ động trong học tập và hoạt động xã hội, nhưng nhìn chung sinh viên đã cởi mở hơn trong cách nghĩ, độc lập hơn trong tư duy, và sáng tạo hơn trong hành động

Để đào tạo nên một thế hệ giàu lý tưởng, có bản Enh và theo kịp xu hướng thời đại,

xã hội không những cần tin tưởng mà còn cần tạo cơ hội và thách thức cho người trẻ, nhằm bồi dưỡng kĩ năng và bản Enh sống Còn chính bản thân thế hệ sinh viên cần tự trang bị kinh nghiệm và kiến thức để trở thành người tìm đường cho chính bản thân mình trong những chuyển biến dồn dập của thời đại mói

MỤC LỤC

A - GIỚI THIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP

Chương I Giới thiệu khái quát về cuộc điều tra

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

4 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương H Phương pháp điều tra 1 Dàn mẫu và chọn mẫu 2 Phiếu hỏi 3 Phưcmg pháp điều tra B - NỘI DUNG Chương I Các khái niệm cơ bản 1 Thanh niên Việt Nam - Sinh viên Việt Nam - Khái niệm cơ bản 2 Góc nhìn mở - Khái niệm cơ bản

3 Góc nhìn mở - Tầm quan trọng đối với sinh viên

4 Góc nhìn mở - Các nhân tố ảnh hưởng

Chương 2 Sinh viên qua Góc nhìn mở

I Thái độ học tập 1 Giới thiệu

2 Định hướng học tập

3 Phương pháp học tập

4 Tư duy độc lập

5 Kết luận

II Quan hệ xã hội

1 Giới thiệu

2 Những giá trị xã hội

3 Khả năng liên kết

4 Hoạt động xã hội

5 Kết luận

III Thế giói quan

1 Giới thiệu

2 Khả năng tiếp cận thông tin

3 Phản ứng trước các vấn đề toàn cầu

4 Phản ứng trước các vấn đề thời sự

5 Nhận định và quan điểm

6 Kết luận

IV Nhận thức tương lai

7

Chương 3: Các nhân tố ảnh hưởng đến thái độ sống của sinh viên

1 Mồi trường học tập của sinh viên

2 Môi trường sống và quan hệ xã hội

3 Sự phát triển của lối sống hiện đại

Chương 4: Một số giải pháp đổi mới trong công tác đào tạo và quản lí sinh viên

1 về phía xã hội

2 về phía sinh viên

3 về phía các cá nhân, đoàn thể và tổ chức liên quan

c KẾT LUẬN

D PHỤ LỤC

A - GIỚI THIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP

Sinh viên là thế hệ đóng vai trò quan ừọng trong nền tảng xây dựng và phát triển đất nước Tuy nhiên, xã hội ngày nay, vói những góc nhìn chủ quan, tiêu cực, đang mất dần niềm tin vào người trẻ Điều này dễ dẫn đến một thực trạng phổ biến trong sinh viên, đó là tâm lý mất phương hướng, không xác định được chỗ đứng của mình trong xã hội Đổ đào tạo một thế hệ trẻ năng động và nhiệt huyết trong thời đại hội nhập, cần có một “góc nhìn mở” - một góc nhìn khách quan và toàn diện - về tâm tư, nguyện vọng, cũng như quan điểm của chính sinh viên

Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những môi trường tập trung nguồn nhân lực trẻ, tiêu biểu cho thế hệ sinh viên cả nước Tâm tư, nguyện vọng và cách nghĩ của sinh viên tại đây cũng mang tính đại diện cho một bộ phận lớn sinh viên trên khắp các vùng miền

Vì những lý do trên, nhóm chúng tôi quyết định nghiên cứu đề tài “Sinh viên Thành phổ

Hồ Chí Minh và góc nhìn mở trong thời đại mới ”

II Mục đích nghiên cứu

- Cung cấp một góc nhìn tương đối khách quan và toàn diện về tư duy và quan

điểm của sinh viên tại một số trường Đại học và Cao Đẳng hên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Giúp xã hội nhận thấy được sự chuyển tiếp của thế hệ sinh viên hiện đại, từ đó

đặt niềm tin vào thế hệ trẻ trong thời đại hội nhập và phát triển

- Giúp sinh viên nhận thấy được vai trò của mình trong xã hội, từ đó định hình

hướng suy nghĩ về trách nhiệm và mục tiêu phát triển cho tương lai

- Giúp các cá nhân, đoàn thể, và các tổ chức có liên quan đưa ra những đổi mói

phù hợp trong công tác đào tạo, quản lý sinh viên, phù hợp với cách nghĩ và nguyện vọng của thế hệ trẻ

III Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích tầm quan trọng của “góc nhìn mở” đối với sinh viên hiện nay trên cơ

sở ý kiến của các cá nhân, đoàn thể, tổ chức có liên quan đến công tác đào tạo và quản lý sinh viên

- Tìm hiểu, kháo sát sinh viên ở một số trường Đại học và Cao đẳng tại Thành phố

Hồ Chí Minh trên 4 phương diện:

1 Thái độ học tập

2 Quan hệ xã hội

3 Thế giới quan

4 Nhận thức tương lai

- Đồ ra một số giải pháp đổi mới trong Giáo dục và Đào tạo phù hợp với quan điểm

và nguyện vọng của sinh viên theo kết quả khảo sát điều tra

IV Tổng quan về tình hình nghiên cứu

Điều tra Quốc gia về Vị thành niên SAVY là cuộc điều tra lớn nhất và toàn diện nhất đã được tiến hành từ trước đến nay ở Việt Nam Ket quả cuộc điều tra phản ảnh ý kiến của

7584 thanh thiếu niên tuổi từ 14 đến 25 và đây là nguồn thông tin bổ ích và đa dạng về tình trạng sức khoẻ, đời sống xã hội, thái độ và hoài bão của thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam ngày nay1 2 Tuy nhiên, do mẫu điều tra không giới hạn theo độ tuổi (18-25) và quy mô (Thành phố Hồ Chí Minh) nên mẫu điều tra này không đi sâu vào đời sống tinh thần của sinh viên Việt Nam

Ngoài ra, đã có rất nhiều nghiên cứu tiếp cận thế hệ sinh viên hiện nay ở nhiều góc độ khác nhau, nhưng chủ yếu vẫn đi sâu vào khía cạnh tiêu cực trong đời sống học tập Tiêu biểu

là bài viết “Hơn 50% sinh viên không hứng thú học tập ” 2 trên báo Dân trí về nghiên

cứu của PGS.TS Nguyễn Công Khanh, ĐH Sư Phạm Hà Nội Tuy đưa ra những con số

“đáng giật mình” về thực trạng học tập của sinh viên, nhưng bài viết vẫn chưa đề cập đến giải pháp và lý luận thực tiễn giải quyết vấn đề này

Hình ảnh thế hệ trẻ đã được phản ánh rộng khắp trên các báo Dân trí, Tuổi Trẻ, VTC, Vietnamnet, nhưng những bài báo này chưa đưa ra được một cái nhìn toàn diện, khách quan về người trẻ mà chủ yếu đi sâu vào những mặt tích cực hoặc tiêu cực Rải rác có một vài bài viết đưa ra những nhận xét chung nhưng chưa có con số cụ thể Tiêu biểu như Bài

viết Phong cách thế hệ trẻ (12/11/2007) của Nguyễn Giang trên báo VTC Tác giả khẳng định " Nhiều người trẻ hiện nay đang chứng tỏ mình thật nổi bật, khác người và màu

mè Những 8X, 9Xđang bùng nổ với những cú xoay chuyển về bản chất sổng, thái độ sổng mạnh mẽ nhưng cũng kéo theo những cái tôi riêng lẻ ”

1 Trích từ bài giới thiệu Điểu tra Quốc gia về Vị thành niên SAVY trên trang chủ

của UNICEF http://www.unke f.org/vie tnam/vi/me dia 2390.html

2Hơn 50%sinh viên không hứng thú học tập, báo Dân trí

http://dantri.coin.vn/giaoduc-

khuyenhoc/Hon-50-sinh-vien-khong-hung-thu-hoc-tap/2008/9/252276 vip

11

Cuộc điều tra xã hội của Thạc sĩ Nguyễn Ảnh Hồng (Giảng viên Khoa Giáo dục học,

Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia TP.HCM), trong bài viết “Thấy

gì qua lối sống sinh viên hiện nay? ” đưa ra ba kiếu sống cơ bản của sinh viên TP HCM:

60% sống khép mình, ít tham gia các hoạt động xã hội; 10% sinh viên hướng vào vui chơi, hưởng thụ, và chỉ 30% sinh viên say mê học tập

Bài viết “Sinh viên ngủ gục, chán chường vì sao?” của tác giả Nguyễn Phan trên báo Tuổi

Trẻ tiếp tục đưa ra một cái nhìn đầy tiêu cực về thế hệ sinh viên Tác giả viết “ Tôi không

muốn học, tôi không muốn làm việc, tất cả đều làm tôi chán ngán và thất vọng Hiện tượng này không còn hiểm nữa trong giới sinh viên Một thể giới trẻ năng động, nhỉềt huyết, đầy hoài bão và ước mơ ở đâu rồi? Tương lai của một đất nước đang ngủ gục, chán chường

Vì sao? ”

Đề tài của nhóm chúng tôi sẽ đưa ra một góc nhìn khách quan và toàn diện hơn về sinh viên Việt Nam nói chung và sinh viên thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, bao gồm bốn khía cạnh tiêu biểu cho hình mẫu sinh viên Việt Nam hiện đại: Định hướng học tập, quan hệ xã hội, thế giới quan và nhận thức tương lai Qua đó, chúng tôi sẽ đề ra một số giải pháp đổi mới hiệu quả và phù hợp thông qua kết quả điều tra khảo sát ý kiến của sinh viên, giảng viên, và tham khảo một số tài liệu nghiên cứu trước

Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những môi trường tập trung nguồn nhân lực trẻ, tiêu biểu cho thế hệ sinh viên cả nước Tâm tư, nguyện vọng và cách nghĩ của sinh viên tại đây cũng mang tính đại diện cho một bộ phận lớn sinh viên trên các vùng miền

Vì có đề cập đến sự khác biệt giữa thế hệ sinh năm 1990 và các thế hệ đi trước, việc chọn đối tượng khảo sát được ưu tiên cho các sinh viên năm hai Vì vậy nhóm đối tượng này chiếm 50% trong mẫu nghiên cứu 2

2 Phương pháp điều tra

Bài nghiên cứu được chứng tôi thực hiện bằng phương pháp phân tích và tổng hợp những thông tin thu thập được dựa trên nghiên cứu về những suy nghĩ và tầm nhìn của sinh viên trong độ tuổi từ 18 - 25 tại thành phố Hồ Chí Minh

Việc phân tích được tiến hành trên các số liệu, biểu đồ để làm rõ những ý kiến đã được nêu ra Sau đó, bằng phương pháp tổng hợp, những kết quả thu được sẽ tập trung để đánh giá nhằm chọn lấy những yếu tố khách quan và chính xác nhất, hoàn thiện bài báo cáo

Các khía cạnh đưa ra phân tích ở sinh viên bao gồm: Thái độ học tập, quan hệ xã hội, thế giới quan và nhận thức tương lai Mỗi phần đều cố sự lý giải cho những định nghĩa mới Bên cạnh đó, chủng tôi đã nêu lên thực trạng tồn tại của mỗi vấn đề vào tại thời điểm thực hiện đề tài, kèm theo những so sánh trong phạm vi liên quan và nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành cũng như phát triển của mỗi vấn đề

Thông tin được tổng họp từ nhiều nguồn như Internet, báo chí, truyền hình, tài liệu khoa học, từ thực tế qua phỏng vấn và 334 phiếu khảo sát được phát ra nhằm thu nhận những ý kiến khách quan và trung thực từ chính đối tượng được nghiên cứu và cái nhìn của những người xung quanh nói riêng và cả xã hội nói chung về giới trẻ

Đối tượng phỏng vấn gồm những người độ tuổi từ đối tượng nghiên cứu ưở lên được lựa chọn có sắp xếp hoặc ngẫu nhiên Những người này hoặc là chính bản thân giới trẻ hoặc hiện tại mỗi ngày vẫn tiếp xúc với giới trẻ, chứng kiến nhiều thay đổi của cả mồi trường sống và bản thân đối tượng được nghiên cứu Do đó, họ sẽ đưa ra nhiều suy nghĩ, cách nhìn nhận, đánh giá về vấn đề được đặt câu hỏi

3 Phiếu khảo sát

Phiếu khảo sát là một bảng gồm 16 câu hỏi được đưa ra dưới dạng trắc nghiệm (14 câu) và

tự đánh giá (2 câu) Phiếu hỏi được thiết kế dựa vào kết quả khảo sát và phỏng vấn ở 15 trường Đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Quá trình thiết kế phiếu hỏi cững tạo điều kiện xác định phưcmg pháp nghiên cứu

Nội dung phiếu hỏi được chia làm các chủ đề sau

Xem Bảng 1 (phần Phụ lục bảng biểu)

B - NỘI DUNG

Chương I

THANH NIÊN - SINH VIÊN - GÓC NHÌN MỞ CÁC

KHÁI NIỆM Cơ BẢN

1 Thanh niên Việt Nam - Sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh - Khái niệm cơ bản

Thanh niên Vỉêt Nam

Tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, vấn đề phát triển của thanh niên luôn là yếu tố đòi hỏi sự quan tâm hàng đầu Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO), “Thanh niên” được định nghĩa là thời kỳ trong nhóm tuổi 14-25 tuổi Đây cũng là nhóm đông nhất

trong cơ cấu dân số với tỷ lệ 19,6%, theo số liệu Điều tra Biến động Dân sổ và Ke hoạch

hóa gia đình của Tổng cục Thống kê năm 2006

Biểu 1 Tỷ lệ phần trăm Ctf cấu dân số trong nhóm tuổi 14 -25 qua các năm

1999,2005 và 2006 (xem phần phụ lục bảng biểu hình ảnh)

Cũng theo số liệu điều tra của Tổng cục thống kê, những năm gần đây, tỷ lệ nhóm tuổi

14-25 trong cơ cấu dân số đang có xu hướng giảm Cụ thể năm 1999, nhóm tuổi này chiếm tỷ

lệ 23,9%, nhưng đến năm 2005 chỉ chiếm 20,9% và đến năm 2006 chỉ còn 19,6% Tương

tự, năm 1989, chỉ số già hóa là 12%, đến năm 1974 đã tăng lên 17,4% và năm 2006 là 26.8% Do mức độ sinh đã giảm đáng kể và tuổi thọ trung bình tăng, dân số nước ta đang

có xu hướng lão hóa với tỷ trọng dân số trẻ giảm và tỷ trọng người già ngày càng tăng Điều này cho thấy tỷ lệ thanh niên, lực lượng lao động chính của đất nước, đang giảm dần trong cơ cấu dân số

Sinh viên thành phố Hồ Chí Minh

Sinh viên là một bộ phận tiêu biểu trong thanh niên, thuộc nhóm từ 18 đến 25 tuổi Đối tượng này phân bố rải rác trên khắp các vùng miền, chủ yếu ở các thành phố lớn, nơi tập trung nguồn nhân lực và là môi trường lý tưởng đề rèn luyện kỹ năng sống

Tại Việt Nam, nhóm người có trình độ Cao đẳng và Đại học trở lên (chủ yếu là sinh viên) chiếm tỷ lệ thấp nhất trong cơ cấu dân số Cụ thể, năm 2006, chỉ có 4,8% dân số có trình

độ từ Cao đẳng và Đại học trở lên, trong đó đồng bằng sông Hồng và Đông Nam bộ là hai nơi nhóm người này tập trung đông nhất, với tỷ lệ lần lượt là 7.1% và 7.5 %

Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những thành phố tập trung các trường Đại học, và vì vậy lượng sinh viên tại đây được xếp vào hàng đông nhất trên cả nước Cụ thể, theo số liệu của Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh năm 2005, có tổng cộng 58 trường Đại học và Cao đẳng trên địa bàn thành phố, trong đó các trường Đại học chiếm 65.5% số lượng sinh viên tại các trường Đại học và Cao đẳng này là 328,778 sinh viên, kể cả cấp bậc Cao học, trong đó sinh viên Đại học chiếm tỷ lệ 63%

Sinh viên được nhận định là bộ phận có trình độ trí thức cao, thường xuyên tiếp cận nguồn thông tin mới, đồng thời là lực lượng tiên phong trong việc tiếp thu các tiến bộ khoa học

kỹ thuật Tuy nhiên, môi trường Giáo dục hiện tại ở các trường Đại học Việt Nam vẫn chưa tạo được điều kiện cho sinh viên phát huy tối đa khả năng sáng tạo trong tư duy và hành động của mình Bên cạnh đó, một số yếu tố tích cực lẫn tiêu cực tồn tại trong đời sống xã hội cũng góp phần định hình nên lối sống và phong cách của sinh viên Việt Nam nói chung

và sinh viên TP Hồ Chí Minh nói riêng

Bảng 2 Thống kê các Đại học, Cao đẳng Thành phố Hồ Chí Minh theo cấp quản lý

(xem phần phụ lục bảng biểu hình ảnh)

2 Góc nhìn mở - Khái niệm cơ bản

Sinh viên Việt Nam là đại diện cho thế hệ trẻ, đóng vai trò chủ yếu trong sự phát

triển toàn diện của đất nước trong thời đại mới Theo nhà báo Cù Mai Công, “những thắc

mắc của người trẻ cũng trở thành một đề tài xã hội” Để giải quyết được những thắc mắc

đó, trước hết cần phải có một sự nhìn nhận khách quan, tổng thể, và khoa học về tư duy của sinh viên hiện nay

Khái niệm “Góc nhìn mở” mà chúng tôi đưa ra là một góc nhìn hai chiều Trước hết, đó là góc nhìn của chính sinh viên đối với chính bản thân mình, thế hệ mình và những vấn đề xã hội Hơn thế nữa, đó còn là góc nhìn của xã hội về tư duy, lý tưởng và hành động của sinh viên Khái niệm này dùng để phân biệt với những góc nhìn chủ quan, phiến diện đang bị áp đặt lên một bộ phận lớn sinh viên hiện nay Những góc nhìn này không những khiến xã hội đánh giá không đúng về sinh viên, mà còn khiến chính bản thân sinh viên mất

đi định hướng của mình trong xã hội

Có thể hiểu “Góc nhìn mở” theo một nghĩa khác Theo Diễn đàn “Sinh viên Việt Nam - Góc nhìn mở”3 thì “Góc nhìn mở bao hàm mọi vấn đề về sinh viên: sinh viên viết

về mình, việc nghiên cứu khoa học, ký túc xá và nhà trọ sinh viên, vấn đề tình bạn, ước mơ, những ỷ tưởng đề xuất hỗ trợ sinh viên học tốt, cổ định hướng việc làm Như vậy ở đây

góc nhìn mở không còn là cái nhìn hai chiều mà là cái nhìn mang tính toàn diện về thế hệ sinh viên Việt Nam hiện nay, xoay quanh mọi vấn đề thường gặp trong cuộc sống sinh viên

Dù hiểu theo nghĩa nào thì Góc nhìn mở vẫn đòi hỏi một nhận thức đúng đắn, một

sự đánh giá toàn diện và một hiểu biết đầy đủ về người trẻ Nhận thức qua “Góc nhìn mở”

là đặt người trẻ trong một bối cảnh phù hợp giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, xác định

rõ vai trò của người trẻ trong xu hướng mới của thời đại, để từ đó tạo điều kiện cho người trẻ phát huy tiềm năng của mình trong vai trò thế hệ tương lai đất nước

3 Sinh viên Việt Nam-Góc nhìn mở:

http://smhvien.phanvien.com/sinh-vien-viet-nam-goc-nhin- mo/la53866el/

3 Tầm quan trọng của góc nhìn mở đối với sinh viên trong thời đại mới

3.1 vấn đề đạo đức trong người trẻ

Trên nhiều tờ báo và đặc biệt là tại các diễn đàn, rất nhiều bài viết đề cập đến những quan điểm về người trẻ hiện nay, cụ thể là thế hệ 8x và 9x Cụ thể có bài “Thực trạng đạo

“Học sinh (HS) mầm non biết chửi thề, nói tục, bắt chước các hành vỉ “nhạy cảm ” quan

hệ nam nữ trong phim ảnh HS tiểu học xé bài vở trước mặt thầy cô khi bị điểm thấp HS trung học vô lễ với thầy cô, sửa điểm trong sổ liên lạc, đánh nhau xé áo quần Sinh viên (SV) mua điểm, sao chép luận vãn, đồ án

Một điển hình gàn đây về trường hợp sinh viên vi phạm đạo đức nghiêm trọng được các phương tiện huyền thông nhắc tới và cả nước lên án là câu chuyện của Trần Xuân Thanh - sinh viên ĐH Nông Lâm TP.HCM thi 4 lần chưa qua môn anh văn nên dẫn đến hành động thiếu suy nghĩ Sau khi “nhờ vả” thầy không được, Thanh đã mua 51 axit với giá 100 nghìn đồng rồi sáng 24/8/2009 đã đem đến lớp tạt vào thầy giáo Anh văn Đặng Hữu Dũng (51 tuổi) khiến thầy bị bỏng đến 34% và nằm viện điều trị trong thời gian dài

Một bảng số liệu điều tra biểu hiện vi phạm đạo đức qua các cấp học đưa ra những con số đáng giật mình Một khi xu hướng vi phạm đạo đức ngày càng tăng dần thì xã hội nên đặt niềm tin vào thế hệ trẻ như thế nào?

Bảng 3 Biểu hiện vỉ phạm đạo đức ở giới trẻ 4

(xem phụ lục bảng biểu hình ảnh)

4 Nghiên cứu đạo đức HSSV của Viện Nghiên cứu Giáo

dục, http://www.tuoilre.com

vn/Tianyon/Index.aspx?Artic]eID=269773&ChanneIID=

3.2 Lấy lại niềm tín vào người trẻ

Một thực trạng đáng nói trong xã hội hiện nay, đó là vấn đề mất lòng tin vào người trẻ.Theo VTC News, giới trẻ ngày nay có bốn “căn bệnh” tiêu biểu cản trở sự tiến bộ của người Việt trẻ hiện đại Đó là: (1) Ham muốn sớm làm ra tiền; (2) Thiếu kiến thức về tiêu tiền; (3) Bệnh sĩ diện, hình thức và (4) Thiếu bản lĩnh

Trong phỏng vấn trao đổi với báo Vietnamnet, ông Thomas Valley, Giám đốc chương trình

Việt Nam của Đại học Harvard, Hoa Kỳ nhận định: “Việt Nam không thiếu sinh viên đẳng

cấp quốc tế Tôi rất thích trò chuyện với các sinh viên Việt Nam vì họ rất giỏi, rất thông minh Nói một cách công bằng, sinh viên ở đâu cũng na ná như nhau thôi, sinh viên Việt Nam cũng giống như sinh viên Mỹ thôi Sinh viên Việt Nam không nên nghĩ rằng họ là

“trường hợp đặc biệt” so với sinh viên các nước khác ”

Thực tế cho thấy người trẻ Việt Nam đã và đang ngày càng khẳng định mình trên trường Quốc tế Một số trường hợp có thể coi là điển hình như: Huỳnh Minh Việt, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam, sau khi tốt nghiệp lớp 12 tại Singapore vào năm 2002, được nhận học bổng toàn phần của ĐH Stanford (Mỹ) Anh đã được chọn vào danh sách 50 sinh viên xuất sắc nhất thế giới tham dự chương trình lãnh đạo toàn cầu 2005 do Quỹ Goldman Sachs và Viện giáo dục quốc tế (HE) của Mỹ phối hợp tổ chức vào tháng 7/2005 Hay như Thân Lê Ngọc Bích, nguyên là học sinh trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TPHCM), sinh viên ĐH Texas A&M (Mỹ), đã lọt vào danh sách 50 sinh viên giỏi nhất nước Mỹ năm 2005 và là sinh viên quốc tế duy nhất lọt vào danh sách này

Thậm chí ngay đến thế hệ 9X cũng có những thành tích nổi bật như Nguyễn Lê Hương Quỳnh - học sinh trường THPT chuyên Năng Khiếu TP.HCM đã du học Mỹ theo chương trình ASSIST và đạt học bổng học sinh tiêu biểu ở nước này Ngoài ra, cô cũng tham gia những hoạt động cộng đồng như chuyến đi xây dựng đường ống nước ở Cộng Hòa Dominican để lại những tình cảm quý mến trong lòng bạn bè quốc tế về một tình nguyện viên nhỏ tuổi mà ý chí lớn

1

Yà còn nhiều hơn thế nữa những tấm gương sinh viên Việt Nam khiến bạn bè thế giới nể phục bởi sự sáng tạo, trí thông minh được kết hợp khéo léo với bản tính cần cù chăm chỉ vốn đã là một đức tính truyền thống của dân tộc ta Hàng ngày, hàng giờ luôn có những tấm gương người tốt, việc tốt, những người Việt trẻ tài giỏi có ước mơ và chí hướng được ngợi ca trên các phương tiện thông tin đại chúng, trên khắp mọi miền của Tổ quốc và vượt

ra ngoài biên giới vươn ra cả địa cầu

3.3 Những góc nhìn bóp méo, lệch lạc

Sinh viên Việt Nam có một điều thuận lợi hơn ở nhiều quốc gia khác, đó là sự bình ổn về chính trị Theo Bảng xếp hạng cạnh tranh toàn cầu năm 2007, hai tiêu chí bị coi là tiêu cực trên thế giới, nhưng được nhìn nhận “ít có vấn đề” ở Việt Nam, đó là: trộm cắp - tội phạm

và bất ổn định chính trị Nhưng những thế lực phản động trong nước và ngoài nước vẫn đang rình rập, hòng lợi dụng người trẻ một khi họ mất đi niềm tin và hướng đi trong xã hội Trường hợp Nguyễn Tiến Trung - một du học sinh Việt Nam tại Pháp là một ví dụ cụ thể Trung nguyên là học sinh Trường chuyên Nguyễn Du và Trường chuyên Lê Hồng Phong,

TP HCM Năm 2001, Nguyễn Tiến Trung thi đỗ vào Trường đại học Bách khoa TP HCM

và theo học một năm tại Khoa Công nghệ thông tin Năm 2002, Nguyễn Tiến Trung được Nhà nước Việt Nam cho đi du học tại Pháp dạng tự túc Bị bọn phản động lưu vong người Việt đầu độc, phá hoại tư tưởng và dắt đi gặp gỡ, tiếp xúc với một số người trong chính giới các nước không có thiện cảm với Việt Nam để nhồi sọ những sản phẩm gọi là “tự do”,

“dân chủ”, “nhân quyền”, Trung đã tập hợp một nhóm du học sinh tham gia vào các hoạt động tuyên truyền xuyên tạc về tự do, dân chủ và nhân quyền ở trong nước và hoạt động tuyên truyền chống phá Nhà nước Việt Nam theo “kịch bản” của các thế lực thù địch và ngày càng lún sâu vào những hành vi tội lỗi của mình

Một khi có góc nhìn phiến diện, tiêu cực vào sinh viên, thì hậu quả trực tiếp nhất là hiện tượng mất lòng tin trong xã hội Điều này dẫn đến việc phần đông xã hội không nhận thức được những trăn ừở và nguyện vọng của sinh viên, để đưa ra

1

hướng giải quyết phù hợp Xã hội ngày nay cần nhìn thế hệ trẻ vói một góc nhìn khách quan và tích cực hơn, đặt niềm tin vào họ và có những biện pháp hỗ trợ thích họp để xây dựng một thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước bản Enh và tài giỏi

3.4 Khoảng cách giữa 8x và 9x

Khái niệm 8x dùng để chỉ thế hệ sinh vào những năm 1980 - 1989 Có thể nói đây là một thế hệ năng động và sáng tạo, nhận được nhiều sự quan tâm từ xã hội và là những chủ nhân trong tương lai gần nhất của đất nước 8x trở thành thế hệ “kết nối” rõ nét đưa Việt Nam đến với thế giới và tiếp nhận tích cực những tinh hoa của thế giới về mình như Trần Ngọc Minh (vô địch Olympia năm đầu), Nguyễn Tiến Việt (Huy chương bạc Toán quốc tế tại Nhật 2004) và hàng loạt 8X khác với những giải thưởng Quốc tế

Đó là Phùng Tiến Công - Chàng giám đốc FPT Music với tâm nguyện "Lắng nghe đất nước

- Kết nối năm châu", điển hình của thế hệ 8X lớn lên từ những khốn khó nơi vùng sâu vùng

xa với lòng yêu nước và tự hào dân tộc khi quyết định không bán hệ thống âm nhạc trụng tuyến VietNamaudio cho nước ngoài Đó là Nguyễn Phi Vân, cô gái mang giấc mơ tiếp thị hình ảnh Việt Nam đến với thế giới bằng việc làm đầu tiên là đem nhãn hàng cà phê Gloria Jeans về Việt Nam, biến hóa theo một phong cách gần gũi với người Việt Nam Hay cô đại

sứ tuổi 20 - Văn Đinh Hồng Vũ - thông thạo ba ngoại ngữ Anh, Trung, Nhật; đã từng công

du gần mười quốc gia như Đức, Ãn Độ, úc, Hà Lan, Anh để tham gia các hội nghị thượng đỉnh, diễn đàn, đại hội các vấn đề về thanh niên thế giới Một trang web của thanh niên thế giới đã gọi cô gái này là “Người phát ngôn của thanh niên Việt Nam”5

Tuy nhiên, bên canh những lời khen cũng không thiếu những lời chê dành cho thế hệ 8x

Nhà báo Tạ Bích Loan nhận xét “Tuy vậy tôi cũng cảm thấy bây giờ những

5 Thanh niên thòi đại - Lý giải và tìm kiếm tân thủ lĩnh,

http'7/lanhdao neư vn/chuyende/120209/index aspx

21

người trẻ tuổi hình như tỉnh toán nhiều hơn, có phải vì họ luôn phải cạnh tranh quyết liệt

để khẳng mình không ? Họ ít biết hy sinh hơn, cổ nghĩa là ích kỷ hơn bổ mẹ họ ” Anh

Nguyễn Tử Quảng, “Hiệp sĩ Công nghệ thông tin”, Giám đốc Trung tâm An ninh mạng

(ĐH Bách Khoa Hà Nội) nói “Tôi thấy điều mà thanh niên VN thua kém thanh niên nước

ngoài là sự chủ động Tuy rằng đã có rất nhiều người trong sổ các bạn 8X đã rất năng động, nhưng phải nói một tình trạng chung là phần lớn thiểu sự chủ động ” 6

Thế hệ 9X (thường hay được viết tắt là 9X) là một khái niệm trong tiếng Việt dùng để chỉ những người sinh vào thập niên 1990 Ngoài ra, 9X còn được dùng để chỉ các nhóm người thuộc dân tộc khác sinh vào cùng một thời gian 9X lớn lên cùng với sự phát triển của kinh

tế, công nghệ thông tin và nhiều sự kiện mở cửa Việt Nam ra với thế giới Họ được miêu

tả là một thế hệ tiến bộ và nổi loạn: họ tự tin hơn thế hệ trước, sẵn sàng theo đuổi những gì mình muốn, sử dụng ngoại ngữ tốt hơn, và công nghệ, đặc biệt là Internet, là một phần quan trọng của cuộc đời họ; ngoài ra họ còn sẵn sàng từ chối những phong tục truyền thống sẵn có, bỏ qua giá trị của thế hệ lớn hơn, nghe nhạc Tây, theo phong cách sống và thời trang nước ngoài Vì những điều trên, họ được gọi là những người có tố chất công dân toàn cầu trong một thế giới phẳng và rất được dư luận xã hội chú ý trong cách ứng xử 7

Xuất phát từ “định kiến” về tính cách và quan điểm sống của 9X bây giờ nặng về hình thức, mọi người đều nghĩ khi bước vào giảng đường đại học họ sẽ khác hẳn những lứa sinh viên lớn hơn bằng việc “diễn” và “đánh bóng” vẻ bề ngoài tối đa

“Tóc tai ăn mặc kiểu Hàn, những phong cách Emo hay Unỉsex, các em ẩy sẽ tiếp tục mang hơi hướng đổ vào giảng đường rùi quay ra coi thường những gì mà kiểu sinh viên “truyền thống” hay làm ”

6

Theo Sinh viên Việt Nam

7 Bách khoa toàn thư mở

Wikipedia.

chuẩn bị cho mình như thế khi bước vào ngưỡng cửa đại học

Điều khác mà những 9X tích cực này sẽ làm song song với sự coi trọng hình thức là không

bỏ qua giá trị nào hết Họ tự tin hon 20% còn lại rằng họ có thể tham gia đóng góp cho ngôi trường - môi trường mới của mình bằng sự nhiệt tình và năng động, nhưng vẫn không quên chăm chút và thay đổi phong cách mà chỉ họ - lứa tuổi 9X, mới c ó 8

4 Các nhân tổ ảnh hưởng đến góc nhìn mở đối với sinh viên

4.1 Tàn dư của cuộc chiến tranh

Thế hệ 8x là những người trẻ sống gần nhất với cuộc chiến tranh hào hùng của thế hệ trước 8x được xem là sự giao hòa giữa các giá trị truyền thống và hiện đại, vẫn chịu ảnh hưởng của lối tư duy cũ nhưng đã có sự tiếp thu các giá trị văn hóa từ bên ngoài Cuộc chiến tranh vừa đem lại cho những người Việt Nam trẻ những giá trị đáng trân trọng đồng thời cũng đặt ra những thách thức cho họ chinh phục Vì vậy mà họ cần có ý thức và tầm nhìn về những thứ mình có và những thứ cần đạt được để phát triển đất nước và khẳng định hình ảnh của mình

Người trẻ cần am hiểu về lịch sử đất nước theo tiêu chí “dân ta phải biết sử ta” của chủ tịch

Hồ Chí Minh để giới thiệu hình ảnh Việt Nam đến với thế giới (tuy thực tế tồn tại đáng buồn là rất ít người Việt trẻ thông thạo về lịch sử nước nhà nếu không muốn nói là “mù tịt”

- một vấn đề từng gây nhiều tranh cãi trong xã hội) Đồng

8 Theoteen.vn

23

1

thời, việc đưa Việt Nam ngày càng đi lên để xứng đáng với những kì vọng mà thế giới trông đợi vào chúng ta cũng là một nhiệm vụ bức thiết đặt lên vai thế hệ tương lai này Những hậu quả do chiến tranh để lại là vô cùng tàn khốc khi những thế hệ đi sau chính là những người phải gánh chịu mất mát và thiệt thòi Chiến tranh ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình phát triển của nước ta, những thiếu thốn do thiệt hại về cơ sở vật chất và nguồn lực Một bộ phận được coi là rường cột của đất nước phải chống chọi với những căn bệnh, thương tích do tàn tích chiến tranh gây ra như chất độc màu da cam, vết thương chiến tranh

■■ Vì vậy những con người sẽ tiếp nối công cuộc xây dựng đất nước sẽ gặp không ít khó khăn

Mặt khác, những hậu quả mà chiến tranh để lại cũng khuyến khích thế hệ ưẻ biết quý trọng những thành quả do cha ông để lại Họ biết thế hệ đi trước đã phải chịu nhiều khổ cực như thế nào, và hậu quả sẽ ra sao nếu họ - những con người nắm giữ vận mệnh của đất nước khuất phục trước những khó khăn đó Người trẻ Việt Nam nhận thức được rằng họ cần tìm một con đường để vượt qua những thách thức do chiến tranh để lại, đưa Việt Nam tiến lên giữ một vị thế trên trường quốc tế Khi ấy, con người Việt Nam sẽ được biết đến và kính

nể nhiều hơn Đó là những bạn trẻ đã nói lên suy nghĩ của mình đối với hậu quả Chất độc

da cam trên đất nước:

sổng chương trình Ngày da cam trong suốt 24 tiếng, mình cũng cổ gắng dành nhiều thời gian có thể nhất để theo dõi Theo mình thấy, rất nhiều người nước ngoài tham gia chưomg trình, giúp đỡ cho những nạn nhân nhiễm chất độc màu da cam; cả những nghệ sỹ Việt Nam cũng đóng góp cho chương trình, mỗi người một cách, chung tay góp sức để cuộc sống của những nạn nhân ấy giảm bớt nỗi đau hơn Vậy chúng ta - là những bạn trẻ Việt Nam, được sổng trong thời bình mà ông cha đã đổ bao xương máu để chiến đẩu, gìn giữ hòa bình độc lập - chúng ta cần biết tri ân những con người đó, chiến tranh đã lẩy đi của

họ bao người thân yêu, giờ đây vẫn đang hành hạ họ với những di chứng da cam Theo mình, những bạn trẻ Việt Nam nên tích cực hơn nữa tham gia những phong trào tình nguyện,

1

giúp đỡ những nạn nhân da cam; có tí thì đóng góp tí, có nhiều thì đóng góp nhim, căn bản

là tẩm lòng và suy nghĩ của ta hướng về họ”

sóc và lo lắng cho những em nhỏ là nạn nhân chất độc da cam thế hệ thứ ba, vì các em đổ gặp quá nhiều thiệt thòi Chúng ta hãy kêu gọi cộng đồng cùng chung tay đổng góp để có kinh phỉ, cũng như hỗ trợ tinh thần cho những nạn nhân chất độc da cam, thể hiện tấm lòng nhân đạo của người Việt Nam

Mỗi năm có rất nhiều các chương trình tình nguyện được tổ chức thu hút đông đảo sinh viên học sinh trên cả nước nói chung và trên địa bàn TP Hồ Chí Minh nói riêng thu hút được đông đảo sự tham gia của các bạn trẻ Họ sẵn sàng bỏ thời gian và công sức chung tay chia sẻ khó khăn với những mảnh đời bất hạnh, khó khăn, những hộ gia đình thương binh, liệt sĩ còn nghèo khó sau chiến tranh, những người mẹ Việt Nam anh hùng chịu sự mất mát những người thân Rõ ràng người trẻ không hề thờ ơ hay đầu hàng trước những khó khăn do chiến tranh đem lại Ngược lại, điều đó còn như tiếp thêm cho họ sức mạnh để vượt lên hoàn cảnh hiện tại của nước nhà, hướng đến một tương lai tươi đẹp hơn

Hình 1 Các thành viên nhóm tình nguyện DRD chăm sóc các em bị nhiễm chất

đôc màu da cam

m

(phần phụ lục bảng biẳt hình ảnh) 4.2 Sự chuyển biến của hai thế hệ

Ngày nay, đại bộ phận giới trẻ được nhìn nhận dưới một góc nhìn không mấy thiện cảm Trên các phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là Internet, tràn lan những nguồn tin gây bất lợi cho những thanh thiếu niên Việt Nam trên mọi phương diện

“Giới trẻ Việt Nam ngày càng được xem là lực lượng có ảnh hưởng để giúp đưa Việt Nam

25

1

thành lực lượng có ảnh hưởng để đưa lại một cuộc sống có những giá trị mà

- Tiến sĩ Lê Sĩ Long

Khi môi trường sống xung quanh biến đổi từng ngày, có khi ngày mai đã khác hôm nay, thì những bạn trẻ vẫn chịu những nhận xét đánh giá từ phía xã hội dựa trên những tiêu chí cũ của 8x và 7x Có người chê thế hệ trẻ hôm nay ham sung sướng, ích kỷ, ham tiền, đua đòi hư hỏng, thờ ơ mắc chứng bệnh “mắc-kê-nô” (mặc kệ nó); họ nuối tiếc một thời

xa vắng, chỉ nhìn thấy sự băng hoại đạo đức, lên án cái mới cái lạ mà không nhìn vào những mặt tích cực người trẻ đang có như tính sáng tạo, khả năng nắm bắt và thích nghi nhanh nhẹn, tầm nhìn hiện đại Chính điều này là nguyên nhân khiến người trẻ trở nên tự ti, nản chí

Sự chuyển biến trong thời đại đi cùng với sự chuyển giao thế hệ Sinh viên Việt Nam là thế

hệ trẻ, vẫn còn ảnh hưởng bởi tư duy của những người đi trước Sự phát triển quá nhanh của những phương tiện thông tin hiện đại đã đưa người trẻ đến gần nhau hơn, song cũng dẫn đến những hậu quả khó lường, trong đó nghiêm trọng nhất là sự cô lập của một bộ phận Nhiều sinh viên không tìm thấy được hướng đi hay chỗ đứng của mình trong xã hội, dẫn đến tình trạng sa ngã, tiêu cực Quan niệm và tư tưởng của một thế hệ người trẻ đang dần thay đổi, đòi hỏi sự tỉnh táo trong việc nhận thức những giá trị truyền thống và hiện đại

4.3 Sự thâm nhập của nhiều nền văn hóa

Đất nước thời mở cửa đòi hỏi “Hòa nhập nhưng không hòa tan” Công cuộc toàn cầu hóa,

đô thị hóa đã có những tác động không nhỏ đến giới trẻ về mọi mặt Sự mở cửa của nền kinh tế châu Á cùng nhu cầu thông tin từ nước ngoài đã thúc đẩy sự phát triển của văn hóa trẻ quốc tế và tạo điều kiện thuận lợi cho thực tiễn văn hóa phương Tây “lan tỏa”, tuy nhiên không hẳn tất cả những điều đó đều có tác dụng tích cực Phải đối mặt với một lượng thông tin khổng lồ chưa có sự sàng lọc và kiểm soát, người trẻ có thể bị ảnh hưởng bởi những tư tưởng tiêu cực, lệch lạc Trào lưu tư tưởng “phương Tây” cùng lối sống tự do phóng khoáng cũng dễ khiến

người trẻ sa ngã bởi nhận thức còn non nớt Những vấn đề như “sống thử trước hôn nhân”,

“ma túy”, “thuốc lắc”, “đua xe”, “bạo lực” trở thành những đề tài nóng bỏng của xã hội

“Tuổi trẻ ngày càng cháy bỏng ước muốn thử thách nguyên tắc uy quyền trong truyền thống mà đôi lúc vừa là kẻ dẫn đường vừa là kẻ kìm hãm sự phát triển của họ Chính vì vậy, họ phải trải nghiệm những khoảnh khắc bị “lạc mất phương hướng” và cỏ khi bị cho

Nghiên cứu cụ thể nhất về phương pháp học của sinh viên cho đến nay là điều tra của PGS

TS Nguyễn Công Khanh, Đại học Sư Phạm Hà Nội Theo PGS.TS

Nguyễn Công Khanh, “mỗi sinh viên lớn lên trong môi trường văn hoả, xã hội khác nhau,

hình thành những thỏi quen, cách suy nghĩ, cảc năng lực nhận thức, hứng thú cũng khác nhau Điều này tạo nên sự đa dạng và sự phong phú về phong cách học, một số sinh viên học tập tích cực, chủ động, một số khác lại tỏ ra thụ động, thích im lặng ngồi nghe hơn là tranh cãi ”

Mầu điều tra sinh viên được chọn theo phương pháp phân tầng theo cụm bán ngẫu nhiên gồm 448 sinh viên của 4 khoa: Toán, Lí, (182 sinh viên Đại học khoa học tự nhiên), Văn

và Sử (266 sinh viên Đại học khoa học xã hội và nhân văn), cấu trúc của mẫu phân theo giới tính gồm 155 sinh viên nam (chiếm 34,6%) và 293 sinh viên nữ (chiếm 65,4%) cấu trúc của mẫu phân theo năm học: năm thứ hai 247 sinh viên (55,1%); năm thứ ba 171 sinh viên (38,2%); năm thứ tư 30 sinh viên (6,7%) Sau đây là kết quả nghiên cứu của PGS TS Nguyễn Công Khanh

Bảng 4 Các nhóm kĩ năng và năng lực của sinh viên Việt Nam

Bảng 5 Nhìn nhận của sinh viên về bản thân

(Xem phần phụ lục bảng biểu hình ảnh)

2 Định hưởng học tập

Mục đích học tập phản ánh định hướng tương lai cũng như ý thức học tập của sinh viên Một điều đáng mừng là có đến 38% sinh viên xác định việc vào Đại học của mình là để trau dồi kỹ năng và kinh nghiệm sống cho tương lai Với ý thức như vậy, có thể thấy sinh viên sẽ hướng việc học tập của mình theo hướng tích lũy kỹ năng thay vì chỉ nắm vững kiến thức chuyên ngành cơ bản như trước đây Tuy nhiên, cũng có đến 40% sinh viên cho rằng Đại học là phương tiện để xin việc sau này Đây là một xu hướng rất thực tế trong sinh viên: Quan tâm đến kết quả đạt được hơn là quá trình rèn luyện

Chỉ có 16% sinh viên cho rằng việc xây dựng mối quan hệ là một mục tiêu chính cần đạt được trong môi trường Đại học Điều này có liên hệ mật thiết đến việc xây dựng các mối quan hệ xã hội của sinh viên mà chúng tôi sẽ đề cập sau này

3 Phương pháp học tập

Cuộc điều tra của chứng tồi xác định cách sinh viên tự đánh giá phương pháp học tập của

điểm 1-5 Trong đó, khoảng điểm 4-5 tương đương với cách học hiệu quả, còn khoảng điểm 1-2 là cách học không hiệu quả Kết quả, các sinh viên được khảo sát tự đánh giá phương pháp học tập theo thang điểm 3 trên 5 Như vậy đa phần sinh viên cho rằng cách học của mình là “bình thường, tạm ổn”, không thực sự hiệu quả nhưng vẫn có thể đáp ứng được yêu cầu của môi trường Đại học Có 37% không tự tin vào phương pháp học của mình, tuy nhiên chỉ có 28% trong số đó đang tim cách thay đổi Những sinh viên thật sự hài lòng với phương pháp học hiện tại chỉ chiếm 7%

Khoảng thời gian sinh viên dành cho việc học trong một ngày rơi vào khoảng 1-2 giờ (33%)

và 3-4 giờ (37%) là chủ yếu Chỉ có 13% sinh viên tự học trên 4 giờ một ngày, còn lại 18% sinh viên tự học dưới 1 giờ Ket quả này quá chênh lệch so với nghiên cứu của TS Vũ Thị Phương Anh trên 3000 sinh viên Đại học Quốc gia năm 2005 Theo đó, bình quân số giờ

tự học ở nhà của sinh viên là chưa đến 3 giờ/ tuần Trong đó, có đến 51% sinh viên tự khai

có thời gian học tại nhà từ 2 giờ trở xuống, 39% học từ 1-2 giờ/tuần; 12% tự học dưới 1 giờ/tuần Nghiên cứu này được tiến hành năm 2005

Biểu 2 Khoảng thời gian sinh viên dành cho việc học trong một ngày

(phần phụ lục bảng biểu hình ảnh) Như vậy thời gian tự học của sinh viên đã tăng lên đáng kể trong 3 năm qua Điều này cho thấy sinh viên đã chú ý hơn về việc sắp xếp thòi gian học bài, chuẩn bị cho giờ học trên lớp Tuy nhiên, cũng theo kết quả khảo sát ở trên, phương pháp học tập của sinh viên không thực sự hiệu quả nên khó có thể tận dụng tối đa khoảng thòi gian tự học này

Cũng theo khảo sát Giới trẻ đang định giá thế nào về bản thân, xu hướng sống thực tế và

đặt kế hoạch ngắn hạn cũng dần trở nên phổ biến trong sinh viên Ý kiến chung cho rằng việc đặt kế hoạch theo từng tuần một không những giải quyết nhanh gọn công việc mà còn làm giảm bớt áp lực Phần lớn những bạn tham gia khảo sát đều đặt một mục đích cho cả năm và đặt kế hoạch theo tuần hoặc tháng để thực hiện mục tiêu đó

1

Có lẽ nhờ vậy mà số người luôn "bể kế hoạch" (thành công dưới 10%) là rất thấp, chỉ có 1,5% 48% sinh viên luôn có mức hoàn thành được chỉ tiêu từ 50-70%, đặc biệt, có tới 22,5% luôn hoàn thành kế hoạch của mình

Thêm vào đó, số lượng sinh viên tìm đến thư viện để tự nghiên cứu cũng đáng lo ngại Neu không kể đến thời gian mở cửa của thư viện còn hạn chế và ở một số trường thái độ của thủ thư hình thành nên tâm lí ngại đến thư viện của sinh viên thì phần lớn nguyên do của vấn đề nằm ngay tại ý thức của chính sinh viên Có một bộ phận sinh viên tìm đến thư viện

“Sứ mệnh của giáo dục không phải là đào tạo công cụ cho xã hội, mà là đào tạo những con người chủ thể của xã hội; không chỉ là nơi cung cấp kiến thức cho con người, mà còn cung cấp cho xã hội những con người có khả năng tạo ra tri thức, dám sống dám nghĩ bằng cái đầu và trí tuệ của mình ”

"Nhiệm vụ hàng đầu của ngành giáo dục, là tạo ra những con người có ý chí, lòng say mê, khả năng tự học, tự chiếm lĩnh tri thức mới, suốt đời Ke đến là rèn luyện tư duy độc lập, chức năng quan trọng, thiêng liêng, cao quý nhất của đại học, cái làm cho nổ là đại học"

5 Kết luân

Kết quả điều tra cho thấy mặc dù còn nhiều hạn chế nhưng sinh viên vẫn thể hiện một chiều hướng tích cực trong thái độ học tập Phần lớn sinh viên đã kịp thời định

hướng phương pháp học nhằm ưu tiên phát triển kỹ năng sống và tích lũy kinh nghiệm Sinh viên cũng tỏ ra thực tế hơn khi tăng cường thời gian tự học và đặt kế hoạch ngắn hạn cho công việc của mình

Tuy nhiên, xu hướng thế giới đòi hỏi sinh viên phát triển lối tư duy độc lập, chủ động hơn nữa vẫn tồn tại một bộ phận lớn sinh viên chưa tìm thấy phương pháp học phù hợp khi cho rằng vào Đại học là con đường duy nhất đến sự nghiệp sau này

II Quan hệ xã hội

1 Giói thiêu

Theo Khảo sát Giá trị thế giói tiến hành năm 2001, người Việt Nam đặt tình cảm gia đình

lên hàng đầu so với những quan hệ khác Gia đình là cấu trúc xã hội đã bén rễ bền chặt trong đòi sống người Việt, là trung tâm của các mối quan hệ xã hội Bên cạnh đó, các mối quan hệ đối với cộng sự và đối tác cũng được nhấn mạnh

Quan hệ xã hội là một yếu tố không thể thiếu của cuộc sống sinh viên Việc một sinh viên

có chú trọng việc thiết lập và duy trì mạng lưới xã hội hay không phần nào khẳng định tính cách và định hướng nghề nghiệp trong tương lai của sinh viên đó

Quan hệ xã hội của sinh viên thường được chia làm nhiều mảng khác nhau như bạn bè, giảng viên, cộng sự Với sinh viên, một mạng lưới xã hội rộng lớn không những có rất nhiều lợi ích cho tương lai mà còn giúp sinh viên nắm thông tin và kiến thức nhanh hơn Quan hệ xã hội mạnh cũng tạo điều kiện cho sinh viên học hỏi nhiều kinh nghiệm, đến gần với thực tế cuộc sống, và tích lũy kỹ năng hoạt động nhóm Tuy nhiên, những lợi ích từ những mối quan hệ thường là dài lâu chứ không phải trước mắt

2 Những giá trị xã hội

Bảng 6 Thứ tự ưu tiên các mối quan hệ xã hội của sinh viên

(phần phụ lục bảng biểu hình ảnh) Kết quả khảo sát điều tra cho thấy dù đã có nhiều thay đổi tu duy và tư tưởng, song sinh viên vẫn gìn giữ những giá trị truyền thống Gia đình vẫn là yếu tố quan trọng nhất trong các mối quan hệ của sinh viên (85%), tiếp đó là bạn bè (77%) Mối liên hệ với giảng viên (49%) và đôi khi cả cộng sự và đối tác (56%) là những ưu tiên mới của sinh viên trong thời hội nhập

3 Khả năng liên kầ

Quan hệ xã hội được biểu hiện qua khả năng liên kết của sinh viên Một cuộc khảo sát năm

2006 trên 300 sinh viên năm cuối của 10 trường Đại học với đề tài Giới trẻ đang định giá thế nào về bản thân? đã cung cấp một vài số liệu về lĩnh vực này Những vấn đề được đưa

ra bao gồm: mối quan hệ bạn bè, khả năng gắn kết và cả những tình huống đòi hỏi sự liên kết cao10 Yà kết quả đưa ra khá khả quan: Giới trẻ hiện nay có khả năng liên kết cao hơn nhiều năm về trước Cụ thể, có đến 53% số sinh viên cho biết số người quen của mình là hơn 100, 32% không thể nhớ hết số người mình quen nhưng chắc chắn rằng con số này rất đông, và chỉ 15% sinh viên quen khoảng 50 người trở lại Như vậy, mạng lưới liên kết của người trẻ đã được mở rộng ra đáng kể trong nhiều năm qua Xóa bỏ tâm lý vùng miền, lĩnh vực theo chuyên môn hoặc sở thích, giới trẻ đã có những liên kết cực mạnh, cực rộng với xung quanh11

Những mối quan hệ xã hội của sinh viên cũng không còn gói gọn trong một cộng đồng nhỏ hẹp 52% sinh viên trả lời rằng có ít nhất một người bạn mang quốc tịch khác, còn 26% có

từ 5 người bạn trở lên Đa phần sinh viên quen bạn nước ngoài qua mạng hoặc qua hoạt động du lịch Bên cạnh đó, thời điểm hiện tại các chương trình của các tổ chức phi chính phủ cũng tạo điều kiện để sinh viên Việt Nam và

10 Giói trẻ đang định giá thế nào về bản thân?

http://www.vnn.vn/giaoduc/chuyengiangduong/2006/04/563280/

11 Trích Giói trẻ đang đjnh giá thế nào về bản thân?