Giải pháp thiết kế môi trường ở thích hợp cho chuyên gia

Giải pháp hình khối công trình a Các công trình công cộng : hình khối đa dạng, có thể chỉ là các hình khối kỷ hà hoặc kết hợp giữa hình khối kỷ hà và các hình khối tự do tạo sự mềm mại

CHƯƠNG 3 : GIẢI PHÁP THIẾT KẾ MÔI TRƯỜNG Ở THÍCH

HỢP CHO CHUYÊN GIA LẤY KHU CÔNG NGHỆ CAO QUẬN

9 - TP HCM LÀM VÍ DỤ

3.1 Nguyên tắc chung

3.2 Giải pháp quy hoạch môi trường ở thích hợp cho chuyên gia khu công nghệ cao

3.2.1 Lựa chọn địa điểm, xác định quy mô và các chỉ tiêu xây dựng

Mô hình tổng hợp KCNC Quận 9 TP.HCM rộng 913 ha Sử dụng vào đợt I: 326 ha và đợt II: 587 ha (Bảng 3)

Cơ cấu các thành phần chức năng chính như sau : (Hình 3.1)

+ Đất ở;

+ Đất công trình công cộng; (Bảng 4);

+ Đất cây xanh, công trình thể thao;

+ Đất giao thông

Như vậy, đất để xây dựng nhà ở chiếm 38 - 60% đất quy hoạch khu ở (tuỳ vào tỉ lệ nhà cao tầng, thấp tầng), đất dành cho xây dựng các công trình phục vụ công cộng chiếm 21 - 35%, đất dành cho cây xanh - thể thao chiếm 10 - 18%, đất giao thông chiếm 6 - 9%

3.2.2 Lựa chọn các loại hình nhà ở và công trình phục vụ công cộng

a) Lựa chọn các loại hình nhà ở : (Hình 3.4)

+ Nhà ở kiểu biệt thự (đơn lập và song lập);

+ Chung cư cao tầng cao cấp;

+ Khách sạn chuyên gia

b) Lựa chọn các loại hình công trình phục vụ công cộng : (Bảng 4)

(Hình 3.5)

3.2.3 Quy hoạch tổng mặt bằng bố cục các công trình

Có thể chia ra làm 4 chức năng sau: (Hình 3.1)

+ Chức năng ở

+ Chức năng phục vụ công cộng;

+ Chức năng cây xanh và thể dục thể thao;

+ Chức năng giao thông

Mô hình khu ở chuyên gia trong giai đoạn I có quy mô từ 7.000 đến 12.000 dân, trên diện tích khoảng 34 ha Mật độ dân cư trong

khu ở chuyên gia khoảng 200 - 350 người /ha (30 – 50 m2/ng), tầng

cao trung bình từ 5 – 6 tầng

Các dãy nhà ở được bố trí linh hoạt bằng nhiều kiểu bố cục khác nhau để tạo không gian ở sinh động và có nét đặc thù riêng : (Hình

3.2) + Bố cục theo hàng, dãy;

+ Bố cục theo dạng dải hay chuỗi;

+ Bố cục theo cụm;

+ Bố cục theo hình thức mạng hay thảm

3.2.4 Chọn hướng công trình xác định khoảng cách giữa các công trình

* Các nguyên tắc khi chọn hướng công trình : (Hình 3.3)

+ Chọn hướng nhà tốt nhất theo bản đồ hoa gió của TP.HCM;

+ Mặt chính của các công trình nên tạo với hướng gió chủ đạo một góc từ 15 – 45o để đạt hiệu quả thông gió tốt nhất, áp lực gió đạt giá trị cực đại nếu thổi vuông góc với cửa đón gió;

+ Tổ hợp công trình cần mở về hướng Nam hoặc Đông Nam

* Xác định khoảng cách giữa các công trình : (Hình 3.3)

Nếu khoảng cách giữa hai công trình B = 2 – 2,5H (H là chiều cao công trình) thì sẽ đảm bảo thông gió tốt nhất, nếu B = 1 – 1,5H thì nên bố trí mặt đứng công trình chệch với hướng gió chủ đạo một góc từ 30 – 45o sẽ đảm bảo sự thông thoáng cho các công trình.[34]

Khoảng cách giữa các mặt nhà đối diện của hai nhà cao tầng không được nhỏ hơn 25m (Theo TCXDVN 323:2004)

3.2.5 Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan

Hệ thống không gian mở là chức năng quan trọng tăng cường mối quan hệ xã hội của các chuyên gia sau giờ làm việc Mỗi khu nhà ở, bố trí một công viên sinh thái cấp đơn vị ở kết hợp sân thể thao, ngoài ra

có các công trình công cộng, hành chính và một số điểm dịch vụ, (Hình 3.6)

Trên mặt đứng tổng thể, mặt đứng các nhà ở đóng vai trò chủ đạo

vì vậy việc sử dụng nhiều kiểu loại, nhiều mẫu nhà ở khác nhau trong khu ở rất có ý nghĩa, nó sẽ làm cho cảnh quan khu ở không đơn điệu, buồn tẻ; tỷ lệ chiều cao các khối nhà trên một tuyến phố cũng phải được nghiên cứu hài hòa, cân xứng Bên cạnh đó, các công trình công cộng với hình khối đa dạng, khác lạ có thể tạo điểm nhấn trên mặt đứng tổng thể Ngoài ra các yếu tố cây xanh, tổ hợp màu sắc, chiếu sáng, kiến trúc nhỏ,… sẽ giúp liên kết, hài hoà để tạo nên cảnh quan sinh động, gần gũi với con người và hoà nhập với thiên nhiên

3.2.6 Hệ thống hạ tầng kỹ thuật

a) Giao thông : (Hình 3.7)

+ Tuyến phố trung tâm;

+ Giao thông nội bộ trong nhóm nhà ở;

+ Giao thông tĩnh

* Sử dụng hệ thống giao thông công cộng xanh trong KCNC (Hình 3.8)

b) Hệ thống cấp và thoát nước :

c) San nền : Nguyên tắc thiết kế bám sát vào địa hình tự nhiên, tránh

san gạt nhiều, lấy đào bù đắp để giảm tối thiểu chi phí đầu tư

3.3 Các giải pháp kiến trúc thích ứng với khí hậu nhiệt đới 3.3.1 Giải pháp hình khối công trình

a) Các công trình công cộng : hình khối đa dạng, có thể chỉ là các

hình khối kỷ hà hoặc kết hợp giữa hình khối kỷ hà và các hình khối

tự do tạo sự mềm mại cho công trình và tổng thể toàn khu ở Tất cả các công trình công cộng nên thiết kế theo phong cách hiện đại phù hợp với hình thức kiến trúc tổng thể toàn KCNC (Hình 3.5)

b) Nhà ở kiểu biệt thự : Hình khối của loại nhà ở này nên đơn giản,

hiện đại Mặt bằng hình chữ nhật, hạn chế sử dụng hình tròn, đường

cong, tam giác, đa giác (Hình 3.4)

c) Chung cư cao tầng cao cấp và khách sạn chuyên gia : (Hình 3.4)

Hình khối phù hợp nhất đảm bảo điều kiện tiện nghi vi khí hậu trong nhà đó là nhà có mặt bằng hình chữ nhật với các rãnh khoét vào bên trong để lấy sáng và lấy gió cho các căn hộ

3.3.2 Mặt bằng công trình

Hình dáng mặt bằng công trình phụ thuộc vào điều kiện khí hậu của từng khu vực, đây là nhân tố quan trọng trong việc tiếp nhận ánh sáng mặt trời và khả năng thông gió tự nhiên cho toàn bộ công trình

Từ góc độ nhiệt học ta có thể xác định được kích thước tối ưu cho công trình với tỉ lệ 1:3 với cạnh dài nằm ở hướng tốt như hướng Nam, Đông Nam, Tây Nam (Hình 3.6)

3.3.3 Mặt đứng công trình

Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ở TP.HCM, mặt đứng các công trình nên bố trí nhiều hành lang, ban công, lô gia, các không gian hở hoặc nữa hở trong đó có bố trí cây xanh Sử dụng các kết cấu che nắng tạo ra nhiều mảng tối trên mặt đứng Cần tránh thiết kế mặt đứng công trình kiểu giật cấp (tầng trên ngắn hơn tầng dưới) Cần thiết phải sử dụng các loại tường cách nhiệt, hấp thụ nhiệt ít Vật liệu

hoàn thiện bề mặt tường sử dụng tông màu sáng Trồng cây xanh theo chiều thẳng đứng, bố trí vườn trên mái (Hình 3.9)

3.3.4 Mặt cắt công trình

Tạo ra sự chênh lệch áp lực gió ở hai mặt đón gió và khuất gió hình thành ở bề mặt kiến trúc để thông gió tự nhiên

Đối với các công trình cao tầng, bỏ trống một phần hoặc nguyên tầng để trồng cây xanh, mặt nước tạo môi trường sinh thái cho các căn hộ (Hình 3.9)

3.3.5 Giải pháp thẩm mỹ (Hình 3.4) (Hình 3.5)

- Phong cách kiến trúc : Hình thức kiến trúc hiện đại, phù hợp với lối

sống của các chuyên gia cũng như tính chất của KCNC

- Hình dáng công trình : Sử dụng các hình khối đơn giản, kỷ hà Phát

triển các diện, mặt, chi tiết công trình theo phương ngang và phương đứng Tỉ lệ hài hòa, phù hợp từng thể loại công trình

- Màu sắc : Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ở TP.HCM, các công

trình nên sử dụng tông màu sáng để giảm sự hấp thụ BXMT

3.3.6 Sử dụng vật liệu xây dựng bền vững

Vật liệu bền vững dựa trên 3 chỉ tiêu sau : Vật liệu được sản xuất không gây ô nhiễm môi trường, không sử dụng nhiều năng lượng; vật liệu có khả năng tái chế và vật liệu có tuổi thọ kéo dài

3.4 Các giải pháp tổ chức cây xanh - mặt nước trong khu ở 3.4.1 Ảnh hưởng của yếu tố cây xanh - mặt nước đến môi trường sinh thái

Cây xanh mặt nước là một trong những dấu hiệu trực quan nhất thể hiện chất lượng môi sinh của một khu ở Bằng cách áp dụng một loạt các chiến lược “vườn trong phố”, “vườn treo trên tường”, “vườn trên mái”, “vườn ở bất cứ đâu”, “cây xanh – mặt nước ở bất cứ đâu” (Hình 3.10) (Hình 3.13)

3.4.2 Một số giải pháp sử dụng cây xanh - mặt nước hiệu quả

a) Cây xanh : Cần sử dụng nhiều giải pháp khác nhau nhằm tăng giá trị

và tác dụng của cây xanh trong việc cải thiện môi trường ở như là cây xanh trên tường và cây xanh trên mái nhằm tạo dựng một khu ở xanh cho các chuyên gia một cách hiệu quả nhất không ngoài mục đích nâng cao chất lượng cuộc sống, tính cạnh tranh và tạo điểm nhấn cho đô thị

(Hình 3.10)

b) Mặt nước : Đề xuất mở rộng diện tích mặt nước bằng cách giữ

nguyên tất cả các phần sông hồ tự nhiên của khu đất, nối dài các nhánh sông – kênh rạch xen kẽ vào các không gian sử dụng chính, kết hợp với việc thiết kế xây dựng thêm nhiều hồ nước, đài phun nước nhân tạo (Hình 3.13) (Hình 3.21)

c) Xây dựng công viên – quảng trường công nghệ : Bên cạnh chức

năng thư giãn – giải trí – nghỉ ngơi cho cộng đồng dân cư thì đây chính là nơi trưng bày các sản phẩm công nghệ cao của các công ty, các chuyên gia trong KCNC nhằm mục đích triển lãm, giới thiệu, quảng bá, giao lưu (Hình 3.14)

3.5 Các giải pháp thích ứng với khí hậu và giảm nhẹ các tác động của thiên nhiên

3.5.1 Giải pháp che nắng, chống nóng

a) Biện pháp che nắng : (Hình 3.15) (Hình 3.16) Lựa chọn hướng tốt,

xác định khoảng cách, bố cục và bố trí mặt bằng hợp lý là các biện pháp

ưu tiên hàng đầu để che nắng cho công trình Hướng Đông - Tây là hướng có cường độ và tần suất BXMT cao nhất nên cần sử dụng các biện pháp che nắng hiệu quả như dùng lam che nắng, kết cấu bao che cho công trình

b) Biện pháp chống nóng : Biện pháp đầu tiên chính là việc quy hoạch

các không gian mặt nước, cây xanh hợp lý sẽ tăng khả năng làm dịu mát các bề mặt quanh nhà, đồng thời không cản trở gió lưu thông Thiết kế mặt bằng với các không gian mở tạo điều kiện thông gió tự nhiên Sử

dụng các vật liệu đơn giản, dễ tìm như gạch thô, bông gió, lam gỗ có thể giảm nóng hiệu quả và đạt tính thẩm mỹ nếu biết thiết kế, bố trí đúng mức (Hình 3.17)

Sử dụng cây xanh làm lớp cách nhiệt và điều hòa khí hậu (Hình 3.10)

Có thể sử dụng các thiết bị điều hòa không khí, việc phun hơi nước, phun sương cũng góp phần làm không khí đối lưu, tạo gió điều hòa vi khí hậu và môi trường khu ở

3.5.2 Giải pháp sử dụng nước

a) Tận dụng nguồn nước sẵn có : với đề xuất tạo thêm hệ thống sông

hồ xen kẻ vào khu đất được quy hoạch thì khu ở chuyên gia KCNC luôn

có lượng nước tự nhiên dồi dào đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của cư dân

b) Sử dụng thiết bị tiết kiệm nước : Các thiết bị vệ sinh phải dùng

các thiết bị có hệ thống tiết kiệm nước theo tiêu chuẩn

c) Kiểm soát và sử dụng nguồn nước mưa :

3.5.3 Khả năng chống chọi với các thảm họa tự nhiên

Việc tính toán các biện pháp kiến trúc và kết cấu để hạn chế tối

đa các thiệt hại khi xảy ra thiên tai là một trong những yêu cầu bắt buộc Ngoài ra, cần trang bị các hệ thống cảnh báo sớm, các phương

án sơ tán, tạm trú khi xảy ra thiên tai Định kì tổ chức diễn tập phòng chống thiên tai cho cư dân trong khu ở chuyên gia

3.5.4 Giảm hiệu ứng đảo nhiệt

Hiện tượng đảo nhiệt : Là hiện tượng chênh lệch về nhiệt độ giữa

khu vực này so với khu vực khác

Giải pháp giảm thiểu hiệu ứng đảo nhiệt : Quy hoạch và thiết kế

các công trình hợp lý (bố trí, chọn hướng, giải pháp mặt bằng, chiều cao công trình) nâng cao khả năng thông gió tự nhiên cho toàn khu ở; Tăng cường sử dụng cây xanh che nắng và tạo bóng râm cho các

diện chịu trực tiếp bức xạ mặt trời thường xuyên, tăng diện tích mặt nước tự nhiên và nhân tạo để hạ thấp nhiệt độ và tăng sự đối lưu không khí cho không gian xung quanh; Sử dụng các loại vật liệu sáng màu cho đường phố, vĩa hè, tường, mái công trình,…

3.6 Ứng dụng công nghệ cao cải thiện – nâng cao chất lượng môi trường ở

KCNC có đầy đủ các điều kiện và thực lực để ứng dụng các biện pháp khoa học vào việc nâng cao đời sống của cư dân, thay đổi quan điểm – lối sống của thành phần tri thức quan trọng của xã hội

3.6.1 Một số hệ thống công nghệ cao

+ Sử dụng hệ thống thang máy thông minh; (Hình 3.18)

+ Hệ thống tưới nước tự động;

+ Hệ thống chiếu sáng tự động

3.6.2 Sử dụng nguồn năng lượng bền vững

Phương pháp sử dụng năng lượng hợp lý, phổ biến và đạt hiệu quả cao nhất khi áp dụng vào một khu ở sinh thái là năng lượng mặt trời và năng lượng gió (Hình 3.19)

3.6.3 Nhà thông minh

Các chức năng thường được sử dụng trong ngôi nhà thông minh: (Hình 3.20)

3.7 Kết luận chương 3

Khu ở cho chuyên gia bền vững kết nối cộng đồng được thiết lập theo một mô hình động, thích ứng với những biến đổi của KCNC hiện tại và có thể chuyển đổi linh hoạt phù hợp với chính sách phát triển kinh tế của KCNC đến năm 2020 Đảm bảo cung cấp chỗ ở, phục vụ công cộng cho các đối tượng là chuyên gia trong KCNC Quận 9 Hình thành lên các trung tâm khu ở mới hấp dẫn, góp phần hoàn thiện mô hình quy hoạch về nhà ở của TP HCM đến năm 2020

Phần kết luận và kiến nghị

Kết luận

Chính phủ đang quyết tâm biến Việt Nam thành một “thung lũng silicon” của Châu Á với nhiều biện pháp tích cực được quốc tế đánh giá cao trong thời gian gần đây Các chuyên gia trên toàn thế giới đã coi Việt Nam là một điểm đến lý tưởng khi sống ở nước ngoài Vì vậy việc nghiên cứu và áp dụng vào thực tế kiến tạo môi trường ở tốt hơn cho giới chuyên gia CNC, giải quyết tốt mối quan hệ giữa khu ở và khu sản xuất, tạo điều kiện cho chuyên gia ổn định đời sống, gắn bó với các KCNC để cống hiến chất xám cho xã hội, là rất cần thiết và xứng đáng nhận được sự quan tâm đúng mức Cần có sự điều chỉnh về quy hoạch, quy mô công trình và các giải pháp thiết kế phù hợp, thống nhất cho KCNC

Những tiêu chí và quan điểm xây dựng các công trình phục vụ nhu cầu ở những nước trên thế giới có cùng tính chất khí hậu cũng nên được coi là cơ sở lý thuyết cho việc xây dựng và phát triển công trình phục vụ cho chuyên gia trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc, thích ứng với điều kiện tự nhiên, khí hậu và con người Chiến lược thiết kế kiến trúc thích ứng khí hậu là phương hướng chung để chỉ dẫn thiết

kế về quy hoạch đô thị và thiết kế kiến trúc công trình Từ đó đề xuất nhiều giải pháp cụ thể để công trình phù hợp nhất với điều kiện khí hậu địa phương

Giải pháp quy hoạch : Vấn đề đầu tiên là lựa chọn địa điểm, xác

định quy mô hợp lý Tuy nhiên cần linh hoạt trong việc áp dụng các quy chuẩn Vấn đề lựa chọn các loại hình nhà ở và dịch vụ công cộng phải phù hợp với nhu cầu sử dụng, khả năng tài chính của các chuyên gia Sử dụng linh hoạt nhiều phương pháp bố cục tổng mặt bằng nhằm tạo được không gian ở sinh động, hợp lý và có nét đặc thù riêng Chọn hướng và khoảng cách giữa các công trình quyết

định khả năng thông gió - chiếu sáng tự nhiên và chống nóng cho công trình Hệ thống không gian mở, công viên, tiểu cảnh, tác phẩm trang trí,… được đầu tư đúng mức Hạ tầng kỷ thuật được xây dựng đồng bộ và hoàn chỉnh

Giải pháp kiến trúc thích ứng với khí hậu : Hình khối công trình

chủ yếu sử dụng các hình đơn giản, kỷ hà theo phong cách hiện đại Một số công trình công cộng có thể sử dụng các hình khối tự do để tạo điểm nhấn và tạo sự mềm mại cho không gian kiến trúc; Mặt bằng công trình ưu tiên cho việc tạo dựng nhiều không gian mở, giải quyết tối đa việc thông gió, chiếu sáng, chống nóng cho công trình

và người sử dụng; Mặt đứng công trình nên bố trí nhiều ban công, hành lang có cây xanh Sử dụng tường cách nhiệt, tỷ lệ kính hợp lý, trồng cây xanh theo chiều thẳng đứng – vườn trên mái, sử dụng vật liệu hoàn thiện sáng màu

Giải pháp sử dụng cây xanh – mặt nước : Tăng cường tối đa mạng

lưới sông hồ và áp dụng hàng loạt chiến lược “vườn trong phố”, “vườn treo trên tường”, “vườn trên mái”, “vườn ở bất cứ đâu”, “cây xanh – mặt nước ở bất cứ đâu”; Xây dựng công viên – quảng trường công nghệ trong khu ở

Giải pháp thích ứng với khí hậu : Quy hoạch, bố trí các không

gian mặt nước, cây xanh hợp lý Hướng nhận nhiều BXMT nên sử dụng tường cách nhiệt, lam che nắng, kết cấu che nắng, lớp cây xanh chóng nóng; Đề xuất tăng cường hệ thống sông hồ trong khu ở Khuyến khích sử dụng các thiết bị tiết kiệm nước, kiểm soát và sử dụng lượng nước mưa hợp lý; Các biện pháp kiến trúc và kết cấu đảm bảo tính an toàn cho công trình khi xuất hiện các thảm họa tự nhiên

Ứng dụng công nghệ cao : Sử dụng các hệ thống thang máy

thông minh, tưới nước tự động, chiếu sáng tự động nhằm nâng cao