ĐẶC sắc nội DUNG và NGHỆ THUẬT TRONG THƠ TÌNH r TAGORE

Tác giả chỉ ra một số quan niệm tình yêu trong thơ tình Tagore: “Con người sinh ra trên cõi đời này ai cũng phải yêu, vì đó là hạnh phúc, vì đó là nhu cầu của sự sống như ngọn lửa và án

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN

ĐẶC SẮC NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT TRONG

THƠ TÌNH R TAGORE

Thuộc nhóm ngành khoa học: Nhân văn

Sơn La, tháng 5 năm 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN

ĐẶC SẮC NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT TRONG

THƠ TÌNH R TAGORE

Thuộc nhóm ngành khoa học: Nhân văn

Sinh viên thực hiện: Dương Thị Vân Anh Nữ Dân tộc: Kinh

Hoàng Thị Thu Duyên Nữ Dân tộc: Tày Nguyễn Thị Nhung Nữ Dân tộc: Kinh Phan Thị Thu Sang Nữ Dân tộc: Kinh

Lớp: K53 ĐHSP Ngữ văn A Khoa: Ngữ văn

Ngành học: Sư phạm Ngữ văn

Năm Thứ: 04 / Số năm đào tạo: 4

Sinh viên chịu trách nhiệm: Dương Thị Vân Anh

Người hướng dẫn: ThS Phạm Thị Phương Huyền

Sơn La, tháng 5 năm 2016

LỜI CẢM ƠN

Qua thời gian học tập và nghiên cứu, được sự giúp đỡ tận tình của Thạc sĩ Phạm Thị Phương Huyền, đến nay đề tài nghiên cứu của chúng em đã hoàn thành Trước tiên chúng em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất đến cô giáo Thạc sĩ Phạm Thị Phương Huyền đã bỏ nhiều thời gian và công sức để hướng dẫn, giúp đỡ chúng em rất nhiều về kiến thức cũng như kinh nghiệm và tư liệu trong suốt quá trình chúng em thực hiện đề tài Chúng em xin gửi lời cảm ơn đến phòng đào tạo, tập thể thầy cô giáo trong khoa Ngữ văn, các ban ngành chức năng và tập thể lớp K53 ĐHSP Ngữ văn A

đã tạo điều kiện tốt nhất để chúng em thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học này

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

Sơn La, tháng 5 năm 2016

Người thực hiện:

Dương Thị Vân Anh Hoàng Thị Thu Duyên Nguyễn Thị Nhung Phan Thị Thu Sang

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Đối tượng, phạm vi, mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 5

5 Đóng góp của đề tài 5

6 Cấu trúc đề tài 5

CHƯƠNG 1: ĐẶC SẮC NỘI DUNG THƠ TÌNH R TAGORE 6

1.1 Khái niệm nội dung tác phẩm văn học 6

1.2 Những đặc sắc trong nội dung thơ tình R Tagore 8

1.2.1 Miêu tả nhiều cung bậc cảm xúc trong tình yêu 8

1.2.1.1 Tình yêu gắn liền với niềm thương nhớ 8

1.2.1.2 Tình yêu gắn liền với niềm hạnh phúc 12

1.2.1.3 Tình yêu và khát vọng chiếm hữu 14

1.2.1.4 Tình yêu gắn với nỗi đau 17

1.2.2 Thể hiện tính triết lí sâu sắc về tình yêu 20

1.2.2.1 Tình yêu cần sự giản dị 21

1.2.2.2 Tình yêu là sự bí ẩn 24

1.2.2.3 Tình yêu là sự hy sinh, cảm thông, bao dung và cao thượng 27

1.2.2.4 Tình yêu ẩn chứa sự kì diệu 31

CHƯƠNG 2: ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT THƠ TÌNH R TAGORE 34

2.1 Khái niệm hình thức tác phẩm văn học 34

2.2 Những nét đặc sắc trong nghệ thuật thơ tình R Tagore 35

2.2.1 Kết cấu 35

2.2.1.1 Kết cấu nghịch lý 36

2.2.1.2 Kết cấu tạo sự bất ngờ 41

2.2.2 Ngôn ngữ 44

2.2.2.1 Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng 45

2.2.2.2 Ngôn ngữ thơ hàm súc 47

2.2.2.3 Sử dụng câu giả định 51

2.2.2.4 Sử dụng biện pháp nhân hóa và so sánh 54

2.2.3 Một số biện pháp nghệ thuật khác 59

2.2.3.1 Dùng thiên nhiên để bộc lộ cảm xúc 59

2.2.3.2 Sử dụng hình ảnh đôi mắt 65

2.2.3.2 Sử dụng những câu chuyện cổ gắn với tôn giáo 69

KẾT LUẬN 75

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Nói đến Tagore người ta nói thường đến cái gì thần bí, thoát tục, về một thế

giới thuần tôn giáo, xa lạ hẳn với cuộc sống thường ngày của chúng ta Những người vừa mới gặp Tagore lần đầu hoặc chỉ nhìn thấy ảnh của Tagore đều có một ý nghĩ giống nhau đó là vị thánh Trong suốt 65 năm sáng tác không mệt mỏi, Tagore đã để lại một gia tài đồ sộ và phong phú các tác phẩm văn học nghệ thuật Tagore đã thử bút

ở nhiều lĩnh vực văn học nghệ thuật và ở lĩnh vực nào ông cũng đạt được những thành tựu huy hoàng Trong lĩnh vực văn học ông đã sáng tác 52 tập thơ, trong đó có 6 tập

xuất bản sau khi ông qua đời Qua một số tập thơ nổi tiếng như Thơ Dâng, Tặng phẩm

người yêu, Người làm vườn Tagore đã tạo nên một phong cách thơ độc đáo Tagore

thường được nhắc đến như một nhà thơ tình nổi tiếng thế giới Tagore có hai tập thơ

tình tuyệt diệu: Người làm vườn, Tặng phẩm người yêu, ngoài ra còn một số bài trong tập thơ Những con chim bay lạc, Người thoáng hiện Thi nhân tự nhận mình là Người

làm vườn, chăm sóc cho khu vườn tình ái của nhân gian nở rộ và ngát hương thơm

Bài số hai của tập thơ người làm vườn chính là lời tuyên ngôn về vai trò của nhà thơ Ông cũng muốn làm một triết gia ngồi trầm tư, chiêm nghiệm về cuộc sống và cái chết

“Tôi để mắt nhìn, liệu những trái tim trẻ dại, lạc loài có gặp nhau chăng và liệu những

đôi mắt hăm hở đang cầu mong giai điệu, giai điệu có đến để đánh tan màn im lặng rồi thay họ mà nói nên lời Ai sẽ ở đó mà dệt những bài ca đắm đuối của họ nếu như tôi cứ ngồi bên bờ cuộc đời, trầm ngâm nghĩ đến sống và chết cùng thế giới bên kia”

[3; 40] Tìm hiểu thơ tình Tagore sẽ giúp chúng tôi hiểu sâu sắc hơn về các cung bậc cảm xúc tình yêu, tính triết lí cũng như các phương diện nghệ thuật trong thơ tình Tagore

1.2 Ngay từ lúc học Trung học Phổ thông chúng tôi đã được nghe những câu

thơ gửi cho người yêu mang đầy tâm trạng của người đang yêu trong bài thơ tình số

28 của Tagore Điều đó đã tạo nên hứng thú để chúng tôi tiếp tục tìm hiểu sâu hơn

về thơ tình Tagore Vẻ đẹp văn học thế giới nói chung, văn học Ấn Độ nói riêng và nghệ thuật thơ tình Tagore như một thứ ma lực thu hút chúng tôi, thôi thúc chúng tôi

đi sâu tìm hiểu về thơ tình Tagore Chọn đề tài này sẽ giúp chúng tôi thỏa mãn niềm đam mê, yêu thích thơ tình Tagore đồng thời chúng tôi muốn làm cho những người yêu thích thơ tình Tagore thêm yêu thích và hiểu hơn về nó, những người chưa từng

tìm hiểu về thơ tình Tagore có thêm một lời gợi ý thú vị để tìm hiểu thơ tình của nhà thơ tình nổi tiếng Ấn Độ và thế giới này

1.3 Thơ tình Tagore được đưa vào giảng dạy trong chương trình Đại học và

Trung học Phổ thông Trên giảng Đường đại học chúng tôi đã có dịp tìm hiểu nghiên cứu một cách toàn diện về cuộc đời, sự nghiệp văn học và thơ ca của Tagore Trong chương trình Trung học phổ thông, bài thơ tình số 28 được tìm hiểu ở lớp 11, tập 2 Chọn đề tài tìm hiểu thơ tình Tagore giúp chúng tôi có thêm kiến thức để sau này giảng dạy thơ Tagore ở Trung học Phổ thông đạt chất lượng tốt hơn

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Ở Ấn Độ và trên thế giới có một số công trình nghiên cứu về thơ tình của Tagore Do hạn chế về ngoại ngữ, sau đây chúng tôi sẽ điểm qua một số những tài liệu

đã được dịch ra tiếng Việt

Cuốn Văn học Ấn Độ của giáo sư Lưu Đức Trung đã cho người đọc thấy được

toàn bộ cuộc đời, tư tưởng, sự nghiệp sáng tác và nội dung, nghệ thuật thơ Tagore Tác

giả chỉ ra một số quan niệm tình yêu trong thơ tình Tagore: “Con người sinh ra trên

cõi đời này ai cũng phải yêu, vì đó là hạnh phúc, vì đó là nhu cầu của sự sống như ngọn lửa và ánh mặt trời cần cho con người vậy” [29; 162] Tác giả cũng đã khẳng

định: “Tagore từng yêu say đắm, đã viết khá nhiều thơ tình, có thể xem như là Henrich

Hainơ của Ấn Độ” [29; 162] Đánh giá về thơ tình Tagore, giáo sư Lưu Đức Trung cho

rằng: “Tình yêu trong thơ của Tagore không có cái dung tục tầm thường không phải

thứ tình yêu rầu rĩ, rên xiết, cũng không phải thứ tình yêu quá cao siêu, quá lí tưởng Tagore tìm sự hòa hợp giữa hai tâm hồn, tìm tự do trong tình yêu” [29; 163] Nhưng

“Trong tình yêu không dễ dàng gì tìm được sự hòa hợp trong tâm hồn, dẫu tìm được

rồi, đâu đã hiểu hết về nó, biết trọn được nó” [29; 163]

Trong cuốn Tác gia, tác phẩm văn học nước ngoài trong nhà trường

Rabindranath Tagore do Lê Nguyên Cẩn chủ biên, tác giả đã đề cập đến vấn đề: Quan

niệm nghệ thuật của Tagore về cuộc sống, con người, hạnh phúc và tình yêu; bút pháp hiện thực - lãng mạn, huyền ảo, chất trữ tình - triết lí, tác giả đã khái quát nghệ thuật

thơ ca của Tagore và khẳng định: “Tagore đã sáng tạo nên một phong cách thơ độc

đáo Đó là một thành công lớn trong sự nghiệp thơ ca của ông Chúng ta có thể bước đầu nhận diện phong cách thơ của Tagore qua một số nét độc đáo trong quan niệm nghệ thuật của ông về cuộc sống, con người, về ngôn ngữ thơ, về tính trữ tình kết hợp

với triết lí, chất hiên thực hòa quyện yếu tố lãng mạn, huyền ảo” [3; 24,25] Tác giả

cho rằng Tagore đã hóa thân làm một tình nhân khi thì làm một triết gia vừa thổ lộ những cảm xúc, vừa triết lí, chiêm nghiệm về tình yêu Con người tình nhân say đắm

đã hài hòa với con người triết gia sâu sắc thành một thể bất phân trong những bài thơ

Trong cuốn Thơ Tagore do Đào Xuân Quý chọn dịch và giới thiệu, tác giả đã

giới thiệu một cách đầy đủ nhất về cuộc đời, sự nghiệp thơ ca của Tagore và có những

nhận định sắc bén về thơ tình Tagore: “Tagore không sa lầy vào một thứ tình yêu tầm

thường, dung tục như ta thường thấy ở một số nhà thơ phương Tây, nhưng lại cũng không phải một thứ tình yêu lí tưởng quá mức không sao có thể tìm ra trên quả đất này “Chúng ta không đưa tay vào cõi hư vô để tìm những vật không mong gì tìm được” Cái điều nhà thơ đi tìm là sự hòa hợp giữa hai tâm hồn, sự gần gũi của hai trái tim cùng chung nhịp đập” [25; 24] hoặc “Tagore cũng như hầu hết những tình nhân trên mặt đất này, có những tham vọng, khát khao và cũng có nhiều khổ đau, quằn quại

vì luôn luôn cảm thấy có sự xa cách giữa mình và người mình yêu” [25; 25]

Cuốn R Tagore tuyển tập tác phẩm, tập hai, do Lưu Đức Trung tuyển chọn và

giới thiệu tập hợp khá đầy đủ các tác phẩm tiêu biểu của Tagore, cung cấp nhiều bài viết về Tagore hữu ích cho tìm hiểu về sự nghiệp sáng tác của ông Trong bài viết

Tagore - nhà thơ tình nổi tiếng Lưu Đức Trung đã một lần nữa khẳng định thơ tình

của Tagore luôn dồi dào sự sống, là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người Tác giả đã nói về những mối tình của Tagore ảnh hưởng đến từng bài thơ của

ông như thế nào, đồng thời khẳng định: “Chủ đề tình yêu trở đi trở lại nhiều lần trong

thơ Tagore Thơ tình của Tagore có nhiều dáng vẻ khác nhau nhưng cùng chung nhạc điệu Đọc thơ tình của Tagore ta nghe văng vẳng bên tai những giai điệu êm ái du dương trầm bổng, đôi lúc lắng sâu vào tâm linh ta những cảm xúc khó tả Có lúc buồn buồn như nhạc cầu kinh, có lúc réo rắt như tiếng sáo gợi cho ta những niềm vui Đó là những bản tình ca tuyệt diệu” [28; 854] Trong tình yêu có người luôn đi tìm cái đẹp ở

vẻ bề ngoài nhưng Tagore luôn đi tìm vẻ đẹp tâm hồn, giáo sư Lưu Đức Trung đã làm

rõ điều này trong bài viết của mình: “Có người đi tìm cái đẹp ở dung nhan, ở thân thể

Ngược lại Tagore tìm cái đẹp ở tâm hồn Sắc đẹp cũng giống như một bông hoa hồng

dễ bị tàn lụi Có kẻ ham bông hồng đẹp, cố hái cho được mặc dù bị gai hồng đâm vào tay cũng cố ấp ủ vào ngực đem về nhà, nhưng đến khi lấy ra thì ôi thôi cánh hoa đã rơi rụng hết chỉ còn lại nỗi đau” [28; 857] Hạnh phúc trong tình yêu là sự hòa hợp

giữa hai tâm hồn, những ít ai có được sự hòa hợp đó tác giả đã làm sáng tỏ trong điều

này: “Tình yêu giữa anh và em khăng khít như chung cuộc đời, gắn bó nhau như máu

thịt nhưng thật kì lạ em vẫn không hiểu biết được anh một cách trọn vẹn Sự trọn vẹn trong tình yêu là vô hạn Thật nghịch lí, nhưng tình yêu luôn khát khao biết trọn nó”

[28; 859], hay hạnh phúc đơn giản chỉ là sự tin yêu và sự hòa hợp: “Nếu mỗi người

tình biết hướng về cái trọn vẹn để nắm bắt, để khám phá, sáng tạo thì công việc đó chính là hạnh phúc, muốn có hạnh phúc trong tình yêu thì không gì bằng là cứ hằng ngày nhân lòng tin yêu, sự hòa hợp như rót đầy cốc rượu vậy” [28; 859]

Ngoài những bài viết, những nghiên cứu trên đây còn có một số bài viết rải rác

ở các trang mạng và trong sách Trung học Phổ thông có viết về bài thơ tình số 28 - một trong những bài thơ tình hay nhất thế giới: Tình yêu là sự đồng điệu, hòa hợp, dâng hiến tâm hồn, tin yêu và hiểu biết, chia sẻ lẫn nhau Nhưng trái tim con người, thế giới tâm hồn con người lại mãi là một cõi bí mật lớn lao Chính vì vậy, việc tìm tới

sự đồng điệu, chan hòa vào thế giới tâm hồn của người yêu luôn là những khát khao không bao giờ vươn tới nổi Điều đó tạo nên vẻ hấp dẫn muôn đời của tình yêu

Qua bao quát một số tài liệu chúng tôi nhận thấy chưa có một chuyên luận nào viết một cách đầy đủ và sâu sắc về thơ tình Tagore Trên cơ sở những tìm hiểu của các thế hệ đi trước, chúng tôi mạnh dạn tiếp tục tìm hiểu thơ tình Tagore qua một số tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ xuất sắc này

3 Đối tƣợng, phạm vi, mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thơ tình Tagore

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật thơ tình Tagore

Văn bản khảo sát là Thơ Tagore do Đào Xuân Quý chọn dịch và giới thiệu, nxb

Văn học, Hà Nội, 1979

3.3 Mục đích nghiên cứu

Làm nổi bật tài năng nghệ thuật của Tagore thông qua việc phân tích những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật thơ tình của ông

3.4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích những luận cứ, luận chứng, so sánh đồng đại, lịch đại để làm sáng tỏ những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật thơ tình Tagore

4 Phương pháp nghiên cứu

Khi nghiên cứu đề tài chúng tôi sử dụng những phương pháp sau:

Phương pháp thống kê: Chúng tôi thống kê những bài thơ tình của Tagore trong

tập Người làm vườn, Tặng phẩm của người yêu và một số bài trong tập Những con

chim bay lạc, Mùa hái quả, Người thoáng hiện… Những số liệu thống kê này sẽ làm

cơ sở để chúng tôi phân tích, đáng giá chính xác về thơ tình Tagore

Phương pháp phân tích: Chúng tôi dựa vào phân tích tác phẩm để làm nổi bật

những tình ý trong từng câu thơ, thấy được triết lí tình yêu trong thơ tình Tagore Chúng tôi phân tích trên hai phương diện nội dung và nghệ thuật, bám sát vào văn bản thơ để có tính chính xác cao nhất Trong quá trình phân tích chúng tôi luôn hướng đến mối liên hệ trong ý thơ, câu thơ và đoạn thơ với nhau để thấy rõ chất lãng mạn trong thơ tình Tagore

Phương pháp so sánh: Chúng tôi sẽ so sánh đồng đại và lịch đại, đặt thơ tình

Tagore trong mối quan hệ đa chiều để làm nổi bật sự khác biệt giữa thơ tình Tagore với các nhà thơ tình khác trên thế giới

5 Đóng góp của đề tài

Đề tài chỉ ra một cách cụ thể, chi tiết những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật thơ tình Tagore, từ đó làm nổi bật tài năng sáng tạo nghệ thuật và vị trí của ông trong thi đàn Ấn Độ nói riêng, văn học thế giới nói chung

Đề tài sẽ là nguồn tư liệu góp phần giúp người đọc hiểu thêm về thơ tình Tagore

6 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài bao gồm hai chương:

Chương 1: Đặc sắc nội dung thơ tình Tagore

Chương 2: Đặc sắc nghệ thuật thơ tình Tagore

CHƯƠNG 1: ĐẶC SẮC NỘI DUNG THƠ TÌNH R TAGORE

Thơ tình của Tagore chiếm một vị trí quan trọng trong kho tàng thơ ca của thế giới Thơ của của ông làm cho con người tin tưởng hơn vào cuộc sống, thấm nhuần tính nhân đạo, đánh thức những tình cảm tốt đẹp vốn có để họ tin vào tương lai, tin vào cuộc sống Và trong những thứ tình cảm tốt đẹp của con người đó, tình yêu lứa đôi chiếm một vị trí hết sức quan trọng Tình yêu cho con người ta thêm sức mạnh, thêm hứng khởi, hăng say, đặc biệt nó còn có sức mạnh tái sinh Có lẽ chính vì vậy mà đề tài về tình yêu với nhiều nhà thơ là một nguồn cảm hứng không bao giờ vơi cạn

Với Tagore một thi sĩ đa cảm, những bài thơ tình ít nhiều bị ảnh hưởng bởi những cuộc tình của ông, nó đã trở thành chất xúc tác tuyệt vời làm nên thành công của Tagore trong mảng thơ tình Chắc hẳn những bài thơ tình bất hủ ấy chính là sự kết tinh từ những tình cảm thực, những cuộc tình thực mà ông đã trải qua Tagore đã viết rất nhiều bài thơ nói về tình yêu, song tình yêu trong thơ không phải là tình yêu thông thường mà nó chứa đựng cả tâm tình, sự chân thành, trong sáng, tế nhị trong tâm hồn của người đang yêu Sau đây, chúng tôi sẽ trình bày khái niệm nội dung tác phẩm văn học và nét đặc sắc cơ bản trong nội dung thơ tình của R Tagore ở hai phương diện:

Những cung bậc cảm xúc và tính triết lí

1.1 Khái niệm nội dung tác phẩm văn học

Nội dung tác phẩm bắt nguồn từ mối quan hệ giữa văn học với hiện thực Đó là mối quan hệ nhất định của con người đối với hiện tượng đời sống đã được phản ánh

Đó vừa là cuộc sống được ý thức, vừa là sự ý thức cảm xúc, đánh giá đối với cuộc

sống Nói cách khác, “Nội dung tác phẩm văn học là một thể thống nhất giữa khách

quan và chủ quan, trong đó có phần nhà văn khái quát, tái hiện đời sống khách quan vừa có phần bắt nguồn từ cảm xúc, huyết mạch, lý tưởng của tác giả” [16;

250]

Quả vậy, tác phẩm văn học bao giờ cũng tái hiện lại một đời sống, làm nhớ đến

một hiện thực nào đó Ở Châu Âu, Arixtốt đã nói đến sự “mô phỏng” các tính cách,

các hành động để tạo nên nội dung nghệ thuật Hêghen phát hiện sâu sắc về nội dung tính cách con người được ý thức bằng nghệ thuật Ông cho rằng, bản chất lí trí, tinh thần của đời sống lịch sử xã hội sẽ tự nó bộc lộ trong hình tượng nghệ thuật khi nghệ

sĩ có khuynh hướng nắm bắt hiện thực và các hình thức của nó, còn bản thân sức mạnh tinh thần của nghệ sĩ thì nhà triết học không coi trọng, phải đến các nhà dân chủ cách

mạng Nga như Bêlinxki, Sécnưsepxki, với ý thức về sứ mệnh cải tạo xã hội của văn học, phương diện chủ quan trong nội dung tác phẩm mới được nhấn mạnh Ông nói tới

ba khía cạnh của nội dung của văn học là: a) “Tái hiện các hiện tượng hiện thực mà con người quan tâm”, b) “Giải thích cuộc sống, làm sao cho tốt hơn”, c) “đề xuất

phán xét đối với hiện tượng được mô tả” Ông khẳng định: “Thể hiện sự phán xét đó

trong tác phẩm là một ý nghĩa mới của tác phẩm nghệ thuật, nhờ đó nghệ thuật đứng vào hàng các hoạt động tư tưởng đạo đức con người” [16; 250]

Nhưng nội dung tác phẩm văn học không phải là số cộng đơn giản của hai phương diện khách quan, chủ quan mà là quan hệ biện chứng xuyên thấm lẫn nhau của chúng Nội dung đích thực của tác phẩm là cuộc sống được lý giải, đánh giá, ước mơ,

là nhận thức và lý tưởng, nỗi niềm đã hóa thành máu thịt hiển hiện, chứ không phải khái niệm về hiện thực hoặc khái niệm về lý tưởng và tình cảm Nhà thơ Mai Thanh

Du đời Tống (Trung Quốc) đã nói tới nội dung thơ là cái mà “Tác giả cảm thụ trong

lòng, người xem cảm thụ bằng ý, cơ hồ rất khó nói ra bằng lời” [16; 251] Nội dung

tác phẩm văn học là cái quan hệ chủ quan - khách quan sống động được đánh thức dậy trong lòng, khi tiếp nhận tác phẩm

Maiacốpxki nói: “Phải làm cho người đọc không phát phiền với các tư tưởng

trên sân khấu, mà là đem theo những tư tưởng khi rời khỏi nhà hát” [16; 251] Brết

cũng hiểu như vậy về nội dung của tác phẩm Vở kịch Mẹ can đảm và những đứa con

kể về người mẹ bắt bày con kiếm ăn trong những cuộc chiến trận phi nghĩa Mặc dầu chiến tranh cướp hết mọi người con, nhưng bà vẫn không tỉnh ngộ Có người yêu cầu tác giả làm cho nhân vật tỉnh ngộ và hiểu được bản chất khốc liệt của chiến tranh, thì

Brết cho rằng: “Nhiệm vụ của tác giả không phải là làm cho mẹ can đảm rốt cuộc

bừng tỉnh, mà chính là làm cho người xem cảm nhận được điều đó” [16; 251] Như

vậy nội dung của tác phẩm không phải giản đơn là tái hiện hiện thực được miêu tả, hoặc ý nghĩa trừu tượng của nhà văn, mà là một quan hệ chủ quan - khách quan được dấy lên trong tác phẩm Đó là nội dung toàn vẹn, phong phú, nhiều bình diện độc đáo của nghệ thuật đòi hỏi phải thể hiện qua hình thức nghệ thuật, chứ không thể thông báo bằng lời Nội dung tác phẩm bao gồm nhiều yếu tố: Đề tài, chủ đề, tư tưởng tác phẩm

1.2 Những đặc sắc trong nội dung thơ tình R Tagore

1.2.1 Miêu tả nhiều cung bậc cảm xúc trong tình yêu

Khi yêu chúng ta thường trải qua nhiều những cảm xúc khó có thể nói thành lời, những cung bậc cảm xúc ấy luôn thay đổi và cũng luôn tồn tại Tagore cũng vậy, ông yêu say đắm và đã bộc lộ, diễn tả hết những cảm xúc những rung động của mình trong thơ Cảm xúc trong thơ ông hết sức phong phú, chân thực với nhiều sắc thái: Tình yêu

đó có thể gắn với niềm vui hạnh phúc, sự hân hoan, rạo rực say mê, thương nhớ nhưng cũng có thể là những dư vị của nỗi buồn, sự đau khổ, đắng cay, tuyệt vọng Tagore quan niệm rằng tình yêu là nhân tính thiêng liêng Con người ta sinh ra trong cõi đời này ai cũng phải yêu, vì đó là hạnh phúc, vì đó là nhu cầu của cuộc sống như ngọn lửa

và ánh mặt trời cần cho con người vậy Vì vậy, khi được thưởng thức các tác phẩm của Tagore, ta sẽ thấy được rằng thơ ông đã nói lên tất cả các cung bậc cảm xúc, những rung động trong tình yêu dù là nhỏ nhất Qua đó, ta thấy được phong cách thơ tình của Tagore vừa lãng mạn, tinh tế, nhạy cảm, giàu cảm xúc lại vừa nhẹ nhàng, sâu lắng, thâm nhập vào cõi lòng của độc giả

1.2.1.1 Tình yêu gắn liền với niềm thương nhớ

Tagore được mệnh danh là một nhà thơ đa tình Ông đã từng làm bạn với nhiều

cô gái trẻ và có học thức Khi gặp gỡ các cô gái ấy, trong ông bao giờ cũng có những tình cảm sâu lắng đọng lại Sau khi đi bôn ba khắp nơi và trải qua nhiều mối tình, theo

sự sắp xếp của gia đình, ông trở về quê lấy một cô vợ nhỏ tuổi, ít học, kém sắc tên là Mrinalini Đêvi Một cuộc hôn nhân quá chênh lệch, khiến người dân Ấn Độ đã cho rằng: Ông trời thật khéo xe duyên, lại đặt ngay một cuộc hôn nhân không một chút lãng mạn vào một người lãng mạn nhất đất nước Ấn Độ Nhưng ai ngờ rằng Tagore ngày càng yêu cô vợ bé nhỏ của mình, họ yêu thương nhau và chung sống với nhau rất

hạnh phúc Tagore thường làm thơ tặng vợ với những câu thơ nhiều cảm xúc:“Em ơi,

thi sĩ của em định viết một bản trường ca Nhưng than ôi! Anh đã vô tình để bản trường ca đó đụng phải mắt cá chân em và thật tai hại nó tan thành mảnh thơ rơi lả tả dưới chân em!” Năm 1902, vợ ông qua đời lúc 37 tuổi để lại trong ông bao nhiêu sầu

muộn Từ đó ông đã làm nhiều bài thơ tặng vợ nói lên nỗi nhớ thương đối với người

vợ yêu quý đã mất của mình:

Lúc chết đi

Người để lại trong tôi nỗi buồn của người bất tử

Lấy màu sắc hoàng hôn buổi ra đi, người tô vẽ chân trời tư tưởng trong tôi

Để nước mắt hằn thành vệt dài trên trái đất lan chảy đến tận vòm trời yêu thương

(Bài số 34 - Tặng phẩm của người yêu)

Sau khi vợ của Tagore mất, trong ông luôn đọng lại một nỗi buồn Ông cảm thấy cuộc sống như đã mất đi niềm vui, hạnh phúc, mất đi niềm tin ánh sáng vào tương lai Người ra đi hoàng hôn cũng không còn, để rồi nước mắt lại lăn dài trên má, chảy mãi không thôi, lan chảy đến tận những vòm trời yêu thương Tình yêu, nỗi nhớ thương trong ông dành cho người vợ của mình là vô vàn và sâu thẳm

Rồi nỗi nhớ cứ cào xé trong tâm hồn nhà thơ, ông diễn tả nỗi niềm của mình trong một bài thơ khác:

Tôi nằm mơ thấy nàng ngồi cạnh đầu mình, tay vuốt ve làn tóc như đang nâng đàn dạo nhạc… Tôi nhìn mặt nàng cố nén ra nước mắt phải trào tuôn, cố nén đến khi những lời nghẹn ngào, ấp úng làm giấc ngủ vỡ tan, vỡ tan như bóng nước mong manh

(Bài số 28 - Tặng phẩm của người yêu)

Qua bài thơ, ta thấy Tagore đã dành cho vợ một tình yêu nồng thắm Khi bà mất ông tiếc thương vô cùng, kể cả trong giấc mơ ông cũng nhớ đến bà, không muốn tỉnh dậy, cứ muốn đắm chìm mãi trong giấc mơ đó để có thể được nhìn thấy vợ yêu của mình, thỏa nỗi nhớ mong, day dứt trong lòng

Khi yêu lúc nào trong tâm trí ta cũng có hình bóng của người ấy, lúc vui, lúc buồn, lúc mơ cũng như lúc tỉnh, ta đều cảm nhận được họ như đang ở cạnh ta:

Em lại gọi lần nữa Đêm đã xuống từ lâu

Mệt mỏi giăng mắc quanh tôi như vòng tay tình yêu quyến rũ

Em gọi tôi phải không em?

(Bài số 65 - Người làm vườn)

Chàng trai đang nhớ đến cô gái, nhớ đến người mình yêu thương, Đêm đã buông nhưng tại sao tâm trí của chàng cứ nhớ đến người con gái đó Tại sao nỗi nhớ

ấy ban ngày đã thường trực trong lòng chàng như vậy mà ban đêm nó lại vẫn ùa về, không những thế nó lại còn cồn cào da diết hơn, mặc dù có mệt mỏi đấy, đau khổ đấy nhưng tình yêu vẫn có sức quyến rũ con người khiến cho họ say mê, đắm chìm, khó lòng thoát ra được Tình yêu thật diệu kì, nó đến bên ta khiến cảm xúc trong ta phải

bồi hồi nhung nhớ Yêu là khi mà ta nhìn ở đâu cũng thấy hình bóng của người ấy và

có lẽ nỗi nhớ chính là thước đo trong tình yêu

Nhà thơ trữ tình nổi tiếng H Hainơ đã đồng cảm với Tagore, ông nhận thấy nỗi nhớ trong tình yêu là nỗi nhớ cồn cào đến tê tái cõi lòng:

Trong giấc mơ tê tái

Tôi ngắm nhìn em mãi

Gương mặt em ưu ái

Như sống lại bí huyền

(Trong giấc mơ tê tái - H Haino)

Trong giấc mơ huyền ảo, được gặp lại người mình yêu, chàng trai hạnh phúc ngắm nhìn gương mặt yêu dấu của người tình, nhưng rồi nước mắt chàng lại rơi khi bàng hoàng tỉnh giấc mộng nhận ra sự thật rằng người yêu đã không còn nữa Nỗi nhớ, nỗi đau lại gặm nhấm con tim chàng

Trong bài thơ số 30 - Người làm vườn Tagore lại một lần nữa miêu tả nỗi nhớ

người yêu đi vào trong giấc mơ:

Em ở ngay trong những giấc mơ không bờ bến

Em ở ngay trong những giấc mơ đơn độc

Em ở ngay trong những giấc mơ trường cửu của anh

Một giấc mơ không bờ bến, một giấc mơ sẽ chẳng bao giờ phai nhạt, một giấc

mơ sẽ mãi chẳng bao giờ dừng lại cũng như tình yêu của anh dành cho em sẽ chẳng thể xóa nhòa, sẽ mãi trường cửu và vĩnh viễn Nhưng có lẽ đây chỉ là tình yêu đơn phương xuất phát từ một phía, tình yêu của chàng trai đã không được cô gái đáp trả

nên trong giấc mơ có sự bùi ngùi, cô đơn Trong bài thơ, cụm từ “Em ở ngay trong

những giấc mơ” được nhắc đi nhắc lại nhiều lần khiến cho ta cảm thấy tình yêu đó vừa

gần lại vừa xa Có lẽ gần, chính là cô gái đó luôn xuất hiện trong tâm trí của chàng

trai, kể cả trong giấc mơ, tình yêu của chàng trai giành cho cô gái là chân thành và tha thiết Xa, chính là chàng trai chỉ được ngắm nhìn cô gái qua những giấc mơ, tưởng chừng như cô đang kề cạnh rất gần nhưng đó cũng chỉ là hình ảnh của ảo giác mà thôi

và cũng chỉ có tình yêu của chàng trai là còn mãi trong cuộc đời

Trong bài thơ sau, chàng trai dùng nhiều hình ảnh khác để nói lên nỗi niềm của mình, hóa thân vào những hình ảnh đó để có thể bộc bạch tâm ý của mình:

Nước ao này còn giữ trong lòng sâu thẳm kỉ niệm về những bàn chân bơi lội của nàng

Và ngày lại ngày đôi bàn chân ướt đẫm của nàng đã lưu dấu vết lại trên con đường mòn dẫn vào trong xóm

(Bài số 16 - Tặng phẩm của người yêu)

Chàng trai dùng hình ảnh cái “ao”, “con đường” thể hiện tình yêu và nỗi nhớ

của mình, muốn dùng hình ảnh ấy để thay lời mà chàng muốn nói Chàng trai ví mình như cái ao để ngày lại ngày giữ những kỉ niệm của đôi bàn chân bơi lội của nàng Và đôi chân ướt mềm mại ấy đi vào con đường mòn trong xóm nhỏ sẽ lưu lại ở đó và rồi những dấu chân ấy sẽ in mãi trong lòng chàng, trong tâm trí chàng Chàng sẽ giữ mãi những kỉ niệm về người con gái ấy dù cho cô gái có thờ ơ, dù cho tình yêu ấy nay không còn nữa nhưng trái tim chàng vẫn dõi theo để lưu lại những kỉ niệm nhỏ nhất Tình yêu của chàng trai thật nồng nàn và da diết, chỉ có tình yêu thực sự mới đẹp và trường cửu như vậy

Trong kho tàng ca dao Việt Nam cũng có rất nhiều những câu thơ, hình ảnh nói lên nỗi nhớ thương, trông ngóng của những người đang yêu:

Nhớ ai nhớ mãi thế này,

Nhớ đêm không ngủ, nhớ ngày quên ăn

Nhớ ai cơm chẳng buồn ăn,

Hồ bưng lấy bát lại dằn xuống mâm

Nỗi nhớ của nhân vật được khắc họa rõ nét qua những hành động thường ngày Nỗi nhớ ấy cồn cào, da diết, bao quanh tâm trí nhân vật trữ tình Nỗi nhớ ấy thường trực cả đêm cũng như ngày, rồi nhớ đến chẳng buồn ăn, chẳng buồn làm, chỉ mong ngóng, nhớ thương, chờ đợi một người nơi phương xa

Như vậy, có thể thấy trong thơ tình của Tagore luôn biểu hiện những rung cảm sâu sắc Những tình cảm đó luôn hiện hữu trong những người đang yêu Nỗi nhớ có lẽ

như là một thứ gia vị không thể thiếu để đúc kết nên một tình yêu thực sự Tagore đã nhận ra được điều này và đã thể hiện tất cả vào trong những lời thơ của mình, để rồi những lời thơ ấy vẫn còn đọng mãi trong lòng bạn đọc

1.2.1.2 Tình yêu gắn liền với niềm hạnh phúc

Trong thơ tình Tagore, tình yêu không chỉ gắn với niềm thương nhớ mà còn gắn liền với niềm hạnh phúc Nó luôn hiện hữu vô vàn những cảm xúc, luôn biến đổi, đôi khi chính người đang yêu cũng không thể làm chủ được cảm xúc của mình Nhưng có

lẽ điều kì diệu nhất mà tình yêu mang lại cho con người đó chính là sự thăng hoa hạnh phúc Vậy sự thăng hoa hạnh phúc trong tình yêu là gì, nó bắt nguồn từ đâu? Chúng ta

sẽ cùng tìm hiểu và cảm nhận nó trong thơ của Tagore để thấy được tình yêu đẹp đến nhường nào và tại sao tình yêu lại làm cho con người ta phải đắm chìm đến như vậy Tagore quan niệm tình yêu là hạnh phúc, là ngọn đèn soi sáng dẫn lối cho con người ta tìm đến bến bờ của tương lai:

Tình yêu ơi! khi người đến

Với ngọn đèn bừng sáng trong tay,

Thì ta có thể nhìn thấy mặt người

Và biết người là tuyệt vời hạnh phúc

(Bài số 162 - Ngững con chim bay lạc)

Tagore quan niệm tình yêu là nhân tính thiêng liêng Nếu như trong cuộc sống

mà không có tình yêu thì cuộc sống sẽ mất đi màu sắc, mất đi hương vị của yêu thương Đời sẽ đẹp và có ý nghĩa hơn nếu ta biết quan tâm và chia sẻ với nhau Tình yêu chính là ngọn đèn soi sáng đưa con người ta thoát khỏi những u tối, sự ghen ghét

đố kị, để đến với ánh sáng, đón nhận những chân trời hạnh phúc, chân trời của những con người biết quan tâm sẻ chia, đem những yêu thương của mình trao tặng cho nhau

để cuộc đời thêm ý nghĩa Đó chính là thông điệp đầy tự hào mà Tagore muốn nhắn gửi lại cho mọi người

Tagore cảm thấy hạnh phúc vì ông đã từng yêu và được yêu Điều mong muốn cuối cùng của ông là được nói lên điều đó trước khi đi vào cõi chết:

Cõi Đời ơi! khi tôi đã chết rồi Thì trong cõi vắng lặng của người Chỉ lời này còn lại:

“Tôi đã từng yêu”

(Bài số 277 - Những con chim bay lạc)

Con người ta khi sinh ra ai cũng mong muốn tìm được một nửa kia của mình, được yêu thương, được chở che, dành cho nhau những gì ngọt ngào nhất Nếu như trong cuộc sống mà thiếu đi tình yêu thì đó quả thật là một sự mất mát to lớn Sống mà không có tình yêu thì cuộc sống của bạn sẽ mất đi những hương vị, những cảm xúc thăng hoa mà chỉ khi yêu ta mới cảm nhận được Tagore cảm thấy hạnh phúc vì ông đã từng yêu và được yêu, đã mang những tình cảm sâu lắng nhất trong trái tim dành tặng cho nửa kia của mình, để khi chết đi rồi ông không còn hối hận rằng mình chưa yêu Với ông, nếu như trong cuộc đời của con người dù có trải qua bao nhiêu niềm vui về công danh, địa vị hay tiền bạc, vật chất mà không có lấy một mối tình, không có lấy một người để cho mình nhớ, mình thương thì đó quả thật là một thiếu hụt rất lớn Chính người đó cũng không thể cảm nhận hết hương vị của cuộc sống, đặc biệt là hương vị của tình yêu, một hương vị mà khi ta đã nếm trải nó thì có lẽ cả đời này sẽ không bao giờ quên được

Ông hoàng thơ tình Xuân Diệu cũng đã cất tiếng nói trước khi giã từ cuộc sống

Dù có sắp rời khỏi cuộc đời để vào cõi hư không nhưng ông vẫn si tình, vẫn muốn đắm chìm mãi trong tình yêu:

Hãy để cho tôi được giã từ, Vẫy chào cõi thực để vào hư

Trong hơi thở chót dâng trời đất, Vẫn cứ si tình đến ngất ngư

(Không đề - Xuân Diệu)

Tagore luôn sống hết mình trong tình yêu và tôn thờ tình yêu Khi yêu ông đem hết tất cả những gì mình có hiến dâng cho tình yêu, không hề e sợ:

Tôi đã nhúng bầu tim tôi

Vào trong giờ phút lặng im này

Nó ngập tràn tình yêu

(Bài số170 - Những con chim bay lạc)

Tagore đem trái tim mình dành trọn cho tình yêu bởi theo ông tình yêu là sự cho đi mà không cần nhận lại Ông hạnh phúc dâng hiến tất cả trái tim mình cho tình yêu, bởi Tagore tin tưởng vào tình yêu, tin tình yêu có thể làm thay đổi được tất cả:

Rằng tôi tin ở tình yêu của con người,

Đó là lời nói cuối cùng của tôi

(Bài số 325 - Những con chim bay lạc)

Tình yêu chính là sức mạnh lớn nhất để cho chúng ta có được niềm tin vững bước tiến tới chân trời của hạnh phúc Nó như một đòn bẩy đưa ta lên, hướng cho ta biết đâu là cái phải, cái đúng Chỉ cần tình yêu thôi cũng có thể thay đổi được cả đất trời, vì yêu dù có phải qua mấy núi cũng leo, mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua

Với Tagore, được yêu đã là một niềm hạnh phúc Tagore đã dùng lời thơ của mình viết lên những cung bậc cảm xúc khi đang yêu và đã được yêu Đó chình là những bản tình ca tuyệt diệu dệt lên bầu trời của cuộc sống Muốn có hạnh phúc trong tình yêu thì không gì bằng là cứ hàng ngày nhân lòng tin yêu Nếu mỗi người biết hướng về cái trọn vẹn để nắm bắt, để khám phá, thì đó chính là niềm hạnh phúc

1.2.1.3 Tình yêu và khát vọng chiếm hữu

Trong tình yêu có sự pha trộn của những cung bậc cảm xúc, không phải chỉ có nỗi nhớ niềm thương mới là tình yêu, mà đan xen trong nó là khát vọng chiếm hữu, những giận hờn vu vơ, sự ghen tuông hờn dỗi, tất cả đều là những thứ gia vị đặc biệt không thể thiếu được trong tình yêu Tagore đã chỉ ra một đặc điểm của tình yêu là khi yêu ai cũng muốn chiếm hữu những gì thuộc về mình.Liệu đó có phải sự vị kỉ của bản thân không? Nhưng tình yêu là thế, khi yêu ai cũng có ít hay nhiều sự ích kỉ trong đó, muốn chiếm hữu người mình yêu, muốn họ chỉ là của riêng của mình Họ sợ rằng nếu không biết giữ, nếu không chiếm hữu thì một ngày tình yêu đó sẽ bỏ ta mà đi Tagore

đã thể hiện điều đó rất nhiều trong bài thơ của mình:

Em là của anh, là của riêng anh,

Em ở ngay trong những giấc mơ trường cửu của anh

Chàng trai trong bài thơ đã bộc bạch nỗi niềm trong lòng mình, muốn chiếm

hữu người yêu, muốn cô chỉ là “của riêng”anh mãi mãi, không muốn san sẻ, không muốn ai cướp mất “Em là của anh, là của riêng anh” được nhắc lại 2 lần trong bài

cho ta thấy được tình yêu của chàng trai dành cho cô gái vô cùng lớn lao, chân thành

và say đắm Giọng thơ dồn dập làm cho ta cảm thấy tình yêu luôn rạo rực, nồng cháy trong tim chàng trai, một tình yêu mãnh liệt, dạt dào, sâu lắng và đầy cảm xúc

Trong Bài số 49 tập Người làm vườn, người tình hiện lên với những khát khao

mãnh liệt và say mê cháy bỏng:

Tôi nắm tay nàng

Và ghì chặt nàng vào lồng ngực của tôi

Tôi muốn sắc đẹp của nàng đầy ắp cánh tay tôi Muốn dùng những chiếc hôn đoạt lấy nụ cười tươi mát của nàng

Đây là một cái tôi cá nhân muốn thỏa mãn đến tận cùng những nhu cầu tình cảm hết sức vị kỉ của bản thân Chàng trai muốn chiếm hữu tình yêu, muốn ôm chặt nàng vào trong lòng để thỏa nỗi nhớ và niềm yêu thương, muốn sắc đẹp của nàng chỉ thuộc về mình mãi mãi.Tác giả đã miêu tả một loạt những hành động mạnh mẽ của

chàng trai “nắm tay”, “ghì chặt” người yêu và điệp lại hai lần “tôi muốn”,“muốn” để

thể hiện khát khao cháy bỏng độc chiếm người yêu, muốn nàng phải trọn vẹn mãi mãi thuộc về chàng Trong bài thơ này Tagore đã dùng nhiều câu từ, thể hiện tính dục vọng của chàng trai nhưng ý thơ vẫn rất tinh tế, không thô tục suồng sã Cách thể hiện tình yêu trong thơ ca phương Đông đã được biểu hiện qua bài thơ trên

Tình yêu trong thơ Nguyễn Bính cũng không ngoại lệ:

Cô nhân tình bé nhỏ của tôi ơi!

Tôi muốn cô chỉ mỉm cười

Những lúc có tôi và mắt chỉ

Nhìn tôi những lúc tôi xa xôi

Nghĩa là ghen quá đấy mà thôi

Thế nghĩa là yêu quá mất rồi

cả của riêng mình Tại sao chàng trai lại ích kỉ như vậy? Có lẽ là vì quá yêu cô, quá say đắm với mối tình này

Khi yêu là phải biết giữ lấy tình yêu của mình nhưng nếu không biết cách chăm sóc, vun đắp tình yêu ấy thì có một ngày nó sẽ tuột khỏi tầm tay:

Vì sao ngọn đèn lại tắt?

Tôi đã lấy áo tôi che gió cho ngọn đèn, chính vì vậy mà ngọn đèn đã tắt

Vì sao hoa lại tàn?

Tôi ghì nó vào lòng tôi với một tình yêu khắc khoải chính vì vậy mà hoa đã tàn

Vì sao dòng suối lại cạn khô đi?

Tôi đã đắp một con đê qua dòng suối

để sử dụng cho riêng tôi chính vì vậy mà dòng suối cạn

Vì sao dây đàn lại đứt?

Tôi đã cố đưa một nốt cao quá sức của nó, chính vì vậy mà dây đàn đã đứt

Tác giả đã sử dụng hình ảnh cụ thể, gần gũi nhưng mang tính ẩn dụ như “hoa

tàn”, “dòng suối cạn”, “dây đàn đứt” cùng ngôn ngữ giản dị và kết cấu theo lối hỏi

đáp, nêu ra nguyên nhân dẫn đến kết quả đau xót đánh mất tình yêu là do con người quá vị kỉ Bài thơ cho chúng ta thấy tình yêu đẹp nhưng rất mong manh, nếu con người

quá vị kỉ, chỉ biết riêng mình, tình yêu sẽ bỏ ta đi Cụm từ “chính vì vậy” điệp lại

nhiều lần trong bài thơ như một lời khẳng định: Vì ích kỉ nên ta đã mất tình yêu Bài thơ như một lời nhắc nhở con người khi yêu đừng bao giờ quá vị kỉ Trong tình yêu ai cũng muốn người kia dành tất cả tình cảm cho mình, muốn trong cuộc sống của người

ấy lúc nào cũng có sự hiện diện của mình Nhưng không phải cứ như thế mới giữ được tình yêu, vì mỗi chúng ta ai cũng có khoảng không gian riêng, không muốn ai xâm nhập, quản thúc hay quá xen vào cuộc sống riêng sẽ làm ta mất đi sự riêng tư rồi sẽ nhanh cảm thấy nhàm chán, mệt mỏi Lúc đó tình yêu cũng sẽ bỏ ta đi Bài thơ như một bài học luân lí cho chúng ta hiểu hơn về tình yêu để ta thấy được rằng: Tình yêu, xin đừng quá vị kỉ mà hãy thêm vào đó sự bao dung, độ lượng, đúng mực để chúng ta giữ mãi được tình yêu của mình

Trong tình yêu đâu phải chi có sự ghen tuông, ích kỉ mà còn có cả sự hờn dỗi, day dứt Đây là một cảm xúc mà chúng ta rất thường thấy khi yêu:

Trái tim anh cũng ở gần em như ở chính đời em vậy, Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu

(Bài số 28 - Người làm vườn)

Chàng trai đang hờn dỗi và trách thầm cô gái: Tình yêu giữa anh và em khăng khít như một cuộc đời, gắn bó với nhau như máu thịt nhưng thật kì lạ, em vẫn không hiểu hết được anh một cách trọn vẹn Trái tim anh nào có ở đâu xa mà đang ở cạnh bên

em, luôn ở bên em như chính cuộc đời em đang sống vậy Sự trọn vẹn trong tình yêu như là một thứ vô hạn mà con người luôn muốn hướng tới, khám phá và nắm bắt nó Nếu mỗi người tình hướng về phía trọn vẹn để nắm bắt và khám phá trái tim thì tình yêu sẽ mãi mãi được viên mãn hạnh phúc Hạnh phúc trong tình yêu không gì bằng hằng ngày yêu thương, quan tâm đến nhau, tin tưởng nhau, dành trọn con tim cho nhau, đó mới là một tình yêu viên mãn, một hạnh phúc đích thực

Trong tình yêu, khát vọng chiếm hữu, sự ghen tuông, hờn dỗi luôn hiện diện

Đó là cảm xúc thường thấy không có gì là quá đỗi xa lạ Tagore đã thể hiện rất thành công những cảm xúc ấy trong những vần thơ của mình, và qua đó ông còn nhắc nhở mọi người: Khi yêu đừng quá vị kỉ

1.2.1.4 Tình yêu gắn với nỗi đau

Yêu là những chuỗi ngày hạnh phúc khi được ở bên nhau, dành cho nhau những

gì nồng nàn và yêu thương nhất, nhưng yêu cũng gắn liền với nỗi khổ đau khi người ta phụ tình hoặc thờ ơ, chẳng biết Nếu hạnh phúc là một điều kì diệu, đưa con người ta đạt đến sự thăng hoa trong cuộc sống thì nỗi đau lại chính là con dao vô hình có thể giết chết một tâm hồn, làm ta sống trong đau khổ dằn vặt, có thể làm hỏng cả một đời người Tagore đã miêu tả những nỗi đau đó trong thơ của mình Đó là nỗi đau của sự chia ly tan vỡ, của người thất tình, kẻ phụ tình Ông miêu tả rất thành công diễn biến tâm lí nhân vật khi yêu mà lại bị bỏ rơi:

Em đã bỏ anh và theo đuổi con đường của em Anh nghĩ rằng anh sẽ chết khổ vì em

Và sẽ đặt hình ảnh cô đơn của em vào tim anh bọc trong những câu hát bằng vàng

(Bài số 46 - Người làm vườn)

Tình yêu đâu chỉ là hạnh phúc mãi mãi mà còn có nỗi khổ đau của những giận hờn, chia li, tan vỡ Trong khổ đau người tình có lúc nghĩ rằng sẽ chết đi trong sự cô đơn, nhung nhớ Để rồi khi người yêu ra đi chàng trai chôn chặt mối tình này cùng hình ảnh của người con gái ấy vào sâu thẳm trái tim, thầm hi vọng rằng sẽ có một ngày

em sẽ quay về bên anh, nhưng tất cả đã không thể chiến thắng được sự nghiệt ngã của

thời gian:

Nhưng than ôi, số phận hẩm hiu và thời gian ngắn ngủi, Tuổi trẻ mỗi năm một tàn

Ngày xuân không bền bỉ

Những đóa hoa mảnh mai cũng dễ dàng rơi rụng

Và kẻ khôn ngoan vẫn bảo anh rằng, Cuộc đời chỉ là một giọt sương trên chiếc lá sen, Anh có nên bỏ qua tất cả những điều này

Để ngóng theo con người đã quay lưng lại với anh chăng

(Bài số 46 - Người làm vườn)

Chàng trai đợi chờ cô gái suốt bao năm tháng, ngóng trông cô sẽ quay trở về nhưng rồi chàng nhận ra, đời người thì ngắn ngủi, tuổi xuân sẽ nhanh chóng ra đi, trái tim anh cũng sẽ mong manh, chết dần vô ích Cuộc đời của chàng trai được so sánh giống như giọt sương trên lá sen, nhỏ bé, mong manh, không có gì là vững chắc cả Thế nên anh sẽ mãi chờ đợi em nhưng liệu em có hiểu thấu cho tấm lòng chân thành của anh dành cho em, hay em sẽ mãi để trái tim anh chờ đợi trong mỏi mòn, heo úa?

Tagore là người am hiểu tâm lí con người rất sâu sắc Khi miêu tả tình yêu tan

vỡ ngòi bút của ông rất tinh tế, chân thực, chỉ với những câu từ ngắn ngủi mà ông đã làm toát lên được tâm tư của người đang yêu với những cảm xúc vừa hoài nghi, vừa hi vọng lại vừa thất vọng, vừa chờ mong, tất cả chúng đang xen lẫn nhau, hòa trộn vào nhau tạo nên một bức tranh tâm trạng khó tả của người đang yêu

Nỗi đau khổ, đắng cay hiện lên khi tình yêu mất:

Ôi, cuộc đời,

Ta đã hái một cành hoa của người

Ta ôm cành hoa vào trái tim ta,

Và đã bị gai đâm

Khi ánh ngày đã nhạt và trời đã tối đen, thì hoa cũng héo

nhưng nỗi đau còn ở lại

Khi yêu con người muốn dâng trọn tất cả tình cảm cho người mình yêu, muốn

ôm trọn tình yêu vào lòng mình như người tình muốn ôm cánh hoa tươi thắm vào trái

tim Ở đây bông hoa tượng trưng cho tình yêu; hoa héo, hoa tàn như tình yêu đã mất, nhưng nỗi đau khi tình yêu mất vẫn còn lại, vẫn ám ảnh trong tâm trí, khó lòng xóa đi được Tình yêu đã ra đi nhưng nỗi đau vẫn còn đọng lại, như một vết sẹo khó phai mờ,

nó sẽ mãi tồn tại theo ta đến hết cuộc đời này

Khi tình yêu tan vỡ họ xa nhau mãi mãi, mỗi người lại chọn cho mình một con đường đi riêng:

Khi lời nói của em đã dứt,

Chúng ta sẽ ngồi lặng yên

Chỉ có hàng cây thì thào trong bóng tối

Đêm nhạt dần Ngày sắp hửng lên

Chúng ta sẽ nhìn vào mắt nhau

Rồi lại tiếp tục đi trên những con đường khác biệt

Cảnh vật trong đêm tối như đang đồng cảm với nỗi đau chia lìa của đôi tình nhân Đêm tối, sao đã lặn, chỉ có làn mây mịt mù đang trôi lững lờ trên bầu trời sâu thẳm, làn gió cứ như đang xì xào than thở cho mối tình sắp phải chia li Tất cả đều nhẹ nhàng, im ắng, tĩnh mịch như muốn để cho họ ngồi cạnh nhau nốt đêm nay rồi ngày mai khi ánh bình lên cũng đến lúc mỗi người sẽ bước đi theo những con đường riêng

mà họ đã chọn, một con đường không có hình bóng của nhau

Người ta bảo rằng, mỗi lần vấp ngã sẽ làm cho con người ta trưởng thành hơn, phải chăng trong tình yêu cũng như vậy, nỗi đau trong thơ tình của Tagore làm động lực thúc đẩy cho con người ta biết đứng dậy sau những những vấp ngã không may của cuộc đời:

Thật anh dũng thay

Khi dám ôm ấp nỗi buồn đau

Và quyết định không cần an ủi

(Bài số 46 - Người làm vườn)

Nỗi đau đâu phải lúc nào cũng làm cho con người ta buồn chán, tiều tụy mà có khi nỗi đau lại chính là liều thuốc tốt nhất giúp cho họ lấy lại tinh thần, nhìn thẳng vào vấn đề, lạc quan, yêu đời hơn Với Tagore, một người khi gặp nỗi đau không hề bi lụy hay yếu đuối mà biết đứng lên đối đầu với sự thật và không cần ai an ủi, đó mới là người anh dũng thực sự

Với tư cách là một nhà văn cùng thế hệ, Puskin dường như cũng cùng mang chung một tâm trạng với Tagore:

Cô gái hay ghen khóc sụt sùi Trách chàng trai trẻ mãi không nguôi Ngả xuống vai cô…, chàng thiếp ngủ Quên hờn, ru giấc ngủ, cô cười,…

(Cô gái hay ghen khóc sụt sùi…- Puskin)

Puskin khắc họa cô gái trong bài thơ là một cô gái hay nũng nịu, dễ thương những giọt nước mắt của người phụ nữ đang yêu là những giọt nước mắt ngọt ngào tha thiết mà chàng trai trẻ phải vun đắp nó bằng sự dỗ dành, êm dịu Có lẽ cơn ghen của

cô gái chỉ là vô cớ, nên khi chàng trai ngủ thiếp đi thì tình yêu trong cô lại dạt dào, mọi

sự hờn dỗi trong lòng cô dường như tan biến, trong ánh mắt của cô chỉ còn lại sự dịu dàng Những giọt nước mắt của cô hóa thành nụ cười, cảm xúc hờn dỗi, ghen tuông đã nhường chỗ cho tình yêu, cho hạnh phúc

Trong thơ Tagore nỗi đau được thể hiện khá nhiều trong các bài thơ, mỗi bài thơ là một nỗi đau riêng mà tác giả muốn gửi gắm đến bạn đọc Tình yêu chân thành của một người biết yêu thương thật sự đã thể hiện tính nhân văn cao đẹp Chỉ có người thực sự yêu mới cảm nhận và viết được những trang thơ sâu sắc, tác động đến lòng người như vậy

Các cung bậc cảm xúc tình yêu trong thơ tình của Tagore muôn màu muôn vẻ, nhưng những điều ông nói đến đều gần gũi, nếu ai trong chúng ta đã yêu, đang yêu thì tất yếu sẽ gặp những cung bậc cảm xúc, tâm trạng đó khi yêu Bởi những cảm xúc đó chỉ xuất hiện trong một tình yêu đích thực và đúng nghĩa Những bài thơ tình của Tagore đã hội tụ đầy đủ vẻ đẹp và tình cảm của nhân vật trữ tình, đó là sự kết hợp đặc biệt của cảm xúc và lí trí tạo nên một quan niệm nhân văn về tình yêu Ông ca ngợi tình yêu thương cao cả giữa con người một cách chân thành, cao thượng Tình yêu đó được chứa đựng trong những lời lẽ giản dị, trong sáng và giàu khả năng gợi cảm Đây cũng chính là một trong những thành công nổi bật trong sự nghiệp sáng tác của Tagore

1.2.2 Thể hiện tính triết lí sâu sắc về tình yêu

Tình yêu là một thứ tình cảm thiêng liêng cao đẹp, là ngọn đèn thắp sáng những đêm khuya, là một tia nắng sau những ngày giông bão, đưa con người ta thoát khỏi sự

đen tối, buồn đau để đến với những chân trời mới, chân trời của hạnh phúc viên mãn ngọt ngào, nhưng tình yêu cũng có thể vùi dập một trái tim, làm mất đi niềm tin vào cuộc sống của một con người Ẩn chứa trong những vần thơ viết về những cung bậc cảm xúc, tâm trạng của những người đang yêu là tính triết lí nhân sinh sâu sắc mà Tago muốn gửi gắm tới bạn đọc

1.2.2.1 Tình yêu cần sự giản dị

Khi yêu đâu phải lúc nào cũng cần đến những lời hoa mĩ, đường mật mà có khi

sự giản dị lại chính là chìa khóa nắm giữ trong tình yêu Tagore đã đúc rút lên triết lí: Tình yêu cần sự giản dị không cần sự hào nhoáng, bóng bẩy bên ngoài Họ yêu nhau bằng chính tâm hồn ẩn chứa bên trong, yêu những gì giản dị, đơn sơ nhất, đó mới thực

sự là tình yêu vĩnh cửu Nếu tình yêu lúc nào cũng cầu kì, khoa trương thì sẽ làm cho

ta cảm thấy chán nản hoài nghi và mệt mỏi vô cùng Tình yêu chính là yêu những gì bình dị nhất, nhỏ nhoi nhất, có khi chỉ là một cái nắm tay hay ánh nhìn từ đôi mắt cũng

đã đủ làm nên một tình yêu tuyệt vời:

Tay nắm chặt tay, mắt dừng lâu trong mắt, Câu chuyện của lòng ta bắt đầu như vậy đó

… Chiếc sáo của anh thổi nằm trơ dưới đất

Và vòng hoa của em hãy còn dở dang

Tình yêu của chúng ta cũng giản đơn như một bài hát vậy

Tình yêu đâu cần cầu kì, chỉ cần hai người yêu thương nhau thật sự, được nhìn thấy nhau mỗi ngày đã là hạnh phúc lắm rồi Thời gian như ngừng trôi, đôi lứa đắm chìm trong tình yêu như ta đắm chìm trong giai điệu của một bài hát Tagore đã sử dụng biện pháp so sánh để làm nổi bật quan niệm tình yêu giản dị của mình

Tagore đã cho bạn đọc thấy được rằng tình yêu bắt đầu từ cái bình dị nhất, đó chính là tâm hồn, cũng bởi tình yêu xuất phát từ tâm hồn nên những chải chuốt hình thức bên ngoài đều trở nên vô nghĩa Tình yêu cần sự giản dị và lòng chân thành:

Em thế nào thì cứ thế mà đến;

Chớ có loay hoay sửa soạn áo quần

Nếu tóc em tết rồi đã bị sổ ra,

nếu đường ngôi chưa thẳng, nếu những dải áo lót của em còn lỏng, thì cũng đừng lo ngại, em ơi

Em thế nào thì cứ thế mà đến;

Chớ có loay hoay sửa soạn áo quần

Em hãy đến, bước nhanh trên cỏ Nếu vòng chân em có tụt xuống bởi sương đêm, Nếu những chuỗi đạc trên chân em lơi lỏng Nếu những viên ngọc trong dây rơi xuống Thì cũng đưng lo ngại, em ơi

Em hãy đến bước nhanh trên ngọn cỏ

(Bài số 11 - Người làm vườn)

Tagore cho rằng, nếu như một tình yêu thực sự thì ta sẽ yêu tất cả những điều giản dị nhất của người tình, yêu bằng tâm hồn, bằng cảm xúc, không cần để ý những

thứ bên ngoài Bài thơ điệp lại nhiều lần “Em thế nào thì cứ thế mà đến”, “Chớ có

loay hoay sửa soạn áo quần”càng làm tăng thêm sự giản dị trong tình yêu của chàng

trai và cô gái Tagore còn sử dụng những từ ngữ điệp giả định “nếu tóc em, nếu đường

ngôi, nếu những dải áo lót, nếu vòng chân, nếu những chuỗi…”, thể hiện tình yêu của

họ không cần cầu kì phô trương, có thế nào thì cứ đến không cần em lúc nào cũng phải sửa soạn trau chuốt, bóng bẩy mà hãy đến với những gì thân thuộc nhất, chân phương nhất, bình dị nhất của mình, dù tóc có rối, đường ngôi chưa thẳng cũng đừng ngại gì

Vì tình yêu dành cho em là một tình yêu chân thành, tự nguyện, yêu tất cả những gì thuộc về em

Trong bài thơ Chân Quê tác giả Nguyễn Bính cũng phần nào nói lên cảm nhận

của chàng trai khi yêu:

Hôm qua em đi tỉnh về Đợi em ở mãi con đê đầu làng Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng

Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi!

Nào đâu cái yếm lụa sồi?

Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?

Nào đâu cái áo tứ thân?

Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?

Bài thơ cho ta thấy tâm trạng bồi hồi nhớ mong của chàng trai nơi làng quê ấy, nhưng khi gặp người yêu, cô gái đã làm cho chàng trai bất ngờ, bối rối và cảm giác như hụt hẫng Cứ thế chàng trai đi từ ngạc nhiên đến ngỡ ngàng về sự thay đổi cách ăn mặc của cô gái Trước mắt chàng, người yêu trở thành một người khác có chút xa lạ Tuy nhiên, đó chỉ là sự thay đổi về hình thức bên ngoài, điều lo ngại là sự thay đổi từ bên trong tâm hồn của cô gái Chính sự thay đổi bất ngờ của cô gái đã làm chàng trai đau khổ và muốn níu giữ vẻ đẹp thực sự trong tâm hồn của cô Qua đó Nguyễn Bính nhắn nhủ người tình: Hãy giữ những gì giản dị thuộc về mình, đừng quá cố gắng để thay đổi vì con người chỉ đẹp nhất khi là chính mình

Trong bài 16 tập Người làm vườn, Tagore cho chúng ta thấy rằng: Tình yêu là

những gì giản đơn nhất mà chúng ta không ngờ tới, đừng cố tìm kiếm hạnh phúc ở chốn không tưởng, hư vô:

Chúng ta không đưa tay vào chốn hư vô để tìm những vật không mong gì có được

Những gì chúng ta cho và nhận, cũng đủ lắm rồi

Chúng ta không hề ép niềm vui,

để từ đó vắt ra những chất rượu đau thương

(Bài số 16 - Người làm vườn)

Tại sao mỗi người lại tìm kiếm hạnh phúc tận nơi nao mà không biết rằng hạnh phúc ngay bên cạnh mình Họ nghĩ rằng tình yêu hạnh phúc là những cái cao sang choáng ngợp mà lại không biết hạnh phúc chính là những cái bình dị nhất, giản dị nhất

mà ta không ngờ tới Chính vì vậy, nhiều người đã bỏ qua, quên lãng sự giản dị ngọt ngào kia để đi tìm những thứ xa hoa cầu kì rồi đến khi nhận ra thì đã quá muộn, tình yêu không còn, hạnh phúc vụt khỏi tầm tay Hãy trân trọng những gì mà mình đang có, những niềm vui nho nhỏ, giản dị nhưng chứa trong nó là cả một vùng trời bao la hạnh phúc của tình yêu

Như vậy, Tagore đã đưa ra quan niệm triết lí về tình yêu: Tình yêu cần sự giản

dị, không cần phải cầu kì, bởi khi yêu mỗi chúng ta yêu những cái giản dị nhất, đơn sơ

nhất của nhau Mỗi người đã được thượng đế ban cho cuộc sống này vì thế ta hãy trân trọng nó, sống làm sao cho thật ý nghĩa Tình yêu cũng vậy, đừng bao giờ so sánh và kiếm tìm những gì ngoài tầm tay mà hãy vui vẻ đón nhận, trân trọng những gì giản dị nhất mà mình đang có

1.2.2.2 Tình yêu là sự bí ẩn

Tagore không chỉ đưa ra quan niệm triết lí: Tình yêu cần sự giản dị mà ông còn cho rằng: Tình yêu là sự bí ẩn Trái tim tình yêu là thế giới bí ẩn, trong đó ẩn chứa mầm mống của sự đối lập, mâu thuẫn: Vừa sung sướng vừa khổ đau, vừa thiếu thốn vừa giàu sang Sự bí ẩn đó tồn tại và mãi mãi tồn tại trong tình yêu Điều đó như là

một quy luật đã được Tagre thể hiện trong Bài thơ số 28 được in trong tập Người làm

vườn:

Đôi mắt băn khoăn của em buồn Đôi mắt em muốn nhìn vào tâm tưởng của anh Như trăng kia muốn sâu vào biển cả

Anh đã để cuộc đời anh trần trụi dưới mắt em, Anh không giấu em một điều gì

Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh

Mở đầu bài thơ là hình ảnh đôi mắt - “cửa sổ tâm hồn” Đôi mắt ấy, dưới con

mắt của nhà thơ, như ánh sáng kì diệu của trời đất, đang muốn rọi sáng tận đáy sâu của trái tim người yêu, như ánh trăng muốn nhìn sâu vào biển cả Đó chính là niềm khát khao sự hòa hợp tâm hồn, là khát vọng muốn chan hòa và thấu hiểu người mình yêu Nhưng đôi mắt ấy cũng chưa đủ chứa một nỗi băn khoăn, u buồn vì khát khao trên là

vô vọng

Rất chân thành, chàng trai thổ lộ: “Anh đã để cuộc đời anh trần trụi dưới mắt

em - Anh không giấu em một điều gì” Nhưng, một nghịch lí đã xảy ra: “Chính vì thế

mà em không biết gì tất cả về anh” Vì sao vậy? Bởi vì tất cả những điều em biết về

anh đều mới chỉ là cái bề ngoài như ăn mặc, hành động, lời nói… còn đáy sâu thẳm của tâm hồn anh, trái tim anh, những cảm xúc, suy nghĩ đâu nắm bắt được

Vẫn một mực chân thành, chàng trai sẵn sàng hiến dâng cuộc đời cho người yêu:

Nếu đời anh chỉ là viên ngọc, anh sẽ đập nó ra thành trăm mảnh

và xâu thành một chuỗi quàng vào cổ em

Nếu đời anh chỉ là một đóa hoa tròn trịa, dịu dàng và bé bỏng anh sẽ hái nó ra để đặt lên mái tóc em

Nhưng em ơi, đời anh là một trái tim Nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó

Em là nữ hoàng của vương quốc đó

Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu

Nếu trái tim anh chỉ là một phút giây lạc thú

Nó sẽ trở thành một nụ cười nhẹ nhõm và em thấu suốt rất nhanh Nếu trái tim anh chỉ là khổ đau

Nó sẽ tan ra thành lệ trong và lặng im phản chiếu nỗi niềm u ẩn

(Bài số 28 - Người làm vườn)

Cả đoạn thơ là những nguyện ước thiêng liêng với những hình ảnh, từ ngữ đẹp

đẽ, sang trọng Nhưng cái phần cuộc đời ấy vẫn chỉ là những cái có thể nắm bắt được,

dù rất quý giá, cao sang Ta thấy rằng cái quý giá nhất của cuộc đời chàng trai lại là một trái tim, một thế giới tinh thần bí ẩn, vô biên, một vương quốc mà em là nữ hoàng,

là người làm chủ nó mà cũng không thể biết được biên giới của nó xa gần, rộng hẹp đến đâu Đây chính là một khoảng cách không bao giờ phá vỡ nổi, một đỉnh cao không bao giờ bị chinh phục của tình yêu Niềm hòa hợp, đồng cảm dù đẹp đẽ đến đâu cũng không bao giờ trọn vẹn bởi đặc tính này của trái tim con người Một giả thiết lại được nêu lên: Nếu trái tim chàng trai có những phút giây lạc thú, thì người yêu cũng dễ chia vui bằng nụ cười nhẹ nhõm; nếu trái tim chành khổ đau thì người yêu cũng thông cảm bằng hàng lệ trong

Nhưng chàng trai tự biết mình có một trái tim phức tạp hơn nhiều:

Nhưng em ơi, trái tim anh lại là tình yêu

Nỗi vui sướng, khổ đau của nó là vô biên

Những đòi hỏi và sự giàu sang của nó là trường cửu

Trái tim anh cũng ở gần em như chính đời em vậy Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu

(Bài số 28 - Người làm vườn)

Trái tim của chàng trai chính là tình yêu Một trái tim đâu chỉ có những vui

sướng, khổ đau dễ chia sẻ, cảm thông, mà bao gồm nhiều nỗi đối lập, mâu thuẫn: vừa

sung sướng - vừa khổ đau, vừa thiếu thốn - vừa giàu sang, mà tất cả đều vô biên,

trường cửu, một thế giới bí ẩn, không giới hạn, không ai có thể đo đếm được

Bài thơ được kết cấu theo tầng bậc Ý một: Anh xin dâng hiến trọn vẹn cuộc đời anh cho em Ý hai: Nhưng không bao giờ em có thể chiếm lĩnh trọn vẹn trái tim anh Hai ý này ngày càng được bổ sung ở mức độ cao hơn trong những lập luận của toàn bài

Sự đối lập giữa khát vọng giãi bày, dâng hiến, chan hòa vào tâm hồn người yêu

và cái bí ẩn không gì khám phá nổi của trái tim là những đối lập tồn tại mãi mãi trong tình yêu Sự hòa hợp trọn vẹn trong tình yêu là điều không thể, nhưng tình yêu luôn là niềm khao khát cái trọn vẹn ấy

Khi yêu mỗi chúng ta ai cũng muốn thấu hiểu được cảm xúc, suy nghĩ của người yêu Tagore cũng vậy, ông luôn đặt mình vào trong từng hoàn cảnh để hiểu được những cảm xúc khác biệt trong tình yêu:

Em yêu ơi hãy nói với anh đi

Hãy nói với anh đi những lời em đã hát Ðêm tối rồi Sao đã lặn trong mây

Gió thở dài qua kẽ lá

Anh sẽ để tóc anh buông xõa

Chiếc áo khoác màu xanh của anh

sẽ bao bọc người anh như thể bóng đêm Anh sẽ ôm chặt đầu em trên ngực anh

Và ở đó trong nỗi cô đơn ngọt ngào Anh sẽ thầm thì với tim em

Anh sẽ nhắm mắt lại và lắng nghe Anh sẽ không nhìn mặt em

(Bài số 29 - Người làm vườn) Ngay mở đầu bài thơ ta thấy cụm từ “hãy nói với anh” được nhắc đi nhắc lại

nhiều lần Câu thơ như lời cầu khẩn của chàng trai đối với cô gái, mong muốn rằng cô

có thể nói cho chàng trai biết những tâm tư thầm kín trong lòng cô Dù ở gần người yêu nhưng chàng trai vẫn không thể hiểu hết tâm hồn người yêu, chàng muốn thấu hiểu trái tim cô, và cũng muốn cô thấu hiểu trái tim mình Nhưng trái tim chàng vẫn cô đơn lăng lẽ bởi người tình dường như không muốn mở lòng Chàng trai cố gắng dùng

trái tim đơn côi của mình để lắng nghe trái tim cũng như tâm hồn cô gái, để hiểu rõ được phần nào cảm xúc của người yêu

Nếu khi yêu mỗi người tình biết hướng về cái trọn vẹn để nắm bắt, để khám phá, sáng tạo thì công việc đó chính là hạnh phúc Muốn có hạnh phúc trong tình yêu thì không gì bằng là cứ hàng ngày nhân lòng tin yêu, sự hòa hợp như rót đầy cốc rượu vậy

Không chỉ Tagore mà nhà thơ dân gian nổi tiếng Nhật Bản trong tập Manyoshu

cũng chỉ ra quy luật bí ẩn của tình yêu:

Cho dù cuối đất Đào cũng đến nơi Tình yêu trong đời Làm sao dò được

Chiều sâu hỡi người!

(Bài số 2442 - Manyoshu) Tác giả đã sử dụng hình ảnh “cuối đất”để so sánh làm nổi bật cái vô hạn lên

của tình yêu Đất rộng là thế, mênh mông là thế, nhưng có thể dùng sức, dùng trí tuệ, thì chúng ta vẫn có thể đào đến cuối đất, đến nơi mà ta mong muốn Còn tình yêu trong cuộc đời sâu rộng đến đâu ta không thể biết được Tình yêu vẫn là một sự bí ẩn của nhân loại

Như vậy tình yêu là sự đồng điệu, hòa hợp, dâng hiến tâm hồn, tin yêu và hiểu biết, chia sẻ lẫn nhau, nhưng tình yêu, thế giới tâm hồn con người vẫn mãi là một cõi

bí mật lớn lao Chính vì vậy, việc tìm tới sự đồng điệu, chan hòa vào thế giới tâm hồn của người yêu luôn là những khát khao không bao giờ vươn tới nổi Điều đó tạo nên vẻ hấp dẫn muôn đời của tình yêu

1.2.2.3 Tình yêu là sự hy sinh, cảm thông, bao dung và cao thƣợng

Nếu trong tình yêu luôn chứa đựng những điều bí ẩn thì trên bước đường tìm hiểu đến cái đích của sự bí ẩn đó thì không thể thiếu sự hi sinh, cảm thông, bao dung

và cao thượng Tình yêu đâu phải lúc nào cũng hàm chứa những ý nghĩ vị kỉ, mà tình yêu chính là lòng bao dung, hi sinh cho người mình yêu được hạnh phúc Với Tagore tình yêu thật cao cả, để người mình yêu được hạnh phúc con người sẵn sàng hi sinh tất cả:

Nếu em muốn hát, tôi sẽ ngừng tiếng hát

Nếu lời tôi ca làm tim em rung động, tôi sẽ thôi không nhìn em nữa Nếu lời tôi ca bỗng dưng làm em sửng sốt trong lúc đang đi,

Tôi sẽ rẽ sang một bên và đi sang hướng khác

(Bài số 47 - Người làm vườn)

Tác giả đưa ra một loạt giả định “nếu”, sau đó là khẳng định “tôi, sẽ” Với hàng loạt các hành động của chàng trai như “ngừng hát”, “không nhìn em nữa”, “đi

sang hướng khác”… thể hiện tình yêu cao thượng, dám hi sinh tất cả vì người mình

yêu Chàng trai đã nói lên nỗi lòng của mình, muốn bộc bạch để cho cô gái hiểu Tất

cả là vì cô, vì cô mà chàng trai có thể hi sinh cả sở thích lẫn tương lai của mình để cô

có được niềm vui, hạnh phúc

Trong cuộc sống quanh ta, hạnh phúc có lúc rất bình dị, nhẹ nhàng nhưng lại

vô cùng sâu sắc và giàu ý nghĩa Có khi đó chỉ là một nụ cười, một lời nó nhẹ nhàng,

sự quan tâm hay chỉ là sự ngóng trông chờ đợi… Tagore đã miêu tả những cảm xúc bình dị đó:

Em đợi tôi ngoài cửa Với đôi mắt lo âu Lặng im và thao thức Như một con chim e sợ

Em bay đến lòng tôi, yêu mến nồng nàn

Cô gái đã đứng đợi chàng trai trở về trong đêm tối với một đôi mắt đầy lo âu, đêm đã về khuya nhưng cô vẫn đứng chờ với một tâm trạng lo âu, thấp thỏm như một con chim e sợ, sợ chàng đi sẽ không quay trở về nữa Con gái là vậy, luôn là người chờ đợi, là một hậu phương vững chắc, dù người con trai có đi đến phương trời nào thì người con gái vẫn ở nơi đây, vẫn ngóng trông chờ đợi khi nào người mình yêu quay trở về mới thôi Cô gái đã dành cho tràng trai những tình cảm yêu thương, nồng nàn nhất và chàng trai đã cảm tạ với chúa rằng, dù anh ta có mất đi tất cả chỉ còn hai bàn tay trắng thì chàng trai vẫn còn lại được tình yêu thực sự của cô gái:

Ôi chúa ơi, tôi còn lại rất nhiều

Số phận không phải đã tước đi tất cả

(Bài số 71 - Người làm vườn)

Tình yêu là gì mà lại để cho người ta vì nhau có thể làm tất cả, đánh đổi tất cả,

tại sao có sức mạnh ghê gớm như vậy, thật là một câu hỏi khó Tình yêu được thể hiện không chỉ qua cảm xúc mà còn qua hành động, sự bao dung, hy sinh vì nhau:

Đời em sẽ đầy lo âu, phiền muộn nếu anh vì trao tim mình, em yêu

(Bài số 18 - Tặng phẩm của người yêu)

Chàng trai sợ khi trao tình yêu dành cho cô sẽ làm cô mất đi nụ cười vô tư hồn nhiên, thêm vào đó là những lo âu, phiền muộn sẽ bao quanh lấy cô Vì chàng trai là một người phóng khoáng, yêu tự do, chỉ sợ tình yêu của mình dành cho cô gái sẽ không đủ, không đáp lại được tình yêu cô dành cho mình:

Giá như bây giờ anh đem lời dệt thành âm điệu thề nguyện cùng em,

Rồi khi âm thanh đã rơi vào im lặng lại cứ khăng khăng cứ giữ lấy không trao, thì em cũng vì anh mà tha thứ, ấy chỉ vì giao ước lúc Xuân tàn sẽ tan khi Đông sang rất dễ dàng

(Bài số 18 - Tặng phẩm của người yêu) Chàng trai đưa ra giả định“giá như… thì em” để làm nổi bật lên tấm lòng bao

dung độ lượng của cô gái Bởi lời hứa của chàng trai cũng như tình yêu của chàng dành cho cô gái vẫn chưa được nói thẳng ra, vẫn lưu giữ trong lòng Lời hứa đó chỉ là một giao ước nhỏ giữa hai người khi còn trẻ, bị lãng quên khi thời gian trôi chảy Nhưng cô gái vẫn tin tưởng chàng trai, vẫn bao dung, độ lượng vì lời hứa tình yêu của

họ Bởi trong trái tim của cô gái là một tấm lòng chân thành, bao dung, độ lượng, yêu thương hết mình

Không chỉ Tagore mà ngay cả ông vua thơ tình nổi tiếng Puskin cũng đã viết

những vần thơ nói lên sự cao thượng, dám hi sinh trong tình yêu:

Tôi yêu em đến nay chừng có thể Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai

Nhưng không để em bận lòng thêm nữa, Hay hồn em phải gợn bóng u hoài

… Tôi yêu em chân thành đằm thắm Cầu em được người tình như tôi đã yêu em

Bài thơ diễn tả mối tình của chàng trai dành cho cô gái nhưng không được đáp

lại Điệp khúc "Tôi yêu em” được nhắc đi nhắc lại 3 lần như một lời bộc lộ chân thành

xuất phát từ một trái tim trung thực, báo hiệu một tình yêu thực sự, chân thành và đằm thắm Trong mối tình đó là bao nỗi niềm, bao sắc thái của tình yêu: có cái chua xót của thân phận vì nếu tình yêu không đem lại hạnh phúc, niềm vui, mà chỉ là nỗi băn khoăn, phiền muộn cho người mình yêu thì nên chấm dứt tình yêu đó; có sự chế ngự của con tim; có cái cao thượng, tế nhị của tình yêu; có cái tôn thờ, sùng kính của bậc nam nhi đối với người phụ nữ

Có lẽ sự hi sinh, cũng như tấm lòng cao cả, bao dung trong tình yêu luôn là một

đề tài mà nhiều nhà thơ quan tâm đến Lưu Quang Vũ một nhà thơ trẻ cũng đã trải hồn mình vào những trang thơ với những ngổn ngang dằn vặt trong lòng:

Chẳng có ai yêu em như thế được

Em ở đâu, dù cùng trời cuối đất

Dù năm tháng dài lâu

Dù sướng vui hay cùng cực khổ đau Anh vẫn ở bên em mãi mãi

Là bậc cửa dưới chân em qua lại

Là cốc nước trên môi em run rẩy Chiếc lá trên tay em

Giọt mưa trên áo em Như hạt bụi trên mặt bàn em quét

(Thơ tình viết về một người đàn bà không có tên - Lưu Quang Vũ) Chàng trai đã khẳng định ngay tình yêu của mình “Chẳng có ai yêu em như thế

được” Từ “dù” được điệp lại nhiều lần như khẳng định tình yêu của chàng trai với cô

gái là mãi mãi Chàng trai vì cô mà có thể là bậc cửa để cho cô qua lại, nguyện là cốc nước để được gần đôi môi đang run rẩy ửng hồng của cô, làm những điều bình dị nhất

như “chiếc lá”, “giọt mưa”, “hạt bụi” để có thể bên cạnh cô Chàng trai dành cho cô

một tình yêu nồng nàn, thiết tha và cao thượng, chàng không cần cô phải yêu chàng, quan tâm đến chàng mà chỉ cần mỗi ngày có thể được nhìn thấy cô, lo lắng chăm sóc cho cô, cũng đã làm cho chàng trai ấy hạnh phúc Tình yêu thật là một thứ tình cảm thiêng liêng và cao thượng

Ta có thể thấy trong thơ của Tagore toát lên triết lí về sự hi sinh, bao dung, độ lượng trong tình yêu Tình yêu là thế, là những cái bình dị nhưng sâu sắc, là sự giản đơn nhưng bao hàm trong đó là sự hi sinh, bao dung và cao thượng

1.2.2.4 Tình yêu ẩn chứa sự kì diệu

Trong tình yêu luôn ẩn chứa những cảm xúc muôn màu, những cảm xúc ấy đưa con người ta đến đỉnh cao của niềm hạnh phúc Tagore cho rằng tình yêu chính là tình cảm thiêng liêng và diệu kì nhất, nó chứa trong đó với bao sức mạnh, sự huyền bí Tình yêu giúp con người thoát khỏi nỗi khổ đau, mang lại niềm vui, hạnh phúc, sự hi vọng vào tương lai tốt đẹp đến cho con người Tình yêu như ánh cầu vồng tỏa lên trong khung trời đầy giông bão, như tia nắng sưởi ấm những tâm hồn băng giá:

Lúc nàng bước nhanh qua trước mặt

Tà áo nhẹ vướng thân tôi

Từ hoang đảo từ trái tim đơn côi làn hơi ấm mùa xuân chợt thổi về

(Bài số 22 - Người làm vườn)

Trái tim chàng trai như một hòn đảo hoang vu, vô danh, ở nơi đó luôn chìm đắm trong sự u buồn, đơn côi, nhưng từ khi gặp em trái tim cô đơn lạnh lẽo đã dường như đã đón nhận được sự ấm áp của mùa xuân, trái tim băng giá ấy như được sống lại một lần nữa Sau bao năm u buồn, chàng trai ấy đã lấy lại niềm tin yêu trong cuộc sống này Tình yêu thật kì diệu, nó làm trái tim chàng trai đã áp trở lại đón nhận niềm thương yêu

Tình yêu như là một nhân tính thiêng liêng diệu kì, chứa đựng trong nó là bao

sự bất ngờ kì bí:

Tình yêu chỉ thiêng liêng khi nó còn thầm kín

Nó ánh lên như chùm ngọc nằm trong bóng im của trái tim e ấp

Trong ánh sáng của ban ngày dòm đỏ

nó sẽ mờ đi thảm hại vô cùng

Ôi, anh đã phá cái vỏ bọc e sợ của em

Và lôi mối tình e sợ của em

Ra ngoài khoảng trống

Và thế là anh đã mãi mãi phá tan xó nhà râm mát nơi cái tổ ấm của tình em đã được dấu che

Cô gái trong bài thơ chỉ là một người phụ nữ bình thường sống trong cảnh nội

trợ.Cô tự hỏi sao một người như chàng trai có thể để ý đến cô “Sao anh lại chú ý đến

em Và đưa em ra khỏi ngôi nhà mát mẻ của cuộc đời bình dị của chúng em?” Cô gái

cho rằng, tình yêu thiêng liêng nhất khi được giữ kín trong tim, nó sẽ ánh lên như chùm ngọc thạch pha lê trong sáng và vô cùng thuần khiết Cô sợ rằng khi đưa tình yêu ấy ra khỏi con tim, nó rễ bị tác động bởi nhiều thứ bên ngoài, sẽ làm cho tình yêu phai nhạt dần đi Nhưng từ khi gặp chàng trai thì cô đẫ thay đổi suy nghĩ Chàng đã dùng chính tình yêu của mình để đánh thức trái tim, phá vỡ vỏ bọc, làm mất đi nỗi e sợ của cô, đưa trái tim cô thoát ra cảnh u tối để đón nhận yêu thương, đón nhận ánh nắng ban mai hạnh phúc Đó chính là sức mạnh kì diệu của tình yêu mà chúng ta khó lòng

có thể định nghĩa được

Tình yêu luôn chứa trong nó sự diệu kì, không chỉ Tagore mà nhà thơ Puskin cũng không lí giải nổi mà chỉ có thể bộc bạch tâm trạng qua những vần thơ của mình

Anh nhớ mãi phút giây huyền diệu:

Trước mặt em anh bỗng hiện lên, Như hư ảnh mong manh vụt biến, Như thiên thần sắc đẹp trắng trong

(Gửi…- Puskin)

Bài thơ này Puskin viết tặng Ana Peetoropna khi hai người có cuộc gặp gỡ vô tình tại nhà người bạn thân Sự gặp gỡ vô tình đó chính là sự diệu kì bất ngờ của tình yêu Cuộc gặp gỡ thoáng qua ấy với cái nhìn đâu tiên đó là những phút giây ngọt ngào

và khó quên đã để lại cho nhà thơ một kỉ niêm đẹp về khắc giây kì diệu của tình yêu

Bài thơ Hoa cỏ may của Nguyễn Bính cũng ẩn chứa sự kì diệu của tình yêu:

Hồn anh như hoa cỏ may Một chiều cả gió bám đầy áo em

Bài thơ là một cặp lục bát với lối so sánh, ví von thật sáng tạo “Hồn anh như

hoa cỏ may” Hồn anh, trái tim anh dễ xao động, chỉ cần một cơn gió nhẹ đưa cũng có

thể làm cho trái tim ấy thổn thức, nhớ mong Chất tự sự pha lẫn trữ tình, vừa kể vừa dãi bày tâm trạng là giọng điệu chủ đạo của bài thơ Hoa cỏ may tượng trưng cho trái tim đang yêu, cho niềm khao khát giao cảm Hồn anh như bông hoa cỏ may, không rực

rỡ, kiêu sa nhưng rất dễ rung động trước giai nhân Rồi tình yêu đến bất ngờ: Cái buổi chiều cả gió - buổi chiều nên duyên, làn gió ấy đã mang tâm hồn anh dệt kín tà áo em

Nguyễn Bính như nói hộ cho biết bao tâm trạng của những chàng trai trước cơn song tình mà nhiều khi khó cất nổi thành lời

Tình yêu là thế, luôn làm cho ta không tự làm chủ được cảm xúc của mình Chính ta cũng không thể lí giải được Vì sao tình yêu lại kì diệu đến như vậy, đó phải chăng là sự lãng mạn, là cái đẹp mà tạo hóa đã ban cho nhân loại

Tiểu kết

Tagore đã diễn tả được tất cả những cung bậc cảm xúc của những người đang yêu từ những niềm nhớ thương, hạnh phúc đến sự ghen tuông hờn dỗi của trai gái yêu nhau, rồi đến những đau khổ dằn vặt khi người tình phụ hoặc thờ ơ chẳng biết, khát vọng của cái tôi trữ tình muốn chiếm hữu lấy tình yêu, chiếm lấy người mình yêu, bởi nếu không giữ lấy tình yêu thì sẽ có ngày đánh mất Ông đã phản ánh một cách chân thực những cảm xúc, những rung động đó Đề tài về tình yêu là một trong những đề tài

mà nhiều tác giả hướng tới, nhưng có lẽ mảng thơ tình của Tagore vẫn chiếm được sự

ưu ái nhất của các độc giả Bởi trong thơ của ông không chỉ nói lên những cung bậc cảm xúc vốn có trong tình yêu, mà thêm vào đó chính là tính chất triết lí, những chiêm nghiệm của bản thân ông về tình yêu Ông đưa mọi người đến một cách nhìn mới mẻ

về tình yêu, dạy con người biết nhìn nhận một tình yêu đích thực là như thế nào, yêu như thế nào cho đúng Đó là một tình yêu giàu lòng cao thượng, vị tha, vì người mình yêu có thể bỏ qua tất cả, vì tình yêu đâu cần phải cầu kì mà tình yêu đôi khi chỉ là những điều giản dị, bình thường nhất Làm lên tình yêu tuyệt vời đó không thể thiếu lòng son sắt thủy chung, để rồi chúng ta nhận ra tình yêu luôn chứa đựng đầy điều kì diệu, bất ngờ và bí ẩn Từ sự tìm tòi, sáng tạo đó tác giả rút ra những bài học cho riêng mình và cho cả mọi người Những điều mới mẻ mà rất hiện thực ấy đã đưa những vần thơ của Tagore vào trái tim của bạn đọc, tạo nên sức hấp dẫn muôn đời của thơ tình Tagore Tagore từng yêu say đắm và có tư tưởng, phong thái của một triết gia cho nên thơ tình của ông tràn đầy cảm xúc và mang đậm tính triết lí là điều có thể lí giải được

Sự kết hợp giữa kinh nghiệm cuộc sống với tài năng thiên bẩm đã làm cho thơ tình Tagore hấp dẫn và lôi cuốn mọi trái tim yêu thơ của nhân loại

CHƯƠNG 2 ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT THƠ TÌNH R TAGORE

R Tagore như người mang quà tặng của thượng đế, thể hiện bằng tình yêu và lòng nhân ái cao cả của mình dâng hiến cho nhân loại thống khổ một trái tim mẫn cảm

và chan chứa tình yêu con người, một điều mà nghệ sĩ vĩ đại ở bất cứ thời đại nào cũng khao khát vươn tới Để đạt đến sự thành công đó không thể không đề cập tới một yếu

tố vô cùng quan trọng đó là nghệ thuật trong thơ ông nhất là ở mảng thơ tình Để vẽ nên một khu vườn tình ái đầy màu sắc tuyệt diệu, Tagore đã sử dụng rất nhiều phương tiện nghệ thuật đặc sắc Sau đây chúng tôi sẽ nêu khái niệm hình thức tác phẩm văn học và một số nét đặc sắc nghệ thuật tiêu biểu trong thơ tình Tagore như: Kết cấu, ngôn ngữ và một số biện pháp nghệ thuật cơ bản

2.1 Khái niệm hình thức tác phẩm văn học

Hình thức là sự biểu hiện của nội dung, là cách thể hiện nội dung Nhưng không nên hiểu nó như một cái gì xa lạ bên ngoài nội dung Đôi khi người ta hiểu đơn giản, chỉ cần có được nội dung viết cái gì, thì hình thức viết như thế nào tự khắc nó đến

Người xưa thường nói: “Tình động ở trong lòng hiện hình ra lời nói” [16; 251] Nhưng thực ra không phải đơn giản như vậy Từ lâu Boalo có câu cách ngôn: “…một câu thơ

tràn đầy ý tứ và tình cảm cao thượng cũng sẽ không nghe được, nếu nó làm chối tai bằng sự méo mó…” [16; 252] Muốn có được hình thức nghệ thuật của tác phẩm thì

phải dày công tìm tòi Hình thức tác phẩm phải xây dựng trên cơ sở những chất liệu nhất định như ngôn ngữ, đá hoa cương… nhưng chất liệu chưa phải là hình thức Nhà

thơ Đức là Gớt đã nói một câu thâm thúy: “Chất liệu của nghệ thuật thì ai cũng thấy,

nội dung của nó thì chỉ những ai có cái chung với nó mới thấy được” [16; 252], còn

“Hình thức vẫn là bí ẩn đối với phần đông” [16; 252] Quả vậy, hình thức là sự đồng

hóa chất liệu bằng nội dung

Nhà văn sáng tạo hình thức phải dùng thủ pháp, phương tiện nghệ thuật Nhưng thủ pháp, phương tiện được lấy ra một cách trừu tượng cũng chưa phải hình thức Chất liệu và phương tiện nghệ thuật chỉ trở thành hình thức nghệ thuật chừng nào nó trở thành hình thức có tính nội dung của một nội dung cụ thể Chính vì vậy hình thức của tác phẩm văn học mang tính cụ thể, thẩm mỹ, không lặp lại Lục bát của Nguyễn Du, của ca dao, của Nguyễn Bính, của Tố Hữu đều không giống nhau Lấy bài thơ lục bát

trong các bài: Bà bủ, Bầm ơi, Việt Bắc của Tố Hữu đều không giống nhau Lục bát Bà

bủ đầy vẻ dân dã, thô mộc còn lục bát của Việt Bắc đã được trau chuốt đến mức tuyệt

đỉnh của sự êm ái, réo rắt và hài hòa, nhưng không mất vẻ hồn hậu của tiếng hát đồng quê

Trên một phương diện nhất định, cốt truyện là một yếu tố tạo nên hình thức của

tác phẩm Nhưng cốt truyện trong tiểu thuyết bằng thơ Épghêni Ônêghin của Puskin tự

do, lỏng lẻo, còn cốt truyện trong nhóm truyện Benkin cũng của Puskin lại chặt chẽ,

mà mỗi đằng đều có cái hay Cũng có thể nói như vậy về hình thức cốt truyện trong truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan, Nam Cao và Nguyên Hồng trước Cách mang tháng Tám, những ví dụ đó cho thấy rằng, hình thức tác phẩm không phải là chất liệu, không phải là thủ pháp trừu tượng Hình thức tác phẩm bao giờ cũng là hiện tượng nghệ thuật sinh động, độc đáo gắn liền với một nội dung cụ thể

Hình thức tồn tại trong toàn tác phẩm như là tính xác định của nội dung, sự biểu hiện của nội dung Ứng với nội dung nhiều cấp độ có hình thức nhiều cấp độ Không nên quy giản đơn chức năng nội dung hoặc chức năng hình thức vào trong một số yếu

tố nào đó của tác phẩm, chẳng hạn ngôn ngữ là yếu tố hình thức ngoài cùng, còn đề tài, tư tưởng là nội dung thuần túy Ngôn ngữ chẳng những có chức năng hình thức như kiến tạo thể văn, thể loại mà còn có chức năng nội dung

Hình thức tác phẩm không phải là tổng cộng của các mặt hình thức của các lớp

mà là một hệ thống hình thức chỉnh thể, trong đó chẳng những có sự thống nhất hình thức với nội dung, mà còn có sự thống nhất, quy định, phụ thuộc nhau giữa các mặt hình thức của các lớp Sự thống nhất đó tạo nên giá trị thẩm mĩ toàn vẹn của văn học Những yếu tố cơ bản của hình thức tác phẩm văn học là: Kết cấu, ngôn ngữ, thể loại, các biện pháp thể hiện

2.2 Những nét đặc sắc trong nghệ thuật thơ tình R Tagore

2.2.1 Kết cấu

Kết cấu là “toàn bộ tổ chức phức tạp và sinh động của tác phẩm, ngoài bố cục

kết cấu còn bao gồm: tổ chức hệ thống tính cách, tổ chức thời gian và không gian nghệ thuật của tác phẩm, nghệ thuật tổ chức những liên kết cụ thể của những thành phần cốt truyện trình bày, bố trí các yếu tố ngoài cốt truyện… sao cho toàn bộ tác phẩm trở thành một chỉnh thể nghệ thuật Còn kết cấu trong thơ chính là: đảm nhận việc liên kết, tổ chức hệ thống cảm nghĩ hình ảnh trong một cấu trúc hoàn chỉnh làm nổi rõ chủ đề và lý tưởng bao quát của bài thơ, đảm bảo tới mức độ tối đa hệ quả và