Ôn thi giải đề chuyên văn (nghị luận văn học và xã hội)

Bài viết trình bày rõ ràng các luận điểm, luận cứ về vần đề xã hội nổi cộm hiện nay, người Việt Nam xấu xí trong mắt bạn bè thế giới.Đã có người Nhật Bản xấu xí, người Trung Quốc xấu xí, người Mỹ nhưng không mỹ.Tại sao không có người Việt Nam xấu xí.Bên cạnh đó còn có bài nghị luận văn học về vấn đề Hóa Thân của tác giả trong văn học.Sự lột xác ấy thực chất là một khoảnh khắc thánh thần ban tặng hay là sự chuẩn bị từ lâu vốn có của người sáng tạo.Để giữ lưu lại một tác phẩm vượt ra khỏi đặc quyền chết chóc của tạo hóa, sự băng hoại của thời gian

Câu 1: Người Việt Nam xấu xí

Bài làm

Thượng đế vì sao lại sinh ra con người với những đôi mắt ?

Có lẽ vì con người ta cần cái nhìn,nhìn những gì chưa biết hay còn cần nhìn chính bản thân mình trước thế giới rộng lớn bao la.Xã hội càng phát triển đòi hỏi mỗi con người phải tự mình bước ra ngoài biên giới đất nước,tiếp nhận những cái nhìn đa chiều hơn về thế giới,một nền kinh tế toàn cầu cùng hội

nhập.Tôi chợt nghĩ đến câu nói của một bài báo : “Tôi nhìn thế giới từ Việt Nam”.Chúng ta nhìn từ đâu,từ Việt Nam ư? Vậy

trước khi nhìn thế giới,Việt Nam sẽ là gì trong mắt ta,hay chúng

ta đang nói về những con người mà chúng ta hay gọi là “người Việt Nam xấu xí”

Có một nhà báo nổi tiếng nước ngoài từng nhận định

rằng,góc nhìn của một quốc gia không phải nhìn từ kinh tế mà

từ xã hội,không phải từ tài chính mà từ nhân cách.Tôi cho rằng không có gì là sai khi ta nói về người Việt Nam trước tiên bắt đầu từ nhân cách,thứ cốt tủy nhất đối với một con người.Sẽ có người cho rằng người Việt Nam “xấu xí” từ vẻ ngoài chăng? Vì những năm thuộc địa ta từng bị phát xít mô tả như những con quái vật bẩn thỉu,những hàm răng đen nhuộm từ lá trầu,tay chân thô kệch vì làm ruộng,làn da xấu xí khác biệt với Châu

Âu.Nhưng có thật vậy không,khi mà mỗi một đất nước đều có quyền tự hào vì hình dáng của mình từ Đông sang Tây.Ở đây

người Việt Nam xấu xí là xấu xí trong cách ứng xử, họ chưa ý thức được những hành vi thiếu quy củ,lộn xộn của mình.Chắc ai cũng biết đến một phố hoa Hà Nội tết 2009 bầm dập vì người dân chen nhau chụp ảnh và bẻ trộm hoa.Chắc ai cũng từng

ngán ngẩm khi nghe tin tiếp viên hang không Airline bị bắt giữ vì tình nghi chuyển đồ ăn cắp.Tại sao người Việt Nam ta lại cư xử như thế? Chúng ta tại sao lại phải làm mình trở nên xấu xí trong cách ứng xử như thế.Mà cũng thật khó khi ta bắt buộc người nghèo nước ta đang vật lộn hằng ngày với cuộc sống phải cư xử nhẹ nhàng,lịch sự ,nhường nhịn người xung quanh.Nhưng thói quen xấu càng ở lâu càng biến con người ta trở nên “xấu xí”,ta không thể cứ mãi lấy hoàn cảnh mà biện minh cho hành

động.Người Việt Nam có thể xả rác khi các nước yêu cầu bảo vệ môi trường.Người Việt Nam có thể chen chúc nhau giành giật

đồ ăn trong khi các nước tự xếp hàng và đợi đến lượt.Người Việt Nam có thể làm mọi việc cho qua loa mà không ý thức

được hậu quả,nguyên nhân rất đơn giản họ làm mọi việc theo thói quen Việt Nam sẽ là gì trong mắt thế giới,nếu mỗi con

người không thể tự ý thức?

Ý thức là một mắt xích quan trọng trong việc hội nhập,nó ép con người ta phải thay đổi mình theo hướng đi đa chiều của thế giới,nghĩa là mỗi người phải nhìn ra bầu trời to lớn từ cái giếng nhỏ bé gọi là Việt Nam.Người Trung Quốc tự gọi mình là “người Trung Quốc xấu xí”,người Nhật cũng tự nhận thức những

khuyết điểm riêng mình.Họ là những nước lớn mạnh,nhưng họ

vẫn buộc mình phải tự ý thức về bản thân,về những cách cư xử sai lệch vậy còn chúng ta,nước Việt Nam vẫn đang trên đà phát triển sẽ làm gì với bản thân mình ngày hôm nay.Khi những nước phát triển đáng để cho ta học hỏi vẫn luôn cải thiện mình mỗi ngày,họ nói mình xấu xí nhưng lại trở nên đẹp hơn trong mắt thế giới,một đất nước tự ý thức.Lỗ Tấn nhà văn vĩ đại Trung Quốc đã từng không ngần ngại chỉ ra cho người Trung Quốc nói riêng và nhân loại nói chung một thói tật xấu của con người, đó

là phép thắng lợi tinh thần.Việt Nam ta cũng từng có một thời chỉ chăm chăm phô bày những điểm tốt mà quên đi sâu vào điểm xấu,quên tự ý thức mình một cách toàn diện.Phần lớn lí

do đến từ tác động khách quan của xã hội,nó làm con người ta phát triển mỗi phần bên trong mình như thế nào cho đúng với thời đại.Nhưng ta cũng không thể vì thế mà coi dân ta thấp kém soi với nước ngoài,coi nước ngoài là chuẩn mực,quay lại phê bình một chiều về người Việt Nam

Khi bạn sống ở nhiều quốc gia khác nhau bạn sẽ thấy không nơi nào là hoàn hảo cả.Người Việt Nam ta xấu xí được nêu ra giống như một dấu hiệu đáng mừng cho sự tự ý thức,bắt đầu khắc phục những nhược điểm còn tồn tại và cho bước phát triển mới.Có lẽ ta cũng cần phải cảm ơn cái gốc gác chân quê nơi mỗi con người Việt trong ta,nó níu giữ tâm hồn nhân hậu khi ta làm chuyện xấu,tuy xấu nhưng không phải không thể khắc phục.Không phải ta vẫn luôn giận dữ trước những tai nạn giao thông kinh hoàng bên Trung Quốc đó sao,tưởng như thiếu vắng

tình thương đến vô hạn Không phải ta từng sợ hãi trước những tin tức tự tử hàng loạt bên Nhật Bản đó sao,tưởng như áp lực nặng nề làm người ta quên mất mọi thứ.Hay bên nước Mĩ ,đất nước giàu có nhất thế giới luôn phải đối mặt với những cái chết thương tâm,cái chết của một người chỉ được phát hiện chừng nào lệnh chuyển tiền tự động kết thúc.Thật ra đằng sau mỗi một hành động đều xuất phát từ tâm lý đời sống của chính bản thân mình.Người Việt có thể hôi của khi chỉ đi riêng một

mình,có thể đánh người không thương tiếc chỉ với hai tay,có thể

xả rác lung tung khi trăm người bỏ vào thùng rác? Tất nhiên là không thể,vì ta đã quá quen với sự hỗ trợ của những đám đông

vô danh,sức mạnh đám đông mà đôi khi ta không hết biết.Trong một đám đông cô gái nhút nhát nhất cũng có thể văng tục,vì họ tin trong đám đông họ “an toàn”,họ tìm kiếm sự an toàn trước những ai giống mình,và họ vô tội.Cái gọi là trào lưu cũng từ đó

mà sinh ra,một người thành trăm,trăm người thành ngàn.Thói quen tật xấu ban đầu chỉ như người qua đường trong đầu bạn, dần dà trờ thành ông chủ khó tính,và khi đó bạn là nô lệ của thói xấu

Đáng lẽ ra người Việt Nam nên dũng cảm vượt qua tâm lí đám đông để bảo vệ chính kiến của mình,còn gì đáng quí hơn là sự

tự ý thức.Khi một người Việt Nam đấu với một người Nhật

Bản,người Việt Nam thắng nhưng nếu ba người Việt Nam đấu với ba người Nhật Bản,người Nhật Bản chắc chắn thắng Điều

đó có nghĩa người Việt Nam không hề có tinh thần đoàn

kết,không thể vì cái ta mà nhường cái tôi,quen lối sống “trâu buộc ghét trâu ăn”.Ta phải làm sao để khắc chế những tật xấu

đó, đây đâu phải là tật xấu của một con người,nó là tật xấu của một lớp người.Việc khắc chế phải tự nhờ vào nỗ lực của mỗi chúng ta,phải luôn phê bình mình mỗi ngày để hoàn thiện

hơn.Giống như Bác Hồ từng nói:

“Dao có mài mới sắc

Vàng có thui mới trong

Nước có lọc mới sạch

Người có tự phê bình mới tiến bộ”

Không tự mình làm chủ chính mình bạn không thể lèo lái cuộc đời bạn,không có tự phê bình bạn không thể tiếp tục ra khơi và khám phá.Giống như Disraell nói: “Biết nhận thức rằng mình dốt là một bước tiến dài đến sự hiểu biết”.Liệu có bao nhiêu con người Việt Nam lột bỏ được thói quen xấu lâu ngày ngự trị,khắc phục được những khuyết lấp để sải một bước tiến dài đến tương lai? Anh không thể thấy những giá trị mới khi anh mang lớp áo giá trị đã sờn mòn,tức là anh không thay đổi

Khi mà các giá trị cổ truyền va chạm với những giá trị mới của thời đại nó tạo nên một cơn lốc quá độ,vì văn hóa ta như căn nhà trống đón gió muôn phương nên cơn lốc này càng rõ

ràng,tác động mạnh vào con người Người Việt Nam cũng phải nhận thúc rõ những gì mình cần học tập hoặc loại bỏ trước vô

vàn cách cư xử khôn khéo hay sai lệch của các nước khác.Người Singapore có thể làm đất nước họ trở nên sạch nhất thế giới tại sao người Việt Nam không thể? Mọi thứ đều có thể,chỉ là chúng

ta có thể tự ý thức được hay không?Còn rất rất nhiều những lối ứng xử bất nhã ,không thỏa đáng,” xấu xí” của dân ta.Ta có thể chê bai cách ứng xử tồi tệ của người Brazin khi thua Ý , đốt xe buýt hay vung tục chửi thề tại sao không thể chê bai chính mình vứt rác bừa bãi khi thua trên sân cỏ Có rất nhiều điều bạn

không thể học được từ cuộc sống,bạn buộc phải học từ trái tim,rằng bạn đang đúng hay đang sai, đẹp đẽ hay “xấu xí”?

Khi tiếp xúc với người nước ngoài, tôi chỉ để ý một điều là nụ cười họ dành cho tôi như thế nào,cách ứng xử của họ với tôi và với người khác ra sao Bạn có thể không hiểu họ nói điều

gì,nhưng cách cư xử của họ sẽ quyết định sự nhận xét của bạn

về đất nước họ Có thể coi họ là hình ảnh thu nhỏ của đất nước

họ đang sống.Khi tôi gặp một người Philipin,tôi nhận ra cô ta sống rất phóng khoáng và yêu gia đình,tôi mặc định luôn người Philipin ai cũng thế.Khi tôi gặp một ông bác người Malaysia tôi thấy sự nóng tính,dễ cáu kỉnh ở ông làm tôi có một thái độ rất tệ,và cũng nghĩ người Malaysia tương tự.Có thể bạn không biết những việc bạn làm sẽ ảnh hưởng thế nào đến vẻ đẹp đất nước trong đôi mắt thế giới,nhưng đến một lúc nào đó khi bạn nhận

ra cách họ nhận định về đất nước bạn, bạn sẽ tự coi mình là một phần của quê hương

Thật đáng tiếc,khi tôi từng nghe những người Việt định cư bên nước ngoài than thở,họ rất xấu hổ khi nói mình là người Việt Nam.Một danh nhân Việt Nam sang Trung Quốc công

tác,khi vào thăm quan trong hội chợ kĩ thuật Đức có thể bị đuổi

ra ngoài chỉ vì họ đeo phù hiệu là người Việt,trong khi người Nhật có thể ra vào thoải mái.Sau cùng lại nhờ chính người bạn Nhật cho mượn phù hiệu là người Nhật để thăm quan.Họ xấu

hổ vì chính người Việt Nam đã phá hủy đi hình ảnh mình trong mắt thế giới.Bằng chứng là các bảng thông báo bằng tiếng việt cảnh cáo trộm cắp được công khai ở các trung tâm thương mại Đài Loan,Nhật Bản,Thái Lan,thậm chí là cả Lào,nước được coi là phát triển chậm hơn Việt Nam

Tôi nhìn ra thế giới từ Việt Nam,nhìn từ đất nước nơi người Việt Nam xấu xí đang dần sửa chữa,khắc phục để hoàn thiện mình trong mắt bạn bè năm châu.Con người Việt Nam chúng ta hôm nay đáng lẽ ra phải là con người của nỗ lực.Chỉ là một cái nhìn thôi nhưng cũng từ bao nhiêu giọt mồ hôi cố gắng của những con người xấu xí đang thay đổi hình hài

-

Đề 2: Hóa thân của tác giả vào tác phẩm

Bài làm

Pauxtopxki đã từng nói đại ý: Nhà văn là người dẫn đường đến

xứ xở cái đẹp.Còn gì đẹp đẽ hơn là sứ mệnh đem cái đẹp đến cho nhân thế,mà mỗi nhà văn đều là một sứ giả Nhưng làm thế nào để nhà văn hoàn thành sứ mệnh cao cả đó? Cái đẹp muốn tồn hữu viễn vĩnh còn cần phép hóa thân của nhà văn vào tác phẩm,lưu cái đẹp tinh khiết đã được lọc qua chân cảm độc đáo của mỗi người.Ở họ-những người làm đẹp cho đời,có những cuộc hóa thân,nhập vai vào tác phẩm có mãnh lực đến độ thần chết không thể ép nó chết,thời gian không thể buộc nó tàn

Điều gì còn lại khi mọi thứ trôi qua? Nếu không phải là hàng ngàn tác phẩm đã khắc tên mình lên giá sách muôn đời,văn chương mang một số phận mà tạo hóa không thể định đoạt.Vì

nó sinh ra từ con người,chỉ con người mới có quyền ép buộc nó sống chết.Nó sẽ chết khi những cuộc hóa thân thất bại,nó chết khi chứa đựng bao tâm huyết lụi tàn mà không đủ sức

sống.Điều duy nhất ta có thể coi con người là một tiểu hóa công chính là họ có thể làm nên những cuộc hóa thân viên mãn.Hóa thân ở đây có thể hiểu là những cuộc nhập vai vào nhân vật làm cho thế giới trong tác phẩm sống động chân thực trước mắt các độc giả.Hay ta còn có thể coi nó như một cá tính sáng tạo, dấu

ấn phong cách mà tác giả gửi gắm vào tác phẩm,hóa thân vào linh hồn ấp ủ bao ngày.Vấn đề đặt ra là nhà văn phải làm sao để hóa thân một cách trọn vẹn cả xúc cảm lẫn tư tưởng vốn có.Anh cần có đôi cánh làm từ chân cảm để nâng tư tưởng của anh lên

và bay xa.Những cuộc hóa thân thất bại sẽ không phô tả được chân dung tinh thần của nhà văn,cũng như tự đánh mất đi nét độc đáo,riêng biệt để phân biệt giữa bao cuộc hóa thân

khác.Điều này đồng nghĩa với việc,nếu anh không để lại những cuộc hóa thân trên trang viết,những cái tôi vội vã muốn giãi bày,anh đã làm sự sống anh trở nên vô nghĩa.Vì nhà văn chính là người dẫn đường đến sứ sở cái đẹp

Nhà văn là con người mà như một nhà nghệ sĩ nổi tiếng

nói,đại ý: “Trên môi và trong trái tim họ cuộc đời như sàn diễn

và buộc người nghệ sĩ phải hóa thân”.Nhưng chỉ có những sàn diễn mọc ra từ gốc rễ cuộc sống mới có thể tạo nên nhưng cuộc hóa thân xuất sắc.Macxim Gorki đại văn hào Nga từng nói đại ý: nhà sinh học khi nghiên cứu con cừu thì không cần thiết phải coi mình là con cừu,nhưng nhà văn mà miêu tả người keo kiệt thì không thể không tưởng tượng mình là người keo kiệt

được.Hay nhà văn hiện thực phê phán nổi tiếng Bandắc cũng từng cảm thấy khi viết sự rách rưới của nhân vật trên lưng mình

và như mình đang đi đôi giày thủng của họ.Những xúc cảm suy

tư ấy của tác giả vốn là chất liệu trực tiếp của thành phẩm sáng tạo.Nếu không có nó nhà văn sẽ không xây dựng được hình tượng một cách hoàn hảo.Nhập thân chính là một cách tạo nên nhân vật mà ở đó không chỉ cần sự cộng hưởng của năng lực quan sát và trí tưởng tượng nhà văn.Để sáng tạo nên một “thế giới thứ 2” có chất vàng mười trên trang viết anh buộc mình phải sống thật trong thế giới hư cấu của anh.Sao Nguyễn Du có

thể làm nên 3254 câu Kiều thấm đấm nước mắt,sao Thạch Lam

có thể làm nên một mảnh “rung động cực điểm của một linh hồn nhỏ dại” trong “Hai đứa trẻ”,sao Nam Cao có thể làm nên một Chí Phèo-kiệt tác muôn thuở chỉ nhìn từ con mắt giữa

người với người? Không phải họ đã kiến tạo nên những cuộc hóa thân ngoạn mục đó sao,đó là coi nỗi đau nhân vật như nỗi đau trong tim,đó là coi cái nhỏ dại nghèo nàn như một mảnh kí

ức thương xót,đó là coi sự tha hóa như một ung nhọt trên

người mình và cần ngay người mổ xẻ.Cái đau đó,cái nghèo nàn

tù túng đó,cái ung nhọt đó người cảm nhận,người “gánh vác” đầu tiên không phải chính là tác giả sao? Giống như một quy luật hà khắc của văn chương,nhà văn phải buộc mình vào cuộc hóa thân thực sự mới có thể làm những rung cảm lay thức

được trái tim người đọc

Ngay từ khi ta còn bé thứ ta tiếp xúc đầu tiên được gọi trong văn học đó chính là ca dao,những làn điệu đã đung đưa bên cánh võng nuôi hồn bao thế hệ người Việt.Những câu ca dao đó

ám ảnh ta nhất lại chính là những câu hát than thân của người phụ nữ,dường như chỉ ở trong thế giới đó,không gian của ca dao họ mới được chính là mình,nói những điều cất dấu bấy lâu:

“Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”

Hay những điều ngang trái đắng cay trộn trong tiếng hát:

“Thân em như giếng giữa đàng

Người khôn rửa mặt người phàm rửa chân

Dường như những cuộc hóa thân trong ca dao luôn đẹp như thế,đẹp một nỗi đau chất chứa hàng muôn thế hệ.Còn có nước mắt những ai cùng tiếng nói,muốn hóa thân chung vào câu hát:

“Bướm vàng đậu nhọt mù u

Lấy chồng càng sớm tiếng ru càng buồn”

Những người phụ nữ Việt chịu thương chịu khó,dãi nắng mưa dầu lại cùng chung một số phận éo le,cùng khóc một nỗi đau nhức nhối trong xã hội bấy giờ,đó là thân phận,là quyền

sống,quyền được hưởng hạnh phúc như bao người.Nỗi đau này nhập vào nỗi đau kia tụ kết nên một nỗi đau lớn của người phụ

nữ mà chỉ có thể qua những cuộc hóa thân xuất sắc nhất trong

ca dao mới có thể tạo thành

Vào rồi khi ta bước chân vào thế giới thơ của Hồ Xuân

Hương,một thế giới mạnh mẽ,táo bạo nhưng cũng mềm mại và gần gụi với ca dao nhất ta chợt cảm thấy ca dao còn mang lại cho ca dao đương đại những cuộc hóa thân thật kì tài.Đọc thơ

Hồ Xuân Hương ta rất nhanh nhận ra bởi những câu thơ như con rắn luồn lách trong tim muốn cắn nhanh vào hồn người,hấp dẫn ta bởi cái giọng ngọt ngào nhưng thâm tình của người phụ nữ: