Ảnh hưởng của thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở việt nam hiện nay

Mối tương quan giữa yếu tố pháp luật với việc thực hiện pháp luật ...45 Chương 2: THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA THIẾT CHẾ LÀNG XÃ ĐỐI VỚI VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC ẢNH H

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHÙNG BÍCH PHƯỢNG

¶NH H¦ëNG CñA THIÕT CHÕ LµNG X· §èI VíI VIÖC THùC HIÖN PH¸P LUËT TRONG BèI C¶NH X¢Y DùNG NHµ N¦íC PH¸P QUYÒN ë VIÖT NAM HIÖN NAY

Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật

Mã số: 60 38 01 01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2016

Công trình được hoàn thành tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS.TS HOÀNG THỊ KIM QUẾ

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, họp

tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vào hồi giờ , ngày tháng năm 2016

Có thể tìm hiểu luận văn tại

Trung tâm tư liệu Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội Trung tâm tư liệu – Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội

MỤC LỤC CỦA LUẬN VĂN

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỐI QUAN HỆ GIỮA THIẾT CHẾ LÀNG XÃ VÀ VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 5

1.1 Khái quát chung về thiết chế làng xã 5

1.1.1 Khái quát chung về thiết chế xã hội 5

1.1.2 Khái quát chung về thiết chế làng xã 11

1.1.3 Chính sách, pháp luật về thiết chế làng xã hiện nay 22

1.2 Khái quát chung về thực hiện pháp luật 24

1.2.1 Khái niệm thực hiện pháp luật 24

1.2.2 Các hình thức thực hiện pháp luật và cơ chế thực hiện pháp luật 26

1.3 Khái quát chung về Nhà nước pháp quyền 35

1.4 Thiết chế làng xã trong mối tương quan với thực hiện pháp luật .39

1.4.1 Mối tương quan giữa yếu tố kinh tế của thiết chế làng xã với việc thực hiện pháp luật 39

1.4.2 Mối tương quan giữa yếu tố chính trị của thiết chế làng xã với việc thực hiện pháp luật 40

1.4.3 Mối tương quan giữa yếu tố văn hóa – lối sống của thiết chế làng xã với việc thực hiện pháp luật 42

1.4.4 Mối tương quan giữa yếu tố pháp luật với việc thực hiện pháp luật .45

Chương 2: THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA THIẾT CHẾ LÀNG XÃ ĐỐI VỚI VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC VÀ PHÁT HUY ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC CỦA THIẾT CHẾ LÀNG XÃ ĐỐI VỚI VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 49

2.1 Những thay đổi căn bản trong đời sống kinh tế, chính trị, văn

hóa – xã hội của thiết chế làng xã trong bối cảnh hiện nay 49

2.1.1 Những thay đổi về mặt kinh tế của thiết chế làng xã trong bối cảnh hiện nay 49

2.1.2 Những thay đổi về mặt chính trị của thiết chế làng xã trong bối cảnh hiện nay 51

2.1.3 Những thay đổi về văn hóa - xã hội của thiết chế làng xã 52

2.2 Những ảnh hưởng của thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật hiện nay 53

2.2.1 Những ảnh hưởng tích cực của thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay 54

2.2.2 Những tác động tiêu cực của thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay 60

2.3 Những quan điểm cơ bản nhằm phát huy vai trò của thiết chế làng xã trong việc thực hiện pháp luật trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay 79

2.4 Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của thiết chế làng xã trong việc thực hiện pháp luật trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay 80

2.4.1 Giải pháp về thể chế 80

2.4.2 Giải pháp xuất phát từ bộ máy tổ chức của làng xã 85

2.4.3 Giải pháp về con người 89

KẾT LUẬN 94

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Để xây dựng một Nhà nước pháp quyền theo mục tiêu Hiến phápđòi hỏi rất nhiều yếu tố Một trong số các yếu tố đó là đảm bảo tínhthượng tôn hiến pháp, thượng tôn pháp luật Để đạt được như vậy thìthực hiện pháp luật là một trong những tiền đề cơ bản Để quản lý xã hộibằng pháp luật thì một mặt Nhà nước phải đảm bảo việc tổ chức thựchiện pháp luật có hiệu quả, mặt khác, bản thân Nhà nước cũng phải tuânthủ các quy định pháp luật Mối quan hệ này tồn tại và có tác động qualại với nhau Việc Nhà nước tuân thủ các quy định pháp luật là cơ sở để

tổ chức thực hiện pháp luật có hiệu quả Ngược lại, việc tổ chức thựchiện pháp luật có hiệu quả đặt ra yêu cầu tất yếu là Nhà nước phải tuânthủ tuyệt đối các quy định pháp luật

Ở nước ta, xuất phát từ đặc trưng về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xãhội, mà đời sống của người dân Việt Nam từ bao đời nay luôn gắn bóvới làng Thiết chế làng xã xuất hiện từ rất sớm và tồn tại bền vững chođến ngày nay Mặc dù hiện nay, quản lý hành chính Nhà nước là quản lý

ở cấp xã, thôn nhưng trên thực tế trong một xã, thôn vẫn luôn tồn tạitrong đó yếu tố làng Yếu tố làng luôn tồn tại cùng với đó là các mốiquan hệ gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng làng Trong một xã

có thể có một hoặc nhiều làng, tương tự như vậy trong một thôn cũnggồm một hoặc nhiều làng

Hiện nay, nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp côngnghiệp hóa, hiện đại hóa, với mục tiêu biến nước ta trở thành nước côngnghiệp theo hướng hiện đại, cùng với đó là quá trình hội nhập kinh tế quốc

tế với quy mô ngày càng sâu rộng đã tác động đến mọi mặt của đời sống

xã hội làng xã cùng với đó là sự tác động đến tâm lý, thói quen, ý thức,trách nhiệm của người dân với pháp luật Sự đan xen giữa những yếu tố

đặc trưng truyền thống, tính cộng đồng, tự trị ăn sâu, chi phối, tác độngđến nhận thức, hành động của người dân với yếu tố hiện đại đã ảnh hưởngkhông nhỏ đến nhận thức, hành động của người dân mà biểu hiện trước hết

là thái độ với pháp luật, việc thực hiện pháp luật của người dân không chỉ

ở làng xã mà cả những đô thị lớn Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực củathiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật như việc tăng cường hiệuquả, hiệu lực pháp luật thông qua những tác động tích cực của dư luận xãhội; việc nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật thông qua hoạt động tựquản của thiết chế làng xã; người dân sẽ tự giác thực hiện các quy định củalàng xã, quy định pháp luật của nhà nước khi được chính quyền làng xãtriển khai; sự nhiệt tình, tích cực khi tham gia, đóng góp công sức vào việcquản lý làng xã Do vậy, ngày càng phát sinh nhiều vấn đề mới, nổi cộm,ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu lực của pháp luật và hiệu quả thực hiệnpháp luật ở làng xã nói riêng và việc thực hiện pháp luật ở nước ta nóichung Những bất cập đó, nếu không kịp thời hạn chế, khắc phục và thayđổi thì sẽ có ảnh hưởng đầu tiên và trực tiếp đến đời sống nhân dân, lớnhơn nữa là công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa –mục tiêu mà nhà nước ta hướng tới

Xuất phát từ vấn đề nổi cộm đó, tác giả đã lựa chọn đề tài “Ảnh

hưởng của thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay” để nghiên

cứu và làm luận văn tốt nghiệp với mục đích làm rõ những ảnh hưởng củalàng xã đến tâm lý, nhận thức, phân tích yếu tố truyền thống, hiện đại tácđộng đến việc thực hiện pháp luật của người dân nhằm đưa ra giải phápnâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận văn

Mục đích nghiên cứu của luật văn là đưa ra những giải pháp nhằmkhắc phục ảnh hưởng tiêu cực và phát huy ảnh hưởng tích cực của thiếtchế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay

Để đạt được mục đích nghiên cứu đó, nhiệm vụ nghiên cứu của Luận văn:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về thiết chế xã hội, thiết chế làng

xã, thực hiện pháp luật và nhà nước pháp quyền Làm rõ lịch sử hìnhthành, đặc điểm của thiết chế làng xã Việt Nam để từ đó tìm ra mối tươngquan giữa thực hiện pháp luật với các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, lốisống, pháp luật của làng xã

- Tìm hiểu những thay đổi căn bản trong đời sống kinh tế, chính trị,văn hóa - xã hội của thiết chế làng xã trong bối cảnh hiện nay để từ đó tìm

ra những tác động tích cực, tiêu cực của thiết chế làng xã cũng như nguyênnhân của những tác động này đối với việc thực hiện pháp luật hiện nay

- Đưa ra bài học kinh nghiệm và đề xuất một số giải pháp nhằm nângcao hiệu quả thực hiện pháp luật trong bối cảnh xây dựng nhà nước phápquyền ở nước ta hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của Luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu nét đặc trưng của làng xã,những tác động của thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật để từ

đó đề ra phương hướng, giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả thựchiện pháp luật ở làng xã Việt Nam trong bối cảnh xây dựng Nhà nướcpháp quyền hiện nay

- Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn ở việc nghiên cứu thiết chế làng xãViệt khu vực đồng bằng Bắc Bộ, nơi làng xã hình thành từ sớm, có kếtcấu bền chặt

4 Đóng góp mới của Luận văn

Luận văn góp phần hệ thống hóa các cơ sở lý luận và làm rõ hơnnhững vấn đề liên quan đến làng xã và thiết chế làng xã, các đặc trưng củathiết chế làng xã, sự biến đổi của yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hộilàng xã ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật Từ đó, đề xuất những giảipháp nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực, khắc phục ảnh hưởng tiêu cựccủa thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được tác giả chia thành 2chương như sau:

Chương 1 Mối quan hệ giữa thiết chế làng xã và việc thực hiện phápluật trong bối cảnh hiện nay

Chương 2 Thực trạng ảnh hưởng của thiết chế làng xã đối với việc

thực hiện pháp luật và giải pháp khắc phục ảnh hưởng tiêu cực và phát huyảnh hưởng tích cực của thiết chế làng xã đối với việc thực hiện pháp luật ởnước ta hiện nay

Chương 1 MỐI QUAN HỆ GIỮA THIẾT CHẾ LÀNG XÃ VÀ

VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

1.1 Khái quát chung về thiết chế làng xã

1.1.1 Khái quát chung về thiết chế xã hội

1.1.1.1 Khái niệm thiết chế xã hội

Có nhiều quan điểm khác nhau của các nhà xã hội học về thiết chế xã

hội Theo Robertsons: “Thiết chế là một tập hợp bền vững các giá trị,

chuẩn mực, vị thế, vai trò và nhóm vận động xung quanh một nhu cầu cơ bản của xã hội”.

Thiết chế xã hội có thể hiểu là một tổ chức nhất định của hoạt động

xã hội và các quan hệ xã hội được thực hiện bằng những hệ thống ăn khớpcủa các hành vi con người với các chuẩn mực quy phạm xã hội

Có thể thấy, đã có rất nhiều quan điểm khác nhau về thiết chế xã hội.Tuy nhiên, các quan niệm trên đều có những điểm tương đồng Từ đó, cóthể khái quát thiết chế xã hội như sau:

- Thiết chế xã hội gồm một hệ thống các quan hệ xã hội được xác lập

ổn định trong xã hội

- Thiết chế xã hội được hình thành và thiết lập từ nhu cầu khách quantrong hoạt động sống của con người và được thực hiện thông qua hành vi

xã hội của con người

- Thiết chế xã hội không chỉ là mô hình hành vi mà còn là công cụ đểkiểm soát và quản lý xã hội

- Thiết chế xã hội có chức năng điều tiết các quan hệ xã hội trong cáclĩnh vực khác nhau của hệ thống xã hội, là phương tiện để điều hòa, kiểmsoát xã hội và mục đích cuối cùng của thiết chế xã hội là nhằm thỏa mãnnhu cầu xã hội

1.1.1.2 Đặc điểm của thiết chế xã hội

Thiết chế xã hội hình thành trên cơ sở điều kiện kinh tế - xã hộinhất định Thiết chế xã hội hình thành trong điều kiện kinh tế - xã hộikhác nhau sẽ có điểm khác biệt với nhau mà khác biệt đầu tiên và rõràng nhất mà có ta có thể dễ dàng nhận thấy là sự thay đổi về tính chấtcủa đối tượng tác động

Giữa thiết chế xã hội và điều kiện kinh tế - xã hội có tác động qualại với nhau

Thiết chế xã hội phản ánh tính giai cấp một cách rõ rệt

Thiết chế xã hội bao gồm nhiều loại hình thiết chế khác nhau nhưthiết chế kinh tế, thiết chế chính trị, thiết chế văn hóa, thiết chế tôn giáo,thiết chế giáo dục

1.1.1.3 Chức năng của thiết chế

Có thể xem xét đến hai chức năng cơ bản của thiết chế đó là điều hòa

xã hội và kiểm soát xã hội

Chức năng điều hòa xã hội của thiết chế nhằm khuyến khích, điềuchỉnh, điều hòa hành vi của con người cho phù hợp với quy phạm và chuẩnmực của thiết chế

Chức năng kiểm soát nhằm ngăn chặn, giám sát, thậm chí trừng phạtnhững hành vi sai lệch so với nhưng chuẩn mực, đòi hỏi của thiết chế hoặckhông chịu tuân thủ thiết chế

Các chức năng cơ bản của thiết chế thể hiện mặt hoạt động cơ bảncủa thiết chế, giúp thiết chế thực sự phát huy tác dụng, nhằm đảm bảo thỏamãn nhu cầu căn bản của xã hội.

1.1.2 Khái quát chung về thiết chế làng xã

1.1.2.1 Cơ sở hình thành thiết chế làng xã ở Việt Nam

Nói đến thiết chế làng xã, trước tiên ta phải nói đến làng Khi nhậndiện một làng truyền thống, có thể dựa trên một số tiêu chí sau:

Thứ nhất là không gian sinh tồn của làng do cộng đồng làng hoặc cácthành viên trong làng sử dụng Không gian đó thường gồm nơi cư trú,ruộng đất, ao đầm, núi sông, đồi gò

Thứ hai là mối quan hệ gắn bó giữa các thành viên trong làng

Thứ ba là quan hệ văn hóa, tín ngưỡng

Thứ tư là làng có bộ máy quản lý riêng, tương đối độc lập, có nhữngquy ước, quy định riêng để quản lý mọi mặt của làng

Xã là tên gọi chung cho đơn vị hành chính cấp cơ sở ở nông thôn,ngoại thành, ngoại thị Khái niệm làng và xã không phải là hai khái niệmđồng nhất với nhau Có thể hiểu làng xã là một đơn vị tụ cư, đơn vị kinh

tế, tín ngưỡng và sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đơn vị hành chính cấp cơ

sở (trong trường hợp mỗi xã chỉ có một làng).

Thiết chế làng xã được hình thành từ lâu đời Tuy nhiên, khi xem xétđến cơ sở hình thành của thiết chế làng xã, cần có sự tách bạch giữa cơ sởhình thành làng và cơ sở hình thành xã

Thiết chế làng xã Việt Nam ra đời trên cơ sở nhiều yếu tố, cách thức, lý

do khác nhau và trải qua nhiều lần thay đổi Tuy nhiên, tựu chung lại, yếu tốkinh tế, phục vụ mục đích sản xuất là nguyên nhân chủ yếu và cơ bản cố kếtcon người lại với nhau và cũng là yếu tố cơ bản hình thành nên làng xã

1.1.2.2 Đặc điểm của thiết chế làng xã Việt Nam

Thứ nhất, thiết chế làng xã là tổng hợp của nhiều mối quan hệ, là tổ

hợp được hình thành không phải theo một mà nhiều cách, nhiều nguyên

tắc khác nhau, tạo nên nhiều loại hình, nhiều cách tập hợp người khácnhau nhưng hoà đồng trong phạm vi làng.

Thứ hai, thiết chế làng xã tồn tại như những đơn vị độc lập tương đối Thứ ba, thiết chế làng xã có kết cấu tổ chức đa dạng, chặt chẽ.

Thứ tư, tính cộng đồng của thiết chế làng xã.

Thứ năm, tính tự trị của thiết chế làng xã.

1.1.2.3 Các thiết chế làng xã cơ bản hiện nay

Tương tự như thiết chế xã hội, thiết chế làng xã cũng bao gồm nhiềuloại hình thiết chế khác nhau nhằm thỏa mãn nhu cầu của xã hội làng xã

Từ đó, có thể kể đến một số thiết chế làng xã cơ bản như: thiết chế kinh tế,thiết chế chính trị, thiết chế văn hóa… Ngoài ba bộ phận cơ bản của thiếtlàng xã này, có thể kể đến những thiết chế làng xã phụ trợ khác như thiếtchế gia đình, thiết chế giáo dục, thiết chế tôn giáo…

1.1.3 Chính sách, pháp luật về thiết chế làng xã hiện nay

Hiện nay, các văn bản pháp luật đề cập khá nhiều đến các nội dung liênquan đến việc điều chỉnh mối quan hệ của thiết chế làng xã Trong đó, có thể kểđến là các quy định liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của trưởng thôn, làng, ấp,bản; việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước của làng xã như Nghị định số79/2003/NĐ-CP ngày 07/7/2003 của Chính phủ về ban hành Quy chế thực hiệndân chủ ở xã; Thông tư liên tịch số 01/2005/TTLT/BTTUBTWMTTQVN-BNV ngày 12/5/2005 giữa Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và Bộ Nội vụ; Chỉ thị số 24/TC-TTg ngày 19/6/1998 của Thủ tướng Chínhphủ về việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của làng, bản, thôn,

ấp, cụm dân cư; Thông tư liên tịch số BTTUBTƯMTTQVN ngày 31/3/2000 của Liên Bộ Tư pháp, Văn hóa -Thông tin, Ban Thường trực Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Namhướng dẫn việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của làng, thôn,

03/TTLT/BTP-BVHTT-ấp, bản, cụm dân cư; Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 ngày 20/4/2007của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấnthay thế nghị định 79/2003/NĐ-CP

1.2 Khái quát chung về thực hiện pháp luật

1.2.1 Khái niệm thực hiện pháp luật

Thực hiện pháp luật là hành vi (hành động hoặc không hành động)

của cá nhân, của con người đáp lại các quy tắc, đòi hỏi của chuẩn mựcpháp luật Đó là hành động của cá nhân, cũng có thể là hành động của cơquan nhà nước, của tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế…

1.2.2 Các hình thức thực hiện pháp luật và cơ chế thực hiện pháp luật

1.2.2.1 Các hình thức thực hiện pháp luật

Tuân thủ (tuân theo) pháp luật là một hình thức thực hiện pháp luật,

trong đó các chủ thể pháp luật kiềm chế không thực hiện những hoạt động

mà pháp luật cấm

Thi hành pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó chủ thểpháp luật thực hiện nghĩa vụ pháp lý của mình bằng hành động tích cực

Sử dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó chủ thể

pháp luật thực hiện quyền chủ thể của mình (trong khuôn khổ những hành

vi mà pháp luật cho phép).

Áp dụng pháp luật là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó nhànước thông qua các cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức trách để tổ chứccho các thủ thể pháp luật thực hiện các quy định pháp luật hoặc tự mìnhcăn cứ quy định của pháp luật để ban hành quyết định nhằm làm phát sinh,thay đổi, chấm dứt hoặc đình chỉ quan hệ pháp luật cụ thể

Các hình thức thực hiện pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ, biệnchứng với nhau trong hoạt động thực hiện pháp luật Quá trình và kết quảcủa các hình thức thực hiện pháp luật là thước đo hiệu quả điều chỉnh pháp

luật Thực hiện pháp luật nhằm tạo ra “đời sống thứ hai” cho pháp luật.

1.2.2.2 Cơ chế thực hiện pháp luật

Cơ chế thực hiện pháp luật có thể hiểu là những cách thức tác động,những yếu tố ảnh hưởng tới việc các cá nhân, nhóm xã hội lựa chọn hành

vi của mình trong việc quyết định thực hiện hay không thực hiện các quyđịnh pháp luật Từ đó, cơ chế thực hiện pháp luật bao gồm:

- Mối liên hệ giữa hoạt động thực hiện pháp luật và trình độ tri thức,hiểu biết pháp luật của con người.

- Cơ chế tâm lý bắt chước trong thực hiện pháp luật

- Cơ chế lây lan tâm lý trong thực hiện pháp luật

- Cách thức các cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng pháp luật

1.3 Khái quát chung về Nhà nước pháp quyền

Nhà nước pháp quyền có thể hiểu là một hình thức tổ chức nhà nước

với sự phân công lao động khoa học, hợp lý giữa các quyền lập pháp, hànhpháp và tư pháp; có cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước giữa các quyềnlập pháp, hành pháp, tư pháp Có thể thấy, Nhà nước pháp quyền nổi lênvới những đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo nguyên tắc thượng tôn

hiến pháp và thượng tôn pháp luật

Thứ hai, quyền con người được tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm.

Thứ ba, pháp luật trong Nhà nước pháp quyền phải phù hợp với đạo

đức xã hội (pháp luật vì con người, đảm bảo hài hòa lợi ích của con

người, kể cả lợi ích của nhóm người thiểu số).

Thứ tư, quyền lực nhà nước được tổ chức khoa học, có sự phân định

rõ ràng giữa quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp đồng thời có cơ chế kiểmsoát, cân bằng đảm bảo sự thống nhất quyền lực

Thứ năm, Nhà nước có xã hội dân sự phát triển lành mạnh.

Ở nước ta, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nước ta có đặcđiểm riêng biệt đó là:

- Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân; tất cả quyền lực nhànước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân,nông dân và đội ngũ tri thức

- Nhà nước đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, công nhận, tôntrọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân

- Quyền lực Nhà nước thống nhất, có sự phân công phối hợp kiểm