Quản lý cơ sở vật chất ở các trường THCS thị xã quảng yên, tỉnh quảng ninh

Trong ngành giáo dục và đào tạo thì cơ sở hạ tầng đó chính là cơ sở vật chất CSVC của các trường học, chủ yếu bao gồm các cấp khối công trình của trường sở phòng học, phòng thí nghiệm, k

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ TÌNH

QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ

QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ TÌNH

QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ

QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS TSKH NGUYỄN VĂN HỘ

THÁI NGUYÊN - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Tình

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới Lãnh đạo trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các Thầy giáo Cô giáo đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc, tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu tại nhà trường

Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Văn Hộ, người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo UBND, Phòng GD&ĐT, Cán

bộ quản lý và giáo viên các trường THCS thị xã Quảng Yên tỉnh Quảng Ninh cùng bạn bè, người thân đã tạo điều kiện cả về thời gian, vật chất, tinh thần cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn đồng nghiệp

Em xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Thị Tình

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn nghiên cứu của đề tài 5

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Ở nước ngoài 6

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu 12

1.2.1 Quản lý 12

1.2.2 Quản lý giáo dục 15

1.2.3 Quản lý nhà trường - Quản lý trường THCS 16

1.3 Quản lý cơ sở vật chất 18

1.3.1 Khái niệm cơ sở vật chất trường học 18

1.3.2 Quản lý cơ sở vật chất trường học 20

1.4 Quản lý cơ sở vật chất của Hiệu trưởng nhà trường THCS 21 1.4.1 Vai trò của công tác quản lý CSVC trong trường học 21 1.4.2 Nội dung công tác quản lý CSVC của Hiệu trưởng nhà

trường THCS 22 1.4.3 Biện pháp quản lý CSVC của Hiệu trưởng nhà trường THCS 27 1.5 Những yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý CSVC ở trường THCS 28 1.5.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên về tầm quan

trọng, tác dụng của CSVC phục vụ cho dạy và học để nâng cao chất

lượng dạy học 28 1.5.2 Chất lượng huy động đầu tư mua sắm, xây dựng, trang bị CSVC 29 1.5.3 Vấn đề đổi mới việc thực hiện các chức năng quản lý CSVC

phục vụ dạy và học của Hiệu trưởng 29 1.5.4 Công tác tổ chức bồi dưỡng cho cán bộ quản lý, giáo viên về kỹ

năng nghiệp vụ khai thác, sử dụng CSVC phục vụ dạy và học 29 1.5.5 Công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật việc

quản lý sử dụng CSVC của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh 30 Tiểu kết chương 1 30

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG

CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH 32

2.1 Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục thị xã Quảng Yên,

tỉnh Quảng Ninh 32 2.1.1 Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội thị xã Quảng Yên, tỉnh

Quảng Ninh 32 2.1.2 Đặc điểm giáo dục THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 33 2.1.3 Tình hình CSVC các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh

Quảng Ninh 40

2.2 Tổ chức khảo sát thực tiễn 41

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 41

2.2.2 Đối tượng khảo sát 42

2.2.3 Nội dung khảo sát 42

2.2.4 Phương pháp khảo sát 42

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng công tác quản lý CSVC ở trường THCS thị xã Quảng Yên 43

2.3.1 Thực trạng về nhận thức của BGH và GV nhà trường về tầm quan trọng của CSVC trong hoạt động dạy học 43

2.3.2 Thực trạng quản lý việc trang bị, xây dựng CSVC của Hiệu trưởng trường THCS thị xã Quảng Yên 44

2.3.3 Thực trạng quản lý việc bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của Hiệu trưởng trường THCS thị xã Quảng Yên 53

2.3.4 Thực trạng công tác kiểm tra đánh giá việc sử dụng, bảo quản cơ sở vật chất của hiệu trưởng trường THCS thị xã Quảng Yên 55

2.4 Những tồn tại và nguyên nhân chủ yếu trong công tác quản lý CSVC ở các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 59

2.4.1 Về tình hình trang bị, bảo quản CSVC ở các nhà trường 59

2.4.2 Về công tác quản lý CSVC đảm bảo cho việc nâng cao chất lượng dạy và học 60

2.5 Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động quản lý CSVC ở các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 62

2.5.1 Các yếu tố về cơ chế chính sách 62

2.5.2 Các yếu tố chủ quan trong nhà trường 62

Tiểu kết chương 2 63

Chương 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG

CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH 65

3.1 Cơ sở pháp lý của việc xây dựng các biện pháp 65

3.2 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 66

3.2.1 Đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp 66

3.2.2 Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp 66

3.2.3 Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp 66

3.3 Đề xuất các biện pháp quản lý CSVC trong các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 67

3.3.1 Biện pháp 1: Tuyên truyền, giáo dục mọi tổ chức cá nhân trong nhà trường nắm vững các yêu cầu chuẩn về CSVC của trường học, đồng thời nhận thức đúng và sâu sắc về việc khai thác, sử dụng và bảo quản CSVC hiện có tại các trường 67

3.3.2 Biện pháp 2: Kế hoạch hóa công tác quản lý CSVC trong các nhà trường 68

3.3.3 Biện pháp 3: Tổ chức hệ thống bộ máy chuyên trách và có cơ chế phối hợp trong công tác quản lý CSVC trường học 71

HIỆU TRƯỞNG 73

3.3.4 Biện pháp 4: Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, cán bộ phụ trách các phòng chức năng nhằm nâng cao năng lực sử dụng, bảo quản CSVC 74

3.3.5 Biện pháp 5: Ban hành các văn bản về định mức tiêu chuẩn, qui định, qui chế quản lý và sử dụng CSVC trong trường làm tiêu chuẩn thi đua để đánh giá cán bộ và giáo viên 76

3.3.6 Biện pháp 6: Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá rút kinh nghiệm trong việc quản lý CSVC 77

3.4 Mối liên hệ giữa các biện pháp đề xuất 79

3.5 Khảo nghiệm tính khả thi và tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 80

Tiểu kết chương 3 82

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 83

TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục của Thái Lan 7

Bảng 1.2: Các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của Malaysia 7

Bảng 2.1: Quy mô mạng lưới trường, lớp, HS cấp THCS 33

Bảng 2.2: Kết quả 2 mặt giáo dục 5 năm qua 35

Bảng 2.3: Chất lượng học sinh giỏi THCS 5 năm qua 35

Bảng 2.4: Đội ngũ CBQL THCS 5 năm qua 36

Bảng 2.5: Đội ngũ GV THCS 5 năm qua 37

Bảng 2.6: Số người tham gia phỏng vấn của các trường 42

Bảng 2.7: Nhận thức về tầm quan trọng của CSVC trong việc đổi mới phương pháp dạy học 43

Bảng 2.8: Số lượng thiết bị dạy học năm học 2014-2015 46

Bảng 2.9: Thống kê CSVC năm học 2014-2015 46

Bảng 2.10: Biện pháp huy động các lực lượng đầu tư CSVC, trang bị TBDH 49

Bảng 2.11: Mức độ thực hiện chức năng quản lí của Hiệu trưởng trong quản lí xây dựng CSVC và TBDH 51

Bảng 2.12: Thực trạng đổi mới quản lý bảo quản CSVC, TBDH 54

Bảng 2.13: Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật việc quản lí sử dụng CSVC, TBDH của các nhà trường 56

Bảng 3.1: Tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 81

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 3.1: Tổ chức bộ máy quản lý CSVC trường THCS 73

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam đang thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước để hội nhập với các nước trên thế giới, vì vậy để phát triển mọi lĩnh vực KT-XH đều phải chú ý đến cơ sở hạ tầng Trong ngành giáo dục và đào tạo thì

cơ sở hạ tầng đó chính là cơ sở vật chất (CSVC) của các trường học, chủ yếu bao gồm các cấp khối công trình của trường sở (phòng học, phòng thí nghiệm, khu thể dục thể thao, khu hành chính, phòng thực hành, thư viện…) và các trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động dạy - học từ các loại bàn ghế, bảng, dụng cụ dạy học đơn giản đến các thiết bị giáo dục hiện đại như đèn chiếu, máy

vi tính, máy projector

Đó là những điều kiện quan trọng góp phần bảo đảm chất lượng giáo dục của nhà trường bên cạnh các điều kiện khác như đội ngũ giáo viên (GV), chương trình và nội dung tài liệu học tập

Nghị quyết Hội nghị lần 2 Ban chấp hành Trung ương Khóa VIII của Đảng

đã xác định nhiệm vụ: “Nâng cao chất lượng giáo dục, phấn đấu sớm có một số

trường học đạt tiêu chuẩn quốc tế trên cơ sở xây dựng đội ngũ giáo viên mạnh, tiêu chuẩn hóa và hiện đại hóa các điều kiện dạy và học”.[8]

Nghị quyết Trung ương 2 Khoá VIII của Đảng cũng đã đề ra những giải

pháp chủ yếu quan trọng nhất, có tính khả thi cao, để phát triển giáo dục: “Tiếp

tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục, tăng cường CSVC các trường học Từng bước áp dụng các phương pháp giáo dục tiên tiến và sử dụng phương tiện hiện đại Tăng cường CSVC là một yếu tố rất quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục”.[8]

Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu của Ban chấp hành Trung ương Đảng Khóa IX bàn về công tác giáo dục - đào tạo và khoa học công nghệ đã nêu:

“CSVC (trường, lớp, thiết bị thí nghiệm và đồ dùng dạy học) ở nhiều địa

phương vẫn còn rất thiếu thốn Trang thiết bị, phòng thí nghiệm phục vụ giảng dạy và học tập mới đáp ứng khoảng 20% yêu cầu Tình trạng dạy chay còn phổ biến Việc kết nối mạng internet trong các trường học còn chưa đáng kể, nếu không muốn nói là một mong muốn xa vời Yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa CSVC vẫn đang là một thách thức lớn”.[9]

Đề án đổi mới chương trình giáo dục phổ thông của Bộ GD&ĐT cũng đã

đánh giá: “CSVC của nhiều trường học chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục

toàn diện Các trường có phòng thí nghiệm, thư viện, nhà tập thể dục thể thao chiếm tỉ lệ rất nhỏ Thiết bị giáo dục vừa thiếu vừa lạc hậu Hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục rất thấp Công tác quản lý thiết bị trường học còn yếu, số lượng cán bộ chuyên trách về thiết bị ít và thường là GV kiêm nhiệm nên không phát huy được hiệu quả sử dụng thiết bị ở các cơ sở trường học”.[4]

Nguyên tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh, trong phát biểu tại Bộ GD&ĐT ngày 26/04/2002 đã nêu: Để giáo dục có chất lượng và có chất lượng cao, phải bảo đảm đồng bộ các điều kiện về chương trình sách giáo khoa, giáo trình; về GV; về CSVC, trường lớp, thiết bị, thư viện, phòng thí nghiệm

Nguyên thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải, tại Hội nghị triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới ngày 17/4/2002 đã phát biểu: Chúng ta phải đặc biệt quan tâm là xây dựng CSVC Nếu tất cả những vấn đề khác chúng

ta lo được nhưng CSVC quá yếu kém thì giáo dục cũng không thể nào đạt trình

độ cao, chất lượng cao được

Trong những năm gần đây được Đảng, Nhà nước quan tâm, Chính quyền các cấp và cộng đồng dân cư trợ giúp, các cơ sở giáo dục đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc xây dựng CSVC để phát triển giáo dục Tuy

đã có nhiều cố gắng và đã tạo ra sự chuyển biến, nhưng nhìn chung chưa thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu về CSVC Dạy và học ở các trường còn gặp

rất nhiều khó khăn, vì chưa đủ điều kiện tối thiểu để đảm bảo chất lượng giáo dục, đơn kể như số phòng học và các công trình xây dựng tạm thời vẫn còn chiếm khá cao (trên 30%)… Trang thiết bị phục vụ dạy - học và sinh hoạt trong nhà trường còn thiếu thốn, nhiều thiết bị đã quá lạc hậu và không đủ để

tổ chức thực hành thí nghiệm

Trong khi đó, việc quản lý CSVC của ngành chưa được quan tâm đúng mức Các công trình, thiết bị dạy học đã hư hỏng, xuống cấp không được sửa chữa kịp thời, công tác bảo vệ vẫn còn bị coi nhẹ, dẫn đến tình trạng CSVC xuống cấp nhanh chóng Ở nhiều nơi việc sử dụng CSVC chưa hợp lý, hiệu quả

sử dụng thấp, gây lãng phí lớn

Tại thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, ngoài những khó khăn, thiếu thốn như đã trình bày ở trên còn rất nhiều những bất cập về CSVC của các trường học đặc biệt là cấp học THCS như: phòng lớp chưa đủ tiêu chuẩn về diện tích, thiếu ánh sáng, tiếng ồn cao, bàn ghế có kích thước không phù hợp với độ tuổi, thiết bị dạy học còn thiếu và cũ… và tình trạng này đã tồn tại suốt nhiều năm qua

Thực trạng CSVC như vậy không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của các em (số HS bị cận thị, cong vẹo cột sống, bệnh học đường ngày càng gia tăng)

Trước thực trạng quản lý CSVC hiện nay ở các trường THCS, đặc biệt là

ở các trường THCS thị xã Quảng Yên tỉnh Quảng Ninh, việc nghiên cứu cơ sở khoa học và các biện pháp quản lý CSVC phục vụ cho việc dạy và học trong các trường THCS là một vấn đề quan trọng và cấp bách, góp phần thực hiện thắng lợi định hướng chiến lược phát triển GD&ĐT nước ta trong thời kỳ CNH&HĐH như Nghị quyết TW2 (khóa VIII) đã chỉ rõ Với ý nghĩa đó, chúng

tôi đã lựa chọn vấn đề: " Quản lý cơ sở vật chất ở các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh" làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý CSVC ở một số trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, tiến hành đề xuất các biện pháp quản

lý của hiệu trưởng đối với việc quản lý và sử dụng CSVC ở trường THCS nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả các hoạt động giáo dục trong nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý của hiệu trưởng ở trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý CSVC của hiệu trưởng ở các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

4 Giả thuyết khoa học

Trong những năm qua, được sự quan tâm của các cấp chính quyền và nhân dân địa phương, CSVC ở các trường THCS thị xã Quảng Yên đã từng bước được cải thiện Tuy nhiên, công tác quản lý, sử dụng những CSVC này chưa được quan tâm đúng mức Do vậy, nếu đề xuất được những biện pháp quản lý CSVC một cách khoa học và đồng bộ thì chất lượng giáo dục và hiệu quả dạy và học của các nhà trường THCS thị xã Quảng Yên sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhằm đạt được mục đích nghiên cứu trên, đề tài cần tập trung giải quyết các nhiệm vụ cơ bản sau:

5.1 Xác định các vấn đề lý luận về công tác quản lý CSVC của hiệu trưởng trường THCS

5.2 Khảo sát và phân tích thực trạng quản lý CSVC ở một số trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng CSVC ở trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

6 Giới hạn nghiên cứu của đề tài

- Đề tài chỉ nghiên cứu ở 5 trường THCS ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

- Nghiên cứu thực trạng quản lý CSVC ở một số trường THCS thị xã Quảng Yên trong những năm gần đây, đặc biệt là năm học 2014 - 2015

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận có liên quan đến nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài qua sách, báo và tài liệu tham khảo

7.2 Phương pháp khảo sát bằng phiếu hỏi

Tìm hiểu thực trạng về một số vấn đề có liên quan đến đề tài nghiên cứu

Hệ thống câu hỏi đề cập đến các vấn đề có liên quan đến nội dung quản lý CSVC một số trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

7.3 Phương pháp đàm thoại

Để tìm hiểu thực trạng quản lý CSVC ở trường THCS thị xã Quảng Yên, chúng tôi tổ chức trao đổi với CBQL các nhà trường về công tác quản lý CSVC (mạnh - yếu; thuận lợi - khó khăn) tại đơn vị mà họ đang công tác

7.4 Phương pháp thống kê toán học

Để xử lý các kết quả của các phiếu điều tra, chúng tôi sử dụng chương trình thống kê dùng trong các khoa học xã hội - Phần mềm SPSS - 2.10 (Statistics Package for Social Sciences)

7.5 Phương pháp chuyên gia

Toạ đàm, lấy ý kiến về tính cần thiết, tính khả thi, tổng kết kinh nghiệm về vấn

đề quản lý CSVC của CBQL đang công tác tại các trường THCS thị xã Quảng Yên

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung luận văn được cấu trúc trong ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý cơ sở vật chất trong trường THCS Chương 2: Thực trạng quản lý cơ sở vật chất trong các trường THCS thị

xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

Chương 3: Các biện pháp quản lý cơ sở vật chất của hiệu trưởng trong các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT

TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Ở nước ngoài

Quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động giáo dục và dạy học đã được nghiên cứu có hệ thống từ thời Komenxky cho đến ngày nay Nhưng hầu như các công trình nghiên cứu chỉ tập trung nhiều vào mục tiêu, nội dung và phương pháp của việc giáo dục và dạy học, còn phương tiện và điều kiện để thực hiện các thành tố trên dường như chưa được quan tâm một cách triệt để, đó là cơ sở vật chất (CSVC) của trường học (đất đai, môi trường tự nhiên, trường sở, các cấp khối công trình, phòng học, phòng thí nghiệm thực

hành, bàn ghế GV và HS, bảng, thiết bị và các trang thiết bị khác…)

Mãi đến thời V.A Xukhomlinski, Nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga trong tác phẩm “Trường trung học Pavlưsh” (Tổng kết kinh nghiệm công tác giảng dạy - giáo dục trong nhà trường trung học) mới đề cập đến vị trí vai trò CSVC trường học

+ Trong cuốn sách “Tổ chức lao động của hiệu trưởng”, tác giả Zakharốp đã trình bày về yêu cầu, điều kiện và tác dụng của CSVC của trường học [30, tr 268]

+ Trong cuốn sách “Những vấn đề quản lý trường học” của các tác giả P.V Zimin - M.I Kônđkốp - N.I Saxerđôtôp đã đề cập các phương tiện cơ sở vật chất của trường học (thiết bị của các phòng học, hệ thống các phòng học trong trường phổ thông…), đồng thời cũng nêu ra yêu cầu và cách thức quản lý các phương tiện nhưng mang tính chất khái quát [25, tr 231]

Trong những năm gần đây có một số nghiên cứu có đề cập đến CSVC: + Evaluation Rating criteria for the VTE Institution ADB/ILO - Bangkok

1997, đưa ra 9 tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục - đào tạo:

Bảng 1.1: Tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục của Thái Lan

TỐI ĐA

GHI CHÚ

4 Đội ngũ cán bộ quản lý - giáo viên 95

5 Thư viện và các nguồn lực cho dạy học 25

Bảng 1.2: Các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của Malaysia

4 Cơ sở vật chất và trang thiết bị 20%

1.1.2 Ở Việt Nam

CSVC ở các trường phổ thông đã có nhiều văn bản của Đảng và Nhà nước đề cập đến, đồng thời các nhà nghiên cứu, các nhà sư phạm trong cả nước cũng quan tâm, thể hiện trên các văn bản, sách, tạp chí và những đề tài nghiên cứu khoa học Có thể tạm chia ra làm hai giai đoạn:

a) Giai đoạn trước cuộc cải cách GD lần thứ ba (từ năm 1979 trở về trước)

Điều lệ trường Phổ thông 1976 đã nêu: Để thực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện, nhà trường phải có kế hoạch cùng chính quyền địa phương từng bước xây dựng CSVC-KT cho nhà trường Trước hết chính quyền cần giúp đỡ nhà trường phấn đấu xây dựng những CSVC-KT tối thiểu sau:

- Có đủ phòng học bàn ghế, bảng đen đúng quy cách

- Có đủ sách giáo khoa dùng chung cho học sinh; có đủ tạp chí chuyên môn, sách báo tham khảo cần thiết để giúp GV làm tốt công tác giảng dạy và tự bồi dưỡng

- Có tủ thí nghiệm và những thiết bị dạy học khác nhau theo tiêu chuẩn thiết bị thí nghiệm tối thiểu

- Có xưởng trường, vườn trường, bãi tập và một số cơ sở thực hành khác

đủ để thực hiện chương trình sinh vật, thể dục thể thao, kỹ thuật công nghiệp, nông nghiệp và lao động sản xuất

- Có tủ đựng hồ sơ về hành chính và chuyên môn và những phương tiện làm việc tối thiểu khác

- Nhà trường phải tổ chức tốt việc xây dựng bảo quản và sử dụng CSVC-KT

- CSVC-KT của nhà trường chủ yếu phục vụ cho việc giáo dục và học tập Không một cơ quan hay cá nhân nào được tự ý sử dụng CSVC-KT của nhà trường vào mục đích khác không trực tiếp phục vụ cho công tác giáo dục HS,

kể cả trong thời gian nghỉ hè Trường hợp đặc biệt, cơ quan, đoàn thể ở địa phương muốn sử dụng trường sở, phải được hiệu trưởng đồng ý

- Chính quyền địa phương nơi trường đóng có trách nhiệm giúp đỡ nhà trường bảo quản CSVC-KT đã có

Điều lệ trường Phổ thông 1979 nêu: Hiệu trưởng trường PT có nhiệm vụ:

- Có kế hoạch hàng năm bổ sung CSVC-KT của nhà trường để bảo đảm các nhiệm vụ giáo dục toàn diện HS

- Quản lý toàn bộ thiết bị, tài sản, CSVC-KT đã có, vào việc giáo dục HS

b) Giai đoạn từ cuộc cải cách giáo dục lần thứ ba (năm 1979) tới nay

Nghị quyết 14 về CCGD ngày 11/01/1979 của Bộ Chính trị Đảng CSVN

đã khẳng định: Phải tăng cường CSVC-KT các trường học vì CSVC-KT của trường học là những điều kiện vật chất cần thiết giúp HS nắm vững kiến thức, tiến hành lao động sản xuất, thực nghiệm, nghiên cứu khoa học, hoạt động văn nghệ, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo và rèn luyện thân thể… bảo đảm thực hiện tốt phương pháp giáo dục và đào tạo mới Phối hợp những cố gắng đầu tư của Nhà nước với sự đóng góp của nhân dân, của các ngành, các cơ sở sản xuất và sức lao động của thầy trò trong việc xây dựng trường sở, phòng thí nghiệm, xưởng trường, vườn trường, bổ sung thư viện, chế tạo và sửa chữa những thiết bị học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học Cần ban hành những quy chế nhằm tổ chức sử dụng hợp lý những thiết bị Đưa vào trường học những phương tiện kỹ thuật hiện đại, như máy ghi âm, điện ảnh, vô tuyến truyền hình và những phương tiện kỹ thuật nghe - nhìn khác Đi đôi với xây dựng mới, cần tổ chức tốt việc bảo quản và sử dụng những CSVC-KT hiện có

Điều lệ trường Trung học năm 2000 có một chương riêng biệt (chương

VI - Điều 41 và 42) nói về trường sở bao gồm: địa điểm và các các khối công trình của trường trung học

* Điều 41: Quy định về trường học

1 Địa điểm:

a Trường học là một khu riêng được đặt trong môi trường thuận lợi cho giáo dục

b Trường phải có tường bao quanh, có cổng trường, biển trường

c Tổng diện tích mặt bằng của trường tính theo đầu HS/1 ca học ít nhất phải đạt: 6m2/HS đối với thành phố, thị xã; 10m2/HS ngoại thành (ngoại thị) và vùng nông thôn

2 Cơ cấu khối công trình:

- Có đủ phòng học để học nhiều nhất hai ca trong một ngày;

- Phòng học được xây dựng theo mẫu thiết kế của Bộ GD&ĐT;

- Phòng học có đủ bàn ghế HS, bàn ghế của GV, bảng viết

b Phòng học bộ môn

- Xây dựng theo mẫu thiết kế của Bộ GD&ĐT, có đủ thiết bị, máy móc, dụng cụ thực hành và bàn ghế theo quy cách riêng của từng môn học để thực hiện giờ học cho 45HS/ca

- Có hệ thống tủ bảo quản các thiết bị, đồ dùng dạy học, có hệ thống chiếu sáng, cấp nước, thoát nước theo yêu cầu riêng của từng loại phòng

2 Khối phục vụ học tập gồm: nhà tập đa năng, thư viện, phòng TBDH, phòng hoạt động Đoàn, phòng truyền thống

3 Khối hành chính - quản trị gồm: phòng làm việc của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, văn phòng, phòng GV, phòng y tế học đường, nhà kho, phòng thường trực Các phòng này phải được trang bị bàn, ghế, tủ, thiết bị làm việc

4 Khu sân chơi, bãi tập:

Có diện tích ít nhất bằng 25% tổng diện tích mặt bằng của trường: khu sân chơi có vườn hoa, cây bóng mát và đảm bảo vệ sinh; khu bãi tập có đủ thiết

bị luyện tập thể dục thể thao và đảm bảo an toàn

5 Khu vệ sinh và hệ thống cấp thoát nước

a Khu vệ sinh được bố trí hợp lý theo từng khu làm việc, học tập cho GV

và HS, có đủ nước, ánh sáng, đảm bảo vệ sinh, không làm ô nhiễm môi trường

b Có hệ thống cấp nước sạch, hệ thống thoát nước cho tất cả các khu vực theo đúng quy định vệ sinh môi trường

6 Khu để xe: bố trí hợp lý trong khuôn viên trường, đảm bảo an toàn, trật tự,

vệ sinh

Nhìn chung, các văn bản pháp quy của Nhà nước dần dần đã định hình rõ nét về khái niệm, về các yêu cầu và các yếu tố cấu thành nên CSVC-KT Tuy nhiên, có thể chia ra thành hai hướng nghiên cứu chính:

- Hướng thứ nhất là các nghiên cứu cơ bản mang tính lý luận nhằm xác

định nội hàm của khái niệm CSVC, xác định mục tiêu, vị trí, vai trò, nhiệm vụ

và nội dung của CSVC là chủ yếu Cụ thể có một số sách viết về tổ chức và quản lý CSVC của trường học như nhóm tác giả Trịnh Văn Ngân, Vũ Duy Thành, Mai Nhiệm, Phùng Đệ, Đặng Nhữ (năm 1982); của Nguyễn Văn Lê và Nguyễn Hữu Thanh Bình (năm 1983); của Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn (năm 1987) và của Nguyễn Văn Lê và Đỗ Hữu Tài (năm 1996)

- Hướng thứ hai là một số bài viết về kinh nghiệm thực tiễn quản lý

CSVC ở trường phổ thông mà tác giả là giáo viên, cán bộ quản lý trường PT

Điểm qua hệ thống các nghiên cứu nói trên cho thấy các tác giả đi sâu vào việc nghiên cứu cơ bản về CSVC-KT ở trường học, nghiên cứu thực nghiệm, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn nhằm xây dựng: các chuẩn thiết kế thích hợp, các yêu cầu tối thiểu, các quan điểm tư tưởng nhận thức về CSVC-

KT trường học, quy trình tổ chức và đổi mới phương pháp quản lý CSVC-KT trường phổ thông

Các nghiên cứu về quản lý CSVC-KT chưa được thực hiện nhiều, có chăng chỉ có một số đề tài nghiên cứu hay những bài báo nói về một bộ phận, một khía cạnh của CSVC-KT như: Thực hành ở trường phổ thông chỉ bằng lý

thuyết chia hai của tác giả Hồng Quân và Minh Quân đăng trên báo Sài Gòn giải phóng ngày 18/9/2001; Bàn ghế học tập với phong cách công nghiệp của tác giả Thu Hà đăng trên báo Giáo dục và Thời đại ngày 22/4/2004; Những định hướng cơ bản cho việc xây dựng danh mục thiết bị dạy học trường Trung học phổ thông phân ban của tác giả Trần Đức Vượng đăng trên Tạp chí Trung tâm Khoa học Giáo dục số 107/2004; Quan niệm về hiệu quả trong giáo dục và hiệu quả sử dụng học liệu, phương tiện, TBGD của tác giả Đặng Thành Hưng

Có thể nói các nghiên cứu về quản lý CSVC ở trường phổ thông chưa được thực hiện nhiều, chính vì vậy trong điều kiện công tác của bản thân, chúng tôi thấy cần có sự nghiên cứu cơ bản về thực trạng quản lý CSVC ở các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng CSVC phục vụ cho việc dạy - học tại các trường THCS thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

1.2 Một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu

1 Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định

2 Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định

* Theo Frederick Winslow Taylor (1856 -1915) cho rằng: “Quản lý là

biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm, và sau đó hiểu được rằng

họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” Đây cũng là tư

tưởng cơ bản của ông về quản lý [dẫn theo 11, tr.327]

* Theo Henry Fayol (1841-1925), là cha đẻ của thuyết quản lý hành

chính quan niệm rằng: “Quản lý hành chính là dự báo và lập kế hoạch, tổ chức

và điều khiển, phối hợp và kiểm tra” [dẫn theo 3, tr.103] Trong học thuyết

quản lý của mình, ông đưa ra 5 chức năng cần thiết của một nhà quản lý:

* Theo Mary Parker Pollet (1868-1933) cho rằng: “Quản lý là nghệ thuật

khiến cho công việc được thực hiện thông qua người khác”[dẫn theo 22, tr.39] Tư

tưởng quản lý của Follet gồm một số điểm dựa trên việc giải quyết mối quan hệ con người không phải bằng áp chế, thỏa hiệp mà bằng sự thống nhất Các tư tưởng của Bà mở ra hướng tiếp cận và khai phá một số nội dung của thuyết quan hệ con người Follet cho rằng, trong công việc quản lý, cần chú trọng tới những người lao động với toàn bộ đời sống của họ, bao gồm cả yếu tố kinh tế, tinh thần và tình cảm Con người luôn gắn liền với nhau trong một tổ chức nhất định mà sự hòa hợp, thống nhất giữa họ sẽ tạo ra nền tảng của các tổ chức và trở thành động lực cho tổ chức phát triển và đó cũng là thực chất của quản lý

* Theo Harold Koontz, được coi là cha đẻ của lý luận quản lý hiện đại,

đã viết: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu; nó đảm bảo phối hợp những nỗ

lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm Mục tiêu của mọi tập thể

là phải đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất'' [14].

* Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, hoạt động quản lý là hoạt động bao gồm hai quá trình “Quản” và “Lý” tích hợp vào nhau; trong đó, “Quản” có nghĩa là duy trì và ổn định hệ, “Lý” có nghĩa là đổi mới hệ [1]

* Theo tác giả Phan Văn Kha quản lý được định nghĩa:

- Quản lý là quá trình hoàn thành công việc thông qua con người và làm việc với con người

- Quản lý là hoạch định, tổ chức, bố trí nhân sự, lãnh đạo và kiểm soát công việc và những nỗ lực của con người nhằm đạt được những mục tiêu đặt ra

- Quản lý là vận dụng khai thác các nguồn lực (hiện hữu và tiềm năng)

kể cả nguồn nhân lực, để đạt đến những kết quả kỳ vọng

- Quản lý là sự tác động của con người (cơ quan quản lý) đối với con người và tập thể người nhằm làm cho hệ thống quản lý hoạt động bình thường

có hiệu lực giải quyết được các nhiệm vụ đề ra, là sự trông coi giữ gìn theo những yêu cầu nhất định, tổ chức và điều hành các hoạt động theo những yêu cầu và nhiệm vụ nhất định

- Quản lý là sự tác động, chỉ huy điều khiển, hướng dẫn hành vi, quá trình xã hội để chúng phát triển hợp quy luật, đạt được mục đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lý

- Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được mục đích đã định

* Theo các tác giả Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ thì: ''Quản lý là một quá

trình định hướng, quá trình có mục tiêu quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn'' [16].

Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu: Quản lý là

quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã đề ra

1.2.2 Quản lý giáo dục

Các nhà lý luận về quản lý giáo dục Liên Xô (cũ) đã đưa ra một số định

nghĩa về quản lý giáo dục, cụ thể như M.M.Mechti Zađe cho rằng: “Quản lý giáo

dục là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phương pháp, cán bộ, giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính, cung tiêu…) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng

hệ thống cả về mặt số lượng cũng như về mặt chất lượng” [dẫn theo 20, tr.34]

Ở Việt Nam, tác giả Nguyễn Ngọc Quang đã viết: “Quản lý giáo dục

(nói riêng quản lý trường học) là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học

- giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến tới trạng thái mới về chất" [27]. Theo tác giả Nguyễn Đức Trí quản lý giáo dục được hiểu là

sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong lĩnh vực hoạt động giáo dục hay công tác giáo dục Nói một cách đầy đủ hơn, quản lý giáo dục là

hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội

Nhà trường là hệ thống cuối cùng và cơ bản nhất của quản lý giáo dục Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường cũng đều hướng vào tiêu điểm này

Do đó, quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình lao động sư phạm của thầy, hoạt động học tập - tự giáo dục của trò diễn ra trong quá trình dạy học - giáo dục Như vậy, có thể nói quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình dạy học - giáo dục

1.2.3 Quản lý nhà trường - Quản lý trường THCS

1.2.3.1 Quản lý nhà trường

Nhà trường là cơ quan giáo dục chuyên biệt, có đội ngũ các nhà giáo được đào tạo, nội dung chương trình được chọn lọc, phương pháp giáo dục phù hợp với mọi lứa tuổi, các phương tiện kỹ thuật phục vụ cho giáo dục, mục đích giáo dục của nhà trường phù hợp với xu thế phát triển của xã hội và thời đại Nhà trường là một tổ chức chuyên biệt trong xã hội, thực hiện chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho duy trì và phát triển của xã hội

Trường học là tổ chức giáo dục cơ sở mang tính nhà nước, xã hội là nơi trực tiếp làm công tác đào tạo thế hệ trẻ, là đơn vị tế bào trong hệ thống giáo dục quốc dân

Quản lý nhà trường, quản lý trường học là gì?

Tác giả Phạm Minh Hạc đã đưa ra định nghĩa về quản lý nhà trường:

"Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi

trách nhiệm của mình, tức là đưa trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh" [15].

Theo quan điểm trên, chúng tôi thấy bản chất của quản lý trường học là quản lý những tổ chức có chức năng tổ chức và thực hiện các hoạt động giáo dục nhằm đạt tới mục đích giáo dục và được hiểu trên hai phương diện:

Quản lý của các cơ quan chính quyền và cơ quan quản lý giáo dục đối với các nhà trường (bao gồm ý nghĩa quản lý các hệ con của hệ thống giáo dục)

Quản lý của chủ thể quản lý nhà trường (Hiệu trưởng) đối với các hoạt động giáo dục trong nhà trường (bao gồm ý nghĩa quản lý giáo dục ở cấp vi mô)

Trong luận văn này, chúng tôi giới hạn khái niệm trên ở mức độ các hoạt động quản lý của Hiệu trưởng đối với các hoạt động của nhà trường Như vậy

có thể hiểu quản lý nhà trường là những tác động hợp qui luật của chủ thể quản

lý nhà trường (Hiệu trưởng) đến khách thể quản lý nhà trường (giáo viên, nhân viên và học sinh, ) nhằm đưa các hoạt động giáo dục và dạy học của nhà trường đạt tới mục tiêu giáo dục của nhà trường

1.2.3.2 Quản lý trường THCS

* Vị trí, vai trò của trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân: Tại Điều 4, Luật giáo dục 2005 quy định: Các cấp học và trình độ đào tạo của Hệ thống giáo dục quốc dân gồm: Giáo dục mầm non có nhà trẻ và mẫu giáo; Giáo dục phổ thông có tiểu học, THCS, THPT; Giáo dục nghề nghiệp có trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề; Giáo dục đại học và sau đại học đào tạo trình độ cao đẳng, đại học, thạc sĩ, tiến sĩ [29, tr 63]

Vị trí của trường THCS được xác định trong Điều lệ trường trung học như sau: “Trường THCS là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng” [29, tr.5]

Có thể nói, giáo dục THCS là một bậc học quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân Đây là cấp học nối tiếp chương trình giáo dục tiểu học và là bước chuẩn bị để HS có thể tiếp tục học lên trung học phổ thông hoặc học các trường nghề, hay đi vào đời sống lao động

* Mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục THCS:

- Mục tiêu: Điều 27, Luật giáo dục năm 2005 quy định: "Giáo dục THCS

nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học;

có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật

và hướng nghiệp để tiếp tục học ở THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [23, tr 7].

- Nội dung: Điều 28, Luật giáo dục 2005 quy định: “ Giáo dục THCS

phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở tiểu học, bảo đảm cho học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về tiếng Việt, toán, lịch sử dân tộc, kiến thức khác về khoa học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối thiểu vể kĩ thuật và hướng nghiệp” [23, tr.8]

- Phương pháp: Luật giáo dục 2005, Điều 28 quy định: “Phương pháp

giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương

pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [23, tr.8]

* Người hiệu trưởng trường THCS:

Ở trường THCS, Hiệu trưởng nhà trường là chủ thể quản lý Hiệu trưởng

là người phụ trách cao nhất, chịu trách nhiệm trước Nhà nước, trước nhân dân

và trước cấp trên trực tiếp về mọi HĐGD của nhà trường Luật Giáo dục 2005

quy định trách nhiệm của người Hiệu trưởng tại Điều 54 như sau: “Hiệu trưởng

là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận” [23, tr.19]

1.3 Quản lý cơ sở vật chất

1.3.1 Khái niệm cơ sở vật chất trường học

Theo tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn đã viết: CSVC là những hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục và đào tạo toàn diện HS trong nhà trường Đó là những đồ vật, những của cải vật chất và khung cảnh tự nhiên xung quanh nhà trường

Một cách khái quát CSVC của trường học bao gồm:

- CSVC của xã hội được nhà trường sử dụng vào mục tiêu đào tạo bao gồm: các trang thiết bị và công cụ của nhà máy xí nghiệp, nhà văn hóa, nhà truyền thống, câu lạc bộ, sân bãi thể dục thể thao của địa phương Nhà trường không trực tiếp quản lý và sử dụng

- CSVC trong nhà trường đó là các khối công trình, nhà cửa, sân chơi, thư viện, TBGD và các trang thiết bị khác… được trang bị riêng cho nhà trường, và chia ra làm 3 bộ phận: trường sở, TBGD và thư viện Nhà trường trực tiếp quản lý và sử dụng

+ Trường sở: là nơi tiến hành dạy học và giáo dục Đó là những tòa nhà,

sân chơi, vườn trường… và quang cảnh tự nhiên bao quanh trường Là một trong ba bộ phận quan trọng hình thành nên CSVC của trường học, bao gồm các khối, khu công trình:

+ TBGD: Bao gồm các thiết bị giảng dạy và học tập tại lớp, thiết bị phòng

thí nghiệm, thiết bị thể dục thể thao, thiết bị nhạc - họa và các thiết bị khác trong xưởng trường, vườn trường, phòng truyền thống… nhằm đảm bảo cho việc nâng cao chất lượng dạy và học, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

+ Thư viện: bao gồm sách báo, phòng đọc và cho mượn, kho sách, các

trang thiết bị chuyên dùng và băng, đĩa multimedia cùng các thiết bị vi tính … phục vụ cho việc giảng dạy, học tập và nghiên cứu của GV, HS và công nhân viên trong nhà trường” [13, tr.268]

Như vậy, có thể khẳng định rằng: CSVC là thành phần không thể thiếu được trong việc đào tạo con người trong nhà trường; là yếu tố tác động trực tiếp đến quá trình giáo dục và góp phần quyết định vào chất lượng giáo dục của nhà trường; là điều kiện thiết yếu của quá trình sư phạm; là phương tiện để tác động đến thế giới tâm hồn của HS và cũng là phương tiện để truyền thụ lĩnh hội tri thức Là thành tố quan trọng trong hệ thống giáo dục

Nghiên cứu ở đây là nghiên cứu mối quan hệ giữa: Mục đích dạy học - Nội dung dạy học - Phương pháp dạy học - Phương tiện dạy học cũng chính

là nghiên cứu mối quan hệ giữa: Mục tiêu giáo dục - Nội dung giáo dục - Nguyên lý giáo dục - Phương tiện và điều kiện giáo dục trong đó có CSVC

Và chỉ thực hiện đầy đủ mục tiêu với một CSVC phù hợp thì mới góp phần vào việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài để nhằm phục vụ cho công nghiệp hoá - hiện đại hóa đất nước đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN

Vì vậy, để làm tốt các vai trò trên thì toàn bộ khung cảnh nhà trường với các công trình phải được xây dựng đúng chuẩn mực, trang bị đầy đủ khang trang sạch đẹp thể hiện nét hiện đại của nhà trường XHCN, bền vững theo thời gian, phù hợp với tâm sinh lý của HS, tạo được cảm giác yên tâm của các bậc phụ huynh, đồng thời nó sẽ có giá trị giáo dục hết sức to lớn, gây ấn tượng sâu sắc và lưu lại suốt đời trong ký ức HS

1.3.2 Quản lý cơ sở vật chất trường học

Quản lý CSVC là một trong các nhiệm vụ quản lý của người Hiệu trưởng Đó là quá trình tác động có tính định hướng, có tổ chức dựa trên những thông tin về tình trạng của CSVC và đặc điểm đặc thù của mỗi nhà trường, nhằm đảm bảo cho việc đầu tư, khái thác, sử dụng CSVC phát triển phù hợp với mục tiêu đào tạo của mỗi nhà trường

Công tác quản lý CSVC chịu sự chi phối rất lớn của nhiệm vụ, mục tiêu cũng như trình độ sư phạm của giáo viên ở mỗi nhà trường Đó là những yếu tố đặc trưng nhất, quyết định nội dung, hình thức cũng như phạm vi hoạt động của công tác quản lý CSVC Để hiểu rõ hơn về quản lý CSVC cần phân tích thêm các chức năng cơ bản của quản lý CSVC

Nếu tiếp cận quản lý như một quá trình với các chức năng thì quản lý CSVC được hiểu là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra việc trang bị và sử dụng các phương tiện phục vụ cho dạy và học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả sử dụng chúng Dưới đây xin trình bày một số chức năng chính của quản lý CSVC:

- Lập kế hoạch: Đó là quá trình thiết lập các mục tiêu về CSVC, hệ thống các hoạt động và điều kiện đảm bảo thực hiện các mục tiêu đó Nội dung của kế hoạch bao gồm:

+ Đầu tư theo nhu cầu, tức là xác định các nhu cầu đầu tư về CSVC cho mỗi môn học nhằm đảm bảo thực hiện mục tiêu dạy học đã đặt ra

+ Xây dựng các quy định, quy trình quản lý và sử dụng CSVC nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu đã đặt ra là nâng cao chất lượng đào tạo và giảm chi phí sử dụng

- Tổ chức: Là quá trình sắp xếp, phân bổ công việc, quyền hạn và các nguồn lực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể đạt được mục tiêu về quản lý sử dụng CSVC một cách có hiệu quả nhất

- Chỉ đạo: Là điều hành (điều khiển) giúp người quản lý thực hiện trách nhiệm quản lý CSVC một cách thuận lợi nhất, đạt hiệu quả cao nhất

- Kiểm tra: Người quản lý phải kiểm tra việc quản lý và sử dụng CSVC theo các mục tiêu đã đề ra Có ba yếu tố cơ bản của công tác kiểm tra:

+ Là xây dựng chuẩn đánh giá khi thực hiện;

+ Đánh giá việc thực hiện trên cơ sở so sánh với chuẩn;

+ Điều chỉnh hoạt động (nếu xét thấy có sự chênh lệch) hoặc trong trường hợp cần thiết có thể điều chỉnh mục tiêu

Như vậy, hoạt động quản lý CSVC đối với một nhà trường đều phải qua

ba nội dung cơ bản là: Tổ chức và lãnh đạo việc thực hiện kế hoạch; kiểm tra đánh giá các hoạt động và thực hiện mục tiêu đã đề ra

Một cách phân loại khác, trong đó tách quá trình quản lý CSVC theo hai giai đoạn:

+ Giai đoạn đầu tư và trang bị

+ Giai đoạn khai thác và sử dụng

Hai giai đoạn này có mối quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ cho nhau

Để nâng cao hiệu quả sử dụng PTDH phải tiến hành đầu tư đúng hay lựa chọn đúng CSVC và trong sử dụng phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định

1.4 Quản lý cơ sở vật chất của Hiệu trưởng nhà trường THCS

1.4.1 Vai trò của công tác quản lý CSVC trong trường học

Công tác quản lý CSVC có vai trò to lớn trong việc nâng cao chất lượng

và hiệu quả khai thác và sử dụng CSVC ở mỗi nhà trường

- Công tác quản lý CSVC sẽ giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về vai trò, tốc độ phát triển của CSVC và mức độ ảnh hưởng của nó tới công nghệ dạy học ở trong nước, khu vực và trên thế giới Đưa ra các lý thuyết làm cơ sở khoa học cho giáo viên và học sinh khai thác và sử dụng một cách hiệu quả

- Thông qua công tác quản lý CSVC sẽ đánh giá một cách chính xác thực trạng CSVC của nhà trường, quá trình đầu tư mua sắm, bảo quản và chất lượng

sử dụng, khai thác CSVC của các nhà trường Từ đó, hoạch định chiến lược phát triển CSVC một cách lâu dài

- Công tác quản lý dạy học sẽ giúp các nhà quản lý giáo dục đánh giá chính xác trình độ sư phạm của giáo viên, nhân viên kỹ thuật trong việc sử dụng CSVC vào quá trình giảng dạy và nghiên cứu khoa học, sự tác động của CSVC đến chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường Từ đó đề ra những giải pháp hữu hiệu nâng cao trình độ, tay nghề giáo viên

1.4.2 Nội dung công tác quản lý CSVC của Hiệu trưởng nhà trường THCS

1.4.2.1 Công tác đầu tư mua sắm, bảo quản CSVC

Quản lý đầu tư CSVC là quản lý về vốn đầu tư, cách thức hiệu quả, kế hoặch đầu tư, bảo quản CSVC của các cơ sở đào tạo

Các tổ chức, bộ phận trong nhà trường giúp Hiệu trưởng hệ thống lại những thiết bị, CSVC cần sửa chữa, trang bị mua sắm mới như cán bộ thư viện, giáo viên phụ trách phòng bộ môn giúp Hiệu trưởng hệ thống lại CSVC phục

vụ cho dạy và học cần mua sắm, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên Rất cần thiết, cần thiết, chưa cần thiết, sau đó tham khảo giá cả thị trường, tìm hiểu nguồn cung cấp, dự toán kinh phí cần thiết cho từng đợt Hiệu trưởng xem xét lượng kinh phí nhà trường có thể đầu tư là bao nhiêu, cần xin hỗ trợ là bao nhiêu, cần huy động sức dân là bao nhiêu

Hiệu trưởng lập tờ trình trình Phòng Giáo dục và Đào tạo, UBND huyện, thị xã, thành phố về kế hoạch đầu tư, mua sắm CSVC phục vụ cho dạy và học, xin trợ cấp kinh phí và đề nghị được phép huy động sự đóng góp của cha mẹ học sinh Khi có sự đồng ý của chính quyền địa phương, Hiệu trưởng họp Ban đại diện cha mẹ học sinh thông qua kế hoạch để có được sự đồng thuận của cha mẹ học sinh, phát huy truyền thống sẵn có lập quỹ tự nguyện để trang bị CSVC kêu gọi cha mẹ học sinh, các đoàn thể, các cơ quan, các tổ chức và cá nhân trong địa bàn

đóng góp xây dựng Nói chung, Hiệu trưởng cần chủ động về nguồn kinh phí không nên chỉ trông chờ vào sự trợ cấp, đầu tư từ cấp trên mà cần làm tốt công tác

xã hội hoá giáo dục để tăng kinh phí đầu tư CSVC phục vụ cho dạy và học

Song song với việc huy động nguồn kinh phí, nhà trường cần có kế hoạch

sử dụng tốt các nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước và vốn tự có đúng mục đích, không cắt xén chi dùng cho việc khác, làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục

để tăng kinh phí đầu tư CSVC phục vụ cho dạy và học Có như vậy mới tạo được lòng tin cho nhân dân và các tổ chức, cơ quan chính quyền địa phương

Khi quy định mua sắm CSVC phục vụ cho dạy và học cần xem xét theo các định hướng tiêu chuẩn sau

+ Công việc giảng dạy có nhất thiết cần đến nó không?

+ Độ bền và độ an toàn của TBDH như thế nào?

+ Hình thức có hấp dẫn không? có đảm bảo tính khoa học, sư phạm không? + Giá thành có hợp lý không?

Tóm lại: Khi mua sắm, đầu tư cần để ý đến giá trị sử dụng của CSVC phục vụ cho dạy và học, có thể đơn giản hay hiện đại nhưng qua sử dụng nó phải cho kết quả khoa học, đảm bảo yêu cầu về mặt mỹ quan sư phạm, an toàn

và có giá cả hợp lý, tương xứng với hiệu quả mà nó mang lại và không nhất thiết phải là những thiết bị đắt tiền

+ Tự làm và sưu tầm TBDH

Với điều kiện hiện tại của nhà trường và địa phương thì trang bị TBDH bằng con đường mua sắm không thể ngay một lúc có thể đáp ứng đủ nhu cầu giảng dạy và học tập của giáo viên, học sinh nhà trường Do đó, nhà trường cần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong công tác đầu tư mau sắm TBDH, phát động phong trào

tự làm TBDH trong giáo viên, học sinh và huy động cả cha mẹ học sinh tự làm những thiết bị cần thiết phục vụ cho việc học tập của con em mình, thu hút được sự quan tâm của cha mẹ học sinh đối với các hoạt động giáo dục của nhà

trường, họ thấy được tầm quan trọng và vai trò của TBDH trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và từ đó sẽ ủng hộ nhà trường đầu tư mua sắm những TBDH dạy học hiện đại

Hoạt động tự làm TBDH có tác dụng huy động mọi tiềm năng, trí tuệ và

sự sáng tạo của họ kích thích hứng thú nghề nghiệp của giáo viên, niềm hăng say học tập của học sinh, thông qua hoạt động này, tầm hiểu biết và nhận thức của giáo viên được mở rộng, thấy được sự cần thiết phải sử dụng TBDH trong quá trình dạy học và làm xuất hiện nhu cầu tự nhiên trong việc sử dụng TBDH, hoạt động tự làm TBDH còn có tác dụng phục vụ kịp thời cho việc cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học Bởi vì, mỗi giờ học, mỗi nội dung kiến thức đều cần những TBDH tương ứng mà trong các danh mục TBDH tối thiểu được cấp phát không phải lúc nào cũng có đầy đủ Do đó tự làm TBDH là giáo viên linh hoạt, sáng tạo ra những TBDH phù hợp với nội dung kiến thức mình cần dạy, phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình Nhưng TBDH tự làm cần đạt được các yêu cầu sau: Đảm bảo tính thực tiễn, tính giáo dục, tính thẩm mỹ, tính sáng tạo và tính kinh tế Muốn như vậy, hàng năm nhà trường cần tổ chức mở lớp tập huấn, hướng dẫn giáo viên tự làm TBDH Có thể mời các chuyên gia ở trung tâm nghiên cứu CSVC thiết bị trường học về hướng dẫn cho giáo viên, có thể mua sắm thêm những tài liệu hướng dẫn giáo viên tự làm TBDH để giáo viên tự đọc, tự tìm hiểu sau đó tổ chức các buổi hội thảo chuyên đề trao đổi về phương hướng làm TBDH Từ đó giáo viên sẽ học tập và biết cách tận dụng những nguyên liệu rẻ tiền sẵn có để tự làm TBDH

Quá trình dạy học bao giờ cũng phải diễn ra ở những điều kiện không gian theo quy chuẩn về vệ sinh môi trường như phòng trưng bày, nhà xưởng,…Các yếu tố vật chất như sự đầy đủ hay thiếu hụt số lượng, kích thước, tiêu chuẩn vệ sinh (nóng, tiếng ồn, bụi,…) của phòng học, nhà xưởng đều ảnh hưởng đến chất lượng của quá trình dạy học

Tại các trường THCS, CSVC phục vụ cho dạy và học trong thực hành đóng vai trò đặc biệt quan trọng Đó là các mô hình, tranh, ảnh, phương tiện máy móc, nhà xưởng, phòng bộ môn, phương tiện nghe nhìn thực hành (phim,

vi tính, tivi, đèn chiếu,…) Để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ở các cơ

sở đào tạo đòi hỏi phải được trang bị CSVC phục vụ cho dạy và học theo công nghệ sản xuất mới mà các nước tiên tiến đã có; đồng thời đỏi hỏi phải có đủ tài liệu mới, cập nhật về công nghệ sản xuất và sử dụng, vận hành và bảo dưỡng các máy móc hiện đại CSVC phục vụ cho dạy và học càng hiện đại, đầy đủ bao nhiêu thì kết quả dạy học càng lớn Ngược lại sự khiếm khuyết, lạc hậu càng làm giảm đi kết quả dạy học bấy nhiêu

Bảo quản CSVC phục vụ cho dạy và học là việc chống hư hỏng do thời tiết, con người, tự nhiên… bảo quản CSVC là một việc làm cần thiết, quan trọng vì nếu không bảo quản cẩn thận thì thiết bị dễ bị hỏng, mất mát, làm lãng phí tiền của, công sức trang bị, làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả sử dụng CSVC phục vụ cho dạy và học phải được sắp đặt khoa học để tiện sử dụng và có các phương tiện bảo quản (tủ, giá, hòm, kệ…), vật che phủ, phương tiện chống ẩm, chống mối mọt, dụng cụ phòng chữa cháy, phải thường xuyên được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng, định kỳ bảo dưỡng, sửa chữa, bảo quản theo chế độ quản lý tài sản của nhà nước như: thực hiện chế độ trách nhiệm theo quy chế quản lý tài sản, thực hiện chế độ kiểm kê, kiểm tra,

Bảo quản theo chế độ đối với dụng cụ, vật tư khoa học kỹ thuật; cần quan tâm đến ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu, môi trường cất giữ… đối với các loại dụng cụ tinh vi, đắt tiền (như máy chiếu, máy vi tính…) cần có kinh phí để mua vật tư, vật liệu cho việc bảo quản, thực hiện đúng quy trình, phương pháp bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất và tuân thủ những quy trình chung về bảo quản

Cần có hệ thống sổ sách quản lý việc mượn trả CSVC phục vụ cho dạy

và học của giáo viên và học sinh để họ nâng cao tinh thần trách nhiệm Khi mất mát, hỏng hóc phải có biện pháp xử lý thích hợp

Vì vậy, bên cạnh việc đầu tư mua sắm mới CSVC phục vụ cho dạy và học, công tác quản lý CSVC ở các cơ sở đào tạo phải chú ý đến việc bảo dưỡng, sửa chữa, duy tu thường xuyên CSVC hiện có, không ngừng nâng cao hiệu quả

sử dụng của chúng đồng thời vừa tiết kiệm được cho ngân sách quốc gia

1.4.2.3 Công tác quản lý và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và nhân viên kỹ thuật trong sử dụng CSVC phục vụ cho dạy và học

Quản lý và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và nhân viên kỹ thuật trong sử dụng CSVC phục vụ cho dạy và học là quản lý số lượng, trình độ, tay nghề, kỹ năng, kỹ xảo, kế hoạch sử dụng trong chương trình giảng dạy của đội ngũ giáo viên và nhân viên kỹ thuật ở các nhà trường

Trong lĩnh vực khoa học về hoạt động của con người như tâm lý, kinh tế, lao động,… đều xem con người hay các yếu tố về con người (kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, năng lực trí tuệ, thái độ, lòng say sưa, hứng thú,…) là yếu tố quyết định Dạy thực hành, thí nghiệm ở các trường THCS cũng không nằm ngoài quy luật đó Thực vậy, ở phòng bộ môn có những nơi chẳng khác gì xưởng sản xuất thực sự, ở đó người giáo viên cũng phải lao động, vận hành máy móc, tiến hành thực nghiệm đồng thời là người hướng dẫn học sinh làm việc theo những kỹ năng trong phạm vi một bài luyện tập thực hành nào đó Để luyện tập tay nghề cho học sinh một cách có kết quả, người giáo viên cần có lòng say mê nghề nghiệp, tức là phải có thái độ tốt với công việc, song trong thực tế thái độ này cũng bị chi phối từ nhiều phía như mức thu nhập, cách thức

tổ chức của người quản lý (có được cấp tài liệu, CSVC mới hay không, có được bồi dưỡng hàng năm hay không,…)

Sự chậm chạp về bồi dưỡng tập huấn kiến thức cập nhật, sự thiếu hụt đội ngũ giáo viên chuyên trách, sự yếu kém nhiệt tình trong việc sử dụng thường xuyên CSVC phục vụ cho dạy và học của giáo viên là những yếu tố làm ảnh hưởng đến kết quả dạy học ở các nhà trường

1.4.3 Biện pháp quản lý CSVC của Hiệu trưởng nhà trường THCS

1.4.3.1 Biện pháp

Có nhiều định nghĩa khác nhau về biện pháp, nhưng nói chung biện pháp

được hiểu “là cách thức, là con đường để tác động đến đối tượng”

Thường có hai cách hiểu về biện pháp ở hai cấp độ khác nhau:

- Cấp độ vĩ mô: biện pháp là cách làm, cách giải quyết vấn đề ở tầm trung gian: thấp hơn giải pháp, nhưng cao hơn phương pháp Cùng một biện pháp cũng có thể dùng nhiều phương pháp khác nhau

- Cấp độ vi mô: biện pháp được coi là một bộ phận của phương pháp, là

kĩ thuật của phương pháp Khi sử dụng một phương pháp nào đó người ta có thể sử dụng nhiều biện pháp khác nhau

1.4.3.2 Biện pháp quản lý CSVC phục vụ cho dạy và học:

Từ những quan niệm, khái niệm dẫn xuất đã nêu trên về quản lý, biện pháp, quản lý nhà trường, CSVC có thể đi đến quan niệm về Biện pháp quản lý CSVC phục vụ cho dạy và học là: Những cách làm, cách ra quyết định của người Hiệu trưởng thông qua các chức năng quản lý tác động đến đầu tư mua sắm, xây dựng, bảo quản CSVC; quản lý sử dụng CSVC; quản lý và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

và nhân viên kỹ thuật trong sử dụng CSVC phục vụ cho dạy và học nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học và giáo dục của nhà trường

Như chúng ta đã biết, quá trình dạy học là một chỉnh thể thống nhất bao gồm nhiều nhân tố, các nhân tố của quá trình dạy học quy định, chế ước lẫn nhau Chẳng hạn: mục đích dạy học quy định nội dung dạy học, nội dung dạy học quy định CSVC phục vụ cho dạy và học, đến lượt mình CSVC phục vụ cho dạy và học lại quy định các hình thức tổ chức và các phương tiện dạy học… Vì vậy, quản lý CSVC phục vụ cho dạy và học cần phải đặt trong mối quan hệ biện chứng với đổi mới, nâng cao, đầu tư CSVC và các thành tố khác của quá trình dạy học

1.5 Những yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý CSVC ở trường THCS

Từ những vấn đề cơ bản nhất về quản lý CSVC phục vụ cho dạy và học nêu trên, chúng tôi thấy một số yếu tố tác động đến hoạt động quản lý CSVC ở trường THCS như sau:

1.5.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên về tầm quan trọng, tác dụng của CSVC phục vụ cho dạy và học để nâng cao chất lượng dạy học

Nhận thức đúng của CBQL, giáo viên, nhân viên và các lực lượng tham

gia giáo dục khác về ý nghĩa (tác dụng và giá trị) của trang bị và sử dụng đầu

tư, mua sắm CSVC phục vụ cho dạy và học thì hành động của CBQL, nhất là giáo viên và học sinh sẽ có tác dụng trong việc tổ chức đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng dạy học Như vậy Hiệu trưởng phải có các biện pháp quản lý nhằm nâng cao nhận thức của lực lượng tham gia giáo dục về ý nghĩa, vai trò của CSVC trong dạy và học

1.5.2 Chất lượng huy động đầu tư mua sắm, xây dựng, trang bị CSVC

Ngoài việc tự làm của giáo viên và học sinh đối với các phương tiện dạy học trực quan phục vụ trực tiếp cho dạy học, thì các phương tiện dạy học hiện đại, phòng bộ môn, phòng nghe nhìn phù hợp chuẩn (theo quy định của Bộ GD&ĐT) phải đầu tư kinh phí để mua sắm Như vậy vấn đề huy động kinh phí cho việc mua sắm, bảo dưỡng CSVC nói chung và kinh phí cho việc đào tạo, bồi dưỡng dội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên sử dụng và bảo quản CSVC là vấn đề cần được ưu tiên Như vậy, Hiệu trưởng cần có biện pháp quản

lý về nâng cao chất lượng huy động kinh phí cho việc mua sắm, đầu tư, xây dựng CSVC, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL, giáo viên và nhân viên sử dụng và bảo quản CSVC phục vụ dạy và học trong nhà trường

1.5.3 Vấn đề đổi mới việc thực hiện các chức năng quản lý CSVC phục vụ dạy và học của Hiệu trưởng

Khâu tiền đề và là một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả các hoạt động trong nhà trường là quản lý Như vậy việc thực hiện các chức năng quản lý hoạt động dạy học nói chung và nói riêng với quản lý CSVC

có tác dụng đến việc sử dụng CSVC Như vậy, Hiệu trưởng cần có các biện pháp đổi mới hoạt động quản lý của mình

1.5.4 Công tác tổ chức bồi dưỡng cho cán bộ quản lý, giáo viên về kỹ năng nghiệp vụ khai thác, sử dụng CSVC phục vụ dạy và học

Con người là yếu tố quyết định trong mọi hoạt động của nhà trường Mặt khác việc quản lý, sử dụng CSVC trong nhà trường phụ thuộc vào năng lực của đội ngũ giáo viên và nhân viên Như vậy, Hiệu trưởng cần có các biện pháp quản lý nhằm nâng cao năng lực quản lý, sử dụng và bảo quản CSVC

Sử dụng là mục tiêu cơ bản và là mục tiêu cuối cùng của toàn bộ công tác CSVC nhà trường Quan điểm này rất quan trọng và cần được thông suốt trong đội ngũ cán bộ giáo viên trong nhà trường Nếu CSVC không được sử dụng thì việc đầu tư, trang bị, xây dựng hệ thống CSVC cũng trở thành thừa Bản thân CSVC chỉ là vật vô tri, vô giác nếu con người không sử dụng thì không thể phát huy được tác dụng và khả năng sư phạm của nó

1.5.5 Công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật việc quản

lý sử dụng CSVC của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh

Kiểm tra là một trong những khâu quan trọng trong quản lý nói chung và QLGD nói riêng Lãnh đạo, quản lý mà không kiểm tra coi như không lãnh đạo, không quản lý Đây là khâu cuối của chu trình quản lý, đánh giá hiệu quả mức độ thực hiện các chủ trương, biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đến mức nào, từ đó Hiệu trưởng có những biện pháp quản lý tiếp theo để thực hiện tốt hơn việc quản lý hoặc phải điều chỉnh kế hoạch, cách thức tổ chức chỉ đạo

Kiểm tra giúp CBQL điều tra, xem xét, đánh giá quá trình quản lý và sử dụng CSVC có hiệu quả, có phù hợp với mục tiêu, kế hoạch, chuẩn mực, quy chế đã đề ra hay không; chỉ ra những lệch lạc, từ đó có thể xác định lại phương hướng, mục tiêu, điều chỉnh, uốn nắn, giúp đỡ và nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

Kiểm tra để tạo lập mối liên hệ ngược trong quản lý Hiệu trưởng phải thường xuyên kiểm tra để phát hiện, đánh gia chính xác, kịp thời nhằm động viên, giúp đỡ, uốn nắn, cho phù hợp với mục tiêu, qui chế, kế hoạch, góp phần tăng cường hiệu lực quản lý nhà trường, nó tác động tới ý thức, hành vi

và hoạt động của giáo viên, nâng cao tinh thần trách nhiệm, động viên, thúc đẩy việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường

Tiểu kết chương 1

CSVC có vai trò và vị trí quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học Quản lý luôn là khâu tiền đề và là một trong những yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả hoạt động dạy học trong nhà trường

Đổi mới giáo dục phổ thông nói chung và giáo dục THCS nói riêng là đổi mới động bộ về mục tiêu, nội dung chương trình và phương pháp giáo dục, trong đó đặc biệt là phương pháp dạy học