Quản lý thu chi ngân sách nhà nước trên địa bàn quận long biên

Không kể đến các giáo trình, tài liệu tham khảo đang được giảng dạy trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp tài chính – kế toán và những công trình khoa học nghiên cứu ở phạm vi rộ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN PHƯƠNG LINH

QUẢN LÝ THU – CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LONG BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN PHƯƠNG LINH

QUẢN LÝ THU – CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LONG BIÊN

Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả của quá trình học tập và nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Những quan điểm đƣợc trình bày trong luận văn là quan điểm cá nhân tác giả, không nhất thiết thể hiện quan điểm của cơ quan tác giả đang công tác Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng

Xin trân trọng cảm ơn Ban Chấp hành Đảng ủy, Lãnh đạo Ủy ban nhân dân quận Long Biên và bạn bè đồng nghiệp đã đã tạo điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn!

TÓM TẮT

Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính và có vai trò quyết định sự phát triển của nền Kinh tế - xã hội Ngân sách quận/huyện là một bộ phận cấu thành của ngân sách nhà nước, là lực lượng vật chất đảm bảo sự phát triển,

là công cụ để quản lý kinh tế - xã hội trên địa bàn quận/huyện Quản lý nhà nước của chính quyền địa phương là quản lý các mặt chức năng, nhiệm vụ được quy định phân giao trên địa bàn lãnh thổ Long Biên là một quận mới được thành lập thuộc Thành phố Hà Nội Việc tổ chức, quản lý thu, chi ngân sách hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết những vấn đề bức xúc trên địa bàn quận Long Biên Hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách cấp quận/huyện là tất yếu, là một quá trình lâu dài và gặp không ít khó khăn, vướng mắc Qua những phân tích, đánh giá thực trạng công tác thu, chi ngân sách nhà nước, tìm hiểu nguyên nhân của các tồn tại, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu, chi NSNN của quận Long Biên

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤCHÌNH iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP QUẬN/HUYỆN 4

1.1 Tổng quan nghiên cứu 4

1.2 Những vấn đề cơ bản về quản lý thu, chi ngân sách nhà nước cấp huyện/quận 6

1.2.1 Những vấn đề chung về NSNN 6

1.2.2 Những đặc điểm chung về quản lý ngân sách 12

1.3 Nội dung quản lý thu chi ngân sáchnhà nước tại địa phương 17

1.3.1 Lập dự toán ngân sách nhà nước 17

1.3.2 Chấp hành dự toán ngân sách nhà nước 19

1.3.3 Quyết toán ngân sách 21

1.3.4 Công tác thanh tra, kiểm tra việc quản lý thu chi ngân sách nhà nước 23

1.4Những nhân tố ảnh hưởng đến quá trình quản lý thu, chi ngân sách nhà nước 24

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27

2.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp 27

2.2 Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin 29

2.3 Phương pháp so sánh, phân tích và tổng hợp 29

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUẬN LONG BIÊN 31

3.1 Giới thiệu chung về quận Long Biên 31

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 31

3.1.2 Tình hình kinh tế xã hội của quận Long Biên có ảnh hưởng đến thu, chi ngân sách nhà nước 32

3.2 Tình hình quản lý thu, chi ngân sách quận Long Biên 35

3.2.1 Tình hình chung về thu, chi ngân sách quận Long Biên 35

3.2.2Thực trạng lập dự toán thu, chi ngân sách quận 37

3.2.3 Khâu chấp hành dự toán thu, chi ngân sách quận 38

3.2.4 Khâu kế toán và quyết toán thu, chi ngân sách quận 57

3.2.5 Khâu thanh tra, kiểm tra công tác quản lý thu, chi ngân sách quận 60

3.3 Đánh giá công tác quản lý thu, chi ngân sách quận Long Biên 61

3.3.1 Ưu điểm 61

3.3.2 Nhược điểm 63

3.3.3 Nguyên nhân cơ bản của những hạn chế, tồn tại về quản lý thu, chi ngân sách quận/huyện 67

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUẬN LONG BIÊN 70

4.1 Phương hướng hoàn thiện công tác thu, chi ngân sách nhà nước quận Long Biên trong những năm tới 70

4.2 Nhóm các giải pháp hoàn thiện quản lý thu – chi ngân sách 71

4.2.1 Nhóm các giải pháp về tăng cường nguồn thu 71

4.2.2 Nhóm các giải pháp về quản lý chi ngân sách 73

4.3 Các giải pháp khác 76

4.3.1 Nhóm các giải pháp về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; phòng chống tham nhũng và thực hiện công khai tài chính, ngân sách nhà nước 76

4.3.2 Nhóm các giải pháp về tăng cường vai trò kiểm soát của Kho bạc Nhà nước 77

4.3.3 Nhóm các giải pháp về nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ quản lý thu, chi ngân sách nhà nước và phát triển công nghệ thông tin trong quản lý thu, chi ngân sách quận 78

KẾT LUẬN 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

i

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ii

DANH MỤC BẢNG

iii

DANH MỤCHÌNH

1

MỞ ĐẦU

1 Lời nói đầu

1.1 Tính cấp thiết nghiên cứu của đề tài

Ngân sách nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh tế,

xã hôi, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước Ở Việt Nam, Luật NSNN từ khi ban hành và qua các lần sửa đổi, bổ sung đều thừa nhận rằng ngân sách quận/huyện/thị xã (gọi chung là cấp huyện) là ngân sách của chính quyền Nhà nước cấp huyện và là một bộ phận cấu thành NSNN, là cấp ngân sách thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ của NSNN Việc tổ chức, quản lý thu, chi ngân sách cấp huyện hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết được những vấn đề bức thiết trên địa bàn quận/huyện/thị xã

Trong bối cảnh chung của đất nước và thành phố Hà Nội, quận Long Biên những năm qua đã đạt được những thành tự to lớn về KT-XH, bộ mặt đô thị ngày càng đổi mới Qua gần 15 năm thực hiện Luật NSNN, cân đối ngân sách của quận đang ngày càng vững chắc, nguồn thu ngân sách ngày càng tăng, không những đảm bảo được những yêu cầu chi thiết yếu của bộ máy QLNN, SNKT, văn hóa-xã hội, ANQP mà còn dành phần đáng kể cho đầu tư phát triển Tuy nhiên, do là một quận mới được thành lập (từ 01/01/2004) nên không thể trách khỏi những khiếm khuyết, hạn chế Thu ngân sách vẫn chưa bao quát các nguồn thu trên địa bàn, vẫn còn tình trạng thất thu, nguồn thu ngân sách còn hạn chế Hiệu quả các khoản chi ngân sách còn thấp, chi đầu tư còn dàn trải, thiếu tập trung dẫn đến hiệu quả đầu tư còn thấp, gây lãng phí; chi thường xuyên còn vượt dự toán

Tăng cường quản lý thu, chi ngân sách nhằm động viên đầy đủ và hợp lý các nguồn thu vào NSNN, tạo nguồn lực tài chính mạnh mẽ, quản lý chi ngân sách có hiệu quả, chính là yếu tố có tính quyết định để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển KT-XH của quận trong giai đoạn 2011 – 2015 mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ quận Long Biên khóa II (nhiệm kỳ 2010-2015) đề ra

Vì vậy, tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài ‘‘Quản lý thu - chi ngân sách nhà

nước trên địa bàn quận Long Biên’’ làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ với

2

mong muốn áp dụng những kiến thức tiếp thu được trong chương trình học đóng góp một phần nhỏ bé vào sựphát triển của Ủy ban nhân dân quận Long Biên - nơi tôi đang công tác

1.2 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng quản lý thu, chi ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Long Biên thuộc thành phố Hà Nội hiện nay như thế nào?

- Cần những giải pháp gì để hoàn thiện quản lý thu, chi ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Long Biên?

1.3 Mục tiêu nghiên cứu đề tài

Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thu, chi ngân sách nhà nước của quận Long Biên, tìm hiểu nguyên nhân của các tồn tại Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu, chi NSNN trên địa bàn quận Long Biên Cụ thể :

1 - Nghiên cứu tổng quan ngân sách nhà nước, quản lý thu, chi ngân sách nhà nước Trong nội dung này, học viên sẽ tập trung vào xây dựng cơ sở lý thuyết và tổng quan tình hình nghiên cứu về công tác thu – chi ngân sách nhà nước

2 –Trên thực tế về NSNN và các nhân tố tác động đến tình hình thu – chi NSNN trên địa bàn quận Long Biên, học viên sẽ khảo sát, phân tích thực trạng, chỉ

ra các nguyên nhân, hạn chế của công tác thu – chi ngân sách NSNN trên địa bàn quận trong thời gian qua

3 - Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu, chi NSNN của quận Long Biên trong thời gian tới

1.4Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: công tác thu – chi NSNN trên địa bàn quận Long Biên bao gồm các hoạt động chính: công tác giao dự toán; thu NSNN và NSĐP, chi thường xuyên, chi đầu tư xây dựng cơ bản; công tác quyết toán và thanh tra kiểm tra

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Đề tài nghiên cứu công tác thu – chi Ngân sách tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội

3

+ Về thời gian: Đề tài này được thực hiện với bộ dữ liệu thu thập được trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến 2015

2 Cấu trúc luận văn

Kết cấu của luận văn: Ngoài phần mở đầu và phần kết luận thì luận văn được chia thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý thu,

chi ngân sách nhà nước cấp quận/huyện

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác thu, chi ngân sách nhà nước quận Long Biên Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu, chi ngân sách nhà

nước quận Long Biên

4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN

LÝ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP QUẬN/HUYỆN

1.1 Tổng quan nghiên cứu

Việc nghiên cứu công tác thu, chi ngân sách nhà nước nói chung ở nước ta trong những năm qua có rất nhiều các công trình nghiên cứu các nhà khoa học, các cơ quan trung ương và địa phương Càng ngày, các công trình, đề tài càng bóc tách từng nội dung, vấn đề trong quản lý nhà nước về ngân sách để đi sâu nghiên cứu Không kể đến các giáo trình, tài liệu tham khảo đang được giảng dạy trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp tài chính – kế toán và những công trình khoa học nghiên cứu ở phạm vi rộng về quản lý ngân sách nhà nước nói chung, chúng ta có thể điểm qua một số giáo trình, công trình, đề tài ở nước ta nghiên cứu về quản lý ngân sách có liên quan vấn đề thu, chi ngân sách dưới đây:

Luận án tiến sĩ kinh tế„„Hoàn thiện hệ thống kế toán thu, chi ngân sách nhà

nước tại Việt Nam‟‟ của tác giả Phạm Quang Huy, trường Đại học kinh tế TP Hồ Chí

Minh, năm 2014 Tác giả đã làm rõ thực trạng về vấn đề kế toán thu, chi ngân sách,

hệ thống tài chính công, đồng thời rút ra những điểm để chứng minh Việt Nam cần và

có thể hoàn thiện hệ thống kế toán này thông qua việc khảo sát thực tế Đồng thời, tác giả đề xuất một số giải pháp chung, giải pháp cụ thể và kiến nghị trong việc hoàn thiện kế toán thu, chi ngân sách để phù hợp với thực tế, tình hình kinh tế xã hội của Việt Nam Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của đề tài khá rộng và chưa đề cập cụ thể vấn đề thu, chi ngân sách tại địa phương đặc biệt là ngân sách cấp quận/huyện

Luận văn thạc sĩ „„Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên của NSNN

qua kho bạc Nhà nước‟‟ của tác giả Lương Ngọc Tuyền, năm 2015 đã chỉ ra những

nguyên tắc cơ bản và những nội dung chủ yếu trong quản lý chi thường xuyên NSNN của Kho bạc Nhà nước Tuy nhiên, đề tài tập trung vào việc tăng cường kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN qua Kho bac Nhà nước, chưa đi sâu vào những vấn

đề bất cập trong công tác thu, chi ngân sách cấp quận

Luận văn thạc sĩ kinh tế „„Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên của

NSNN qua kho bạc Nhà nước Gia Lai ‟‟ năm 2012 của tác giả Thân Tùng Lâm Qua đề

5

tài, tác giả làm rõ thêm về công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN, cơ chế quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn cấp tỉnh Tuy nhiên luận văn chưa nghiên cứu về

những nội dung cụ thể của kinh phí chi thường xuyên ngân sách cấp quận/huyện

Luận án Tiến sĩ kinh tế „„Đổi mới quản lý NS địa phương các tỉnh vùng đồng

bằng sông Hồng‟‟ của tác giả Trần Quốc Vinh, năm 2009 Tác giả đã hệ thống hóa và

làm rõ thêm những vấn đề về quản lý NSNN, quản lý NS địa phương, các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý NS địa phương; qua phân tích thực trạng quản lý NS địa phương ở các tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục đổi mới quản lý NS địa phương các tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng đến 2020

Trong những công trình nghiên cứu trên đây, các tác giả đã đề cấp đến các vấn

đề NSNN nói chung hoặc NSNN cấp Trung ương, cấp tỉnh và các giải pháp mà các tác giả đưa ra đều có những giá trị nhất định Tuy nhiên, đa số các giải pháp chỉ phù hợp với NSNN cấp Trung ương và cấp Tỉnh Bên cạnh những đó, một số công trình nghiên cứu về NSNN cấp quận/huyện như :

Luận văn thạc sĩ kinh tế „„Hoàn thiện công tác quản lý NSNN huyện Đức Phố‟‟

của tác giả Huỳnh Thị Cẩm Liên, năm 2011 Tác giả đã đề cập những vấn đề mang tính thời sự trong quản lý ngân sách cấp huyện, trong đó có thu – chi ở cấp huyện rất đáng để học hỏi Đóng góp mới của Luận văn này là lần đầu tiên đã đánh giá đúng thực chất, vai trò, tình hình quản lý NSNN cấp huyện, góp phần thúc đẩy quá trình dân chủ hóa, thực hiện công kha hoạt động tài chính – ngân sách và đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN cấp huyện

Luận văn thạc sỹ kinh tế „„Thực trạng và giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công

tác quản lý ngân sách cấp huyện ở tỉnh Thái Nguyên‟‟ của tác giả Hà Việt Hoàng, trường

Đại học Thái Nguyên, năm 2007 Tác giả đã trình bày về cơ sở khoa học của ngân sách cấp huyện và quản lý ngân sách cấp huyện ở tỉnh Thái Nguyên, một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp huyện ở tỉnh Thái Nguyên Tuy nhiên, luận văn chưa đi sâu nghiên cứu vào một huyện cụ thể của tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ kinh tế „„Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước

huyện Phù Cát‟‟ của tác giả Phạm Văn Thịnh, trường Đại học Đà Nẵng, năm 2011

6

Trên thực tế tại huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, công tác quản lý ngân sách huyện còn nhiều bất cập, thu ngân sách hàng năm không đủ chi, trên cơ sở làm rõ những lý luận cơ bản về NSNN, từ đó tác giả đã đề xuất giải pháp chủ yếu hoàn thiện công tác quản lý ngân sách huyện Phù Cát, góp phần phát triển kinh tế xã hội của huyện

Luận văn thạc sĩ kinh tế „„Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên qua

KBNN Khánh Hòa‟‟ của tác giả Đỗ Thị Thu Trang, trường Đại học Đà Nẵng, năm

2012 Qua đề tài, tác giả đã đi sâu nghiên cứu công tác chi NSNN qua KBNN Khánh Hòa trên cơ sở tiếp cận công tác kiểm soát chi theo yêu cầu đổi mới quản lý tài chính công và kiểm soát chi tiêu công của các nước tiên tiến nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN theo hướng hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý NSNN, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các đơn vị sử dụng NSNN, đồng thời phù hợp xu thế hội nhập quốc tế

Khoảng trống nghiên cứu :

Như vậy, dù có nhiều các công trình nghiên cứu về NSNN các cấp nhưng hiện nay chưa có công trình nghiên cứu nào về NSNN quận Long Biên Long Biên là một quận mới được thành lập nên chủ đề về công tác thu, chi ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Long Biên đến nay còn mới Đề tài này đánh giá thực tế và nêu ra những khó khăn, hạn chế trong công tác quản lý thu, chi ngân sách tại một quận mới thành lập từ

đó đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác thu, chi ngân sách nhà nước

Điều đó cho thấy việc nghiên cứu đề tài này là vấn đề mới đang đặt ra vừa khó khăn, đòi hỏi phải nghiên cứu những điều kiện đặc thù của quận để quản lý sách hiệu quả hơn

1.2 Những vấn đề cơ bản về quản lý thu, chi ngân sách nhà nước cấp huyện/quận

7

Về mặt hình thức: Hoạt động của NSNN được thể hiện thông qua thu, chi của Nhà nước Thu NSNN là quá trình động viện các nguồn tài chính để tập trung vào cho Nhà nước; Chi NSNN là quá trình phân phối, sử dụng nguồn vốn của NSNN cho các nhu cầu gắn với việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước Trong thực tế hoạt động các hình thức thu, chi của NSNN hết sức phong phú và đa dạng, nhưng chúng chịu sự chi phối bởi Luật NSNN và các văn bản quy phạm pháp luật Ngân sách quận/huyện là quỹ tiền tệ tập trung của quận/huyện được hình thành bằng các nguồn thu và đảm bảo các khoản chi trong phạm vi quận/huyện Thu ngân sách Nhà nước quận/huyện là toàn bộ các khoản thu mà chính quyền quận/huyện huy động vào quỹ ngân sách trong một thời kỳ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước Nó chỉ bao gồm các khoản thu mà chính quyền địa phương huy động và ngân sách không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả cho đối tượng nộp Nội dung thu ngân sách Nhà nước quận/huyện bao gồm: thu thuế do các tổ chức, cá nhân nộp theo quy định của pháp luật; các khoản thu phí, lệ phí, thu từ các hoạt động sự nghiệp nộp vào ngân sách theo quy định của pháp luật; các khoản thu

từ hoạt động kinh tế của nhà nước theo quy định của pháp luật; các khoản thu từ đất: tiền sử dụng đất, tiền cho thuê đất, tiền cho thuê và bán nhà thuộc sở hữu nhà nước, thu hoa lợi cộng sản và đất công ích; viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân ở nước ngoài cho địa phương; thu kết dư ngân sách; thu chuyển nguồn; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật; huy động từ các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; đóng góp tự nguyện của các tổ chức, các nhân ở trong và ngoài nước

Chi NSNN thể hiện các quan hệ tiền tệ hình thành trong quá trình phân phối và

sử dụng quỹ NSNN nhằm trang trải cho các chi phí của bộ máy QLNN và thực hiện các chức năng KT-XH mà Nhà nước đảm nhận theo những nguyên tắc nhất định Luật NSNN đã xác định cụ thể chi NSNN bao gồm: khoản chi phát triển kinh tế

- xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh; đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật Chi thường xuyên ngân sách quận/huyện là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của Nhà nước cấp quận/huyện nhằm trang trải những nhu cầu

8

của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công tại một quận/huyện, qua đó thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa, xã hội, thể dục thể thao, khoa học, công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác trên phạm vi quận/huyện đó

Đại bộ phận các khoản chi thường xuyên từ NSNN đều mang tính ổn định và

có tính chu kỳ trong một khoảng thời gian hàng tháng, hàng quý, hàng năm

Chi đầu tư phát triển ngân sách quận/huyện là quá trình sử dụng một phần vốn tiền tệ đã tập trung vào NSNN để xây dựng hạ tầng KT – XH, phát triển sản xuất và thực hiện dự trữ vật tư hàng hóa nhằm thực hiện mục tiêu ổn định, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Chi đầu tư phát triển có tầm quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ

mô thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, nâng cao năng suất

Xây dựng cơ bản là các hoạt động cụ thể để tạo ra các tài sản cố định Kết quả của hoạt động xây dựng cơ bản là các tài sản cố định, có một năng lực sản xuất và phục vụ nhất định

Chi đầu tư phát triển bao gồm đầu tư vào các công trình công nghiệp, công trình dân dụng và công trình công cộng, các công trình phát triển khoa hoc kỹ thuật,

y tế, giáo dục, các công trình hành chính sự nghiệp và mạng lưới công trình kỹ thuật

hạ tầng thuộc khu vực quận/huyện

1.2.1.2 Đặc điểm ngân sách nhà nước

NSNN là bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia NSNN bao gồm những quan hệ tài chính nhất định trong tổng thể các quan hệ tài chính của quốc gia

Có thể kể ra các quan hệ đó là:

- Quan hệ tài chính giữa Nhà nước với dân cư

- Quan hệ tài chính giữa Nhà nước với các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, đặc biệt là với doanh nghiệp nhà nước

- Quan hệ tài chính giữa Nhà nước với các tổ chức xã hội

- Quan hệ tài chính giữa Nhà nước với các Nhà nước khác và với các tổ chức quốc tế

Hai là tính không hoàn lại, tức là Nhà nước không mắc nợ khi thu và không được hoàn trả khi chi (trừ các khoản ngân sách cho vay)

Các khoản thu NSNN hầu hết đều mang tính chất bắt buộc, còn các khoản chi lại mang tính chất cấp phát không hoàn trả một cách trực tiếp Đặc điểm này xuất phát từ quyền lực của Nhà nước và nhu cầu quản lý để thực hiện các chức năng về quản lý và điều hành kinh tế - xã hội của Nhà nước Tất nhiên, tính bắt buộc của NSNN không phải với bất cứ giá nào mà còn xét tới mối quan hệ lợi ích với các chủ thể trong xã hội Có như vậy, hoạt động của NSNN mới trở nên lành mạnh và có hiệu quả Điều này đòi hỏi hoạt động thu, chi của NSNN phải được thể chế hóa thành luật

Ngân sách quận/huyện thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ của NSNN trên phạm vi địa bàn quận/huyện, đó là mối quan hệ giữa ngân sách với các tổ chức, cá nhân trong quá trình phân bổ, sử dụng các nguồn lực kinh tế của quận/huyện, ngân sách cấp quận/huyện không có bội chi ngân sách

Thu NSNN trước hết và chủ yếu gắn liền với các hoạt động kinh tế trong xã hội Mức độ phát triển kinh tế, tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng năm là tiền đề đồng thời

là yếu tố khách quan hình thành các khoản thu NSNN và quyết định mức độ động viên các khoản thu của NSNN

Thu NSNN ảnh hưởng lớn đến tốc độ, chất lượng và tính bền vững trong phát triển của một quốc gia Trong cơ cấu thu, nguồn thu nội địa phải luônchiếm tỷ trọng lớn nhất Không thể nói đến sự phát triển bền vững nếu thu từ ngoài nước (vay nợ, nhận viện trơ từ nước ngoài) và các khoản thu có liên quan đến yếu tố bên ngoài

Chi NSNN luôn gắn chặt với bộ máy nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế chính trị xã hội mà Nhà nước đó đảm nhiệm Nội dung chi ngân sách do chính quyền nhà nước các cấp đảm nhận theo quy định hoặc phân cấp quản lý NSNN để đảm bảo thực hiện chức năng quản lý, phát triển KT – XH

Các cấp của cơ quan quyền lực nhà nước là chủ thể duy nhất quyết định cơ cấu, nội dung, mức độ của các khoản chi NSNN vì các cơ quan đó quyết định các nhiệm vụ chính trị, KT-XH của vùng, miền, đất nước; thể hiện ý chí nguyện vọng của nhân dân

Chi ngân sách nhằm phục vụ cho lợi ích chung của cộng đồng dân cư ở các vùng hay phạm vi quốc gia Điều này xuất phát từ chức năng quản lý toàn diện nền

KT – XH của Nhà nước

1.2.1.3 Vai trò ngân sách nhà nước

NSNN là khâu tài chính tập trung quan trọng nhất, là kế hoạch tài chính cơ bản, tổng hợp của Nhà nước Nó giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính và có vai trò quyết định sự phát triển của nền KT – XH Vai trò của NSNN được xác lập trên cơ sở chức năng và nhiệm vụ cụ thể của nó trong từng giai đoạn cụ thể Phát huy vai trò của NSNN như thế nào là thước đo đánh giá hiệu quả điều hành, lãnh đạo của Nhà nước

Ngân sách nhà nước quận/huyện có vai trò của ngân sách nhà nước trên địa bàn quận/huyện Đó là vai trò đảm bảo chức năng Nhà nước; an ninh, quốc phòng;

và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các địa phương

Thông qua thu ngân sách, chính quyền quân/huyện thực hiện kiểm tra, kiểm soát, điều chỉnh các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ đi đúng hướng theo kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương trong từng giai đoạn nhất thời Đồng thời, thông qua công tác thu thực hiện việc chống các hành vi hoạt động kinh tế phi pháp, trốn lậu thuế và các nghĩa vụ khác Thu ngân sách quận/huyện là nguồn chủ yếu để đáp ứng các nhu cầu chi thường xuyên, đầu tư cơ sở hạ tầng ngày càng phát triển ở địa phương

Chi NSNN có vai trò rất to lớn, thể hiện:

Thứ nhất, chi NSNN giúp cho bộ máy Nhà nước duy trì hoạt động bình

thường để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước, đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ Quốc gia Chi NSNN tác động trực tiếp đến việc thực hiện các chức năng của Nhà nước, là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả của bộ máy quản lý Nhà nước

Thứ hai, chi NSNN là công cụ để Nhà nước thực hiện mục tiêu ổn định và

điều chỉnh thu nhập, hỗ trợ người nghèo, gia đình chính sách, thực hiện các chính sách xã hội góp phần thực hiện mục tiêu công bằng xã hội

Thứ ba, thông qua chi NSNN, Nhà nước thực hiện điều tiết, điều chỉnh thị

trường để thực hiện mục tiêu của Nhà nước Nói cách khác chi NSNN được xem là một công cụ kích thích phát triển và điều tiết vĩ mô nền kinh tế

12

Thứ tư, chi NSNN là công cụ ổn định chính trị, xã hội, quốc phòng an ninh

Thông qua chi NSNN, Nhà nước thực hiện các chính sách xã hội, đảm bảo ổn định, trật tự an toàn xã hội và an ninh quốc phòng

1.2.2 Những đặc điểm chung về quản lý ngân sách

1.2.2.1 Khái niệm

Quản lý đặc trưng cho quá trình điều khiển và hướng dẫn tất cả các bộ phận của một tổ chức thông qua việc thành lập và thay đổi các nguồn tài nguyên (nhân lực, tài chính, vật tư, tri thức và giá trị vô hình)

Quản lý NSNN là một nội dung trọng yếu của quản lý tài chính, do Nhà nước điều hành và là một mặt của quản lý kinh tế - xã hội quan trọng, do đó trong quản lý NSNN cần được nhận thức đầy đủ Chủ thể quản lý NSNN là Nhà nước hoặc các cơ quan nhà nước được Nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện các hoạt động tạo lập và sử dụng các quỹ NSNN Chủ thể trực tiếp quản lý NSNN là bộ máy tài chính trong hê thống các cơ quan nhà nước Đối tượng quản lý NSNN là các hoạt động của NSNN Nói cụ thể hơn đó là các hoạt động thu, chi bằng tiền của NSNN

Quản lý NSNN thực chất là quản lý thu, chi NSNN và cân đối hệ thống NSNN Quản lý thu chi NSNN là việc nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hay hình thành quỹ NSNN nhằm thỏa mãn các chỉ tiêu của Nhà nước

Quản lý ngân sách quận/huyện là quá trình quản lý hệ thống các quan hệ kinh

tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân bổ và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp quận/huyện; quản lý các khoản thu, chi của huyện đã dự toán bởi quận/huyện giao và được thực hiện trong một năm để đàm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của cấp trên giao và HĐND quận/huyện đề ra

Quản lý ngân sách huyện, quận là quản lý toàn bộ các khoản thu, chi NSNN cấp quận/huyện hàng năm qua các khâu: Lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm tra, thanh tra NSNN quận/huyện

Quản lý thu NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng hệ thộng các công cụ chính sách, pháp luật để tiến hành quản lý thu thuế và các khoản thu ngoài thuế vào

13

NSNN nhằm đảm bảo tính công bằng khuyến khích SXKD phát triển Đây là khoản tiền Nhà nước huy động vào ngân sách mà không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp ngân sách Phần lớn các khoản thu NSNN đều mang tính chất cưỡng bức, bắt buộc mọi người dân, mọi thành phần kinh tế phải tuân thủ thực hiện

Mỗi cấp ngân sách đều có nhiệm vụ hoạt động thu, chi mang tính độc lập tương đối Để quản lý thu ngân sách nhà nước, ngân sách nhà nước được chia thành ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương và các khoản thu NS được chia thành các nhóm: các khoản thu ngân sách TW hưởng 100%; các khoản thu phân chia theo tỷ lệ

% giữa NSTW và NSĐP; các khoản thu được phân cấp cho NSĐP 100%

Trong quản lý các nguồn thu ngân sách, thuế là nguồn thu quan trọng nhất.Thuế không chỉ chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng số thu NSNN hàng năm mà còn là công cụ của nhà nước để quản lý vĩ mô nền kinh tế quốc dân Để phát huy tốt tác dụng điều tiêt vĩ mô các chính sách thuế, ở nước ta cũng như các nước khác trên thế giới, nội dung của chính sách thuế thường xuyên thay đổi cho phù hợp với yêu cầu của QLKT, tài chính Các sắc thuế chủ yếu hiện đang được áp dụng ở nước ta hiện nay gồm có: Thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, thuế tài nguyên thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế nhà, đất

Quản lý chi ngân sách là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách

có hiệu quả nhằm mục thực hiện chức năng của nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống chính sách, pháp luật Chi ngân sách mới thể hiện ở khâu phân bổ ngân sách còn hiệu quả sử dụng ngân sách như thế nào thì phải thông qua các biện pháp quản

lý Rõ ràng quản lý chi ngân sách sẽ quyết định hiệu quả sử dụng vốn ngân sách Quản lý chi NSNN là quá trình thực hiện có hệ thống các biện pháp phân phối

và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm phục vụ chi tiêu cho bộ máy và thực hiện các chức năng của Nhà nước Thực chất quản lý chi NSNN là quá trình sử dụng nguồn vốn chi tiêu của Nhà nước từ khâu lập kế hoạch đến khâu sử dụng ngân sách đó

Quản lý thu NSNN đóng vai trò rất quan trọng, thể hiện:

Thứ nhất, quản lý thu NSNN là công cụ quản lý của Nhà nước để kiểm soát,

điều tiết các hoạt động SXKD của mọi thành phần kinh tế, kiểm soát thu nhập của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội nhằm động viên sự đóng góp đảm bảo công bằng, hợp lý Các nhà nước trong lịch sử đều sử dụng công cụ thuế để ổn định và phát triển nền kinh tế, chống lại các hành vi kinh doanh phạm pháp

Thứ hai, quản lý thu NSNN là công cụ động viên, huy động các nguồn lực tài

chính cần thiết nhằm tạo lập quỹ tiền tệ tập trung của NSNN Huy động các nguồn tài chính cần thiết vào nhà nước là nhiệm vụ chủ yếu của hệ thống thu dưới bất kỳ chế

độ nào, đó là đòi hỏi tất yếu của mọi nhà nước Nhà nước muốn thực hiện các chức năng, nhiệm vụ lịch sử của mình tất yếu phải có nguồn tài chính Nguồn tài chính mà Nhà nước có được đại bộ phận do quản lý tốt nguồn thu ngân sách mang lại

Thứ ba, quản lý thu NSNN là nhằm khai thác, phát hiện, tính toán chính xác các

nguồn tài chính của đất nước để có thể động viên được và cũng đồng thời không ngừng hoàn thiện các chính sách, các chế độ thu để có cơ chế tổ chức quản lý hợp lý Đây là một nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước trong quá trình tổ chức quản lý kinh tế

Thứ tư, quản lý thu ngân sách góp phần tạo môi trường bình đẳng, công bằng

giữa các thành phần kinh tế, giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước trong quá trình SXKD Với hình thức thu và mức thu thích hợp kèm với các chế độ miễn giảm công bằng, thu NSNN có tác động trực tiếp đến quá trình SXKD của cơ sở Với sự tác động quản lý thu ngân sách sẽ góp phần tạo nên môi trường kinh tế thuận lợi đối

15

với quá trình SXKD Đồng thời nó là công cụ quan trọng góp phần thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát của Nhà nước đối với toàn bộ hoạt động SXKD của xã hội Thực hiện tốt quản lý chi NSNN còn có ý nghĩa rất lớn trong việc phân phối

và sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính của đất nước, tạo điều kiện giải quyết tốt mối quan hệ giữa tích lũy và tiêu dùng Chi thường xuyên hiệu quả và tiết kiệm sẽ tăng tích lũy vốn NSNN để chi cho đầu tư phát triển, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, nâng cao niềm tin của nhân dân vào vai trò quản lý điều hành của Nhà nước

1.2.2.3 Chủ thể quản lý NSNN cấp địa phương và sự phối hợp giữa các đơn vị trên địa bàn

Ngân sách nhà nước được quản lý trên nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai, minh bạch Ngân sách tập trung dân chủ còn thể hiện từ việc phân cấp ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Các cấp ngân sách có tính độc lập tương đối nhau, do

đó căn cứ vào nguồn thu, chi hàng năm được quốc hội quyết định ở trung ương và hội đồng nhân dân các cấp tại địa phương Việc quản lý, sử dụng ngân sách từng cấp được

áp dụng phù hợp theo nhiệm vụ, yêu cầu và phù hợp từ cấp quản lý và đúng theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước cấp quận/huyện được UBND quận/huyện quản lý chỉ đạo phòng Tài chính – Kế hoạch, là cơ quan chuyên môn có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp quận/huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực tài chính, tài sản theo quy định của pháp luật

Việc thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp quận/huyện thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về kế hoạch và đầu tư, đăng ký kinh doanh; tổng hợp, thống nhất quản lý về kinh tế hợp tác xã, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân của Phòng Tài chính – Kế hoạch do Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Bộ Nội vụ hướng dẫn

Ủy ban nhân dân cấp quận/huyện ban hành các quyết định, chỉ thị; quy hoạch, kế hoạch dài hạn, 5 năm và hàng năm về lĩnh vực tài chính; chương trình, biện pháp thực hiện nhiệm vụ cải cách hành chính nhà nước trong lĩnh vực tài chính thuộc trách nhiệm quản lý Hướng dẫn các cơ quan đơn vị dự toán thuộc UBND xã, phường, thị trấn xây

16

dựng dự toán ngân sách hàng năm Chỉ đạo các cơ quan có liên quan trong việc quản lý công tác thu ngân sách nhà nước trên địa bàn theo quy định của pháp luật

Sự phối hợp giữa các đơn vị trên địa bàn để quản lý thu ngân sách:

- Phối hợp đồng bộ, hiệu quả trong công tác quản lý thu ngân sách giữa Chi cục thuế, UBND các phường và các phòng ban ngành, đoàn thể

- Về thu để chi đầu tư phát triển phối hợp với trung tâm phát triển quỹ đất rà soát tiến độ giải phóng mặt bằng

- Các khoản thu từ đất như thu từ quỹ đất phi nông nghiệp, thu từ đất công ích và hoa lợi cộng sản cần có sự phối hợp với UBND các phường, các thửa đất có mua bán, chuyển nhượng tại văn phòng đăng ký nhà đất cần có xác nhận đã nộp thuế tại UBND các phường tránh xót hộ không nộp thuế

- Cần sự phối hợp giữa ban quản lý chợ, các trường thuộc phòng giáo dục, phòng quản lý đô thị, tài nguyên môi trường, phòng Tư pháp, công ty môi trường đô thị và UBND các phường trong việc thu phí, lệ phí

Sự phối hợp giữa các đơn vị để quản lý chi ngân sách nhà nước:

- Có sự kết hợp giữa cơ quan tài chính các cấp đảm bảo ngân sách cấp trên hướng dẫn, kiểm tra hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi cho ngân sách cấp dưới và cấp dưới cần kịp thời thông tin cho NS cấp trên những khó khăn, thuận lợi trong quá trình chấp hành luật ngân sách để cùng nhau giải quyết

- Các cơ quan tài chính, Kho bạc nhà nước phối hợp kiểm soát chặt chẽ việc thanh toán, tạm ứng

1.2.2.4 Các chỉ tiêu đánh giá kết quả quản lý thu – chi ngân sách nhà nước

- Chỉ tiêu định tính:

Về mặt kinh tế: Kích thích tăng trưởng kinh tế thông qua các công cụ thuế và thuế suất sẽ thu hút đầu tư Ngoài ra Nhà nước còn dùng ngân sách Nhà nước đầu tư vào cơ sở hạ tầng tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động

Về mặt xã hội: Trợ giúp trực tiếp cho những người có thu nhập thấp, hỗ trợ người nghèo, gia đình chính sách Nâng cao đời sống tinh thần cho người dân

17

Cải cách thủ tục hành chính trong công tác quản lý thu, nộp thuế theo hướng công khai minh bạch, giảm thời gian và thủ tục nộp thuế

Tuân thủ định mức, chế độ chi ngân sách và quy định của pháp luật về NSNN

- Chỉ tiêu định lượng: các kết quả thu – chi NSNN được so sách đối chiếu với dự toán NSNN được giao đầu năm; số thu – chi của các năm trước và số thu – chi của các đơn vị khác để đánh giá kết quả

1.3 Nội dung quản lý thu chi ngân sáchnhà nước tại địa phương

Quản lý thu chi ngân sách nhà nước tại địa phương là một chu trình gồm có 4 khâu bao gồm: lập dự toán ngân sách nhà nước, chấp hành dự toán ngân sách, quyết toán ngân sách và công tác thanh tra kiểm tra việc quản lý thu, chi ngân sách

1.3.1 Lập dự toán ngân sách nhà nước

Lập dự toán là khâu mở đầu của một chu trình ngân sách, nhằm mục đích để phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính của Nhà nước nhằm xác lập các chỉ tiêu thu chi ngân sách Nhà nước hàng năm một cách đúng đắn,

có căn cứ khoa học và thực tiễn

 Yêu cầu của việc lập dự toán:

Dự toán ngân sách nhà nước hàng năm được lập căn cứ vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh

Các khoản thu trong dự toán ngân sách phải được xác định trên cơ sở tăng trưởng kinh tế, các chỉ tiêu có liên quan và các quy định của pháp luật về thu ngân sách

Lập theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách hiện hành, trong đó chủ động sắp xếp thứ tự các nhiệm vụ chi ưu tiên theo mức độ cấp thiết để chủ động điều hành, cắt giảm trong trường hợp cần thiết

Các khoản chi trong dự toán ngân sách phải được xác định trên cơ sở mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh Đối với chi đầu tư phát triển, việc lập dự toán phải căn cứ quy hoạch, chương trình, dự án đầu tư đã có quyết định của cấp có thẩm quyền, ưu tiên bố trí đủ vốn phù hợp với tiến độ triển khai thực hiện các chương trình, dự án Đối với chi thường xuyên, việc lập dự toán phải căn cứ vào nguồn thu từ thuế, phí, lệ pí và tuân theo các chế độ, tiêu chuẩn,

Phải căn cứ vào điều kiện và nguồn kinh phí để lựa chọn các hoạt động/dự án cần ưu tiên bố trí vốn; thực hiện tiết kiệm chi thường xuyên ngay từ khâu bố trí dự toán gắn với cơ chế quản lý, cân đối theo kế hoạch trung hạn Rà soát, lồng ghép các chế độ, chính sách, nhiệm vụ chi thường xuyên tránh chồng chéo, lãng phí

 Căn cứ của việc lập dự toán: gồm 3 nhóm:

+ Nhóm các chính sách, chế độ:

- Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của quận

- Chính sách, chế độ thu NSNN; định mức phân bổ, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu

- Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi

+ Nhóm các số liệu, dữ liệu các năm trước:

- Sổ kiểm tra dự toán thu, chi ngân sách do UBND cấp quận/huyện thông báo

- Tình hình thực hiện dự toán ngân sách năm trước và một số năm liền kề, ước thực hiện NS năm hiện hành

+ Nhóm kế hoạch, dự báo tương lai:

- Dự báo xu hướng và vấn đề có tác động đến ngân sách năm kế hoạch

 Quy trình lập dự toán thu chi ngân sách địa phương

Căn cứ theo Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 06/06/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật ngân sách nhà nước

Hàng năm , theo quyết đi ̣nh của Thủ tướng Chính phủ về viê ̣c lâ ̣p kế hoa ̣ch phát triển kinh tế- xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm sau , căn cứ hướng dẫn của Bộ Tài chính về yêu cầu , nô ̣i dung, thời ha ̣n lâ ̣p dự toán ngân sách nhà nước và số kiểm tra về tổng mức và từng lĩnh vực thu , chi ngân sách quan tro ̣ng đối với từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương , UBND các tỉnh , thành phố hướng dẫn việc

19

lâ ̣p dự toán thu- chi ngân sách ở các đi ̣a phương Các cơ quan, đơn vi ̣ tổ chức lâ ̣p dự toán thu- chi ngân sách trong pha ̣m vi được giao của đơn vi ̣ mình , báo cáo cơ quan quản lý cấp trên để xem xét, tổng hợp, báo cáo cơ quan tài chính cùng cấp Cơ quan tài chính cấp tỉnh chủ trì phối hợp với các cơ quan có liên quan lập dự toán ngân sách địa phương, báo cáo UBND tỉnh , thành phố để trình Thường trực HĐND xem xét, cho ý kiến, gửi Bô ̣ Tài chính và các cơ quan có liên quan ở Trung ương để tổng

hơ ̣p, lâ ̣p dự toán ngân sách nhà nước báo cáo Chính phủ xem xét, trình Quốc hội Căn cứ vào Nghi ̣ quyết của Quốc hô ̣i về dự toán ngân sác h nhà nước, phân bổ ngân sách Trung ương , Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu , Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ thu chi ngân sách cho các tỉnh , thành phố trực thuộc trung ương Căn cứ vào nhiê ̣m vu ̣ thu chi ngân sách được Chính phủ giao , UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập dự toán ngân sách đi ̣a phương và xây dựng phương án phân bổ ngân sách cấp mình trình HĐND cùng cấp quyết định

Trong trường hợp dự toán ngân sách nhà nước , phương án phân bổ ngân sách trung ương chưa đươ ̣c Quốc hô ̣i quyết đi ̣nh , Chính phủ lập lại dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương trình Quốc hô ̣i vào thời gian do Quốc hô ̣i quyết đi ̣nh Trường hợp dự toán ngân sách đi ̣a phương , phương án phân bổ ngân sách cấp mình chưa được HĐND quyết đi ̣nh thì UBND lâ ̣p la ̣i dự toán ngân sách đi ̣a phương, phương án phân bổ ngân sách cấp mình và trình HĐND và o thời gian do HĐND quyết đi ̣nh

1.3.2 Chấp hành dự toán ngân sách nhà nước

Sau khi được Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban nhân dân giao dự toán ngân sách, các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương, các đơn vị dự toán cấp trên có trách nhiệm phân bổ và giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc, đảm bảo đúng với dự toán ngân sách được giao cả về tổng mức, chi tiết theo từng lĩnh vực chi, đồng gửi cơ quan tài chính cùng cấp

Thời gian tổ chức chấp hành ngân sách Nhà nước ở nước ta được tính từ ngày

01 tháng 01 đến hết ngày 31 tháng 12 năm dương lịch

20

Trong quản lý NSNN, chấp hành NSNN là khâu tiếp theo khâu lập NSNN trong chu trình quản lý NSNN Chấp hành NSNN là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp về kinh tế - tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu, chi đã được ghi trong kế hoạch trở thành hiện thực; bao gồm việc tổ chức thu NSNN và tổ chức chi Qua đó, góp phần thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của đất nước Như vậy có thể nói chấp hành NSNN là khâu quan trọng nhất có ý nghĩa quyết định đến một chu trình quản lý NSNN Để khâu chấp hành NSNN đạt được hiệu quả cần phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu sau:

- Đảm bảo thu đầy đủ và kịp thời tất cả số thu đã ghi vào ngân sách, cố gắng thu vượt mức và đúng chính sách, đúng chế độ của Nhà nước

- Các cơ quan thuế và các cơ quan khác được giao nhiệm vụ thu có trách nhiệm kiểm soát các nguồn thu ngân sách nhà nước, xác định và thông báo số phải nộp cho các pháp nhân và thể nhân Cơ quan tài chính, kho bạc nhà nước phối hợp với ngành thuế và các cơ quan được giao nhiệm vụ thu để tổ chức thực hiện thu nộp cho ngân sách nhà nước và chuyển kịp thời các khoản thu giữa các cấp ngân sách nhà nước theo quy định

- Đảm bảo cung cấp kịp thời số vốn cần thiết theo những khoản chi đã được ghi trong ngân sách, đảm bảo chi tiêu, theo đúng những mục tiêu phải thực hiện

- Đảm bảo phân phối nguồn vốn một cách hợp lý, tập trung có trọng điểm trên

cơ sở dự toán chi đã được xác định Do đó cần phải quy định lại chế độ lập và duyệt

kế hoạch cấp phát hàng quý vừa đơn giản, khoa học đảm bảo cấp phát theo kế hoạch với thứ tự ưu tiên được quy định bằng pháp luật Đồng thời phải thực hiện nghiêm ngặt khoản dự trữ tài chính để xử lý khi có nhu cầu hoặc mất cân đối giữa thu và chi trong quá trình chấp hành

- Phải đảm bảo việc cấp phát vốn, kinh phí một cách kịp thời, chặt chẽ, tránh mọi sơ hở gây lãng phí, tham ô làm thất thoát nguồn vốn của ngân sách Nhà nước

- Tuân thủ nguyên tắc thanh toán trực tiếp qua kho bạc nhà nước Mọi khoản kinh phí chi trả từ ngân sách Nhà nước của các đơn vị trực thuộc quận/huyện phải

do kho bạc trực tiếp thanh toán: Các đơn vị căn cứ vào giấy rút dự toán kinh phí đã

21

được duyệt để đến Kho bạc Nhà nước trực tiếp rút tiền Kho bạc nhà nước thực hiện việc thanh toán chi trả khoản chi ngân sách nhà nước căn cứ vào dự toán được giao

và có quyền từ chối thanh toán các khoản chi không đủ điều kiện Các điều kiện là:

+ Đã có trong dự toán ngân sách được giao

+ Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định

+ Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết định chi

Cùng với việc cấp phát các nguồn kinh phí thì cơ quan tài chính phối hợp với Kho bạc Nhà nước kiểm tra, giám sát việc thực hiện chỉ tiêu và sử dụng ngân sách tại các đơn vị Trường hợp phát hiện các khoản chi vượt quá nguồn cho phép, sai chính sách, chế độ hoặc đơn vị không chấp hành chế độ báo cáo thì có quyền yêu cầu Kho bạc Nhà nước tạm dừng thanh toán

Trong quá trình chấp hành thu chi ngân sách, sử dụng các khoản vốn, kinh phí

do ngân sách Nhà nước cấp phải đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ thu chi, hết sức tiết kiệm nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của mỗi khoản chi đó Do khả năng thu còn chưa cao, nguồn ngân sách Nhà nước còn hạn hẹp nên việc đảm bảo yêu cầu này rất quan trọng Đó là cơ sở để tăng nguồn lực đầu tư cho phát triển kinh

tế - xã hội, giảm bớt gánh nặng của ngân sách và nâng cao hiệu quả công tác quản

lý thu chi ngân sách

1.3.3 Quyết toán ngân sách

Căn cứ theo Điều 61 của Luật ngân sách nhà nước ngày 16 tháng 12 năm 2002 quy định: Các tổ chức, cá nhân có nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước phải tổ chức hạch toán kế toán, báo cáo quyết toán theo đúng chế độ kế toán của Nhà nước Quyết toán NSNN là phản ánh, đánh giá và kiểm tra lại quá trình lập và chấp hành NSNN Quyết toán NSNN được thực hiện tốt có ý nghĩa quan trọng trong việc nhìn nhận lại quá trình chấp hành ngân sách qua một năm, rút ra những bài học kinh nghiệm thiết thực bổ sung cho công tác lập dự toán ngân sách cũng như chấp hành ngân sách ở những chu trình tiếp theo

22

Công tác quyết toán ngân sách Nhà nước là công việc cuối cùng trong mỗi chu

kỳ quản lý các khoản thu chi ngân sách Nó là quá trình nhằm kiểm tra, rà soát, chỉnh lý lại các số liệu đã được phản ánh sau một kỳ chấp hành dự toán để phân tích, đánh giá kết quả chấp hành dự toán rút ra những kinh nghiệm và bài học cần thiết cho kỳ chấp hành dự toán tiếp theo Vì vậy, trong quá trình quyết toán NSNN cần phải lưu ý các yêu cầu cơ bản sau:

- Sau khi kết thúc công tác khóa sổ kế toán cuối ngày 31 tháng 12, số liệu sổ sách kế toán của đơn vị phải bảo đảm cân đối và khớp đúng với chứng từ thu, chi ngân sách của đơn vị và số liệu của cơ quan tài chính, Kho bạc Nhà nước về tổng số

và chi tiết; trên cơ sở đó đơn vị dự toán tiến hành lập báo cáo quyết toán năm

- Đối với dự án đầu tư xây dựng cơ bản, khi kết thúc năm ngân sách, chủ đầu từ phải lập báo cáo quyết toán tình hình sử dụng vốn ngân sách trong năm; khi dự án hoàn thành, phải lập và báo cáo quyết toán công trình theo quy định của pháp luật

- Số liệu báo cáo quyết toán phải chính xác, trung thực, đầy đủ Nội dung báo cáo quyết toán ngân sách phải theo đúng các nội dung ghi trong dự toán được giao

và chi tiết theo Mục lục ngân sách nhà nước

- Báo cáo quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán và của các cấp chính quyền địa phương không được quyết toán chi lớn hơn thu

- Phải lập đầy đủ các loại báo cáo tài chính và gửi kịp thời các loại báo cáo đó cho các cơ quan có thẩm quyền xét duyệt theo đúng chế độ quy định Việc xét duyệt quyết toán phải được thực hiện theo nguyên tắc sau:

+ Xét duyệt từng khoản thu và từng khoản chi phát sinh tại đơn vị

+ Các khoản chi phải đảm bảo đủ các điều kiện chi

+ Các khoản thu chi phải hạch toán đúng chế độ kế toán, đúng mục lục ngân sách Nhà nước và đúng niên độ ngân sách

+ Các chứng từ thu chi phải hợp pháp Sổ sách và báo cáo quyết toán phải khớp với chứng từ và khớp với số liệu của Kho bạc Nhà nước

- Báo cáo quyết toán năm của các đơn vị dự toán các cấp và của ngân sách các cấp chính quyền trước khi trình cơ qua Nhà nước có thẩm quyền phê chuẩn, phải có

23

xác nhận của kho bạc đồng cấp và phải được cơ quan nhà nước kiểm toán Chỉ một khi các yêu cầu trên được tôn trọng đầy đủ thì công tác quyết toán chi thường xuyên ngân sách Nhà nước mới được tiến hành thuận lợi Đồng thời, các yêu cầu này mới tạo cơ sở vững chắc cho việc phân tích đánh giá quá trình chấp hành dự toán một

cách chính xác, trung thực và khách quan

1.3.4 Công tác thanh tra, kiểm tra việc quản lý thu chi ngân sách nhà nước

Các Bộ, các cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, các địa phương, các đơn vị dự toán cấp trên chịu trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành các chế độ thu, chi và quản lý ngân sách, quản lý tài sản nhà nước của các đơn vị trực thuộc và hướng dẫn các đơn vị này thực hiện kiểm tra trong đơn vị mình

Trên cơ sở dự toán ngân sách được duyệt và các chính sách chế độ thu chi ngân sách nhà nước, thanh tra tài chính có nhiệm vụ thanh tra việc chấp hành dự toán ngân sách các ngành, các cấp, các đơn vị sử dụng NSNN Thực hiện kiểm tra, thanh tra theo định kỳ bằng việc thẩm định các báo cáo chi thường xuyên NS hàng quý của các đơn vị sử dụng NSNN Thanh tra tài chính phải chịu trách nhiệm về kết luận thanh tra của mình

Thực hiện kiểm tra, thanh tra, giám sát một cách đột xuất tại đơn vị bằng việc

tổ chức thanh tra tài chính Hình thức này sẽ do cơ quan chức năng chuyên trách của ngành hoặc Nhà nước thực hiện, mỗi khi phát hiện thấy có dấu hiệu không lành mạnh trong quản lý tài chính của đơn vị nào đó

Mục đích thực hiện thanh tra kiểm tra, kiểm soát là nhằm phòng ngừa, phát hiện

và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện tham nhũng, lãng phí, phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ lợi ịch hợp pháp của

tổ chức kinh tế và cá nhân Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra việc chấp hành ngân sách các đơn vị nhằm đảm bảo tính hiệu quả và trung thực trong quản lý NSNN, ngăn ngừa sai phạm, tiêu cực trong quản lý, điều hành và sử dụng NSNN góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế địa phương một cách bền vững hơn

24

1.4Những nhân tố ảnh hưởng đến quá trình quản lý thu, chi ngân sách nhà nước

Quản lý thu, chi ngân sách là hoạt động quản lý nhà nước trên lĩnh vực tài chính ngân sách Quá trình quản lý thu, chi ngân sách thường bị chi phối bởi các nhân tố sau:

- Nhân tố về thể chế tài chính: Thể chế tài chính quy định phạm vi, đối tượng

thu, chi của các cấp chính quyền; quy định, chế định việc phân công, phân cấp nhiệm vụ chi, quản lý chi của các cấp chính quyền; quy định quy trình, nội dung lập, chấp hành và quyết toán ngân sách Quy định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý thu, chi ngân sách, sử dụng quỹ ngân sách Thể chế tài chính quy định, chế định những nguyên tắc, chế độ, định mức chi tiêu Do vậy, nói đến nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu, chi ngân sách trước hết phải nói đến thể chế tài chính Vì nó chính là những văn bản của Nhà nước có tính quy phạm pháp luật chi phối mọi quá trình hoạt động của các cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý thu, chi ngân sách Thực tế cho thấy nhân tố thể chế tài chính có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý chi ngân sách trên một lãnh thổ địa bàn nhất định Do vậy đòi hỏi phải ban hành những thể chế tài chính đúng đắn phù hợp mới tạo điều kiện cho công tác nói trên đạt được hiệu quả

- Nhân tố về bộ máy và cán bộ: Khi nói đến cơ cấu tổ chức một bộ máy quản lý

thu, chi ngân sách người ta thường đề cập đến quy mô nhân sự của nó và trong sự thiết lập ấy chính là cơ cấu tổ chức bộ máy và cán bô quản lý thu, chi ngân sách và các mối quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới, giữa các bộ phận trong quá trình thực hiện chức năng này Hay nói cách khác, điều quan trọng hơn cả là phải thiết lập cụ thể rõ ràng, thông suốt các “mối quan hệ ngang” và các mối quan hệ dọc” Sự thiết lập ấy được biểu hiện thông qua quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cấp, các bộ phận trong tổ chức bộ máy và cán bộ quản lý thu chi ngân sách Quy định chức năng nhiệm vụ của bộ máy và cán bộ quản lý thu, chi theo chức năng trách nhiệm quyền hạn giữa bộ phận này với bộ phận khác, giữa cấp trên với cấp dưới trong quá trình phân công phân cấp quản lý đó Nếu việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp thành phố không rõ ràng, cụ thể thì dễ

25

xảy ra tình trạng hoặc thiếu trách nhiệm, hoặc lạm quyền trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý thu chi ngân sách Nếu bộ máy và cán bộ năng lực trình độ thấp thì sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thu, chi ngân sách Do đó tổ chức bộ máy và cán bộ là nhân tố rất quan trọng trong quá trình tổ chức quản lý thu, chi ngân sách

- Nhân tố về trình độ phát triển kinh tế và mức thu nhập: Việc quản lý thu, chi

ngân sách luôn chịu ảnh hưởng của nhân tố về trình độ phát triển kinh tế và mức thu nhập của người dân trên địa bàn Khi trình độ kinh tế phát triển và mức thu nhập bình quân của người dân tăng lên, không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động nguồn ngân sách và sử dụng có hiệu quả, mà nó còn đòi hỏi các chính sách, chế độ, định mức kinh tế - tài chính, mức chi tiêu ngân sách phải thay đổi phù hợp với sự phát triển kinh tế và mức thu nhập, mức sống của người dân Do đó, ở nước

ta cũng ngư các nước trên thế giới người ta luôn quan tâm chú trọng đến nhân tố này, trong quá trình quản lý hoạch định của chính sách thu chi NSNN Thực tế cho thấy, khi trình độ phát triển kinh tế và mức thu nhập bình quân trên địa bàn còn thấp cũng như ý thức về sử dụng các khoản chi chưa được đúng mức còn có tư tưởng ỷ lại Nhà nước thì sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý chi NSNN Khi chúng ta thực hiện tốt những vấn đề thu ngân sách trong đó có nhiều nhân tố tác động nhưng trình

độ mức sống của người dân ngày càng nâng cao thì việc thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước có thể rất dễ dàng Trường hợp nếu trình độ và mức sống còn thấp thì việc thu thuế cũng rất khó khăn

- Nhận thức của địa phương về tầm quan trọng và trách nhiệm trong công

tác quản lý chi thường xuyên quận/huyện:

Lãnh đạo địa phương phải nắm vững các yêu cầu và nguyên tắc quản lý NSNN

và hiểu rõ nguồn gốc của NS quận/huyện và phải được quản lý đầy đủ, toàn diện ở tất cả các khâu: Lập dự toán, chấp hành, quyết toán ngân sách và kiểm tra, thanh tra ngân sách

- Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý NSNN quận/huyện: Để thực hiện

chức năng quản lý NSNN theo nhiệm vụ được giao cần phát triển hệ thống công

26

nghệ thông tin và nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý NS

là nhiệm vụ quan trọng của quận/huyện

Ngân sách quận/huyện có vai trò rất quan trọng trong hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng Ngân sách quận/huyện là công cụ quan trọng của chính quyền Nhà nước cấp huyện trong việc ổn định, phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn Song thực tế công tác quản lý thu chi ngân sách quận/huyện hiện nay còn khá nhiều bất cập, đòi hỏi cần thiết phải có những biện pháp để tăng cường công tác quản lý Nhà nước tạo cho ngân sách quận/huyện có đủ sức mạnh đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới

Việc tăng cường đổi mới hoàn thiện công tác thu chi ngân sách quận/huyện là một tất yếu để ngân sách quận/huyện phát huy vai trò là một cấp ngân sách hoàn chỉnh có chức năng nhiệm vụ cụ thể, tự chủ trong quản lý ngân sách của mình Và tất nhiên việc hoàn thiện công tác quản lý thu chi ngân sách quận/huyện cũng được đặt ra để góp phần khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý thu chi

27

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Dựa trên đề tài nghiên cứu và những câu hỏi đã được đặt ra, luận văn sẽ tìm cách trả lời cho những câu hỏi trên, bằng cách thu thập và xử lý số liệu để đưa ra những nhận định, kết luận liên quan đến quản lý thu chi ngân sách trên địa bàn quận Long Biên

Phương pháp nghiên cứu được thể hiện qua tổng hợp quy trình nghiên cứu dưới đây:

Hình 2.1 Sơ đồ quy trình nghiên cứu 2.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp

Thông tin thứ cấp là dữ liệu do người khác thu thập, sử dụng cho các mục đích

có thể là khác với mục đích nghiên cứu của chúng ta Phổ biến các nguồn dữ liệu thứ cấp cho khoa học xã hội bao gồm các cuộc tổng điều tra, khảo sát, hồ sơ tổ chức

và các dữ liệu thu thập thông tin thông qua các phương pháp định tính hoặc nghiên cứu định tính Đề tài đã thu thập các thông tin về dữ liệu có liên quan trực tiếp cũng như gián tiếp đến nội dung luận văn từ các báo cáo của chính phủ, cổng thông tin thuộc Sở Tài chính, Tổng cục thống kê, Tổng cục thuế, Cổng thông tin Chính phủ,

từ sách báo, tạp chí chuyên ngành, báo cáo thường niên của Thành phố Hà Nội và quận Long Biên, các tài liệu khác đã công bố tại những hệ thống khác nhau, hệ

Vấn đề & Mục

đích nghiên cứu

Tổng hợp thông tin

Cơ sở lý luận Tìm kiếm thông tin, dữ liệu sơ cấp và thứ cấp

Kết luận và kiến

- Quận ủy Long Biên, 2015 Báo cáo Tổng kết thực hiện Chương trình

02-CTr/QU, ngày 15/11/2010 về “Thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh

tế trên địa bàn quận giai đoạn 2010 – 2015” Hà Nội, tháng 3 năm 2015

- Ủy ban nhân dân quận Long Biên, 2012 Báo cáo tình hình thực hiện dự toán

thu – chi ngân sách năm 2012; phương án phân bổ dự toán ngân sách năm 2013

Hà Nội, tháng 12 năm 2012

- Ủy ban nhân dân quận Long Biên, 2013 Báo cáo tình hình thực hiện dự toán

thu – chi ngân sách năm 2013; phương án phân bổ dự toán ngân sách năm 2014

Hà Nội, tháng 12 năm 2013

- Ủy ban nhân dân quận Long Biên, 2014 Báo cáo tình hình thực hiện dự toán

thu – chi ngân sách năm 2014; phương án phân bổ dự toán ngân sách năm 2015

Hà Nội, tháng 12 năm 2014

- Ủy ban nhân dân quận Long Biên, 2014 Báo cáo quyết toán ngân sách năm

2013 và tình hình thực hiện dự toán thu, chi ngân sách 6 tháng năm 2014 – quận Long Biên Hà Nội, tháng 6 năm 2014

- Ủy ban nhân dân quận Long Biên, 2015 Báo cáo quyết toán ngân sách năm

2014 và tình hình thực hiện dự toán thu, chi ngân sách 6 tháng năm 2015 – quận Long Biên Hà Nội, tháng 6 năm 2015

- Ủy ban nhân dân quận Long Biên, 2016 Báo cáo quyết toán ngân sách năm

2015 và tình hình thực hiện dự toán thu, chi ngân sách 6 tháng năm 2016 – quận Long Biên Hà Nội, tháng 6 năm 2016

Toàn bộ thông tin thu thập đƣợc là các số liệu thứ cấp mang tính xác thực cao, đảm bảo tin cậy cho công tác nghiên cứu

29

2.2 Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin

Kết quả thu thập thông tin từ nghiên cứu tài liệu, thu thập tài liệu và các số liệu thống kê, khảo sát điều tra thường tồn tại dưới hai dạng là thông tin định tính và thông tin định lượng:

Thông tin định tính: cần phải xử lý logic đối với các thông tin định tính Đây chính là việc đưa ra những phán đoán về bản chất của sự vật hiện tượng

Thông tin định lượng: cần phải xử lý toán học đối với các thông tin định lượng Đây là việc sử dụng các phương pháp thống kê toán học để xác định các xu hướng, diễn biến của tập hợp số liệu thu thập được Các số liệu thu thập được sẽ được đưa vào máy tính, dùng phần mềm excel để tổng hợp, tính toán các chỉ tiêu cần thiết như số tuyệt đối, số tương đối và tỷ lệ tăng giảm hay tốc độ tăng trưởng qua các năm

So sánh bằng số tương đối : là xác định số % tăng giảm giữa thực tế so với kỳ gốc của chỉ tiêu phân tích

So sánh theo chiều ngang: là việc so sánh, đối chiếu tình hình biến động cả về

số tuyệt đối và số tương đối trên từng chỉ tiêu

So sánh theo chiều dọc: là việc sử dụng các tỷ lệ, các hệ số thể hiện mối tương quan giữa các chỉ tiêu trong từng báo cáo

Dựa trên những số liệu và tình hình thực tế thu thập được, tác giả sẽ đối chiếu với thực tế tại quận Long Biên hiện nay cùng với những chỉ tiêu đã đề ra, từ đó rút

ra những điểm đạt được và chưa đạt được hay hạn chế cần giải quyết của vấn đề nghiên cứu hiện tại

30

Phương pháp phân tích: Là cách thức sử dụng quá trình tư duy logic để nghiên cứu và so sánh mối quan hệ đáng tin cậy giữa các số liệu, các thông tin nhằm đánh giá tính hợp lý hoặc không hợp lý của các thông tin trong các báo cáo của UBND quận, các đơn vị công khác Các thể thức phân tích thường được áp dụng trong nghiên cứu này gồm: so sánh số liệu giữa các kỳ thực hiện, giữa thực hiện với kế hoạch, giữa thực tế với số liệu dự toán của UBND quận

Khi thực hiện phân tích, các bước nội dung công việc cần tiến hành như sau: (i) xây dựng mục tiêu cụ thể cho áp dụng phương pháp phân tích nhằm giúp cho việc thiết kế các thể thức phân tích hiệu quả; (ii) thiết kế các thể thức và tiến hành phân tích (iii) sau đó sẽ xếp loại các kết quả nghiên cứu theo nguyên tắc do nhà nghiên cứu quyết định

Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp là quá trình ngược với phân tích, nhưng lại

hỗ trợ cho quá trình phân tích để tìm ra cái chung, cái khái quát Trong nghiên cứu, tổng hợp vai trò quan trọng thuộc về khả năng liên kết các kết quả cụ thể (có lúc ngược chiều nhau) từ sự phân tích, khả năng trừu tượng, khái quát nắm bắt được mặt định tính từ rất nhiều khía cạnh định lượng khác nhau Từ những kết quả nghiên cứu từng mặt, phải tổng hợp lại để có nhận thức đầy đủ, đúng đắn cái chung, tìm ra được bản chất, quy luật vận động của đối tượng nghiên cứu

Ngoài ra, phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong đề tài là phương pháp duy vật biện chứng Dựa vào phương pháp này, các khoản mục thu chi ngân sách quận được xem như một hệ thống luôn biến đổi, vận động và do đó cần được quan tâm đổi mới

Phương pháp nghiên cứu tại bàn:Nghiên cứu tại bàn được sử dụng thông qua việc lấy thông tin về công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách tại quận Long Biên, TP Hà nội Công việc được thực hiện thông qua truy cập vào máy tính, internet, điện thoại, các danh bạ, báo chí và các nguồn thông tin khác

Bằng viêc tiếp cận một cách có hệ thống mạng lưới internet, có thể tìm được

cơ bản các thông tin cần thiết để tổ chức nghiên cứu Nếu như vẫn còn thiếu thông tin, cần thiết phải có sự liên hệ, trao đổi để có thêm tài liệu có liên quan