Các ph ng pháp x lí asen, photphat, cromat .... Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. Công ngh nano và ng d ng trong x lý môi tr ng Error!. Bookmark not de
Trang 1I H C QU CăGIAăHĨăN I
- -
Syamphone KEOJAMPA
T NG H Pă VĨă ÁNHă GIÁă KH N NGă X Lụă ANIONă ASEN,ă
Trang 2d n, giúp đ , cho em nh ng ki n th c quý giá trong su t quá trình th c hi n đ tài
ng th i em xin chân thành c m n các th y, các cô trong khoa hóa h c, các
Th y cô trong B môn K thu t hóa h c đã giúp đ , cung c p ki n th c khoa h c cho
em trong quá trình nghiên c u, các anh, ch và các b n trong phòng Hóa h c môi
tr ng - tr ng i h c Khoa h c T nhiên, Phòng thí nghi m phân tích môi tr ng –
tr ng i h c Xây D ng đã t o đi u ki n giúp đ trong th i gian làm đ tài
C m n các phòng thí nghi m trong Khoa Hóa H c – Tr ng i h c Khoa
h c T nhiên đã t o đi u ki n giúp đ tôi trong quá trình làm th c nghi m
hoàn thi n b n lu n v n này,ngoài s n l c tìm tòi, nghiên c u c a b n thân, s giúp đ c a nh ng ng i xung quanh, đ c bi t là ng i th y, đ ng nghi p
đã đóng góp m t ph n không nh trong đ hoàn thành đ tài này
Tôi xin chân thành c m n!
H c viên cao h c
Syamphone KEOJAMPA
Trang 3Lu c s khoa h c T ng Đ i h c Khoa H c T N
M CăL C
M U 8
CH NGă1ă:ăăT NG QUAN 9
1.1 Gi i thi u chung v asen, photphat, cromat 9
1.1.1 Asen 9
1.1.2 Photphat 15
1.1.3 Cromat 15
1.2 Các ph ng pháp x lí asen, photphat, cromat 17
1.2.1.ăCácăph ngăphápăx lỦăasen 17
1.2.2.ăăCácăph ngăphápăx lỦăphotphat 18
1.2.3.ăPh ngăphápăx lỦăcromat 20
1.3 Gi i thi u chung v pyroluzit Error! Bookmark not defined
1.3.1 Pyroluzit Error! Bookmark not defined
1.4 Kh n ng h p ph asen c a s t hyđroxit/oxit và kh n ng ng d ng làm v t li u
h p ph Error! Bookmark not defined
1.5 C ch h p ph asen, photphat, cromat c a mangan dioxit Error! Bookmark not defined 1.6 Công ngh nano và ng d ng trong x lý môi tr ng Error! Bookmark not defined
CH NGă2.ăPH NGăPHÁPăNGHIÊNăC U Error! Bookmark not defined
2.1 Ý t ng và ph ng pháp t o v t li u m i Error! Bookmark not defined
2.2 Các ph ng pháp v t lý xác đ nh đ c tr ng v t li uError! Bookmark not defined
2.2.1.ăPh ngăphápănhi u x R nghenă(XRD) Error! Bookmark not defined
2.2.3.ăPh ngăphápăhi năviăđi n t truy n qua (TEM)Error! Bookmark not defined
2.2.4.ăPh ngăphápăPh ngăphápăđoădi nătíchăb m tăriêngă(BET)Error! Bookmark not defined 2.2.5.ăPh ngăphápăph tánăx n ngăl ng (EDS) Error! Bookmark not defined
2.2.6.ăPh ngăphápăxácăđ nh pH t iăđi măđ ngăđi n PZCError! Bookmark not defined
2.2.7.ăPh ngăphápăphơnătíchănhi t (TG, DTA, DTG)Error! Bookmark not defined
2.2.8.ăPh ngăphápăph h ng ngo i (IR) Error! Bookmark not defined
2.2.9.ăPh ngăphápăph hu nh quang tia X (XRF) Error! Bookmark not defined
2.2.10.ăPh ngăphápăph tánăx Raman Error! Bookmark not defined
2.3 Ph ng pháp xác đ nh m t s ch tiêu môi tr ng n cError! Bookmark not defined
2.3.1.ăPh ngăphápătr c quang (UV-Vis) Error! Bookmark not defined
Trang 4Lu c s khoa h c T ng Đ i h c Khoa H c T N
2.3.2.ăCácăph ngăphápăxácăđ nhăhƠmăl ng asen, ph tăphát,ăcromatError! Bookmark not d 2.3 Ph ng pháp hóa lý Error! Bookmark not defined
2.3.1.ăPh ngătrình LANGMUIR Error! Bookmark not defined
2.3.2.ăPh ngătrìnhăFRENDLICH Error! Bookmark not defined
CH NGă3:ăTH C NGHI M Error! Bookmark not defined
3.1 Hoá ch t và d ng c Error! Bookmark not defined
3.2 T ng h p v t li u MnO2 kích c nanomet trên ch t mang silicagen, laterit,
pyroluzit Error! Bookmark not defined
3.2.1 Chu n b v t li u n n Error! Bookmark not defined
3.2.2 T ng h p h keo MnO 2 Error! Bookmark not defined
3.2.3 Ch t o v t li u M 1 , M 2 Error! Bookmark not defined
3.3 Kh o sát hình thái và c u trúc li u Error! Bookmark not defined
3.4 Kh o sát kh n ng h p th asen, photphat c a v t li uError! Bookmark not defined 3.5.1 H p ph asen Error! Bookmark not defined
3.5.2 H p ph photphat Error! Bookmark not defined
3.5.3 H p ph cromat Error! Bookmark not defined
CH NGă4:ăK T QU VĨăTH O LU N Error! Bookmark not defined
4.1 Nghiên c u đ c tính và c u trúc v t li u Error! Bookmark not defined
4.1.1 Kh oăsátăkíchăth c h t nano MnO 2 Error! Bookmark not defined
4.1.2 Kh oăsátăc uătrúcăb m tăsilicagenăvƠăpyroluzitătr c khi ph Error! Bookmark not def 4.1.3 Kh oăsátăc uătrúcăv m t v t li u M 1 Error! Bookmark not defined
4.1.4 Kh oăsátăc uătrúcăv m t v t li u M 2 Error! Bookmark not defined
4.2 Ph XRD c a v t li u M1 và v t li u M1 nung t i các nhi t đ khác nhauError! Bookmark
4.3 Ph EDS c a v t li u M1 Error! Bookmark not defined
4.3 Kh o sát kh n ng h p ph c a v t li u Error! Bookmark not defined
4.3.1 H p ph t nh Error! Bookmark not defined
4.4 Nghiên c u kh n ng ng d ng c a v t li u Error! Bookmark not defined
4.4.1 H p ph đ ng Error! Bookmark not defined
4.4.2ă xu tăc ăch h p ph asen gi đ nh Error! Bookmark not defined
K T LU N Error! Bookmark not defined.
TĨIăLI UăTHAMăKH O 75
Trang 5Lu c s khoa h c T ng Đ i h c Khoa H c T N
DANH M C B NG
B ng 1.1: L u l ng th i c a m t s c s s n xu t c khí có phân x ng m 15
B ng 4.1 Hi u su t ( H% ) h p ph PO43- v i n ng đ ban đ u 10mg/l Error! Bookmark not def
B ng 4.2: Giá tr pH đ u và pH sau Error! Bookmark not defined
B ng 4.3: Th i gian cân b ng h p ph c a v t li u M0p Error! Bookmark not defined
B ng 4.4: Các giá tr đ ng cong h p ph asen c a v t li u M0p Error! Bookmark not defined
B ng 4.4 Giá tr pH tr c và sau c a v t li u M2 Error! Bookmark not defined
B ng 4.5 Th i gian cân b ng h p ph c a v t li u M2 Error! Bookmark not defined
B ng 4.6: Các giá tr đ ng cong h p ph c a v t li u M1 Error! Bookmark not defined
B ng 4.7: Các giá tr đ ng cong h p ph c a v t li u M2 Error! Bookmark not defined
B ng 4.8: K t qu kh o sát th i gian cân b ng h p ph c a v t li u M2 Error! Bookmark not def
B ng 4.9: Các giá tr đ ng cong h p ph c a v t li u M2 Error! Bookmark not defined
B ng 4.10: Kh o sát kh n ng x lý Cr(VI) c a v t li u M2 theo th i gian Error! Bookmark not d
B ng 4.11: Các giá tr đ ng cong h p ph c a v t li u M2 Error! Bookmark not defined
B ng 4.12: H p ph đ ng photphat Error! Bookmark not defined
Trang 6Lu c s khoa h c T ng Đ i h c Khoa H c T N
DA NHăM CăHÌNHăV
Hình 1.1 Các d ng t n t i c a asen trong n c ph thu c vào pe/pH 11
Hình 1.2 S phân b khu v c ô nhi m asen trên th gi i 12
Hình 1.3 Ọ nhi m asen t i Vi t Nam 13
Hình 1.4 Ọ nhi m asen t i đ ng b ng châu th sông H ng 14
Hình 1.5 C u trúc c a pyroluzit Error! Bookmark not defined
Hình 2.1 S đ chùm tia t i và chùm tia nhi u x trên tinh th Error! Bookmark not defined
Hình 2.2 tù c a pic ph n x gây ra do kích th c h t Error! Bookmark not defined
Hình 2.3 S đ nguyên lý c a kính hi n vi đi n t quét Error! Bookmark not defined
Hình 2.4 S đ nguyên lý c a kính hi n vi đi n t truy n qua Error! Bookmark not defined
Hình 2.5 S đ cho th y s phong phú v thông tin thu đ c t t ng tác gi a
chùm đi n t v i m u trong nghiên c u hi n vi đi n t Error! Bookmark not defined
Hình 2.6 Các d ng đ ng đ ng nhi t h p ph -kh h p ph theo phân lo i IUPAC Error! Bookmark n
Hình 2.7: Nguyên lý phát hu nh quang tia X Error! Bookmark not defined
Hình 2.8 B c chuy n c a các electron trong phân t Error! Bookmark not defined
Hình 4.1 H t MnO2 kích th c nanomet phóng đ i 40000 l n Error! Bookmark not defined
Hình 4.2 H t MnO2 kích th c nanomet phóng đ i 60000 l n Error! Bookmark not defined
Hình 4.3 H t MnO2 kích th c nanomet phóng đ i 100000 l n Error! Bookmark not defined
Hình 4.4 H t MnO2 kích th c nanomet phóng đ i 30000 l n Error! Bookmark not defined
Hình 4.5 H t MnO2 kích th c nanomet phóng đ i 50000 l n Error! Bookmark not defined
Hình 4.6: B m t silicagen tr c khi ph Error! Bookmark not defined
Hình 4.8 B m t silicagen ph MnO2 kích th c nanomet phóng đ i 100000 l n Error! Bookmark n
Hình 4.9 B m t pyroluzit bi n tính nhi t ph MnO2 kích th c Error! Bookmark not defined
Hình 4.10 B m t pyroluzit bi n tính nhi t ph MnO2 kích th c nanomet phóng
đ i 200000 l n Error! Bookmark not defined
Hình 4.11 Ph XRD v t li u M1 Error! Bookmark not defined.
Hình 4.12 Ph XRD v t li u M1 nung 2000C Error! Bookmark not defined.
Hình 4.13 Ph XRD v t li u M1 nung 3000C Error! Bookmark not defined.
Hình 4.15 Ph EDS c a v t li u M1 Error! Bookmark not defined.
Hình 4.16: th s ph thu c pH vào pH c a v t li u M0p Error! Bookmark not defined.
Hình 4.17 th hi u su t h p ph theo th i gian c a v t li u M0p Error! Bookmark not defined.
Trang 7Lu c s khoa h c T ng Đ i h c Khoa H c T N
Hình 4.18 ng cong h p ph asen c a VL M0p Error! Bookmark not defined.
Hình 4.20: thì s ph thu c pH vào pH c a v t li u M2 Error! Bookmark not defined Hình 4.21: th hi u su t h p ph theo th i gian Error! Bookmark not defined
Hình 4.22 ng cong h p ph asen c a VL M1 64
Hình 4.23 ng X t i tr ng h p th asen c a VL M1 Error! Bookmark not defined.
Hình 4.24 ng cong h p ph asen c a VL M2 Error! Bookmark not defined.
Hình 4.26: Ph EDS v t li u M2 Error! Bookmark not defined.
Hình 4.27: Ph EDS v t li u M2 sau khi h p ph asen Error! Bookmark not defined.
Hình 4.28: th bi u di n th i gian cân b ng h p ph c a v t li u M2 Error! Bookmark not def
Hình 4.29 ng cong h p ph c a VL M2 Error! Bookmark not defined
Hình 4.31: Ph EDS v t li u M2 sau khi h p ph photphat Error! Bookmark not defined.
Hình 4.32: S ph thu c c a hi u su t h p ph vào th i gian Error! Bookmark not defined
Hình 4.33: ng cong h p ph c a VL M2 Error! Bookmark not defined.
Hình 4.35: Ph EDS v t li u M2 sau khi h p ph photphat Error! Bookmark not defined.
Hình 4.36 th s ph thu c n ng đ photphat qua c t vào th tích n c ch y qua Error! Bookma
Trang 88
M Đ U
Hi n nay, v n đ ô nhi m môi tr ng đang tr nên tr m tr ng K các n c phát tri n, vi c gi i quy t ô nhi m môi tr ng đang là m t thách th c l n đ i v i m i qu c gia Trên th gi i hi n nay v n đ cung c p n c s ch cho sinh ho t là m t v n đ r t l n mà
xã h i quan tâm Trong khi ngu n n c b m t: sông, su i, ao, h đang ngày càng b ô nhi m n ng b i n c th i các nhà máy, xí nghi p, n c th i sinh ho t thì vi c s d ng
n c ng m nh là m t gi i pháp h u hi u cho vi c cung c p n c s ch N c ng m ít ch u
nh h ng b i tác đ ng do con ng i gây ra Ch t l ng n c ng m th ng t t h n ch t
l ng n c b m t Trong n c ng m, không có các h t keo hay c n l l ng, các ch tiêu
vi sinh trong n c ng m c ng t t h n Tuy nhiên, khi khai thác ngu n n c ng m, chúng
ta ph i đ i m t v i m t v n đ r t đáng lo ng i, đó là vi c nhi m đ c asen, photphat,
cromat có trong n c ng m ch y u do s hòa tan các h p ch t qu ng có ch a asen, các
h p ch t ch a photphat có trong đ t, đá do quá trình phong hóa và còn do quá trình s n
xu t công, nông nghi p x y ra
Vi c s d ng các ngu n n c b nhi m đ c b i asen, photphat, cromat đang gây tác
h i r t l n t i s c kh e c a con ng i mà h u qu đ l i thì con ng i ch a có cách ch a
tr Do v y vi c x lý asen, photphat, cromat là m t v n đ c p bách hi n nay
tài: “T ng h p và đánh giá kh n ng x lí anion asen, photphat, cromat c a
v t li u MnO2 kích th c nanomet trên n n pyroluzit ” là đóng góp thi t th c cho công
ngh x lý môi tr ng hi n nay
Trang 9
9
1.1 Gi iăthi uăchungăv ăasen,ăphotphat, cromat
1.1.1 Asen[4,5,14,18,24,26,36]
Asen là nguyên t t n t i t nhiên trong v trái đ t, trong nhi u lo i khoáng v t,
d ng nguyên ch t asen là kim lo i màu xám, nh ng d ng này không t n t i trong t nhiên
Ng i ta th ng tìm th y asen d i d ng các h p ch t v i m t hay m t s nguyên t khác
nh oxy, clo và l u hu nh Asen trong thiên nhiên còn có th t n t i trong các thành ph n
môi tr ng đ t, n c, không khí, sinh h c v.v… và có liên quan ch t ch t i các quá trình
đ a ch t, quá trình sinh đ a hoá Các quá trình này s làm cho asen có m t trong m t s
thành t o đ a ch t và s phân tán hay t p trung là nguyên nhân gây ô nhi m môi tr ng
s ng
Asen đ c gi i phóng vào môi tr ng n c do quá trình oxi hoá các khoáng sunfua
ho c kh các khoáng oxi hidroxit giàu asen Nh ng hi n t ng asen có m t trong n c
ng m cho đ n nay đã có khá nhi u gi thi t khác nhau nh ng v n ch a có s th ng nh t
Gi thi t có th là thông qua các quá trình thu đ a hoá và sinh đ a hoá, các đi u ki n đ a
ch t thu v n mà asen đã xâm nh p vào môi tr ng n c
Hàm l ng asen trong n c d i đ t ph thu c vào tính ch t và tr ng thái môi
tr ng đ a hoá Asen t n t i trong n c d i đ t d ng H2AsO4-1 (trong môi tr ng pH
axit đ n g n trung tính), HAsO4-2 (trong môi tr ng ki m) H p ch t H3AsO3 đ c hình
thành ch y u trong môi tr ng kh y u Các h p ch t c a asen v i natri có tính hoà tan
r t cao Nh ng mu i c a asen v i Ca, Mg và các h p ch t asen h u c trong môi tr ng
pH g n trung tính, nghèo canxi thì đ hoà tan kém h n các h p ch t h u c , đ c bi t là
asen- axit fulvic thì r t b n v ng có xu th t ng theo đ pH và t l asen- axit fulvic Các
h p ch t c a As(V) hình thành theo ph ng th c này
Trang 1010
Asen là nguyên t vi l ng, r t c n thi t cho s sinh tr ng và phát tri n c a con
ng i và sinh v t Asen có vai trò trong trao đ i ch t nuclein, t ng h p protit và
hemoglobin
Các ngành công nghi p khai thác và ch bi n các lo i qu ng c ng đã t o ra ngu n ô nhi m Asen Vi c khai thác các m nguyên sinh đã ph i l các qu ng sunfua, làm gia
t ng quá trình phong hoá, bào mòn và t o ra kh i l ng l n đ t đá th i có l n asenopyrit
lân c n khu m T i các nhà máy tuy n qu ng, asenopyrit đ c tách ra kh i các khoáng
v t có ích và đi vào trong môi tr ng Asenopyrit b r a l a, d n đ n h u qu là m t l ng
l n asen đ c đ a vào môi tr ng xung quanh, Asenopyrit sau khi tách kh i qu ng s
thành ch t th i và đ c ch t đ ng ngoài tr i và trôi vào sông su i, gây ô nhi m tràn lan
Asen có th k t h p v i m t s nguyên t t o thành các h p ch t asen vô c nh
các khoáng v t, đá thiên th ch, Reagal (AsS), Orpiment (As2S3), Arsenolit (As2O3), Arsenopyrit (FeAs2, FeAsS, AsSb), vv… H p ch t c a asen v i carbon và hydro g i là
h p ch t asen h u c Th ng thì các d ng h p ch t h u c c a asen ít đ c h i h n so v i
các h p ch t asen vô c
Các d ng t n t i c a Asen(III) và Asen(V) trong môi tr ng [10,14]
Trong môi tr ng oxi hoá và thoáng khí, d ng t n t i ch y u c a asen trong n c
và đ t là asenat Asen có th b n v i m t dãy các oxyanion: H3AsO4, H2AsO4-, HAsO42-và
AsO43- D i đi u ki n kh và ng p n c (<200 mV), asenit là d ng t n t i chính c a asen T c đ chuy n hoá ph thu c vào th oxi hoá kh Eh và pH c a môi tr ng và các nhân t v t lý, hoá h c, sinh h c khác Trong môi tr ng trung tính, asenat t n t i ch y u
d ng H2AsO4- và HAsO42- , còn asenit t n t i ch y u d ng axit không phân ly
H3AsO3 Bi u đ d i đây cho th y các d ng t n t i c a asen ph thu c vào pH và Eh
Trang 1111
Hìnhă1.1.ăCácăd ng t n t i c a asen trong n c ph thu căvƠoăpe/pH
c tính c a Asen
Asen là ch t r t đ c h i, có th gây 19 lo i b nh khác nhau, trong đó có các b nh
nan y nh ung th da, ph i T xa x a asen d ng h p ch t vô c đ c s d ng làm ch t
đ c (th ch tín), m t l ng nh As lo i này có th gây ch t ng i M c đ nhi m nh h n
có th d n đ n th ng t n các mô hay h th ng c a c th sinh v t
Asen nh h ng đ i v i th c v t nh m t ch t ng n c n quá trình trao đ i ch t, làm
gi m n ng su t cây tr ng
B nh nhi m đ c mãn tính asen đ c g i là arsenicosis ó là m t tai h a môi tr ng
đ i v i s c kho con ng i Nh ng bi u hi n c a b nh nhi m đ c asen là ch ng s m da (melannosis), dày bi u bì (keratosis), t đó d n đ n ho i th hay ung th da, viêm r ng,
kh p… Hi n t i trên th gi i ch a có ph ng pháp h u hi u ch a b nh nhi m đ c asen Liên quan đ n vi c xác đ nh, đánh giá tác đ ng c a asen đ i v i c th , Vi t Nam trong m t s n m g n đây đã có các nghiên c u phân tích m u tóc, m u máu đ xác đ nh hàm l ng asen
Nhi m đ c asen không phân bi t đ tu i, t tr em đ n ng i già Nh ng qua các s
li u nghiên c u cho th y, t l b nhi m b nh này thu c v n nhi u h n nhi u l n so v i
nam gi i N u ng i dân s d ng ngu n n c có n ng đ asen là 0,75mg asen/ lít trong 1
n m thì theo th ng kê cho th y t l phát b nh là 16,3%; 2 n m là 28,8%; 3 n m là 35,52%; 4 n m là 42,2%; 5 n m là 62,9% Khu v c nào có khí h u khô và nóng thì t l nhi m cao h n, nh ng d u hi u b nh l i d nh n th y vào mùa đông Vùng nào kinh t phát tri n thì ít b nhi m b nh h n
Tình tr ng ô nhi m asen hi n nay [5,18,25]
Trang 1212
Ô nhi m asen trên th gi i
Hìnhă1.2 S phơnăb khu v căôănhi măasenătrênăth gi i
Hi n nay trên th gi i có hàng ch c tri u ng i đã b b nh đen và r ng móng chân,
s ng hoá da, ung th da v.v… do s d ng ngu n n c sinh ho t có n ng đ asen cao
Nhi u n c đã phát hi n hàm l ng asen r t cao trong ngu n n c sinh ho t nh Canada,
Alaska, Chile, Arhentina, Trung Qu c, India, Thái Lan, Bangladesh v.v…
Trung Qu c, tr ng h p b nh nhân nhi m đ c asen đ u tiên đ c phát hi n t
n m 1953 S li u th ng kê cho th y 88% nhi m qua th c ph m, 5% t không khí và 7%
t n c u ng n n m 1993 m i có 1.546 n n nhân c a c n b nh asenicosis (b nh nhi m
đ c asen) nh ng cho đ n th i đi m này đã phát hi n 13.500 b nh nhân trong s 558.000
ng i đ c ki m tra 462 làng thu c 47 vùng b li t vào khu v c nhi m asen cao Trên c
n c Trung Qu c có t i 13 - 14 tri u ng i s ng trong nh ng vùng có ngu n g c b ô nhi m asen cao, t p trung nhi u nh t t nh An Huy, S n Tây, N i Mông, Ninh H , Tân
C ng T i S n Tây đã phát hi n 105 làng b ô nhi m asen Hàm l ng asen t i đa thu
đ c trong n c u ng là 4,43 mg/l g p t i 443 l n giá tr Asen cho phép c a t ch c y t
th gi i WHO (10 g/l)
Khu v c b ô nhi m asen l n nh t là vùng đ ng b ng châu th sông Ganges n m
gi a Tây Bengal c a n và Bangladesh (Chowdhury và c ng s , 1999) Tây Bengal,
Trang 1313
trên 40 tri u ng i có nguy c nhi m đ c asen do s ng trong các khu v c có n ng đ asen cao T i nay đã có 0,2 tri u ng i b nhi m và n ng đ asen t i đa trong n c cao g p 370
l n n ng đ cho phép c a WHO T i Bangladesh, tr ng h p đ u tiên nhi m asen m i
đ c phát hi n vào n m 1993, nh ng cho đ n nay có t i 3.000 ng i ch t vì nhi m đ c
asen m i n m và 77 tri u ng i có nguy c nhi m asen T ch c y t Th gi i đã ph i coi đây là "v nhi m đ c t p th l n nh t trong l ch s "
Con s b nh nhân nhi m đ c asen Archentina c ng có t i 20.000 ng i Ngay c các n c phát tri n m nh nh M , Nh t B n c ng đang ph i đ i phó v i th c tr ng ô nhi m asen M , theo nh ng nghiên c u m i nh t cho th y trên 3 tri u ng i dân M có nguy c nhi m đ c asen, m c đ nhi m asen trong n c u ng dao đ ng t 0,045 – 0,092 mg/l Còn Nh t B n, nh ng n n nhân đ u tiên có tri u ch ng nhi m asen đã đ c phát
hi n t n m 1971, cho đ n n m 1995 đã có 217 n n nhân ch t vì asen
Ô nhi m asen t i Vi t Nam [5,18,25]
Hìnhă1.3.ăỌănhi m asen t i Vi t Nam
Do c u t o t nhiên c a đ a ch t, nhi u vùng c a n c ta n c ng m b nhi m asenic (th ch tín) Theo th ng kê ch a đ y đ , hi n có kho ng h n 1 tri u gi ng khoan, nhi u
Trang 1414
gi ng trong s này có n ng đ asen cao h n t 20-50 l n theo tiêu chu n c a B Yt
0,01mg/l, gây nh h ng x u đ n s c kho , tính m ng c a c ng đ ng Vùng n c b nhi m asen c a n c ta khá r ng nên vi c c nh báo nhi m đ c t n c gi ng khoan cho kho ng 10 tri u dân là r t c n thi t Nh ng nghiên c u g n đây cho th y vùng châu th sông H ng có nhi u gi ng khoan có hàm l ng asen cao v t quá tiêu chu n c a T ch c
Y t Th gi i (WHO) và v t quá tiêu chu n B Y t Vi t Nam (0,01mg/l) Nh ng vùng
b ô nhi m nghiêm tr ng nh t là phía Nam Hà N i, Hà Nam, Hà Tây, H ng Yên, Nam
nh, Ninh Bình, Thái Bình và H i D ng
Hìnhă1.4.ăỌănhi m asen t iăđ ng b ngăchơuăth sôngăH ng
đ ng b ng sông C u Long c ng phát hi n ra nhi u gi ng khoan có hàm l ng
asen cao n m ng Tháp và An Giang S ô nhi m asen mi n B c hi n ph bi n và cao h n mi n Nam Qua đi u tra cho th y 1/4 s h gia đình s d ng tr c ti p n c
ng m không x lý ngo i thành Hà N i đã b ô nhi m asen, t p trung nhi u phía Nam thành ph (20,6%), huy n Thanh Trì (41%) và Gia Lâm (18.5%) i u nguy hi m là asen không gây mùi khó ch u khi có m t trong n c ngay c khi hàm l ng gây ch t ng i nên n u không phân tích m u mà ch b ng c m quan thì không th phát hi n đ c s t n