Sáng Kiến Kinh Nghiệm Tích Hợp Giáo Dục TKNL Và BVMT Trong Môn Vật Lí THCS

Thôngqua giáo dục, từng người và cộng đồng được trang bị kiến thức về năng lượng và môi trường, ý thức sử dụng tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường, nănglực phát triển và xử lí các

Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài:

Việt Nam là một đất nước chịu ảnh hưởng trực tiếp của nhiều loại thiên tainguy hiểm, được xếp vào năm quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất củavấn đề biến đổi khí hậu Theo ước tính của những nhà khí tượng thủy văn hàngnăm trên biển đông có 9 đến 10 cơn bão hoạt động và 3 đến 4 cơn bão ảnhhưởng trực tiếp tới Việt Nam, hiện tượng sa mạc hóa ở ven biển miền Trungđang diễn ra ngày càng nhanh chóng ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống và sảnxuất của người dân Nghiêm trọng nhất chính là khu vưc Đồng bằng sông CửuLong của nước ta sẽ có thể chìm ngập dưới mực nước biển trong thời gian sắptới Tất cả những tác động xấu trên điều là do sự ảnh hưởng trực tiếp của ônhiễm môi trường

Năng lượng có vai trò sống còn đối với cuộc sống con người, nó quyếtđịnh sự tồn tại, phát triển và chất lượng cuộc sống con người Ngày nay, có thểthấy rõ các vấn đề khủng hoảng NL thường có tác động rất lớn tới kinh tế và xãhội của các nước trên thế giới Do vậy, nhiều nước đã đưa vấn đề năng lượngthành quốc sách, đặt thành vấn đề “an ninh Năng lượng” đối với sự phát triểnquốc gia

Việc gia tăng khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên năng lượng nhưhiện nay trên thế giới cũng như Việt Nam đã dẫn đến nguồn tài nguyên nănglượng không tái sinh như than, dầu lửa, khí đốt đang bị cạn kiệt Dân số toàn cầuhiện nay đã hơn 6 tỉ người Muốn duy trì sự phát triển của xã hội cần khai thácđược các nguồn tài nguyên lớn trong đó có tài nguyên năng lượng

Việc khai thác và sử dụng các nguồn nguyên liệu hóa thạch có quy môcàng lớn thì càng ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và làm gia tăng hiệu ứngnhà kính là một trong những nguyên nhân chủ yếu tác động đến môi trường củachúng ta

Chính vì vậy, Sử dụng tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường là vấn

đề sống còn của nhân loại, của mỗi quốc gia và mỗi con người Một trong nhữngnguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ýthức của con người

Giáo dục tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường là một trong nhữngbiện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp đểthực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước Thôngqua giáo dục, từng người và cộng đồng được trang bị kiến thức về năng lượng

và môi trường, ý thức sử dụng tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường, nănglực phát triển và xử lí các vấn đề về môi trường

Trong số các môn học ở trường THCS thì môn Vật lí là một trong nhữngmôn học thực nghiệm, nó cung cấp cho học sinh rất nhiều các kiến thức cơ bản

về thế giới tự nhiên nói chung về nguồn năng lượng và môi trường xung quanh

Vì vậy, để đáp ứng những yêu cầu đặt ra, cùng với các môn học khác, trong quátrình giảng dạy Vật lí việc lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục tiết kiệm nănglượng và bảo vệ môi trường là vấn đề rất quan trọng và cần thiết

“Trường học thân thiện, học sinh tích cực” xác định nhiệm vụ trọng tâm của

ngành và theo tinh thần nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấphành Trung ương

Với lương tâm nghề nghiệp, với lòng quyết tâm góp một phần nhỏ vàocải thiện môi trường sống, nâng cao chất lượng giáo dục miền núi Mặt khác, là

giáo viên được đào tạo chuyên ngành Vật lí được phân công giảng dạy bộ mônvật lí 8 năm học 2015-2016 đã thôi thúc tôi đến với việc nghiên cứu và viết sáng

kiến kinh nghiệm: “Tích hợp tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường trong

môn Vật lí trung học cơ sở”.

2 Giới hạn nghiên cứu của đề tài:

- Do điều kiện công tác nên đề tài này chỉ áp dụng giới hạn trong phạm vitrường PTDTBT-THCS Trà Nham; với đối tượng là học sinh THCS của trường

mà trực tiếp tác động là học sinh khối 8 trường PTDTBT THCS Trà Nham

- Đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu thực tiễn giảng dạy môn Vật lí THCS

và đề xuất một số giải pháp tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng bảo vệ môitrường trong giảng dạy môn Vật lí THCS đạt hiệu quả cao

3 Cơ sở lí luận

Theo Nghị định số 102/2003/NĐ-CP của chính phủ về sử dụng nănglượng tiết kiệm và hiệu quả: “sử dụng NLTK&HQ là sử dụng năng lượng mộtcách hợp lý, nhằm giảm mức tiêu thụ năng lượng, giảm chi phí năng lượng chohoạt động của các phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng mà vẫn đảm bảo nhucầu năng lượng cần thiết cho các quá trình sản xuất, dịch vụ và sinh hoạt”

Căn cứ vào chủ trương của Đảng và nhà nước, của ngành giáo dục và đàotạo về công tác bảo vệ môi trường Căn cứ Luật bảo vệ môi trường 2005 Căn cứQuyết định 1363/ QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án

“ Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân” Căn cứquyết định 256/2003/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệtchiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm

2010, xác định bảo vệ môi trường là bộ phận cấu thành không thể tách rời củachiến lược kinh tế - xã hội, là cơ sở quan trọng để phát triển bền vững đất nước

Sự phát triển nhanh chóng về kinh tế xã hội trong những năm qua đã làmđổi mới xã hội Việt Nam, chỉ số kinh tế không ngừng nâng cao Tuy nhiên, sự

phát triển chưa đảm bảo cân bằng, việc khai thác và sử dụng nguồn năng lượngcòn chưa hiệu quả triệt để và đúng cách, ý thức bảo vệ môi trường chưa cao ,Điều đó dẫn đến những hiễm họa suy thoái môi trường ngày càng đe dọa cuộcsống của loài người Chính vì vậy bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn củanhân loại và của mỗi Quốc gia Việc tích hợp nội dung tiết kiệm năng lượng vàbảo vệ môi trường vào bộ môn vật lí là một việc làm cần thiết giúp học sinh hiểuđược mối quan hệ giữa nguồn năng lượng với môi trường tự nhiên, môi trường

xã hội và vai trò của con người trong đó Từ đó sẽ có thái độ thân thiện với môitrường, yêu quí tôn trọng thiên nhiên, tôn trọng di sản văn hóa và ý thức đượchành động trước vấn đề năng lượng và môi trường nảy sinh

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiệu quả của ngành, sự chỉ đạo ngay từđầu năm học 2015-2016 của PGD&ĐT Tây Trà về dạy học theo hướng tích hợpnhằm giáo dục học sinh một cách toàn diện Việc xây dựng chủ đề tích hợp giáodục tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường ở môn Vật lí THCS là vấn đềhợp lí và cần thiết

a Các định nghĩa:

Năng lượng: Theo Từ điển bách khoa Việt Nam: Năng lượng là độ đo

định lượng chung cho mọi dạng vận động khác nhau của vật chất Theo Từ điểntiếng Việt và Từ điển vật lý phổ thông: Năng lượng là đại lượng vật lý đặc trưngcho khả năng sinh công của một vật Theo Nghị định số 102/2003/NĐ-CP củachính phủ về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thì năng lượng được hiểu

là dạng vật chất có khả năng sinh công

Môi trường: Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo

bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triểncủa con người và sinh vật (Điều 3, luật bảo vệ môi trường 2005)

Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả: Ta có thể hiểu sử dụng năng

lượng tiết kiệm và hiệu quả nghĩa là giảm bớt số năng lượng sử dụng bằng cáchloại bỏ việc tiêu thụ năng lượng lãng phí không cần thiết và không đúng cách

Điều đó còn có nghĩa là sử dụng năng lượng phù hợp với mục đích sử dụng,không lãng phí, sử dụng những thiết bị ít tiêu hao năng lượng; sử dụng nănglượng hiệu quả có nghĩa là giảm mức tiêu thụ năng lượng cho cùng một nhu cầu,một công việc hoặc cùng một đơn vị sản phẩm.

Bằng việc tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng,các cá nhân, hộ gia đình, tập thể, cơ quan, đơn vị doanh nghiệp sẽ tiết kiệm đượcchi phí đồng thời góp phần tiết kiệm được tài nguyên của đất nước, bảo vệ môitrường

b Khái niệm về dạy học tích hợp:

Là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập củacùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạyhọc

Quá trình dạy học tích hợp được hiểu là một quá trình dạy học trong đótoàn thể các hoạt động học tập góp phần hình thành ở học sinh những năng lực

rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho học sinh, nhằm phục vụ chocác quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập học sinh vào cuộc sống laođộng Mục tiêu cơ bản của tư tưởng sư phạm tích hợp là nâng cao chất lượnggiáo dục học sinh phù hợp các mục tiêu giáo dục của nhà trường

c Mục tiêu giáo dục tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường trong các trường Trung học cơ sở:

- Hiểu biết bản chất của các vấn đề năng lượng và môi trường: Tính phứctạp, quan hệ nhiều mặt, nhiều chiều, tính hữu hạn của tài nguyên thiên nhiên vàkhả năng chịu tải của môi trường …

- Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi trường nhưmột nguồn lực để sinh sống, lao động và phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng,quốc gia và quốc tế Từ đó có thái độ cách ứng xử đúng đắn trước các vấn đề

môi trường, xây dựng quan niệm đúng về ý thức trách nhiệm, về giá trị nhâncách.

- Có tri thức, kĩ năng, phương pháp hành động để nâng cao năng lực lựachọn phong cách sống, thích hợp với việc sử dụng hợp lí và khôn ngoan cácnguồn tài nguyên thiên nhiên; có thể tham gia có hiệu quả vào việc phòng ngừa

và giải quyết các vấn đề môi trường cụ thể nơi sinh sống và làm việc

4 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng và

bảo vệ môi trường trong môn Vật lí THCS

4.2 Phương pháp nghiên cứu:

4.2.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận:

Trong nghiên cứu lí luận ta dựa vào những lí thuyết đã được khẳng định,những thành tựu của nhân loại trên nhiều lĩnh vực khác nhau, những văn kiện chỉđạo của Đảng và nhà nước liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu để xem xét vấn

đề và tìm ra những giải pháp hợp lí, có sức thuyết phục, xây dựng một lí thuyếtmới, bổ sung hoàn chỉnh cụ thể hoá lí thuyết cũ

4.2.2 Phương pháp quan sát và đàm thoại: Việc dự giờ, quan sát quá

trình và thái độ học tập rèn luyyện của học sinh củng như các biện pháp sư phạmcủa giáo viên trong các tiết học Trực tiếp phỏng vấn, trò chuyện, tham gia hoạtđộng cùng các em để có thể tìm thấy những biểu hiện có liên quan đến hứng thútham gia các hoạt động giáo dục của học sinh

4.2.3 Phương pháp kiểm chứng, đánh giá tổng kết thực hiện: Trên cơ

sở kiểm chứng, đánh giá các thông tin thu lượm được sẽ hình dung được thựctrạng, đặc điểm hoạt động của học sinh một cách tương đối chính xác Từ đó cóphương hướng điều chỉnh kế hoạch sao cho phù hợp với tình hình của tập thểhọc sinh

4.2.4 Phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp: Dựa trên kết quả điều

tra thống kê lại, so sánh và tổng hợp để tìm nguyên nhân, từ đó đưa ra nhữngbiện pháp thích hợp để giáo dục học sinh

Thông thường những phương pháp nghiên cứu trên được kết hợp vớinhau làm cho các kết quả thu được vừa có sức thuyết phục về mặt lí luận vừa có

ý nghĩa thực tiễn

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Thực trạng của vấn đề đặt ra, sự cần thiết để tiến hành nghiên cứu

đề tài.

Tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường hiện nay đang là nhiệm vụcủa toàn xã hội, trong đó có học sinh Tuy nhiên, rất nhiều học sinh không mấyquan tâm, thậm chí thờ ơ đối với việc bảo vệ môi trường Vì vậy, trong quá trìnhdạy học giáo viên cần giáo dục học sinh hiểu rõ sự cần thiết phải tiết kiệm nguồnnăng lượng sẵn có trong tự nhiên và biết cách bảo vệ môi trường, trước hết làmôi trường sống xung quanh các em

Các nguồn tài nguyên năng lượng đang bị khai thác với một tốc độ lớn đểđáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế, đang dần bị cạn kiệt Những vấn đề môitrường gây ra do hoạt động của con người, trong đó việc khai thác, sử dụng cácnguồn năng lượng, đặc biệt là năng lượng hóa thạch đóng góp phần chủ yếu

Sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả cùng với việc bảo vệ môi trườngđóng góp vào thực hiện các nguyên tắc phát triển bền vững của trái đất cũng nhưcủa mỗi quốc gia

Trong quá trình dạy học Vật lí, tôi chắc rằng các giáo viên đã đề cập đếncác biện pháp giáo dục về tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường Tuy nhiênviệc làm này còn chưa thường xuyên, đôi khi còn mang tính sách vở, thiếu sựgần gũi với đời sống thực tế học sinh Trong khi đó, Vật lí là môn khoa họcmang tính thực tiễn cao, chúng ta hoàn toàn có thể vừa đưa ra các biện pháp sửdụng năng lượng tiết kiệm và biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường liên quanđến từng nội dung trong các bài học cụ thể lại vừa gần gũi với sự hiểu biết củahọc sinh Chính điều này sẽ có tác dụng kích thích óc tò mò, sáng tạo, hứng thúhọc tập, mở rộng sự hiểu biết của học sinh, đặc biệt là hướng sự quan tâm củacác em tới năng lượng và môi trường để từ đó biết cách sử dụng năng lượng vàbảo vệ môi trường

Thực tế tại trường PTDTBT THCS Trà Nham và qua tìm hiểu các đồngnghiệp giảng dạy Vật lí trên địa bàn huyện Tây Trà nói chung hiện tại chưa cómột tài liệu cụ thể nào hướng dẫn giáo viên về nội dung, chương trình cũng nhưphương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường trong môn vật lí một cách cụthể, rõ ràng và phù hợp Hầu hết giáo viên tự tìm tòi, nghiên cứu và tự đưa ra nộidung giáo dục môi trường cần tích hợp vì vậy không có sự thống nhất về nộidung, chương trình và phương pháp Cũng vì vậy trong quá trình dạy học, hầuhết giáo viên chưa quan tâm nhiều đến việc dạy học tích hợp giáo dục môitrường, nếu có chỉ mang tính đối phó, nói suông Đa số giáo viên chỉ dạy học cótích hợp khi có sinh hoạt chuyên đề, thao giảng.

Để nắm rõ thực trạng hiểu biết về kiến thức năng lượng và môi trườngtrong môn Vật lí của học sinh THCS trường PTDTBT-THCS Trà Nham, khi bắtđầu nghiên cứu lí luận để viết sáng kiến này tôi đã tiến hành 1 bài kiểm tra 15

phút lấy điểm hệ số 1cho HS khối 8 mà tôi đang trực tiếp giảng dạy (sau khi học sinh học xong Tiết 6 –Lực ma sát) với câu hỏi về kiến thức về năng lượng và

môi trường như sau:

Câu hỏi 1: ( Về vấn đề môi trường) Trong quá trình lưu thông của các

phương tiện giao thông đường bộ, ma sát giữa bánh xe và mặt đường, giữa các

bộ phận cơ khí với nhau, ma sát giữa phanh xe và vành bánh xe làm phát sinh các bụi cao su, bụi khí và bụi kim loại Các bụi khí này gây ra tác hại gì đối với môi trường và sinh vật? Em hãy đề xuất một giải pháp để hạn chế những tác hại đó?

Câu hỏi 2: ( Về vấn đề năng lượng) Việc thay những chuyển động trượt

thành chuyển động lăn thì hiệu quả của chuyển hóa năng lượng thay đổi như thế nào?

Kết quả học sinh trả lời câu hỏi trên như sau:

chưa đầy đủ

Không có câu trảlời hoặc trả lời sai

Qua kết quả kiểm tra có thể thấy tỉ lệ học sinh hiểu biết về môi trường và

nguồn năng lượng (sự cần thiết phải bảo vệ môi trường và biết cách sử dụng tiết kiệm nguồn năng lượng) còn rất hạn chế, có hơn 60% số học sinh không quan

tâm hoặc không hiểu biết về kiến thức năng lượng và môi trường liên quan trongmôn Vật lí

Trước thực trạng trên, trong năm học 2015 – 2016 tôi đã viết sáng kiến kinh

nghiệm Tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường trong

môn Vật lí THCS nhằm:

- Xây dựng nội dung, chương trình tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng

và bảo vệ môi trường trong dạy học môn Vật lí THCS

- Đề xuất một số phương pháp dạy học tích hợp giáo dục tiết kiệm nănglượng và bảo vệ môi trường trong môn Vật lí THCS đạt hiệu quả cao

2 Một số giải pháp tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng bảo vệ môi trường trong dạy học Vật lí THCS đạt hiệu quả cao.

2.1 Xây dựng nội dung, chương trình tích hợp giáo dục tiết kiệm năng

lượng và bảo vệ môi trường trong môn Vật lí lớp THCS

Lớp Tên bài Địa chỉ tích hợp Nội dung tích hợp TKNL hay GDMT

(vào nội dung nàocủa bài)

- Sự dãn nở vìnhiệt khi bị ngăncản có thể gây ralực rất lớn

TKNL: Tác dụng của băng kép làm chođóng ngắt mạch điện khi nhiệt độ thayđổi Có tác dụng tiết kiệm được mộtphần năng lượng điện

BVMT:

+ Trong xây dựng (đường ray xe lửa,nhà cửa, cầu, ) cần tạo ra khoảng cáchnhất định giữa các phần để các phần đódãn nở

+ Cần có biện pháp bảo vệ cơ thể, giữ

ấm vào mùa đông và làm mát về mùa hè

để tránh bị sốc nhiệt, tránh ăn uống thức

ăn qua nóng hoặc quá lạnh

kế y tế…

BVMT:

+Sử dụng nhiệt kế thủy ngân đo đượcnhiệt độ trong khoảng biến thiên lớn,nhưng thủy ngân là một chất độc hại chosức khỏe con người và môi trường

+ Trong dạy học tại các trường phổthông nên sử dụng nhiệt kế rượu hoặcnhiệt kế dầu có pha chất màu Trongtrường hợp sử dụng nhiệt kế thủy ngâncần tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc antoàn.

Bài 23+24

Sự nóng

chảy và

Phần lớn các chấtnóng chảy hayđông đặc ở một

BVMT

+ Do sự nóng lên của trái đất mà băng ởhai cực tan ra làm mực nước biển dâng

đông đặc nhiệt độ xác định

Nhiệt độ nóngchảy của các chấtkhác nhau thì khácnhau

cao (tốc độ dâng mực nước biển trungbình hiện nay là 5cm/10 năm) Mực nướcbiển dâng cao có nguy cơ nhấn chìmnhiều khu vực đồng bằng ven biển trong

đó có đồng bằng sông Hồng và đồngbằng sông Cửu Long của Việt Nam.+ Để giảm thiểu tác hại của việc mựcnước biển dâng cao, các nước trên thếgiới (đặc biệt là các nước phát triển) cần

có kế hoạch cắt giảm lượng khí thải gâyhiệu ứng nhà kính (là nguyên nhân gây

BVMT+ Trong không khí luôn có hơi nước Độ

ẩm của không khí phụ thuộc vào khốilượng nước có trong 1m3 không khí.-Việt Nam là quốc gia có khí hậu nhiệtđới ẩm, gió mùa Độ ẩm không khíthường dao động trong khoảng từ 70%đến 90% Không khí có độ ẩm cao (xấp

xỉ 100%) ảnh hưởng đến sản xuất, làmkim loại chóng bị ăn mòn, đồng thờicũng làm cho dịch bệnh dễ phát sinh.Nhưng nếu độ ẩm không khí quá thấp(dưới 60%) cũng ảnh hưởng đến sứckhỏe con người và gia súc, làm nước bayhơi nhanh gây ra khô hạn, ảnh hưởngđến sản xuất nông nghiệp

Bài 1: - Ta nhìn thấy một BVMT

đó vào mắt ta.

Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sángtruyền từ vật đó vào mắt ta Ở các thànhphố lớn, do nhà cao tầng che chắn nênhọc sinh thường phải học tập và làm việcdưới ánh sang nhân tạo, điều này có hạicho mắt

Để làm giảm tác hại này, học sinh cần có

kế hoạch học tập và vui chơi dã ngoại

BVMT

- Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi lớnhơn vùng nhìn thấy của gương phẳng cócùng - Tại vùng núi cao, đường hẹp vàuốn lượn, tại các khúc quanh người tathường đặt các gương cầu lồi nhằm làmcho lái xe dễ dàng quan sát đường và cácphương tiện khác cũng như người và cácsúc vật đi qua Việc làm này đã làm giảmthiểu số vụ tai nạn giao thông, bảo vệtính mạng con người và các sinh vật

Bài 10:

Nguồn âm

Các vật phát ra âmđều dao động

Các vật phát ra âm đều dao động

Để bảo vệ giọng nói của người, ta cần luyện tập thường xuyên, tránh nói quá to,không hút thuốc lá

to, kéo dài, gâyảnh hưởng xấuđến sức khỏe và

BVMT

- Tác hại của tiếng ồn:

+ Về sinh lý, nó gây mệt mỏi toàn thân,nhức đầu, choáng váng, ăn không ngon,gầy yếu Ngoài ra người ta còn thấy tiếng

hoạt động bìnhthường của con

Để chống ô nhiễmtiếng ồn cần làmgiảm độ to củatiếng ồn phát ra,ngăn chặn đườngtruyền âm, làmcho âm truyềntheo hướng khác

ồn quá lớn làm suy giảm thị lực

+ Về tâm lý, nó gây khó chịu, lo lắngbực bội, dễ cáu gắt, sợ hãi, ám ảnh, mấttập trung, dễ nhầm lẫn, thiếu chính xácPhòng tránh ô nhiễm tiếng ồn:+ Trồngcây: Trồng cây xung quanh trường học,bệnh viện, nơi làm việc, trên đường phố

và đường cao tốc là cách hiệu quả đểgiảm thiểu tiếng ồn.+ Lắp đặt thiết bịgiảm âm: Lắp đặt một số thiết bị giảm

âm trong phòng làm việc như: thảm,rèm, thiết bị cách âm để giảm thiểu tiếng

ồn từ bên ngoài vào.+ Đề ra nguyên tắc:Lập bảng thông báo quy định về việc gây

ồn Cùng nhau xây dựng ý thức giữ trật

tự cho mọi người.+ Các phương tiện giaothông cũ, lạc hậu gây ra những tiếng ồnrất lớn Vì vậy, cần lắp đặt ống xả và cácthiết bị chống ồn trên xe Kiểm tra, đìnhchỉ hoạt động của các phương tiện giaothông đã cũ hoặc lạc hậu.+ Tránh xa cácnguồn gây tiếng ồn: Không đứng gần cácmáy móc, thiết bị gây ồn lớn như máybay phản lực, các động cơ, máy khoancắt, rèn kim loại … Khi cần tiếp xúc vớicác thiết bị đó cần sử dụng các thiết bịbảo vệ (mũ chống ồn) và tuân thủ cácquy tắc an toàn Xây dựng các trường

học, bệnh viện, khu dân cư xa nguồn gây

TKNLSau khi học sinh nắm được nguyên líhoạt động của bóng đèn sợi đốt, đènLED, đèn huỳnh quang học sinh nhậnthấy: Để bóng đèn sợi đột phát sángđược thì phải mất một phần năng lượngđiện để đốt nóng bộ phận dây tóc đếnnhiệt độ cao Vậy để tiết kiệm nănglượng điện người ta đã dùng đèn ống.Nhờ một cơ chế đặc biệt chất bột phủbên trong đèn ống phát sáng Đèn nàynóng lên rất ít nên tiêu thụ điện ít hơn sovới đèn dây tóc nóng sáng

TKNL

- Hiện tượng đoản mạch là hiện tượngđược xảy ra khi hai cực của nguồn điệnđược nối trực tiếp với nhau mà khôngqua dụng cụ dùng điện

Khi xảy ra hiện tượng đoản mạch thìcường độ dòng điện chạy trong mạch cógiá trị rất lớn

- Cường độ dòng điện tăng lên quá lớn

có thể làm chảy hoặc làm cháy vỏ bọccách điện gây tiêu hao năng lượng điện

và các bộ phận khác tiếp xúc với nó Từ

đó gây hỏa hoạn.

Để bảo vệ mạch điện khi dòng điện cócường độ tăng quá mức đặc biệt khi đoảnmạch nhằm tránh hỏa hoạn và lãng phíđiện năng trong thực tế người ta dùngcầu chì hoặc áp tô mát

Lực ma

sát

- Lực ma sát trượtsinh ra khi một vậttrượt trên bề mặtcủa vật khác

- Ma sát lăn

- Lực ma sát cóthể có hại hoặc cóích

TKNL:

Việc thay những chuyển động trượt bằngnhững chuyển động lăn nhằm làm tănghiệu suất của quá trình chuyển hoá cácdạng năng lượng khác thành cơ năng

BVMT:

+ Trong quá trình lưu thông của cácphương tiện giao thông đường bộ, ma sátgiữa bánh xe và mặt đường, giữa các bộphận cơ khí với nhau, ma sát giữa phanh

xe và vành bánh xe làm phát sinh các bụicao su, bụi khí và bụi kim loại Các bụikhí này gây ra tác hại to lớn đối với môitrường: ảnh hưởng đến sự hô hấp của cơthể người, sự sống của sinh vật và sựquang hợp của cây xanh

Biện pháp: Khi tham gia giao thông cần mang khẩu trang để bảo vệ sức khỏe Vận động người dân không sử dụng các phương tiện đã cũ nát, không đảm bảo chất lượng.

Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra các phương tiện tham gia giao thông đảm bảo các tiêu chuẩn về khí thải

và an toàn đối với môi trường.

+ Nếu đường nhiều bùn đất, xe đi trênđường có thể bị trượt dễ gây ra tai nạn,đặc biệt khi trời mưa và lốp xe bị mòn

Biện pháp: Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng xe đặc biệt là lốp xe.

Tham gia vệ sinh và giữ vệ sinh mặt đường sạch sẽ.

8 Bài 7: Áp

suất

- Áp lực gây ra ápsuất trên bề mặt bịép

BVMT

- Áp suất do các vụ nổ gây ra có thể làmnứt, đổ vỡ các công trình xây dựng vàảnh hưởng đến môi trường sinh thái vàsức khỏe con người Việc sử dụng chất

nổ trong khai thác đá sẽ tạo ra các chấtkhí thải độc hại ảnh hưởng đến môitrường, ngoài ra còn gây ra các vụ sập,sạt lở đá ảnh hưởng đến tính mạng côngnhân

- Biện pháp an toàn: Công nhân khai thác đá chỉ tham gia lao động khi được đảm bảo những điều kiện về an toàn lao động (khẩu trang,mũ cách âm)

Chỉ cấp phép cho các doanh nghiệp khai thác đá ở các địa điểm xa khu dân cư và đảm bảo được các điều kiện an toàn về

- Sử dụng chất nổ để đánh cá sẽ gây ramột áp suất rất lớn, áp suất này truyềntheo mọi phương gây ra sự tác động của

áp suất rất lớn lên các sinh vật khác sốngtrong đó Dưới tác dụng của áp suất này,hầu hết các sinh vật bị chết Việc đánhbắt cá bằng chất nổ gây ra tác dụng hủydiệt sinh vật, ô nhiễm môi trường sinhthái

+ Khi phát hiện có người sử dụng chất

nổ để đánh bắt cá, kịp thời báo với người lớn.

8 Bài 9: Áp

suất khí

quyển

- Trái Đất và mọivật trên Trái Đấtđều chịu tác dụngcủa áp suất khíquyển theo mọiphương

BVMT

- Khi lên cao áp suất khí quyển giảm Ở

áp suất thấp, lượng oxi trong máu giảm,ảnh hưởng đến sự sống của con người vàđộng vật Khi xuống các hầm sâu, ápsuất khí quyển tăng, áp suất tăng gây racác áp lực chèn ép lên các phế nang củaphổi và màng nhĩ, ảnh hưởng đến sứckhỏe con người

- Biện pháp: Để bảo vệ sức khỏe cần

tránh thay đổi áp suất đột ngột, tại những nơi áp suất quá cao hoặc quá thấp cần mang theo bình oxi.

Khi đi rừng không nên trèo lên các ngọn đồi quá cao hoặc đi vào các hang động quá sâu.

8 Bài 12 Sự

nổi

- Vật nổi lên khitrọng lượng củavật nhỏ hơn lựcđẩy Acsimet

BVMT

- Đối với các chất lỏng không hòa tantrong nước, chất nào có khối lượng riêngnhỏ hơn nước thì nổi trên mặt nước Cáchoạt động khai thác và vận chuyển dầu

có thể làm rò rỉ dầu lửa Vì dầu nhẹ hơnnước nên nổi lên trên mặt nước Lớp dầunày ngăn cản việc hòa tan oxi vào nước

vì vậy sinh vật không lấy được oxi sẽ bịchết

Biện pháp:

+ Đối với doanh nghiệp vận chuyển: có biện pháp an toàn trong vận chuyển dầu lửa (kiểm tra các tiêu chuẩn kĩ thuật, đảm bảo các quy tắc an toàn trong suốt quá trình lưu thông

+ Đối với các cơ quan chức năng: Chỉ cấp phép hoạt động cho các doanh nghiệp vận chuyển đáp ứng được các yêu cầu về kĩ thuật, đồng thời có biện pháp ứng cứu kịp thời khi có sự cố tràn dầu.

- Hàng ngày, sinh hoạt của con người vàcác hoạt động sản xuất thải ra môitrường lượng khí thải rất lớn (các khí thải

NO, NO2, CO2, SO, SO2, H2S…) đềunặng hơn không khí vì vậy chúng có xuhướng chuyển xuống lớp không khí sátmặt đất Các chất khí này ảnh hưởngtrầm trọng đến môi trường và sức khỏecon người Đây cũng là nguyên nhânchính làm cho trái đất chúng ta đangngày càng nóng lên đến mức báo động

Biện pháp: Xây dựng các ống khói cao ở góc bếp của gia đình.

Xây dựng nhà ở hay các nhà máy, xí nghiệp cần đảm bảo thông thoáng và sử dụng các quạt gió.

Hạn chế sử dụng các phương tiện, thiết

bị, máy móc cũ nát để giảm thiểu lượng khí thải độc hại thải ra môi trường.

8 Bài 13

Công cơ

học

- Công cơ học phụthuộc hai yếu tố:

Lực tác dụng vàquãng đường dichuyển

BVMT

- Khi có lực tác dụng vào vật nhưng vậtkhông di chuyển thì không có công cơhọc nhưng con người và máy móc vẫntiêu tốn năng lượng Trong giao thôngvận tải, các đường gồ ghề làm cácphương tiện di chuyển khó khăn, máymóc cần tiêu tốn nhiều năng lượng hơn.Tại các đô thị lớn, mật độ giao thông

đông nên thường xảy ra tắc đường Khitắc đường các phương tiện tham gia vẫn

nổ máy tiêu tốn năng lượng vô ích đồngthời xả ra môi trường nhiều chất khí độchại

- Giải pháp: + Khi không tham gia giao thông thì nên tắt động cơ của các phương tiện.

+ Người dân hạn chế tham gia giao thông vào các giờ cao điểm

+ Cơ quan có thẩm quyền: Cải thiện chất lượng đường giao thông và thực hiện các giải pháp đồng bộ nhằm giảm ách tắc giao thông Công an giao thông cần thiết có mặt vào các giờ cao điểm để hướng dẫn người dân tham gia giao thông đảm bảo an toàn và giảm thiểu tắc đường.

8 Bài 16 Cơ

năng

- Khi một vật cókhả năng sinhcông, ta nói vật có

cơ năng

- Khi một vậtchuyển động, vật

có động năng Vậntốc của vật cànglớn thì động năngcủa vật càng lớn

BVMT

- Khi tham gia giao thông, phương tiệntham gia có vận tốc lớn (có động nănglớn) sẽ khiến cho việc xử lí sự cố gặpkhó khăn, nếu xảy ra tai nạn sẽ gây ranhững hậu quả nghiêm trọng

- Giải pháp: Khi tham gia giao thông cần

đi đúng phần đường và đúng tốc độ quy định.

Chỉ tham gia giao thông bằng ô tô, xe

máy khi đủ tuổi quy định và đã học luật giao thông

Vận động người lớn không tham gia giao thông khi đã uống rượu, bia.

mà ở trong nướcbiển vẫn có khôngkhí

BVMTNếu thiếu không khí, các loài sinh vậttrong lòng đại dương không thể sốngđược

Ảnh hưởng của đào đãi vàng ở một sốđịa phương huyện Tây Trà làm nướcsông đục và bị nhiễm dầu làm cho khôngkhí không thể khuếch tán vào nước làmchết rất nhiều sinh vật (cá, tôm ) sốngtrong lòng suối Lợi nhuận từ việc khaithác

khoáng sản trên các sông ở huyện TâyTrà rất nhỏ, trong khi đó hậu quả để lại

về môi trường, sạt lở lòng sông, tệ nạn

xã hội , là vấn đề nhức nhối gây bấtbình trong dư luận nhân dân

+ Báo cáo với người lớn khi phát hiện

có người đào đãi vàng trái phép.

8 Bài 23 - Đối lưu là hình BVMT

Đối lưu và

bức xạ

nhiệt

thức truyền nhiệtbằng các dòngchất lỏng và chấtkhí, đó là hìnhthức truyền nhiệtchủ yếu của chấtlỏng và chất khí

- Sống và làm việc lâu trong các phòngkín không có đối lưu không khí sẽ cảmthấy rất oi bức, khó chịu và có hại chosức khỏe

- Biện pháp:

+ Tại nhà ở, nhà máy, nơi làm việc cần

có biện pháp để không khí lưu thông dễ dàng (bằng các ống khói, cửa thông gió ).

+ Khi xây dựng nhà ở cần chú ý đến mật

độ nhà và hành lang giữa các phòng, các dãy nhà đảm bảo không khí được lưu thông.

TKNLThông qua các bài tập phần vận dụng,củng cố HS hiểu được: Hàng tháng mỗgia đình sử dụng điện đều phải trả tiềntheo số đếm của công tơ điện Vậy đểphải trả ít tiền thì số công tơ phải nhỏ, cónghĩa ta cần tiết kiệm 9 sử dụng các thiết

bị điện hợp lý như đèn thắp sáng là đènống hoặc đền compac…) và chọn cácthiết bị có hiệu suất lớn 9 không lên sửdụng các thiết bị có hiệu suất quá dưthừa)

TKNL Thông qua một số bài tập tính toán họsinh rút ra: Để tiết kiệm điện chúng tacần phải làm gì?

Từ nội dung phần 2: Cách làm giảm haophí trên đường dây tải điện Từ đó HSrút ra được kết luận : Để giảm hao phícần có những biện pháp gì?

TKNL

Vì ánh sáng có tác dụng nhiệt chứng tỏánh sáng có năng lượng rất lớn Vậy để

sử dụng được nguồn năng lượng đó emphải làm gì? Sử dụng năng lượng mặttrời( nguồn năng lượng vô tận) thay thếnăng lượng điện

TKNLChúng ta đã chuyển hóa các dạng nănglượng ( thủy năng; gió…) thành nănglượng điện Nhưng tất cả các dạng nănglượng đó không phải là vô tận, chúng taphải biết tiết kiệm

= I2 R t

TKNLNếu không tính đến nhiệt lượng tỏa ramôi trường bên ngoài thì A = Q từ đâycho thấy nên sử dụng các đồ dụng điện

có hiệu suất cao để giảm bớt một phầnđiện năng hao phí, bên cạnh đó hạn chếthời gian, vừa đủ sử dụng