Mô tả sự khác biệt chính giữa lãnh đạo uy tín và lãnh đạo chiến lược

Chúng ta cũng hiểu được nhà lãnh đạo cần có những tố chất gì, những hành vi cần thiết nào, những nguồn lực cần phải có, xét trong những hoàn cảnh cụ thể để có thể gây ảnh hưởng đối với c

MÔN HỌC: PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG LÃNH ĐẠO

*

* *

ĐỀ TÀI

Mô tả sự khác biệt chính giữa lãnh đạo uy tín và lãnh đạo chiến lược Bạn thích làm việc cho loại lãnh đạo nào trong hai loại nêu trên?

NỘI DUNG BÁO CÁO

PHẦN MỞ ĐẦU

Đã từ lâu, lãnh đạo là một chủ đề được rất nhiều học giả quan tâm, bỏ nhiều công sức và thời gian nghiên cứu, bàn luận Nói về lãnh đạo là nói về những con người nắm quyền lực, chỉ đạo, thúc đẩy một nhóm người, một bộ phận hay một tổ chức nhằm đạt được các mục tiêu chung của nhóm, bộ phận hay tổ chức đó

Nghiên cứu môn phát triển khả năng lãnh đạo giúp cho chúng ta nhận thức được những yếu tố quyết định tính hiệu quả của lãnh đạo Chúng ta cũng hiểu được nhà lãnh đạo cần có những tố chất gì, những hành vi cần thiết nào, những nguồn lực cần phải có, xét trong những hoàn cảnh cụ thể để có thể gây ảnh hưởng đối với cấp dưới sao cho tất cả mọi người cùng nỗ lực làm việc để đạt được mục tiêu chung của tổ chức

Môn học còn giúp chúng ta tìm hiểu về bản chất lãnh đạo, những quan điểm khác nhau trong định nghĩa lãnh đạo, những khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý, các phương pháp tiếp cận khác nhau về nghiên cứu lãnh đạo, các phong cách lãnh đạo Nhìn chung đối tượng nghiên cứu của môn học rất rộng, trong phạm vi của báo cáo thảo luận nhóm, chúng tôi tập trung đề cập đến phong cách lãnh đạo uy tín và lãnh đạo chiến lược cùng sự khác biệt chính của hai phong cách lãnh đạo này Nội dung chính của báo cáo thảo luận bao gồm các vấn đề sau:

Phần I: Bản chất của lãnh đạo

Phần II: Phân tích sự khác biệt chính giữa lãnh đạo uy tín và lãnh đạo chiến lược

Phần III: Kết quả thảo luận của nhóm về lãnh đạo uy tín và lãnh đạo chiến lược

PHẦN I BẢN CHẤT CỦA LÃNH ĐẠO

1 Bản chất của lãnh đạo:

Từ xa xưa, loài người đã rất muốn hiểu bản chất của lãnh đạo Đã có rất nhiều những kiến giải, những bàn luận của các học giả về bản chất của lãnh đạo Những thành công rực rỡ của nhiều nhà lãnh đạo tài trí, mưu lược đã được sử sách lưu danh cũng như trở thành chủ đề của nhiều câu chuyện và giai thoại Sự lãnh đạo có một sức lôi cuốn mạnh mẽ đối với tất cả mọi người bởi sự thần bí

và cái chính là ở tầm ảnh hưởng sâu rộng của nó đối với cuộc sống của tất cả mọi người Không một tổ chức, một quốc gia nào lại có thể thành công nếu như không có những vị lãnh đạo tài trí nào đó Tuy nhiên những nghiên cứu khoa học về lãnh đạo mới thực sự bắt đầu từ thế kỷ 20

Trọng tâm của hầu hết các nghiên cứu đó là xác định các yếu tố quyết định tính hiệu quả của lãnh đạo Hầu hết các lý thuyết về lãnh đạo đều lấy một trong ba đặc điểm là các đặc điểm của người lãnh đạo, đặc điểm của cấp dưới

và đặc điểm của hoàn cảnh để làm cơ sở để giải thích hiệu quả của lãnh đạo Các nghiên cứu về lãnh đạo đã làm sáng tỏ nhiều điều về những bí mật xung quanh vai trò của lãnh đạo, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề chưa có câu trả lời thoả đáng Trong phạm vi nghiên cứu của môn học, chúng ta sẽ tập trung nghiên cứu về các lý thuyết và kết quả nghiên cứu chính về hiệu quả lãnh đạo, trong đó chú trọng đến lãnh đạo trong các tổ chức chính thức như các doanh nghiệp, các trường đại học, các bệnh viện và các cơ quan của chính phủ

2 Định nghĩa lãnh đạo:

Như chúng ta đã biết, có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về lãnh đạo Các nhà nghiên cứu thường định nghĩa lãnh đạo theo quan điểm của riêng họ về các mặt của hiện tượng mà họ quan tâm xem xét Sau khi bỏ nhiều thời gian, công sức nghiên cứu các tài liệu viết về lãnh đạo, tác giả Stogdill ( 1974, trang

259) đưa ra kết luận: “Có bao nhiêu người cố gắng định nghĩa thế nào là lãnh đạo thì cũng có bấy nhiêu định nghĩa” Và các định nghĩa khác nhau về lãnh đạo vẫn liên tiếp được đưa ra sau khi Stogdill đưa ra kết luận của ông

Hầu hết các định nghĩa về lãnh đạo đều cho rằng lãnh đạo bao gồm một quá trình trong đó một cá nhân tạo ra những ảnh hưởng có chủ định của mình đối với người khác nhằm mục đích định hướng, tổ chức, hỗ trợ và thúc đẩy các hoạt động, các mối quan hệ trong một nhóm người hoặc một tổ chức Tuy nhiên các định nghĩa khác nhau về nhiều mặt ví dụ như đối tượng gây ảnh hưởng, mục đích của ảnh hưởng, tố chất tạo ảnh hưởng và kết quả của những nỗ lực gây ảnh hưởng Một định nghĩa về lãnh đạo rộng theo đó bao gồm các yếu tố để xác định thành công của một nỗ lực tập thể các thành viên của một tổ chức hoặc một nhóm người nhằm hoàn thành những mục tiêu chung được các tác giả của trường đại học Griggs đưa ra trong giáo trình giảng dạy “lãnh đạo trong tổ chức” được chấp nhận rộng rãi Định nghĩa lãnh đạo đó như sau:

“Lãnh đạo là một quá trình gây ảnh hưởng đối với người khác để hiểu và nhất trí về những việc cần phải làm và cách thức thực hiện hiệu quả, và quá trình hỗ trợ nỗ lực tập thể, cá nhân để hoàn thành các mục tiêu chung.”

PHẦN II

MÔ TẢ SỰ KHÁC BIỆT CHÍNH GIỮA LÃNH ĐẠO UY TÍN VÀ LÃNH

ĐẠO CHIẾN LƯỢC.

I.Lãnh đạo uy tín:

1 Bản chất của lãnh đạo uy tín:

Lãnh đạo uy tín là phong cách lãnh đạo mà nhà lãnh đạo tỏ ra là một nhân vật phi thường có tầm nhìn chiến lược cùng với sự quyết tâm cao, cực kỳ tự tin

có phong cách ứng xử đặc biệt, tràn đầy nhiệt huyết, khiến cho các thành viên trong tổ chức vô cùng kính trọng, coi như thần tượng và cố gắng học tập theo

phong cách của lãnh đạo đó Một nhà lãnh đạo uy tín với tầm nhìn xa trông rộng của mình sẽ có thể gây ảnh hưởng đối với cấp dưới, thuyết phục mọi người tin tưởng chắc chắn vào con đường, cách thức thực hiện các mục tiêu mà lãnh đạo

đã đề ra và đó chính là nguồn động lực to lớn và gắn kết mọi người đồng hành thực hiện nhiệm vụ, thậm trí cả những nhiệm vụ khó khăn tưởng chừng như bất khả thi để đạt được các mục tiêu chung của tổ chức

2 Các điều kiện thuận lợi:

Các yếu tố hoàn cảnh đặc biệt quan trọng đối với lãnh đạo uy tín vì khả năng phi thường của người lãnh đạo có vẻ rất hiếm và có thể phụ thuộc nhiều vào đặc điểm hoàn cảnh Theo Weber (1947), lãnh đạo uy tín xuất hiện khi có khủng hoảng xã hội trong đó một vị lãnh đạo nổi lên với một tầm nhìn cấp tiến,

có khả năng đưa ra các giải pháp để giúp cho tổ chức cho xã hội, có thể vượt qua được khủng hoảng Nhà lãnh đạo đó có khả năng thu hút cấp dưới tin vào tầm nhìn của mình và những người cấp dưới cũng thật sự tin rằng lãnh đạo của

họ là người phi thường

Tuy nhiên khác với Weber, Conger và Kanungo (1987) không cho rằng một cuộc khủng khoảng khách quan là điều kiện cần thiết đối với lãnh đạo uy tín Theo các tác giả này thì ngay cả trong hoàn cảnh bình thường khi không có một cuộc khủng khoảng thật sự nào thì một người lãnh đạo vẫn có thể tạo ra sự bất mãn của những người dưới quyền đối với những điều kiện hiện tại và đồng thời tạo ra một viễn cảnh tương lai tốt đẹp hơn Như vậy có nghĩa là, người lãnh đạo có thể mong muốn một cuộc khủng hoảng xảy ra để có thể chứng minh được tài trí vượt trội của mình trong việc giải quyết vấn đề theo một phong cách đặc biệt mới lạ hoặc là, người lãnh đạo có thể phá bỏ những cách thức giải quyết vấn đề theo lối mòn cũ rích để đưa ra các cách giải quyết mới lạ mang tính đột phá đầy hiệu quả

3 Các đặc điểm và hành vi chính:

Đặc điểm và hành vi của người lãnh đạo là những nhân tố quyết định của lãnh đạo uy tín Những nhà lãnh đạo uy tín thường có yêu cầu cao về quyền lực,

sự tự tin và lòng quyết tâm vào ý tưởng và lòng tin của mình Các hành vi lãnh đạo có thể giải thích cách thức một người lãnh đạo uy tín gây ảnh hưởng đến thái độ và hành vi của cấp dưới Các hành vi đó là:

(1) Truyền đạt một tầm nhìn có tính thuyết phục

(2) Sử dụng hình thức truyền đạt mạnh mẽ, có tính biểu đạt cao khi giải thích tầm nhìn

(3) Chịu rủi ro cá nhân và chịu sự thiệt thòi để đạt được tầm nhìn đề ra,

(4) Thể hiện những sự kỳ vọng cao,

(5) Thể hiện lòng tin đối với cấp dưới,

(6) Xây dựng những tiêu chuẩn về hành vi phù hợp với tầm nhìn,

(7) Quản lý được những ấn tượng đối với cấp dưới của người lãnh đạo,

(8) Xây dựng đặc điểm riêng của nhóm hoặc tổ chức

(9) Tăng quyền lực cho cấp

4 Các cách thức ảnh hưởng:

Cá tính mạnh mẽ của người lãnh đạo uy tín tạo ra ảnh hưởng lớn đối với một số cấp dưới Khi đó cấp dưới sẽ bắt chước hành vi của người lãnh đạo, thực hiện các yêu cầu của người lãnh đạo và nỗ lực hết sức mình để làm lãnh đạo hài lòng

Những người lãnh đạo uy tín có thể tăng cường đặc trưng cá nhân bằng cách liên hệ tự đánh giá của cấp dưới với giá trị chung và đặc điểm vai trò của

cả nhóm Bằng cách nhấn mạnh đến tầm quan trọng về mặt tư tưởng và của nhiệm vụ và năng lực của nhóm để thực hiện được nhiệm vụ đó, có thể làm cho nhóm thấm nhuần đặc điểm phân biệt với các nhóm khác Ngoài ra có thể làm tăng đặc trưng xã hội bằng cách sử dụng một cách hiệu quả các khẩu hiệu, biểu tượng (cờ, huy hiệu, đồng phục ), các nghi lễ ( bài hát của tổ chức, các lễ kỷ niệm )

Trong một số trường hợp người lãnh đạo uy tín tác động đến cấp dưới để tiếp thu những giá trị mới Những người lãnh đạo uy tín đưa ra một tầm nhìn miêu tả mục tiêu công việc về mặt tư tưởng phản ánh được các giá trị của cấp

dưới Bằng cách nhấn mạnh đến đặc điểm mang tính biểu tượng và tư tưởng của công việc, người lãnh đạo làm cho các giá trị đó trở lên ý nghĩa hơn, anh hùng hơn và đúng đắn hơn về mặt đạo đức Hình thức tiếp thu phổ biến nhất là khi cấp dưới nhìn nhận vai trò công việc của mình liên kết không thể tách rời với tự đánh giá và giá trị bản thân Họ đảm nhiệm công việc bởi họ cho đó là một phần bản chất và số mệnh của họ

Động cơ công việc cũng phụ thuộc vào sự đánh giá hiệu quả cá nhân và tập thể Người lãnh đạo uy tín có thể tăng cường việc đánh giá hiệu quả của cấp dưới bằng cách thể hiện sự tin tưởng rằng họ có thể hoàn thành được mục tiêu công việc của cá nhân và tập thể và bằng cách khen thưởng những thành tích của cấp dưới

Các lãnh đạo uy tín thường tạo ra những tình huống có tính chất khẩn cấp khiến cấp dưới phải nỗ lực hơn để đáp ứng yêu cầu cao của lãnh đạo

II Lãnh đạo chiến lược:

1 Bản chất của lãnh đạo chiến lược:

Lãnh đạo chiến lược là phương thức mà các nhà lãnh đạo chi phối các giá trị và tình cảm của cấp dưới trong tổ chức mà họ lãnh đạo Cấp dưới của lãnh đạo chiến lược luôn cảm thấy tin tưởng, khâm phục, trung thành và kính trọng lãnh đạo Theo tác giả Bass (1985,1986), người lãnh đạo chiến lược làm tăng động cơ làm việc cho cấp dưới bằng cách:

(1) Giúp họ nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của kết quả công việc,

(2) Khuyến khích họ đặt lợi ích của tổ chức, của nhóm lên trên lợi ích cá nhân

(3) Kích hoạt những yêu cầu cao cấp hơn của họ

2 Điều kiện thuận lợi:

Theo Bass (1996, 1997), lãnh đạo chiến lược được xem là hiệu quả trong bất

kỳ hoàn cảnh hoặc nền văn hoá nào Lãnh đạo chiến lược có thể phù hợp với bất

kỳ tổ chức nào ở bất kỳ cấp nào

3 Đặc điểm hành vi của người lãnh đạo chiến lược:

Hành vi lãnh đạo chiến lược được miêu tả theo hai nhóm hành vi là hành vi chuyển đổi và hành vi giao dịch Lý thuyết của Bass ( 1985 ), Bass và Avolio (

1990 ) đề cập tới bốn loại hành vi chuyển đổi: ảnh hưởng lý tưởng hóa, sự khuyến khích về trí tuệ, sự quan tâm cá nhân cụ thể và động cơ truyền cảm hứng

Ảnh hưởng lý tưởng hóa là hành vi gợi lên sự xúc cảm mạnh mẽ của cấp dưới và sự đồng cảm với người lãnh đạo

Sự khuyến khích về trí tuệ là hành vi làm tăng nhận thức của cấp dưới về vấn đề gặp phải và khiến cấp dưới nhìn nhận vấn đề theo một phương diện mới

Sự quan tâm cá nhân cụ thể bao gồm việc hỗ trợ, khuyến khích và hướng dẫn cho cấp dưới các cách thức giải quyết vấn đề

Động cơ truyền cảm hứng bao gồm việc truyền đạt một tầm nhìn có tính thuyết phục, sử dụng các biểu tượng để tập trung nỗ lực của cấp dưới và để hình thành các hành vi phù hợp

Hành vi giao dịch bao gồm ba loại là sự khen thưởng bất ngờ, quản lý thụ động theo trường hợp ngoại lệ và quản lý chủ động theo trường hợp ngoại lệ Hành vi khen thưởng bất ngờ bao gồm việc xác định khối lượng công việc cần thiết để được khen thưởng và việc sử dụng những ưu đãi và phần thưởng bất ngờ để tác động đến động cơ

Quản lý thụ động theo trường hợp ngoại lệ bao gồm việc sử dụng những hình phạt bất ngờ và những hành động sửa chữa sai lầm để đối phó với những sai lệch rõ ràng so với tiêu chuẩn hoạt động có thể chấp nhận được

Quản lý chủ động theo trường hợp ngoại lệ là việc tìm ra các lỗi mà các nhân viên mắc phải và áp dụng các quy tắc để tránh cho nhân viên mắc phải các lỗi này

4 Các cách thức ảnh hưởng.

Cách thức ảnh hưởng cơ bản của lãnh đạo chiến lược gắn liền với sự giải thích tầm nhìn có tính thuyết phục liên hệ mục tiêu công việc với các giá trị và

lý tưởng của cấp dưới Một tầm nhìn rõ ràng về mục tiêu của tổ chức sẽ giúp

mọi người hiểu rõ mục đích, mục tiêu và các ưu tiên của tổ chức Tầm nhìn này đóng vai trò củng cố lòng tự trọng và ý thức về mục đích chung của tổ chức Lãnh đạo chiến lược cũng có thể gắn liền với đặc trưng cá nhân vì sự ảnh hưởng được lý tưởng hoá thường dẫn đến sự quy kết uy tín của cấp dưới cho lãnh đạo

Các nhà lãnh đạo chiến lược cũng thường hay sử dụng hình thức kích thích tâm lý và quan tâm cụ thể cá nhân

Các nhà lãnh đạo chiến lược luôn thể hiện lòng tin vào cấp dưới và khi đó cấp dưới sẽ cố gắng làm việc tốt để đáp ứng với sự tin tưởng đó

Người lãnh đạo chiến lược cũng thường gây ảnh hưởng với cấp dưới nhằm làm tăng sự quyết tâm của cấp dưới bằng cách làm tốt công việc để làm một tấm gương cho cấp dưới noi theo

Tăng quyền lực cho cấp dưới cũng là một cách mà lãnh đạo chiến lược thực hiện nhằm khuyến khích, tạo động lực cho cấp dưới làm việc nhiệt tình và có hiệu quả hơn

III SỰ KHÁC BIỆT CHÍNH GIỮA LÃNH ĐẠO UY TÍN VÀ LÃNH ĐẠO CHIẾN LƯỢC

Một số nhà nghiên cứu coi hai hình thức lãnh đạo trên là tương đồng về bản

chất Tuy nhiên cũng có nhiều nhà nghiên cứu khác lại coi đây là hai hình thức lãnh đạo riêng biệt và có một số điểm chồng chéo Ngay trong số những nhà nghiên cứu coi đây là hai hình thức lãnh đạo riêng biệt thì vẫn có sự bất đồng quan điểm về khả năng có thể xảy ra trường hợp có những nhà lãnh đạo vừa mang phong cách của lãnh đạo uy tín đồng thời cũng mang luôn đặc điểm của lãnh đạo chiến lược (Yuk, 1999)

Sự không rõ ràng về khái niệm và sự thiếu nhất quán trong các định nghĩa khiến việc so sánh giữa lãnh đạo chiến lược và uy tín trở nên rất khó khăn Thậm chí việc so sánh các lý thuyết viết về cùng một loại lãnh đạo cũng không

dễ Trong những năm gần đây, các lý thuyết chính về lãnh đạo uy tín đã được điều chỉnh và tiến sát đến các lý thuyết về lãnh đạo chiến lược

Một số lý thuyết về lãnh đạo chiến lược chính đã được điều chỉnh để bổ sung một số hành vi lãnh đạo hiệu quả Thuật ngữ chiến lược đã được nhiều nhà nghiên cứu định nghĩa bao gồm bất kỳ loại hình lãnh đạo nào hiệu quả, bất kể cách thức ảnh hưởng cơ bản là gì Sau khi cùng nhau nghiên cứu và thảo luận nhóm chúng tôi đánh giá có một số sự khác biệt chính giữa lãnh đạo Uy tín và lãnh đạo Chiến lược như sau:

Một đặc điểm phân biệt rõ nhất giữa hai loại lý thuyết lãnh đạo đó là sự chú trọng đến uy tín và đặc trưng cá nhân Bản chất của uy tín được cấp dưới, những người phụ thuộc vào sự hướng dẫn và truyền đạt của lãnh đạo, hiểu là sự phi thường Uy tín được quy kết và đặc trưng cá nhân là nội dung trọng tâm của

lý thuyết của Conger & Kanungo (1998) Bass (1985) cho rằng uy tín là yếu tố cần thiết của lãnh đạo chiến lược tuy nhiên ông cũng nhấn mạnh rằng một người lãnh đạo có thể có uy tín nhưng không hẳn là lãnh đạo chiến lược Bản chất của lãnh đạo chiến lược có vẻ như là kích thích sự phát triển về khả năng của cấp dưới, truyền cảm hứng và làm tăng quyền lực cho cấp dưới Những tác động

này có thể làm giảm sự hình thành uy tín đối với người lãnh đạo Vì vậy, các

cách thức ảnh hưởng cần thiết trong lãnh đạo chiến lược có thể không hoàn toàn phù hợp với cách thức ảnh hưởng của lãnh đạo uy tín, vốn liên quan

đến sự phụ thuộc vào một người lãnh đạo phi thường

Nhiều hành vi lãnh đạo trong các lý thuyết về lãnh đạo uy tín và lãnh đạo chiến lược có vẻ như giống hệt nhau, tuy nhiên có thể có những sự khác biệt

quan trọng Những người lãnh đạo chiến lược có thể làm những việc làm

tăng quyền lực cho cấp dưới và làm cho họ bớt phụ thuộc vào lãnh đạo, ví

dụ như phân quyền cho các cá nhân, phát triển kỹ năng và củng cố sự tự tin cho cấp dưới, thành lập các nhóm tự quản, cho cấp dưới tiếp cận trực tiếp những thông tin nhạy cảm, loại bỏ những sự kiểm soát không cần thiết, xây dựng văn

hóa vững mạnh để hỗ trợ cho việc tăng quyền lực cho cấp dưới Người lãnh

đạo uy tín sẽ làm những việc hữu ích để nuôi dưỡng hình ảnh về năng lực