Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, khi cách mạng vô sản thắng lợi, giai cấp vô sản sẽ thiết lập nền chuyên chính vô sản. Vận dụng sáng tạo quan điểm đó vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, chúng ta phải căn cứ vào trình độ chính trị, kinh tế xã hội của đất nước mà đề ra đường lối, chiến lược cách mạng phủ hợp, chứ không phải nước nào cũng phải làm cách mạng vô sản, lập chuyên chính như nhau. Vì vậy, ngay từ chính cương vắn tắt (1930), Người đã nêu: Thiết lập chính phủ công nông binh, tổ chức ra quân đội công nông. Tại hội nghị Trung ương VIII tháng 5/1941, Người đề ra chủ chương thành lập một nước Việt Nam dân chủ mới theo tinh thần tân dân chủ. Chính quyền cách mạng của nước dân chủ ấy không phải thuộc quyền riêng giai cấp nào, mà của chung toàn thể dân tộc. Dưới sự lãnh đạo của Người, tư tưởng độc lập, tự chủ đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt và định hình các hoạt động từ khi lập quốc đến nay. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: Độc lập nghĩa là chúng tôi điều khiển lấy mọi công việc của chúng tôi, không có sự can thiệp ở ngoài vào. Từ năm 1930 đến nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam cách mạng Việt Nam đã v¬ượt qua muôn ngàn khó khăn thử thách và giành thắng lợi này đến thắng lợi khác. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công chấm dứt chế độ thực dân, phong kiến lập nên Nhà nước dân chủ cộng hoà, mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc, kỷ nguyên độc lập tự do và đi lên chủ nghĩa xã hội. Tiếp đó là hai cuộc kháng chiến kéo dài 30 năm chống các thế lực đế quốc xâm l¬ược hùng mạnh đó là Pháp và Mỹ, đ¬ưa sự nghiệp giải phóng dân tộc, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến thắng lợi trọn vẹn. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội đ¬ược tiến hành trên miền Bắc từ năm 1954, trên cả n¬ước từ năm 1975 và đặc biệt là sự nghiệp đổi mới từ năm 1986 đến nay đã đạt đ¬ược những thành tựu quan trọng. Đại hội Đảng XI kiểm điểm 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội X của Đảng đã khẳng định “…toàn Đảng, toàn dân ta đã nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn, thách thức, đạt được những thành tựu quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ Đại hội X đề ra” và “sau hai 20 thực hiện cương lĩnh, chúng ta đã giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử” [4, tr.16,20]. Những thành tựu, thắng lợi đó gắn liền với vai trò lãnh đạo sáng suốt và độc lập, tự chủ và sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.
Trang 1MỞ ĐẦU
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, khi cách mạng vô sản thắng lợi,giai cấp vô sản sẽ thiết lập nền chuyên chính vô sản Vận dụng sáng tạo quanđiểm đó vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng,chúng ta phải căn cứ vào trình độ chính trị, kinh tế xã hội của đất nước mà đề rađường lối, chiến lược cách mạng phủ hợp, chứ không phải nước nào cũng phảilàm cách mạng vô sản, lập chuyên chính như nhau Vì vậy, ngay từ chính cươngvắn tắt (1930), Người đã nêu: Thiết lập chính phủ công nông binh, tổ chức raquân đội công nông Tại hội nghị Trung ương VIII tháng 5/1941, Người đề rachủ chương thành lập một nước Việt Nam dân chủ mới theo tinh thần tân dânchủ Chính quyền cách mạng của nước dân chủ ấy không phải thuộc quyền riênggiai cấp nào, mà của chung toàn thể dân tộc
Dưới sự lãnh đạo của Người, tư tưởng độc lập, tự chủ đã trở thành sợi chỉ
đỏ xuyên suốt và định hình các hoạt động từ khi lập quốc đến nay Chủ tịch HồChí Minh đã dạy: Độc lập nghĩa là chúng tôi điều khiển lấy mọi công việc củachúng tôi, không có sự can thiệp ở ngoài vào Từ năm 1930 đến nay, dưới sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam cách mạng Việt Nam đã vượt qua muônngàn khó khăn thử thách và giành thắng lợi này đến thắng lợi khác Cách mạngTháng Tám năm 1945 thành công chấm dứt chế độ thực dân, phong kiến lập nênNhà nước dân chủ cộng hoà, mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc, kỷ nguyên độclập tự do và đi lên chủ nghĩa xã hội Tiếp đó là hai cuộc kháng chiến kéo dài 30năm chống các thế lực đế quốc xâm lược hùng mạnh đó là Pháp và Mỹ, đưa sựnghiệp giải phóng dân tộc, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến thắng lợitrọn vẹn Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội được tiến hành trên miền Bắc từnăm 1954, trên cả nước từ năm 1975 và đặc biệt là sự nghiệp đổi mới từ năm
1986 đến nay đã đạt được những thành tựu quan trọng Đại hội Đảng XI kiểm
điểm 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội X của Đảng đã khẳng định “…toàn Đảng, toàn dân ta đã nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn, thách thức, đạt được những thành tựu quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ Đại
Trang 2hội X đề ra” và “sau hai 20 thực hiện cương lĩnh, chúng ta đã giành được
những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử” [4, tr.16,20] Những thành tựu, thắng
lợi đó gắn liền với vai trò lãnh đạo sáng suốt và độc lập, tự chủ và sáng tạo củaĐảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam
NỘI DUNG
1 Quan điểm độc lập, tự chủ và sáng tạo của Đảng ta
Nghiên cứu lịch sử Việt Nam, chúng ta càng tự hào về truyền thống dântộc, truyền thống của Đảng ta Tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng taxuất phát từ truyền thống hào hùng ấy, nó nằm trong tâm của mỗi con ngườiViệt Nam, trong đường lối, phẩm chất của Đảng:
1.1 Truyền thống và bản lĩnh độc lập, tự chủ và sáng tạo khởi nguồn từ phẩm chất chính trị của Đảng
Đảng ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Phẩmchất và bản lĩnh của Người là độc lập, tự chủ và sáng tạo đã trở thành phẩm chấtchính trị và bản lĩnh của Đảng, luôn được Đảng giữ gìn và phát huy Phẩm chấtchính trị của Đảng là trung thành vô hạn với lợi ích của giai cấp và dân tộc, mộtlòng, một dạ vì nước, vì dân Không có phẩm chất chính trị như thế chắc chắnĐảng không thể có bản lĩnh độc lập, tự chủ và sáng tạo
Đầu thế kỷ XX, người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứunước với nhiệt huyết của tuổi trẻ và tinh thần yêu nước, thương dân nồng nàn đãtiếp cận và tiếp thu lý luận cách mạng của thời đại là chủ nghĩa Mác - Lênin vàtrở thành người cộng sản đầu tiên của Việt Nam vào năm 1920 Bằng nhữnghoạt động thực tiễn phong phú và hiệu quả trong phong trào Cộng sản và côngnhân quốc tế, Người đã chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho sự ra đời củaĐảng Cộng sản Việt Nam năm 1930
Quá trình vận động và chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng đã thể kiện nhữngnét riêng của Người Người hiểu rõ rằng chủ nghĩa Mác-Lênin không chỉ là vũkhí đấu tranh của giai cấp công nhân mà còn của tất cả các dân tộc bị áp bức
Trang 3Đối với các dân tộc bị áp bức đó là cái “cẩm nang”, là con đường tự giải phóng.
Vì vậy, Người thấy cần thiết phải truyền bá lý luận đó vào phong trào công nhân
và phong trào yêu nước Việt Nam để thoát khỏi sự khủng hoảng, bế tắc vềđường lối Điểm sáng tạo trong phương pháp của Người là sự kết hợp yếu tố giaicấp và dân tộc, gắn liền vấn đề giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp và xãhội Nếu giải phóng xã hội, thực hiện chủ nghĩa xã hội (CNXH) là cái đích cần
đi tới thì mục tiêu giành độc lập dân tộc phải đặt ra trước tiên Với ý nghĩa đó,cách mạng Việt Nam phải giải quyết đồng thời hai vấn đề là: dân tộc và giai cấp
mà trước hết phải giải phóng dân tộc Cương lĩnh đầu tiên do Người khởi thảo
đã gắn liền độc lập dân tộc với CNXH, trở thành mục tiêu lý tưởng của Đảng vànhân dân ta lựa chọn
Từ thực tiễn sôi động của cách mạng, của đất nước sau khi Đảng Cộng sảnViệt Nam ra đời, Hội nghị Trung ương 6 - khóa I của Đảng (11/1939) đã khẳngđịnh quan điểm nêu ở hội nghị thành lập Đảng là: Gương cao ngọn cờ giảiphóng dân tộc Như vậy, gần mười năm tính đúng đắn, sáng tạo của quan điểmcủa Hội nghị hợp nhất thành lập Đảng đã được chứng minh
Tháng 2/1941, Người về nước cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cao tràogiải phóng dân tộc Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), đã quyết định những vấn
đề cơ bản và cụ thể để dẫn đến thắng lợi của cách mạng tháng 8/1945 Với sứmệnh lịch sử là lãnh đạo toàn dân tộc giành cho được độc lập, Đảng và lãnh tụ
Hồ Chí Minh đã ra sức xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng, xây dựngcăn cứ địa cách mạng để phát triển phong trào ở cả miền núi, đồng bằng và đô
thị, tập trung và tổ chức dân chúng “đem sức ta mà giải phóng cho ta” Một
nước thuộc địa nhỏ yếu phải đương đầu với những kẻ thù hùng mạnh (Pháp,Nhật), phải có phương pháp và hình thức đấu tranh thích hợp đi từ khởi nghĩatừng phần đến Tổng khởi nghĩa, phải sáng tạo và năng động, chớp thời cơ đểgiành thắng lợi Đảng cũng xác định rằng, cách mạng Việt Nam có thể và cầnphải chủ động giành thắng lợi trước cách mạng chính quốc
Trang 4Như vậy, thắng lợi của Cách mạng Tháng 8/1945 là thắng lợi của tinh thầnđộc lập, tự chủ và sáng tạo cả về xác định mục tiêu, hình thức và phương phápđấu tranh, cả về xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng, cả về chiến lược
và chỉ đạo chiến lược, về phát huy nhân tố tự thân kết hợp với tranh thủ thời cơ
do chiến tranh thế giới đem lại
Ngay sau thắng lợi tháng 8/1945, đất nước rơi vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc” nhiệm vụ hàng đầu là phải bảo vệ chính quyền nhân dân, bảo vệ thành
quả cách mạng Thành công lớn của Đảng ta từ tháng 9/1945 đến tháng 12/1946
là đã tăng cường thực lực cách mạng để có thể tự bảo vệ trong điều kiện chưa có
sự giúp đỡ quốc tế Sự nhạy cảm đặc biệt về chính trị của Đảng và Chủ tịch HồChí Minh thể hiện ở sự thành công trong sách lược lợi dụng mâu thuẫn tronghàng ngũ kẻ thù, một yếu tố quyết định đến khả năng tự bảo vệ của cách mạng.Dưới sự lãnh đạo của Đảng, cả dân tộc đã đứng lên tự giải phóng, nay lại tự bảo
vệ thành quả cách mạng bằng những phương sách giàu tính sáng tạo đưa cáchmạng tiếp tục phát triển
Cuộc chiến tranh cách mạng giải phóng đất nước (1946 - 1975) kết thúcthắng lợi hoàn toàn vào mùa xuân năm 1975 Đó là thành quả của đường lốichiến tranh nhân dân của Đảng, sự kết tinh ý chí độc lập tự chủ, tự lực tự cường,kết tinh của nền khoa học và nghệ thuật quân sự Việt Nam Chỉ riêng sự kiên trìtiến hành kháng chiến suốt 30 năm với biết bao thách thức của thời gian vànhững tác động phức tạp của tình hình thế giới đã thể hiện bản lĩnh độc lập, tựchủ, sáng tạo của Đảng và nhân dân ta Có thể thấy rằng, trong hai cuộc khángchiến Đảng và nhân dân ta đã nhận được sự giúp đỡ và ủng hộ to lớn, có hiệuquả của các nước XHCN và các lực lượng tiến bộ trên thế giới, nhưng Đảng taluôn giữ vững độc lập, tự chủ trong hoạch định và tổ chức thực hiện đường lốichiến tranh cách mạng Nhờ sáng tạo trong hình thức và phương pháp đấu tranhvới việc sử dụng linh hoạt hai hình thức đấu tranh và hai lực lượng cách mạng
mà chúng ta đã giành thắng lợi từng bước, tiến tới thắng lợi hoàn toàn
Trang 5Suốt chặng đường 45 năm liên tục chiến đấu và hy sinh để giành thắng lợitrong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân có thể thấy độc lập, tự chủ, sáng tạo
đã trở thành truyền thống và bản lĩnh chính trị chi phối toàn bộ hoạt động củaĐảng Kinh nghiệm của từng thời kỳ cũng như bài học chung trong lãnh đạo
cách mạng Việt Nam là: nếu không độc lập, tự chủ và sáng tạo phạm vào chủ nghĩa giáo điều, dập khuôn kinh nghiệm của nước ngoài, chịu ảnh hưởng từ bên ngoài thì cách mạng sẽ phạm phải sai lầm và tổn thất.
Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Đảng ta với tinh thầnđộc lập, tự chủ, động viên ý thức tự lực, tự cường, phát huy sức mạnh của cả dântộc để xây dựng và phát triển đất nước với quy mô và tốc độ lớn Như vậy, lịch
sử cách mạng minh chứng Đảng ta đã nêu cao trách nhiệm trước đất nước vànhân dân, có bản lĩnh độc lập, tự chủ và sáng tạo Nghiên cứu quá trình Đảng
lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, chúng ta có thể khẳng định: ở những bước ngoặc khó khăn nhất của cách mạng, tinh thần sáng tạo và bản lĩnh độc lập, tự chủ của Đảng có ý nghĩa quyết định đưa cách mạng Việt Nam vượt lên mọi thách thức để giành thắng lợi.
1.2 Độc lập, tự chủ và sáng tạo của Đảng là sự biểu hiện trí tuệ của dân tộc
Đảng ta là đảng của giai cấp, của dân tộc, trí tuệ của Đảng là biểu hiện tậptrung trí tuệ dân tộc Trí tuệ của Đảng trước hết là lý luận tiền phong, là khôngngừng nâng cao trình độ lý luận, khả năng tư duy và tổng kết thực tiễn Đó là khảnăng nắm bắt và vận dụng các quy luật khách quan trên cơ sở yêu cầu thực tiễn.Thực tiễn ngày càng khẳng định rằng, không nâng cao trí tuệ của Đảng thì chẳngnhững không thực hiện được vai trò lãnh đạo cách mạng mà còn không giữ đượcbản lĩnh độc lập, tự chủ nhất là ở những bước ngoặt khó khăn, phức tạp của cáchmạng, những khúc quanh của lịch sử dân tộc ví như sự nghiệp đổi mới ở nước ta.Bản lĩnh độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng thể hiện rõ nét nhất trong sựnghiệp đổi mới từ năm 1986 đến nay Đảng ta đã không dập khuôn theo mô hìnhcải tổ, cải cách của các nước mà luôn sáng tạo bước đi riêng, tỉnh táo và kịp thời
Trang 6phát hiện những sai lầm, khuyết điểm chủ động khắc phục để đưa công cuộc đổimới của đất nước phát triển đúng hướng và có hiệu quả Thắng lợi của sự nghiệpđổi mới hơn 30 năm qua chính là thắng lợi của đường lối độc lập, tự chủ và sángtạo cao độ của Đảng Đảng ta đã kiên định con đường XHCN, nắm vững nguyên
lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, Đồng thời, nhạy bén nắm bắt những vấn đềmới nảy sinh trong thực tiễn, nguyện vọng chính đáng của nhân dân để chủđộng giải quyết Đảng đặc biệt quan tâm thể chế hóa và cụ thể hóa đường lốithành pháp luật và chính sách, bình tĩnh và chủ động vượt qua thách thứcnặng nề, những biến động chính trị của thế giới, bảo đảm cho đất nước và chế
độ XHCN trụ vững, phát triển
Những thành tựu của công cuộc đổi mới giúp Đảng ta củng cố thêm nhận
thức: nếu phát huy cao độ bản lĩnh độc lập, tự chủ và sáng tạo; kết hợp đúng đắn ý Đảng với lòng dân thì hoàn toàn có thể vượt qua mọi thử thách, dù là thử thách khắc nghiệt nhất.
1.3 Độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng là sản phẩm của chủ nghĩa quốc
tế chân chính và trong sáng
Đảng ta luôn giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp,
giữa dân tộc và thời đại, độc lập dân tộc và CNXH, giữa những vấn đề cụ thểcủa cách mạng Việt Nam với xu thế chung của cách mạng thế giới Chính thựctiễn lãnh đạo cách mạng của Đảng hơn 80 năm qua đã chứng minh vấn đề đó
1.4 Độc lập, tự chủ và sáng tạo xuất phát từ kinh nghiệm lãnh đạo cách mạng của Đảng
Trong lịch sử cách mạng của dân tộc, có những thời điểm khó khăn tưởng
chừng như không thể vượt qua nổi, chỉ một Đảng dày dạn và từng trải trong đấutranh cách mạng mới đủ kinh nghiệm đưa cách mạng đến thắng lợi Lãnh đạochính trị là một khoa học và nghệ thuật mà độc lập, tự chủ, sáng tạo là biểu hiệncủa khoa học và nghệ thuât bởi nó phản ánh quy luật vận động của cách mạngthông qua hoạt động của đội tiền phong là Đảng Cộng sản Đảng ta luôn chútrọng tổng kết thực tiễn, rút ra những bài học kinh nghiệm để vận dụng vào hiện
Trang 7thực và phát triển lý luận cách mạng Thực hiện tốt di huấn của Hồ Chủ
tịch: “cần phải nghiên cứu kinh nghiệm cũ để giúp cho thực hành mới, lại đem thực hành mới để phát triển kinh nghiệm cũ làm cho nó đầy đủ, dồi dào thêm” [5, tr.417] Từ thực tiễn lịch sử càng cho chúng ta thấy Đảng ta đã nêu cao
trách nhiệm trước đất nước và nhân dân, với tinh thần độc lập tự chủ và sáng tạorất lớn Cũng cần thấy rằng, các nước XHCN trước đây đã trải qua mấy chục nămthực hiện cơ chế và mô hình cũ, khi tìm đến cái mới bằng cải tổ, cải cách, thì lạimắc sai lầm và dẫn đến sụp đổ Như thế, càng thấy sự khó khăn, phức tạp của quátrình cách mạng, tinh thần sáng tạo và ý thức độc lập, tự chủ của Đảng ta càng có
ý nghĩa quyết định giúp cách mạng vượt lên mọi thử thách để giành thắng lợi.Tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo trong cách mạng XHCN càng đượcthể hiện nổi bật trong sự nghiệp đổi mới từ năm 1986 đến nay là: chúng takhông rập khuôn máy móc theo mô hình cải tổ của các nước; sáng tạo bước
đi riêng, tỉnh táo và kịp thời phát hiện những sai lầm của các nước để đưacông cuộc đổi mới của nước ta phát triển đúng hướng và có hiệu quả Thắnglợi của công cuộc đổi mới chính là thắng lợi của đường lối đổi mới mangtính độc lập, tự chủ, sáng tạo rất cao của Đảng Đảng ta đã kiên định conđường XHCN, nắm vững nguyên tắc, đồng thời nhạy bén nắm bắt cái mới.Không chỉ dừng lại ở xác định đường lối, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm thểchế hoá và cụ thể hoá đường lối thành pháp luật và chính sách; bình tĩnh vàchủ động vượt qua những thách thức nặng nề, những chấn động chính trị củathế giới, bảo đảm cho đất nước và chế độ XHCN đứng vững và phát triển Trong lịch sử Đảng ta, có những thời điểm khó khăn tưởng như không thểvượt qua nổi, công cuộc đổi mới trong những năm qua là một trong những thờiđiểm như thế Từ những thành tựu của công cuộc đổi mới, Đảng ta củng cố thêm
nhận thức: nếu biết nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ và sáng tạo thì hoàn toàn có thể vượt qua mọi thử thách dù là thử thách nghiêm trọng nhất Và không chỉ trong
cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân mà cả trong cách mạng xã hội chủ nghĩa,Đảng ta đều chú trọng phát huy tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo
Trang 82 Những chặng đường, bước đi trong độc lập, tự chủ, sáng tạo phù hợp cách mạng Việt Nam.
Nghiên cứu từ gốc lý luận, Lênin viết: “Mỗi dân tộc sẽ đưa đặc điểm nước mình vào hình thức này hay hình thức khác của chế độ dân chủ vào loại này hay loại khác của chuyên chính vô sản, vào nhịp độ này hay nhịp độ khác của việc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các mặt khác nhau của đời sống xã hội” [6, tr.160].
Như vậy, việc xác định đúng mục tiêu, phương hướng chiến lược hay mục tiêu,phương hướng cụ thể của mỗi thời kỳ cách mạng là vấn đề có ý nghĩa quyếtđịnh trước tiên bảo đảm cho cách mạng thắng lợi Song bằng con đường nào, vớinhững hình thức nào, bước đi nào, cách làm như thế nào cho phù hợp để thựchiện mục tiêu, phương hướng đã định, vấn đề này cũng rất quan trọng Kinh
nghiệm cho thấy: “Phong trào cách mạng có khí dậm chân tại chỗ, thậm trí thất bại nữa, không phải vì thiếu phương hướng và mục tiêu rõ ràng, mà chủ yếu vì thiếu phương pháp cách mạng thích hợp” [7, tr.34] Thực tiễn lịch sử sẽ không
có và không bao giờ có được một phương pháp cách mạng duy nhất đúng để cóthể áp dụng cho mọi nước, mọi hoàn cảnh Một phương thức nào đó thích hợpcho nước này, lại có thể không dùng được ở nước khác; đúng trong thời kỳ này,hoàn cảnh này, song sẽ lại là sai nếu đem áp dụng máy móc vào thời kỳ khác,hoàn cảnh khác Tất cả đều tuỳ thuộc ở những điều kiện lịch sử cụ thể
Xuất phát từ yêu cầu bức thiết của dân tộc và đất nước, trên cơ sở tổng kếtthực tiễn, đồng thời tham khảo kinh nghiệm của các nước khác, Đảng ta đã lựachọn hình thức, bước đi, cách làm của nước ta là:
2.1 Tập trung phát triển kinh tế
Nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội, xét đến cùng là sựsản xuất vật chất và tái sản xuất ra đời sống hiện thực Nước ta từ cuối nhữngnăm 70 của thế kỷ XX, nền kinh tế đã lâm vào khủng hoảng, trì trệ Nhất là saucuộc tổng điều chỉnh giá - lương - tiền lần thứ hai (9/1985) không thành công,lạm phát tăng đến 774,7%, đời sống nhân dân gặp rất nhiều khó khăn Nếu
Trang 9không khắc phục tình trạng đó thì chẳng những dân ta bị kìm hãm trong nghèonàn lạc hậu, mà vận mệnh của Đảng, của chế độ XHCN cũng đứng trước thửthách khó lường Cho nên, Đảng ta tập trung cho đổi mới kinh tế, đưa đất nước
ra khỏi khủng hoảng, coi đó là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng Trong khiĐảng ta xác định cần tập trung cho đổi mới kinh tế thì cũng bắt đầu sự khủnghoảng và sụp đổ ở các nước Đông Âu, Liên Xô thành trì của cách mạng thế giới,
có quan hệ chặt chẽ về kinh tế đối ngoại với nước ta chiếm tới 90% phải tan rã
và làm toàn bộ kinh tế đối ngoại của nước ta bị xáo trộn Mỹ và các nướcphương Tây vẫn đang bao vây cấm vận đối với nước ta Quan hệ Việt Nam vớicác nước trong khu vực chưa được sâu sắc Cho nên, sự nghiệp phát triển kinh tếcủa nước ta đứng trước những thách thức hết sức hiểm nghèo, đòi hỏi phải pháthuy tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, từ thực tiễn và bám sát thực tiễn trongnước và những biến đổi của thế giới, vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm tìm ra những hình thức, bước đi, cách làm thíchhợp để ổn định nền kinh tế vốn đang gặp rất nhiều khó khăn
Từ những hiện tượng “khoán chui” trong hợp tác xã nông nghiệp, hiện tượng “xé rào” trong các xí nghiệp quốc doanh; từ chủ trương “làm cho sản xuất bung ra”, ý tưởng sử dụng các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh và tập
thể ở Hội nghị Trung ương 6, khoá IV (8/1979), tư duy kinh tế của Đảng đã từngbước hình thành và phát triển Cho đến nay chúng ta đã xây dựng được mô hình
kinh tế trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” [2, tr.96] “Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” [4, tr.73] Đi sâu vào nghiên cứu chúng ta thấy rõ tư duy mới của
Đảng ta là không dập khuôn, sao chép máy móc, nếu dập khuôn sao chép trongthời điểm này sẽ dẫn đến hậu quả khó lường Đảng ta tiến hành lãnh đạo chuyểnnền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thànhphần, các thành phần kinh tế đều có vai trò, vị trí khác nhau, trong đó kinh tếquốc doanh giữ vai trò chủ đạo đồng thời kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thểngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân Đảng ta chủ trương xoá
Trang 10bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang cơ chế thị trường, nhưng
không tuyệt đối hoá và coi thị trường là “liều thuốc vạn năng” Trong cơ chế thị
trường phải giữ vững được vai trò quản lý, điều tiết của Nhà nước để vừakhuyến khích mặt tích cực và hạn chế những điểm tiêu cực của cơ chế, kết hợpchặt chẽ hài hoà giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xãhội
Những chủ trương, chính sách của Đảng nêu trên đã được cụ thể hoá bằng
hệ thống pháp luật, quy định của Nhà nước, từng bước đi vào cuộc sống, ổn địnhtình hình kinh tế, đưa nước ta ra khỏi tình trạng khủng hoảng, hoàn thành nhữngnhiệm vụ, mục tiêu kinh tế trong chặng đường đầu và bước sang thời kỳ mới, thời
kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Thắng lợi trênlĩnh vực kinh tế đã tạo ra những tiền đề cần thiết về vật chất và tinh thần để giữvững ổn định chính trị, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng,vào con đường XHCN mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn, tạo điều kiện cho đổimới các lĩnh vực khác của đời sống xã hội Bàn về bước đi của thời kỳ quá độ,Đảng ta cho rằng thời kỳ quá độ của nước ta chia làm nhiều chặng, nhưng chođến nay có hai chặng mà chúng ta đã và đang vượt qua Đó là chặng đường đầukéo dài khoảng 20 năm (1975 - 1995) là chặng đường chuẩn bị cho công nghiệphoá, hiện đại hoá Chặng đường thứ hai đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước, dự kiến kéo dài 25 năm (1995 - 2020), nhằm đưa nước ta cơ bản trởthành một nước công nghiệp Trong chặng đường thứ hai, Đảng ta phân ra cácbước quá độ nhỏ nhằm thực hiện từng bước, từng giai đoạn cho hiệu quả
2.2 Đổi mới kinh tế, tiến hành từng bước đổi mới chính trị
Quan điểm của Đảng ta là kết hợp chặt chẽ ngay từ đầu đổi mới kinh tế vớiđổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, đồng thời đổi mới chính trị.Giải quyết mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị là khâu thenchốt của quá trình đổi mới Hai lĩnh vực này có quan hệ biện chứng, tác độngảnh hưởng lẫn nhau Chỉ có tập trung sức làm tốt đổi mới kinh tế và đổi mớikinh tế thành công mới tạo ra những tiền đề vật chất và tinh thần cần thiết để giữ