Nghiên cứu xác định thành phần các chất hữu cơ trong nước lụt bằng phần mềm AIQS – DB tích hợp trên thiết bị GC - MS

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- ĐẶNG THỊ MAI NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN CÁC CHẤT HỮU CƠ TRONG NƯỚC LỤT BẰNG PHẦN MỀM AIQS – DB TÍCH HỢP TRÊN THIẾT B

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

ĐẶNG THỊ MAI

NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN CÁC CHẤT HỮU CƠ TRONG NƯỚC LỤT BẰNG PHẦN MỀM

AIQS – DB TÍCH HỢP TRÊN THIẾT BỊ GC - MS

Chuyên ngành: Hoá Phân tích

Mã số: 62440118

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:TS ĐÀO HẢI YẾN

HÀ NỘI - 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn, tôi đã nhâ ̣n được sự động viên, và hướng dẫn nhiệt tình của Ts Đào Hải Yến Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về sự tận tình trực tiếp hướng dẫn và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các th ầy cô trong khoa Hóa Học, bộ môn Hóa Phân tích, trường đại học Khoa học Tự nhiên đã dạy bảo giúp tôi có những kiến thức khoa học quý báu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa học cao học

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến những người thân yêu trong gia đình, đồng nghiê ̣p và ba ̣n bè đã luôn quan tâm , đô ̣ng viên khích

lê ̣, ủng hộ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi học tập và hoàn thành lu ận văn

Hà Nội, Ngày 21 tháng 11 năm 2016

Học Viên

Đặng Thị Mai

MỤC LỤC

MỤC LỤC ii

DANH MỤC BẢNG v

DANH MỤC HÌNH vi

DANH SÁCH PHỤ LỤC vii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 9

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 12

1.1 Đối tượng nghiên cứu 13

1.1.1 Hóa chất bảo vệ thực vật 13

1.1.2 Thuốc trừ sâu dùng trong nghiên cứu 15

1.1.3 Ô nhiễm môi trường nước do sử dụng HCBVTV ở Việt Nam 16

1.2 Chiết tách và phân tích HCBVTV trong nước 19

1.2.1 Phương pháp chiết tách HCBVTV trong nước 19

1.2.2 Phương pháp phân tích HCBVTV 23

1.2.2.1 Phương pháp ELISA 23

1.2.2.2 Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) 24

1.2.2.3 Phương pháp sắc ký khí (GC) Error! Bookmark not defined

1.3 Phần mềm AIQS-DB tích hợp trên GC/MS phân tích đồng thời gần 950 chất

hữu cơ Error! Bookmark not defined

1.4 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến luận vănError! Bookmark not defined 1.4.1 Ứng dụng phần mềm AIQS-DB trên thiết bị GC/MSError! Bookmark not defined

Phương pháp phân tích Error! Bookmark not defined

1.4.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến nhả hấp phụ TTS trong đất bị ngậpError! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 ĐIỀU KIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆMError! Bookmark not defined

2.1 Thiết bị và hóa chất Error! Bookmark not defined

2.1.1 Thiết bị Error! Bookmark not defined

2.1.2 Hóa chất Error! Bookmark not defined

2.2 Thực nghiệm Error! Bookmark not defined

2.2.1 Chuẩn bị mẫu dùng cho thí nghiệm Error! Bookmark not defined

2.2.1.1 Lấy mẫu nướ c lụt Error! Bookmark not defined

2.2.1.2 Chuẩn bi ̣ cô ̣t đất Error! Bookmark not defined

2.2.2 Chiết tách các chất hữu cơ trong nước và phân tích trên GC/MS kết hợp

với AIQS-DB Error! Bookmark not defined

2.2.3 Chiết fenobucarb trong mẫu nươ Error! Bookmark not defined ́ c

2.2.4 Thí nghiệm nhả hấp phụ thuốc trừ sâu từ đất bi ̣ ngâ ̣pError! Bookmark not defined

2.3 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.3.1 Phương pháp định lượng mẫu trên GC/MSError! Bookmark not defined

2.3.2 Phương pháp phân tích đồng thời gần 950 chất trong nước lụt trên GC/MS

kết hợp AIQS - DB Error! Bookmark not defined

2.3.3 Phương pháp xử lý số liệu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN Error! Bookmark not defined

3.1 Nghiên cứu xác định thành phần, hàm lượng và nguồn phân tán các chất ô nhiễm

hữu cơ trong nước lụt Error! Bookmark not defined

3.1.1 Kiểm soát phần mềm AIQS - DB bằng thực nghiệm và sai sốError! Bookmark not defined

3.1.2 Các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước lụt Error! Bookmark not defined

3.1.3 Thuốc trừ sâu và các chất ô nhiễm hữu cơ khác có mặt trong nước lụtError! Bookmark not defined

3.2 Phương pháp chiết và xác định fenobucarb trong nướcError! Bookmark not defined

3.2.1 Phương pháp định lượng fenobucarb trên GC/MSError! Bookmark not defined

3.2.1.1 Khảo sát các điều kiện đo Error! Bookmark not defined

3.2.1.2 Xây dựng đường chuẩn cho fenobucarbError! Bookmark not defined

3.2.1.3 Xác nhận giá trị sử dụng của thiết bịError! Bookmark not defined

3.2.2 Quy trình chiết fenobucarb trong nước Error! Bookmark not defined

3.3 Nghiên cứu nhả hấp phụ thuốc trừ sâu từ cột đất bị ngậpError! Bookmark not defined

3.3.1 Ảnh hưởng của nồng độ ban đầu thuốc trừ sâuError! Bookmark not defined

3.3.2.Ảnh hưởng của nồng độ DOC đến nhả hấp phụ thuốc trừ sâuError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHUNG Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐError! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1.Tính chất vật lý và hóa học của fenobucarb 16Bảng 1.2.Các thuốc trừ sâu được sử dụng ở đồng bằng sông Hồng 18

Bảng 2.1 Các loại mẫu nước và đất sử du ̣ng trong nghiên cứu Error!

Bookmark not defined.

Bảng 2.2 Vị trí lấy mẫu Error! Bookmark not defined Bảng 2.3 Mô ̣t số tính chất vâ ̣t lý và hóa ho ̣c của cô ̣t đất nghiên cứu Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.2a.Tổng hàm lượng các chất hữu cơ (μg/L) trong nước lu ̣t Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.2b.Tổng hàm lượng các chất hữu cơ (μg/L) trong nước lu ̣t Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.3a.Tổng hàm lượng các chất hữu cơ (μg/L) trong nướ c trước lu ̣t

Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.3b.Tổng hàm lượng các chất h ữu cơ (μg/L) trong nước trước lu ̣t

Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.4 Điều kiê ̣n khảo s át để định lượng fenobucarb trên thiết bị GC /MS

Error! Bookmark not defined Bảng 3.5.Mảnh phổ chuẩn và thời gian lưu của các chất phân tích Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.6.Nồng đô ̣ và diê ̣n tích pic của fenobucarb trong các dung di ̣ch chuẩn

Error! Bookmark not defined Bảng 3.7.LOD và LOQ của fenobucarb Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.8.Sai số và độ lặp lại của phép đo tại các nồng độ khác nhau Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.9.Hiê ̣u suất thu hồi fenobucarb của phương pháp chiết lỏng -lỏng và

chiết SPE Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.10.Hiê ̣u suất thu hồi fenobucarb của phương pháp chiết lỏng -lỏng

Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.11.Nồng đô ̣ trung bình, hiê ̣u suất chiết và đô ̣ lê ̣ch chuẩn, độ chính xác

của phương pháp chiết lỏng - lỏng Error! Bookmark not defined Bảng 3.12.So sánh các phương pháp chiết đã khảo sátError! Bookmark not

defined.

Bảng 3.13 Kết quả nhả hấp phu ̣ của fenobucarb từ cô ̣t đất bi ̣ ngâ ̣p Error!

Bookmark not defined.

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Công thức cấu ta ̣o của fenobucarb 15

Hình 1.2.Sơ đồ cấu ta ̣o của thiết bi ̣ sắc ký khí Error! Bookmark not defined.

Hình 1.3 Sơ đồ khối quá trình p hân tích đồng thời g ần 950 chất hữu cơ sử

dụng phần mềm AIQS-DB trên GC/MS Error! Bookmark not defined Hình 2.1.Sơ đồ vi ̣ trí lấy mẫu Error! Bookmark not defined Hình 2.2.Sơ đồ thiết bi ̣ GC/MS Error! Bookmark not defined Hình 3.1.Kết quả đo thời gian lưu, sắc ký đồ của các n-alkanes Error!

Bookmark not defined.

Hình 3.2.Thời gian lưu của các n-alkanes Error! Bookmark not defined Hình 3.3.Cập nhật thời gian lưu của các n-alkanesError! Bookmark not

defined.

Hình 3.4.Sắc phổ phân tích các hợp chất hữu cơ trong nước lụt phân tích

bằng GC/MS kết hợp AIQS - DB Error! Bookmark not defined.

Hình 3.5.Các nhóm hợp chất hữu cơ có mặt trong mẫu nước trước lụt (a)

Error! Bookmark not defined.

Hình 3.6.Sự phân bố 3 nhóm chất trong các mẫu nước trước và trong lu ̣t

Error! Bookmark not defined Hình 3.7 Sắc ký đồ của chuẩn fenobucarb ta ̣i điều kiê ̣n đo lựa cho ̣n Error!

Bookmark not defined.

Hình 3.8.Phổ khối của fenobucarb Error! Bookmark not defined Hình 3.9.Sắc ký đồ của fenobucarb ở nồng đô ̣ chuẩnError! Bookmark not

defined.

Hình3.10.Đường chuẩn của fenobucarb Error! Bookmark not defined Hình 3.11.Sơ đồ quy trình chiết lỏng - lỏng mẫu nướcError! Bookmark not

defined.

Hình 3.12.Nồng đô ̣ nhả hấp phu ̣ của fenobucarb sau 24, 48 và 72 giờ Các kí

hiê ̣u khác nhau chỉ thi ̣ nồng đô ̣ ban đầu khác nhau của thuốc trừ sâu Error!

Bookmark not defined.

Hình 3.13.Nồng độ nhả hấp phụ của fenobucarb dưới điều kiện oxi hóa và điều kiê ̣n khử kết hợp với các nồng đô ̣ khác nhau của DOC trong nước lu ̣t

Error! Bookmark not defined.

DANH SÁCH PHỤ LỤC

Phụ lục 1: Các thiết bị sử dụng trong nghiên cứu thực nghiệm

Phụ lục 2: Hình ảnh lấy mẫu nước lụt tại Thanh Hóa

Phụ lục 3:Các chất dùng trong phần mềm AIQS-DB

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

AIQS - DB Hê ̣ thống đi ̣nh da ̣ng và đi ̣nh lượng

CV Hê ̣ số biến động của phép đo

DCM Dichloromethane

DOC Carbon hữu cơ hòa tan

EPA Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ

GC Sắc ký khí

GC/ECD Sắc ký khí detector cộng kết điê ̣n tử

GC/EI-MS Sắc ký khí với detector ion hóa electron khối phổ GC/MS Sắc ký khí khối phổ

HCBVTV Hóa chất bảo vệ thực vật

HPLC Sắc ký lỏng hiê ̣u năng cao

LC Sắc ký lỏng

LOQ Giới ha ̣n đi ̣nh lượng

LOD Giới ha ̣n phát hiê ̣n

MS Phổ khối lượng

Ppm Nồng đô ̣ phần triê ̣u

Ppb Nồng độ phần tỷ

ReT Thời gian lưu

RSD Độ lệch chuẩn tương đối

Rev Độ thu hồi

SD Độ lệch chuẩn

SPE Chiết pha rắn

TCVN Tiêu chuẩn Viê ̣t nam

TTS Thuốc trừ sâu

UV/VIS Quang phổ hấp thụ phân tử

WHO Tổ chức Y tế thế giới

MỞ ĐẦU

Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, một trong năm ổ bão của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, thường xuyên phải đối mặt với các loại hình thiên tai Đặc biệt trong mấy năm gần đây, thiên tai xảy ra trên khắp các khu vực trong cả nước gây tổn thất rất lớn về người và tài sản, gây nên các dịch bệnh ở người, vật sống, cây trồng, và tác động xấu đến môi trường [4] Đặc biệt là khu vực miền Trung, hàng năm những trận bão biển và gió mùa Đông Bắc đã gây nên những trận mưa lớn và tình trạng ngập lụt ở nhiều nơi

Tại Việt Nam, hơn 80% dân số làm việc liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm trồng trọt, chăn nuôi gia súc và nuôi trồng thủy sản Cùng với nó là việc

sử dụng các loại phân bón hóa học, hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc kháng sinh để bảo vệ mùa màng và đảm bảo năng suất Sử dụng các hóa chất nông nghiệp đã không ngừng gia tăng trong 20 năm qua và vẫn tiếp tục tăng lên Tuy nhiên, các hóa chất nông nghiệp này thường là thủ phạm chính gây ô nhiễm nguồn nước

Khi có lũ hoặc lụt, nước lũ có thể đem đến các chất dinh dưỡng và trầm tích làm cải thiện chất lượng đất Nhưng, nước lũ lụt cũng gây nên sự khuếch tán các chất ô nhiễm tồn tại trong đất, các hóa chất bảo vệ thực vật trên cây trồng và từ đất vào nước.v.v Tình trạng càng trầm trọng hơn bởi vì các hóa chất nông nghiệp thường được sử dụng quá liều lượng dẫn đến tồn dư nhiều trong đất như sử dụng fenobucarb trên ruộng lúa Bên cạnh đó, một số loại đất còn có hàm lượng vết các chất độc cao như arsen rất độc đối với con người

Ngoài ra do t ập quán sinh sống và canh tác nông nghiệp mà các khu dân cư

ở các vùng nông thôn thường ngay sát với các vùng đất canh tác nông nghiệp , nhất

là các vùng trồng lúa Nước thải ở các vùng dân cư thường thải vào các điểm thu nhâ ̣n như ao, hồ, sông, suối và các mương dẫn nước tưới tiêu ra ruô ̣ng lúa Khi lu ̣t xảy ra làm cho các hệ thống thu nhận nước thải bị ngập lụt và gây nên tình trạng ô

nhiễm nguồn nước Tăng cường nhả hấp phu ̣ của hóa ch ất bảo vệ thực vật sẽ làm tăng cường sự vâ ̣n chuyển đến nước ngầm và nước mă ̣t Có rất nhiều các yếu tố ảnh hưởng đến sự nhả hấp phụ của hóa chất bảo vệ thực vật như thành phần cơ giới của đất, các chất hữu cơ hòa tan [18], các axit hữu cơ [51], các chất hoạt đô ̣ng bề

mă ̣t [17] vv Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự nhả hấp phu ̣ của các hóa chất bảo vệ thực vật từ môi trường đất vào nước trư ớc đây chủ yếu tâ ̣p trung riêng trên từng đối tượng [42] Các nguồn nước này chứa rất nhiều các thành phần như carbon hữu cơ hòa tan và chất hoạt đô ̣ng bề mă ̣t từ các ngu ồn nước thải như nước thải sinh hoạt , các axit hữu cơ thoát ra t ừ rễ của các thực vâ ̣t ng ập nước như lúa, bèo, cỏ, vv Vì vậy cần thiết nghiên cứu sự ảnh hưởng đồng thời của các yếu tố này nên sự nhả hấp thu ̣ của các thuốc trừ sâu t ừ đất vào nước để đánh giá mức độ ô nhiễm gây ra cho môi trườ ng nước

Để hiểu biết sâu hơn về thành phần, hàm lượng và nguồn phân tán các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước lụt và đặc biệt là quá trình dịch chuyển các thuốc trừ sâu

từ đất vào nước, cũng như là sự ảnh hưởng đồng thời của một số yếu tố đến nồng

độ nhả hấp phụ của thuốc trừ sâu từ đất vào nước chúng tôi lựa chọn và thực hiê ̣n

đề tài luâ ̣n văn : “Nghiên cứu xác định thành phần các chất hữu cơ trong nước

lụt bằng phần mềm AIQS – DB tích hợp trên thiết bị GC - MS”.

Mục tiêu của luận văn:

Nghiên cứu và xác đi ̣nh thành phần chất ô nhiễm trong nước lu ̣t , ảnh hưởng của mô ̣t số yếu tố đến nhả hấp phu ̣ của các thuốc trừ sâu từ c ột đất vào nước b ị ngập

Nội dung nghiên cứu của luận văn:

1- Ứng dụng phương pháp chiết tách và phân tích đồng thời g ần 950 chất ô nhiễm hữu cơ trong nư ớc bằng GC /MS kết hợp phần mềm định dạng và định lượng các chất AIQS - DB để xác định thành phần, hàm lượng cũng như nguồn

phân tán của các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước lụt ở vùng tr ồng lúa bi ̣ ng ập tại khu vực miền Trung, Việt Nam

2- Nghiên cứu phương pháp chiết tách và phân tích fenobucarb, trong mẫu nước lụt trên GC/MS

3- Nghiên cứ u nhả hấp phu ̣ của fenobucarb từ cô ̣t đất bi ̣ ngâ ̣p vào nước

Bố cục luận văn được chia làm 3 chương và sau cùng là kết luận

Chương 1: Tổng quan đề câ ̣p đến đối t ượng nghiên cứu và tình hình nghiên

cứu trong và ngoài nước liên quan đến nô ̣i dung của luâ ̣n án

Chương 2: Nô ̣i dung và phương pháp nghiên cứu cung cấp các thông tin về

các phương pháp nghiên c ứu và nô ̣i dung thực nghiê ̣m trong luâ ̣n á n, trong đó có các nội dung chính là:

- Phương pháp chiết tách và phân tích đồng thời g ần 950 chất ô nhiễm hữu

cơ trong nước trên GC/MS kết hợp AIQS - DB

- Quy trình chiết tách và phân tích thuốc trừ sâu fenobucarb trong nước trên thiết bi ̣ GC/MS

- Nghiên cứ u nhả hấp phu ̣ của hỗn hợp thuốc trừ sâu fenobucarb từ c ột đất vào nước bị ngập

Chương 3: Phần kết quả và thảo luâ ̣n tâ ̣p trung vào 3 nô ̣i dung kết quả chính:

- Xác định thành ph ần, hàm lượng, nguồn gốc phân tán và s ự lan truyền các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước lu ̣t ta ̣i vùng trồng lúa bị ngập

- Khảo sát các điều kiện chiết tách và phân tích thuốc trừ sâu fenobucarb trong mẫu nước trên thiết bi ̣ GC/MS

- Nghiên cứ u nhả hấp p hụ của fenobucarb từ c ột đất vào nước bi ̣ ngâ ̣p dưới sự ảnh hưởng của DOC, điều kiê ̣n oxi hóa và điều kiê ̣n khử

Chúng tôi hy vọng rằng kết quả nghiên cứu của luận văn về mặt khoa học sẽ

đi ̣nh hướng về nghiên cứu phân tích đồng thời các chất ô nhiễm hữu cơ , xác định thành phần và nguồn gốc phân tán của chúng trong môi trường đất và nước

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

1.1 Đối tượng nghiên cứu

1.1.1 Hóa chất bảo vệ thực vật

Hóa chất bảo vệ thực vật (HCBVTV) đóng mô ̣t vai trò quan tro ̣ng và là m ột biện pháp có tính quyết định và không thể thiếu được trong sản xuất nông nghiê ̣p hiê ̣n đại Những hóa chất này được nông dân sử du ̣ng rô ̣ng rãi để bảo vê ̣ mùa màng diê ̣t trừ sâu bê ̣nh [44] Bên cạnh những mặt tích cực thì HCBVTV vẫn còn tính độc hại, bền vững, khó bị phân huỷ trong môi trường và dẫn đến khả năng tích tụ ngày càng nhiều trong môi trường đất, nước và động thực vật, gây ra những vấn đề nguy hại cho môi trường, sức khỏe con người và h ệ sinh thái Hậu quả của việc hấp thụ

và tích luỹ HCBVTV trên cơ thể con người là nguyên nhân gây ra mô ̣t số bê ̣nh nguy hiểm như các bệnh ung thư, các bệnh do những biến đổi về cấu trúc gen , có thể gây ảnh hưởng di truyền cho các thế hệ sau Vì vậy nó là đối tượng đã được quan tâm nghiên cứu từ rất lâu các trong lĩnh vực đời sống , nhất là trong lĩnh vực môi trường, thực phẩm

Theo phân loa ̣i của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) [52], HCBVTV có thể được phân loa ̣i theo mức đô ̣ đô ̣c ha ̣i và cấu ta ̣o hóa ho ̣c Theo mứ c đô ̣ đô ̣c ha ̣i HCBVTV được chia làm 3 loại như loại I : Cực kỳ đô ̣c ha ̣i , loại II: Độc hại ở mức

đô ̣ vừa phải , loại III : Độc hại nhẹ Theo cấu ta ̣o h óa học HCBVTV được phân thành 4 nhóm chính là nhóm cơ clo, cơ phốt pho, carbamate và pyrethroid [40, 45]

Nhóm hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo (organochlorine): Là các dẫn xuất clo

của một số hợp chất hữu cơ như diphenyletan, cyclodien, benzen, hexane Nhóm này bao gồm những hợp chất hữu cơ rất bền vững trong môi trường tự nhiên và thời gian bán phân huỷ dài, rất ít tan trong nước, tích lũy trong mô mỡ của sinh v ật

và gây nên sự khuếch đại sinh học theo dây chuyền thức ăn Trên thế giới đã cấm

sử dụng các loại hóa chất này từ những năm 70 theo công ướ c Stockholm [48] Việt Nam có lệnh cấm từ tháng 6/1994 [31], nhưng đến nay chúng vẫn tồn lưu

trong môi trường nước [31], trầm tích và đặc biệt là đất nông nghiệp [39] Mô ̣t trong các nguyên nhân là sử du ̣ng không đúng quy cách và không h ợp pháp các HCBVTV đã bi ̣ cấm Vì vậy, việc đánh giá sự tồn lưu của chúng trong môi trường

có tầm quan trọng đặc biệt, nhằm bảo vệ hệ sinh thái, nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư, đồng thời bảo vệ sức khỏe của con người và các sinh vật sống khác

Nhóm hóa chất bảo vê ̣ thực vật cơ phốt pho (organophosphorus): Gồm các

este, các dẫn xuất hữu cơ của axit photphoric Khi sử du ̣ng chúng tác đ ộng vào thần kinh của côn trùng bằng cách ngăn cản sự tạo thành men cholinestaza làm cho thần kinh hoạt động kém, làm yếu cơ, gây choáng váng và chết Nhóm này có thời gian bán phân huỷ ngắn hơn so với nhóm cơ clo và được sử dụng rộng rãi hơn Nhóm này bao gồm một số hợp chất như parathion, malathion, diclovos, clopyrifos.vv

Nhóm hóa chất bảo vê ̣ thực vật carbamate : Là các dẫn xuất hữu cơ của axit

carbamic Khi sử dụng chúng tác động trực tiếp vào men cholinestraza của hệ thần kinh của côn trùng và có cơ ch ế gây độc giống như nhóm cơ phốt pho Đại diện cho nhóm này là các thuốc trừ sâu như : carbofuran, carbaryl, carbosulfan, isoprocarb, fenobucarb, methomyl…

Nhóm hóa chất bảo vê ̣ thực vật pyrethroid : Nhóm này là nh ững thuốc trừ

sâu có nguồn gốc tự nhiên, là hỗn hợp của các este khác nhau với cấu trúc phức tạp được tách ra từ hoa của những giống cúc Đại diện của nhóm này gồm cypermethrin, permethrin, fenvalarate, deltamethrin

Bên ca ̣nh đó còn m ột số HCBVTV gốc vô cơ (hợp chất của đồng, thủy ngân,…) hoă ̣c HCBVTV có ngu ồn gốc từ vi khuẩn, nấm và virus (thuốc trừ nấm, trừ vi khuẩn…)