Luân văn tốt nghiệp tội rửa tiền trong luật hình sự Việt Nam

PHẦN MỞ ĐẦU……………………………………………………………………..11. Tính cấp thiết của đề tài ……………………………………………………………12. Mục đích nghiên cứu đề tài…………………………………………………………23. Phạm vi nghiên cứu đề tài…………………………………………………………..24. Phương pháp nghiên cứu đề tài ……………………………………………………25. Cấu trúc của đề tài………………………………………………………………….3CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TỘI RỬA TIỀN ……………………….41.1. Khái niệm rửa tiền ……………………………………………………………...41.1.1. Theo pháp luật quốc tế…………………………………………………..51.1.2. Theo pháp luật Việt Nam………………………………………………..61.2. Đặc điểm của rửa tiền …………………………………………………………..81.3. Những biểu hiện của tội rửa tiền……………………………………………...111.4. Các phương thức, thủ đoạn của tội rửa tiền…………………………………151.4.1. Về mặt không gian……………………………………………………..171.4.2. Về hành vi ……………………………………………………………..171.4.3. Quy trình cơ bản tội rửa tiền…………………………………………...201.5. Những nơi có thể xảy ra tội rửa tiền………………………………………….221.6. Hậu quả của tội rửa tiền………………………………………………………221.7. Ý nghĩa của quy định về tội phạm rửa tiền…………………………………..26CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2015 VỀ TỘI RỬA TIỀN…………………………………………………………………………..282.1. Cơ sở pháp lý …………………………………………………………………..282.2. Dấu hiệu pháp lý ………………………………………………………………292.2.1. Mặt khách thể…………………………………………………………..292.2.2. Mặt khách quan ………………………………………………………..292.2.3. Mặt chủ quan ………………………………………………………….342.2.4. Mặt chủ thể…………………………………………………………….362.2.5 Các trường hợp phạm tội cụ thể và trách nhiệm hình sự……………….362.3. Những điểm mới trong quy định của luật hình sự 2015 so với Bộ luật hình sự năm 1999 về tội rửa tiền……………………………………………………………422.4. Phân biệt tội rửa tiền với các loại tội phạm khác……………………………422.4.1. Phân biệt với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có ………………………………………………………………………………..422.4.2. Phân biệt tội rửa tiền với tội che giấu tội phạm……………………….43CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG, CHỐNG TỘI RỬA TIỀN……………………………………………………………..453.1. Thực trạng tội rửa tiền ……………………………………………………….453.1.1. Vài nét về tội rửa tiền trên thế giới…………………………………….453.1.2. Thực trạng và những dự báo về diễn biến tội rửa tiền ở Việt Nam trong thời gian tới………………………………………………………………………….483.2. Những bất cập trong phòng chống tội phạm rửa tiền ở Việt Nam…………52 3.2.1. Bất cập nảy sinh từ quy định và áp dụng Bộ luật hình sự về tội rửa tiền………………………………………………………………………523.2.2. Bất cập khác…………………………………………………………..553.3. Sự cần thiết phải thực hiện biện pháp phòng chống rửa tiền………………623.3.1. Sự cần thiết…………………………………………………………….623.3.2. Những nguyên tắc cơ bản thực hiện việc phòng chống rửa tiền………………………………………………………………………………….64 3.4. Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm rửa tiền…………………………………………………………………..65 3.4.1. Giải pháp pháp luật…………………………………………………..653.4.2. Giải pháp khác ………………………………………………………68KẾT LUẬN…………………………………………………………………………81DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………….84. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đã xuất hiện tội phạm rửa tiền. Đây là nhận định không thể phủ nhận và thực tế đang diễn ra đúng như vậy. Không phải bây giờ loại tội phạm nguy hiểm này mới xảy ra ở nước ta mà chúng đã có mặt từ lâu. Có thể nói nếu tội phạm còn tồn tại thì rửa tiền không thể mất đi bởi đây là mắt xích quan trọng nhằm che đậy, xoá nhoà nguồn gốc bất hợp pháp của những thu nhập từ hoạt động phạm tội. Chúng phái sinh trên những loại tội phạm khác và là nhân tố gián tiếp kích thích cho tội ác phát triển. Do vậy hậu quả của nạn rửa tiền là vô cùng nghiêm trọng đối với nền kinh tế xã hội. Dù không gây hại trực tiếp đến sức khoẻ, tài sản của người dân nhưng nó có thể phá huỷ nền kinh tế, an ninh và gây ra những hậu quả xấu cho xã hội, đồng thời khuyến khích hoạt động mua bán ma tuý, khủng bố, các quan chức Nhà nước tham nhũng và kéo theo những hoạt động phạm tội khác; rửa tiền tác động rất lớn đến hiệu quả hoạt động và làm sai lệch quá trình hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô, làm tăng nguy cơ phá sản của các ngân hàng và làm mất đi vai trò kiểm soát các chính sách của Chính phủ... Nếu không kiểm soát được, nạn rửa tiền có thể ăn mòn tình hình tài chính của một nước do gây ra những ảnh hưởng bất lợi tới tỷ giá, lãi suất và tác động đến hệ thống tài chính toàn cầu. Bởi vậy, nạn rửa tiền không chỉ là vấn đề của các cơ quan thực thi pháp luật mà nó còn là mối đe doạ nghiêm trọng nền an ninh của một quốc gia và cộng đồng quốc tế. Hiện Việt Nam đang trên tiến trình hội nhập quốc tế với nhiều cơ hội thì cũng có không ít thách thức như sự gia tăng của các loại tội phạm xuyên quốc gia như ma tuý, buôn người, tội phạm xâm hại môi trường, xâm phạm sở hữu trí tuệ ... tác động đến rửa tiền cũng diễn biến ngày một tinh vi hơn, quy mô hơn. Vì những lý do này mà chống rửa tiền đang là một yêu cầu cấp bách đối với các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Trong thời gian gần đây, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản phòng chống rửa tiền. Đặc biệt, ngày 01012010, Luật số 372009QH12 được Quốc hội thông qua ngày 196 2009 sửa đổi bổ sung Bộ luật Hình sự 1999 bắt đầu có hiệu lực theo đó tội rửa tiền được đưa vào Điều 251 BLHS thay thế tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có. Đây là lần đầu tiên, Luật hình sự Việt Nam chính thức đưa tội danh rửa tiền vào thể hiện nhà nước ta đã nhìn nhận bản chất nguy hiểm, hậu quả của loại tội phạm này có thể dẫn đến và quyết tâm trừng trị chúng. Bộ luật hình sự năm 2015 tiếp tục ghi nhận tội rửa tiền tại Điều 324. Tuy nhiên công cuộc đấu tranh tội phạm rửa tiền còn gặp nhiều khó khăn bất cập từ nhiều phương diện pháp luật, kinh tế,… nhất là kinh nghiệm của chúng ta còn non kém so với nhiều nước trên thế giới. Xuất phát từ những lý lẽ trên và ý thích nghiên cứu để tìm hiểu rõ vấn đề thú vị này về mặt pháp luật và thực tiễn với mong muốn góp phần đưa ra những giải pháp cho vấn đề phòng chống rửa tiền nên sinh viên đã chọn đề tài: Tội rửa tiền trong Luật hình sự Việt Nam.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA LUẬT

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT

NIÊN KHÓA: 2012 - 2016

TỘI RỬA TIỀN TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

 . Giáo viên hướng dẫn:

TS PHẠM VĂN BEO

 S inh viên thực hiện:

………

MSSV: ………

Lớp: ………

Cần Thơ, 12/2016

GVHD: TS Phạm Văn Beo SVTH: Đặng Thanh Bình

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

Cần Thơ, ngày tháng năm 2016

2

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN

Cần Thơ, ngày tháng năm 2016

MỤC LỤC

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU……… 1

1 Tính cấp thiết của đề tài ………1

2 Mục đích nghiên cứu đề tài………2

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài……… 2

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài ………2

5 Cấu trúc của đề tài……….3

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TỘI RỬA TIỀN ……….4

1.1 Khái niệm rửa tiền ……… 4

1.1.1 Theo pháp luật quốc tế……… 5

1.1.2 Theo pháp luật Việt Nam……… 6

1.2 Đặc điểm của rửa tiền ……… 8

1.3 Những biểu hiện của tội rửa tiền……… 11

1.4 Các phương thức, thủ đoạn của tội rửa tiền………15

1.4.1 Về mặt không gian……… 17

1.4.2 Về hành vi ……… 17

1.4.3 Quy trình cơ bản tội rửa tiền……… 20

1.5 Những nơi có thể xảy ra tội rửa tiền……….22

1.6 Hậu quả của tội rửa tiền………22

1.7 Ý nghĩa của quy định về tội phạm rửa tiền……… 26

CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2015 VỀ TỘI RỬA TIỀN……… 28

2.1 Cơ sở pháp lý ……… 28

2.2 Dấu hiệu pháp lý ………29

2.2.1 Mặt khách thể……… 29

2.2.2 Mặt khách quan ……… 29

2.2.3 Mặt chủ quan ……….34

2.2.4 Mặt chủ thể……….36

2.2.5 Các trường hợp phạm tội cụ thể và trách nhiệm hình sự……….36

2.3 Những điểm mới trong quy định của luật hình sự 2015 so với Bộ luật hình sự năm 1999 về tội rửa tiền………42

2.4 Phân biệt tội rửa tiền với các loại tội phạm khác………42

2.4.1 Phân biệt với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có ……… 42

2.4.2 Phân biệt tội rửa tiền với tội che giấu tội phạm……….43

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG, CHỐNG TỘI RỬA TIỀN……… 45

3.1 Thực trạng tội rửa tiền ……….45

3.1.1 Vài nét về tội rửa tiền trên thế giới……….45

3.1.2 Thực trạng và những dự báo về diễn biến tội rửa tiền ở Việt Nam trong thời gian tới……….48

3.2 Những bất cập trong phòng chống tội phạm rửa tiền ở Việt Nam…………

52 3.2.1 Bất cập nảy sinh từ quy định và áp dụng Bộ luật hình sự về tội rửa tiền………52

3.2.2 Bất cập khác……… 55

3.3 Sự cần thiết phải thực hiện biện pháp phòng chống rửa tiền………62

3.3.1 Sự cần thiết……….62

3.3.2 Những nguyên tắc cơ bản thực hiện việc phòng chống rửa tiền……….64

3.4 Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm rửa tiền……… 65

3.4.1 Giải pháp pháp luật……… 65

3.4.2 Giải pháp khác ………68

KẾT LUẬN………81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……….84

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đã xuất hiện tội phạm rửa tiền Đây là nhận định không thể phủ nhận

và thực tế đang diễn ra đúng như vậy Không phải bây giờ loại tội phạm nguy hiểmnày mới xảy ra ở nước ta mà chúng đã có mặt từ lâu Có thể nói nếu tội phạm còn tồntại thì rửa tiền không thể mất đi bởi đây là mắt xích quan trọng nhằm che đậy, xoánhoà nguồn gốc bất hợp pháp của những thu nhập từ hoạt động phạm tội Chúng pháisinh trên những loại tội phạm khác và là nhân tố gián tiếp kích thích cho tội ác pháttriển Do vậy hậu quả của nạn rửa tiền là vô cùng nghiêm trọng đối với nền kinh tế -

xã hội Dù không gây hại trực tiếp đến sức khoẻ, tài sản của người dân nhưng nó cóthể phá huỷ nền kinh tế, an ninh và gây ra những hậu quả xấu cho xã hội, đồng thờikhuyến khích hoạt động mua bán ma tuý, khủng bố, các quan chức Nhà nước thamnhũng và kéo theo những hoạt động phạm tội khác; rửa tiền tác động rất lớn đến hiệuquả hoạt động và làm sai lệch quá trình hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô, làm tăngnguy cơ phá sản của các ngân hàng và làm mất đi vai trò kiểm soát các chính sáchcủa Chính phủ Nếu không kiểm soát được, nạn rửa tiền có thể ăn mòn tình hình tàichính của một nước do gây ra những ảnh hưởng bất lợi tới tỷ giá, lãi suất và tác độngđến hệ thống tài chính toàn cầu Bởi vậy, nạn "rửa tiền" không chỉ là vấn đề của các

cơ quan thực thi pháp luật mà nó còn là mối đe doạ nghiêm trọng nền an ninh của

một quốc gia và cộng đồng quốc tế Hiện Việt Nam đang trên tiến trình hội nhập quốc

tế với nhiều cơ hội thì cũng có không ít thách thức như sự gia tăng của các loại tộiphạm xuyên quốc gia như ma tuý, buôn người, tội phạm xâm hại môi trường, xâmphạm sở hữu trí tuệ tác động đến rửa tiền cũng diễn biến ngày một tinh vi hơn, quy

mô hơn Vì những lý do này mà chống rửa tiền đang là một yêu cầu cấp bách đối vớicác quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam Trong thời gian gần đây, Nhà nước

ta đã ban hành nhiều văn bản phòng chống rửa tiền Đặc biệt, ngày 01/01/2010, Luật

số 37/2009/QH12 được Quốc hội thông qua ngày 19/6/ 2009 sửa đổi bổ sung Bộ luật

Hình sự 1999 bắt đầu có hiệu lực theo đó tội rửa tiền được đưa vào Điều 251 BLHS

thay thế tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có Đây là lần đầu tiên, Luậthình sự Việt Nam chính thức đưa tội danh rửa tiền vào thể hiện nhà nước ta đã nhìnnhận bản chất nguy hiểm, hậu quả của loại tội phạm này có thể dẫn đến và quyết tâmtrừng trị chúng Bộ luật hình sự năm 2015 tiếp tục ghi nhận tội rửa tiền tại Điều 324.Tuy nhiên công cuộc đấu tranh tội phạm rửa tiền còn gặp nhiều khó khăn bất cập từnhiều phương diện pháp luật, kinh tế,… nhất là kinh nghiệm của chúng ta còn nonkém so với nhiều nước trên thế giới

Xuất phát từ những lý lẽ trên và ý thích nghiên cứu để tìm hiểu rõ vấn đề thú

vị này về mặt pháp luật và thực tiễn với mong muốn góp phần đưa ra những giải pháp

cho vấn đề phòng chống rửa tiền nên sinh viên đã chọn đề tài: " Tội rửa tiền trong Luật hình sự Việt Nam".

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

Mục tiêu của quá trình nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ những yếu tố cơ bản củatội rửa tiền như đặc điểm, hành vi và hậu quả,… Tìm hiểu, phân tích những quy địnhcủa pháp luật Hình sự Việt Nam và những văn bản có liên quan về vấn đề này Ngoài

ra, đánh giá tình hình tội phạm rửa tiền hiện nay và diễn biến sắp tới, đưa ra nhữngbất cập, khó khăn tồn tại trong công tác phòng chống rửa tiền và từ đó đề xuất nhữnggiải pháp hợp lý để việc đấu tranh phòng và chống tội phạm nguy hiểm này có hiệuquả

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Trong bài viết này, sinh viên thực hiện tập trung nghiên cứu vào một số nộidung cơ bản sau: Khái niệm, đặc điểm, bản chất, những thủ đoạn thực hiện và hậuquả mà rửa tiền gây ra, các yếu tố cấu thành cơ bản của tội phạm rửa tiền trong luậthình sự Việt Nam hiện hành Tội này được quy định tại Điều 324 Bộ luật Hình sự

2015 Tìm hiểu những điểm mới sửa đổi trong quy định của Bộ luật này về hành vềtội rửa tiền Bên cạnh đó, bài viết cũng nêu ra tình hình và những diễn biến của tộiphạm này trong thời gian sắp tới, khó khăn và giải pháp cho cuộc đấu tranh phòngchống tội phạm này ở Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Nhằm tìm hiểu và hoàn thiện đề tài một cách tốt nhất, sinh viên đã sử dụngmột vài phương pháp để làm công tác phục vụ cho việc nghiên cứu của mình như sau:

+ Phương pháp phân tích luật viết dùng để tìm hiểu các quy định của pháp luậthình sự Việt Nam hiện hành;

+ Phương pháp phân tích chứng minh, so sánh, đối chiếu, vận dụng các quyđịnh pháp luật về tội rửa tiền đối chiếu với thực tiễn;

+ Phương pháp tổng hợp thống kê, sử dụng các trang website để tìm kiếm tàiliệu đồng thời vận dụng các tài liệu của các nhà nghiên cứu, các tạp chí chuyênngành

5 Cấu trúc của đề tài

Bên cạnh lời nói đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung củaluận văn được trình bày thành ba chương:

Chương 1: Khái quát chung về tội rửa tiền.

Chương 2: Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội rửa tiền.

Chương 3: Thực trạng và giải pháp phòng chống tội rửa tiền.

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TỘI RỬA TIỀN

1.1 Khái niệm rửa tiền

Đồng tiền, như một tục ngữ phương Tây đã từng nói, vốn không có mùi, cónghĩa dù bẩn dù sạch, nó vẫn được mọi người quý trọng như nhau vì đều có quyềnnăng vật chất mà nó mang đến Nhưng đồng tiền phi pháp, theo một nghĩa bóng, lànhững đồng tiền đã nhuộm bẩn tội ác, thậm chí vấy máu Và những tên tội phạm khiđược những đồng tiền đó sẽ tìm cách “rửa” chúng, tức là muốn biến chúng thànhnhững đồng tiền “sạch” có nguồn gốc hợp pháp, để cho những tài sản mà họ muađược từ những đồng tiền đó sau này cũng sẽ mang tính chất hợp pháp, có thể chuyểnnhượng, mua bán một cách hợp pháp, công khai và để lại cũng một cách hợp pháp,với tư cách là di sản thừa kế cho con cái của họ sau này, khi mà họ đã “rửa tay gáckiếm”

Nhìn chung, rửa tiền không phải là một hiện tượng mới mẻ, nó cũng xưa nhưchính tội ác Từ ngàn xưa, những kẻ phạm tội đều tìm mọi cách che giấu nguồn gốccủa các đồng tiền tội ác nhằm xoá sạch dấu vết các hành động tội phạm của họ Theonhiều sử gia, thương nhân Trung Quốc đã biết “rửa tiền” hơn ba ngàn năm trước đểtránh thuế của triều đình Tuy nhiên, từ rửa tiền xuất hiện lần đầu tiên từ Mafia Mỹ.Những Gangster (là thành viên của băng nhóm tội phạm) đã kiếm được những móntiền lớn từ tống tiền, bảo kê, mãi dâm, cờ bạc và rượu lậu Đó là tiền “bẩn” màGangster muốn hợp pháp hoá thành tiền “sạch” bằng con đường kinh doanh hợppháp Chúng đã chọn dịch vụ cho thuê máy giặt, vì đây là dịch vụ thu tiền mặt để dễtránh sự kiểm soát của cơ quan công quyền Chính vì thế mà sau này, tiếng Anh xuất

hiện từ Launder (giặt là) Money, một dạng lóng và đã được Việt hoá có nghĩa là "rửa

tiền" Nhưng dù là ngôn ngữ nào đi nữa thì bản chất tội phạm nguy hiểm của vấn đềcũng không thay đổi Từ “rửa tiền” mãi đến năm 1973 mới được đưa lên mặt báo chí

Mỹ xung quanh vụ Watergate Từ tượng hình này lần đầu tiên được dùng trong khuônkhổ pháp lý năm 1982 khi toà án Mỹ xử vụ rửa tiền số 551 F Supp.314 ở NewwYork1 Từ đó, từ “rửa tiền” được dùng khắp nơi trên thế giới, có lẽ do trong thập kỷ

80 của thế kỷ trước, buôn lậu ma tuý đã đem lại những khoản tiền khổng lồ cho cácphần tử tội phạm Các chính phủ buộc phải mạnh tay chống ma tuý, chống thamnhũng đi cùng với nó

1.1.1 Theo pháp luật quốc tế

1 Hà Hoàng Hợp, Phạm Bá Khiêm, Tội phạm tài chính trong hội nhập, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2005, [tr 74 –

tr 76].

Hiện nay, do nhận thức được tác động tiêu cực của rửa tiền đối với nền kinh tế

xã hội của mỗi quốc gia, khu vực và mang tầm quốc tế nên rất nhiều quốc gia đã

khẳng định rửa tiền là tội phạm Có thể định nghĩa hành vi này theo một số cách Hầuhết các nước tán thành định nghĩa được sử dụng trong công ước của Liên Hiệp Quốc

về chống buôn bán bất hợp pháp ma tuý và các chất hướng thần năm 1988 (công ướcviên) và công ước của Liên Hiệp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia

năm 2000 (Công ước Palermo) Ở công ước Palermo sử dụng thuật ngữ “laundering

of proceeds of crime”, theo sát nghĩa của thuật ngữ này, chúng ta có thể gọi là tẩy rửa

tiền/tài sản có nguồn gốc từ tội phạm; còn khuyến nghị của FATF sử dụng thuật ngữ

“money laundering”, có nghĩa là rửa tiền Từ đó, các thuật ngữ “tẩy rửa tiền tài sản

do phạm tội mà có” và “rửa tiền” cần được hiểu như nhau Ba loại hành vi được nóitrong công ước Viên tạo thành cơ sở của tội rửa tiền Đó là:

“Hành vi chuyển đổi hoặc chuyển giao tài sản khi biết rằng tài sản đó thu được từ buôn bán ma tuý hoặc từ việc tham gia vào hoạt động phạm tội đó với mục đích che dấu nguồn gốc tài sản hoặc giúp người thực hiện các hành vi trên trốn tránh trách nhiệm pháp lý các hành vi của mình;

Hành vi che dấu hoặc nguỵ trang hình thái tự nhiên, nguồn gốc, địa điểm, việc định đoạt, chuyển nhượng quyền sở hữu tài sản, các quyền liên quan đến tài sản hoặc quyền sở hữu tài sản khi biết rằng tài sản đó có được từ hành vi phạm tội hay

từ việc tham gia vào hành vi phạm tội đó;

Việc có được, chiếm hữu hoặc sử dụng tài sản khi tại thời điểm tiếp nhận nó

đã biết rằng tài sản này có được từ hành vi phạm tội hoặc việc tham gia vào hành vi phạm tội đó” 2

Công ước Palecmo cũng sử dụng định nghĩa của công ước Viên nhưng có yêucầu thêm các quốc gia thành viên quy định phụ thuộc vào các khái niệm căn bản của

hệ thống pháp luật quốc gia mà xem xét việc tham gia, liên kết với hoặc có âm mưuthực hiện hành vi, cố gắng thực hiện, tiếp tay, giúp sức, xúi bẩy, tạo điều kiện thuậnlợi và chỉ dẫn việc thực hiện bất kỳ hành vi phạm tội nào được quy định tại Điềunày.3

Hai công ước định nghĩa thuật ngữ “tiền, tài sản thu được từ hành vi phạm tội” là “bất kỳ tài sản nào kiếm được hoặc có được một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua việc thực hiện một hành vi phạm tội” 4

Tội phạm nguồn của rửa tiền là tội phạm đã tạo ra những đồng tiền “bẩn” đểsau này tẩy rửa nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của chúng Trong điều kiện

2 Điều 3, Công ước Viên.

3 Điều 6 (1), Công ước Palecmo.

4 Điều 1 (p), Công ước Viên; Điều 2 (e), Công ước Palecmo.

của mình, Công ước Viên chỉ quy định về các tội phạm nguồn của tội buôn bán bấthợp pháp chất ma tuý Vì vậy, những hành vi phạm tội không liên quan đến tội phạmtrên như lừa đảo, bắt cóc và trộm cắp thì không cấu thành tội phạm rửa tiền theo côngước Viên Tuy nhiên theo chiều hướng phát triển của tình hình tội phạm, cộng đồngquốc tế đã hình thành quan điểm rằng các tội phạm nguồn của tội rửa tiền cần phảiđược rộng, chứ không chỉ bó hẹp trong hành vi buôn bán bất hợp pháp ma tuý Vìvậy, các tổ chức quốc tế khác đã mở rộng định nghĩa của Công ước Viên về tội phạmnguồn để bổ sung cả những hành vi phạm tội nghiêm trọng khác Ví dụ, Công ướcPalecmo yêu cầu tất cả các nước thành viên phải áp dụng “giới hạn rộng nhất các tộiphạm nguồn” 5.

Trong 40 khuyến nghị về chống rửa tiền (bốn mươi khuyến nghị), FATF(Financial Aciton Task Force on Money Laundering - đội đặc nhiệm chống rửa tiềnquốc tế) đã hợp nhất các định nghĩa mang tính chuyên môn và lập pháp về rửa tiềntrong công ước Viên và liệt kê 20 hành vi phạm tội phải được đề cập đến trong các tộiphạm nguồn của tội rửa tiền6

1.1.2 Theo pháp luật Việt Nam

Từ năm 1997, Luật các Tổ chức tín dụng (Điều 19) đã có quy định về tráchnhiệm của các tổ chức tín dụng đối với các khoản tiền có nguồn gốc bất hợp phápnhưng chưa sử dụng có thuật ngữ “rửa tiền” Cụ thể là :

“1 Tổ chức tín dụng và các tổ chức khác có hoạt động ngân hàng không được che giấu, thực hiện bất kỳ dịch vụ nào liên quan đến khoản tiền đã có bằng chứng về nguồn gốc bất hợp pháp.

2 Trong trường hợp phát hiện các khoản tiền có dấu hiệu bất hợp pháp, tổ chức tín dụng và các tổ chức khác có hoạt động ngân hàng phải thông báo ngay cho

cơ quan nhà nước có thẩm quyền.”

Từ đó cho đến trước khi có Nghị định 74/2005/NĐ-CP ngày 07/6/2005 củaChính phủ về phòng chống rửa tiền chưa có một đạo luật độc lập quy định về vấn đềnày Tuy nhiên, hành vi này đã được nhận thức và ghi nhận tại Điều 251 của Bộ luậthình sự (BLHS) năm 1999 về tội “hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có” thựcchất cũng là một dạng của tội rửa tiền Điều luật đã nêu lên được nội hàm cơ bản củahành vi rửa tiền như nguồn gốc của khoản tiền, tài sản được hợp pháp hoá là tiền, tàisản do phạm tội mà có; các phương thức phạm tội của hành vi rửa tiền, đó là thôngqua các hoạt động tài chính, ngân hàng hoặc các giao dịch khác để hợp pháp hoá tiền,tài sản do phạm tội mà có hoặc sử dụng tiền tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc

5 Điều 2 (a), Công ước Palecmo.

6 Paul Allan Achott, Hướng dẫn tham khảo về chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố, NXB Văn hóa

thông tin, Hà Nội, 2007, [tr 2 – tr 4].

hoạt động kinh tế khác, mục đích của hành vi đó là hợp pháp hoá tiền, tài sản cónguồn gốc phạm tội Quy định này có thể xem là những bước tiếp cận đầu tiên củaLuật hình sự Việt Nam về vấn đề này và ghi nhận rửa tiền là tội phạm.

Đến khi Chính phủ ban hành Nghị định số 74/2005/NĐ-CP về phòng, chốngrửa tiền ngày 07/6/2005 (Nghị định số 74/2005/NĐ-CP) thì lần đầu tiên thuật ngữ

“rửa tiền” mới được chính thức sử dụng và giải thích nhưng phạm vi của thuật ngữnày được hiểu khá hẹp, chỉ giới hạn trong ba nhóm hành vi Theo đó:

“Rửa tiền là hành vi của cá nhân, tổ chức tìm cách hợp pháp hoá tiền, tài sản

do phạm tội mà có thông qua các hoạt động cụ thể:

+ Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào một giao dịch liên quan đến tiền, tài sản do phạm tội mà có;

+ Thu nhận, chiếm giữ, chuyển dịch, chuyển đổi, chuyển nhượng, vận chuyển,

sử dụng, vận chuyển qua biên giới tiền, tài sản do phạm tội mà có;

+Đầu tư vào một dự án, một công trình, góp vốn vào một doanh nghiệp hoặc tìm cách khác che đậy, nguỵ trang hoặc cản trở việc xác minh nguồn gốc, bản chất thật sự hoặc vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do phạm tội mà có”.

Cùng với tiến trình mở cửa, hội nhập quốc tế, nền kinh tế vận hành theo cơ chếthị trường, tình hình hoạt động của các loại tội phạm cũng có nhiều diễn biến phứctạp trong đó có tội phạm rửa tiền nên Điều 251 quy định về tội hợp pháp hoá tiền, tàisản do phạm tội mà có không còn phù hợp cả về tên gọi lẫn bản chất cũng như chưatương đồng đối với thông lệ quốc tế

Do vậy tháng 6/2009, Bộ luật hình sự đã được sửa đổi “tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có” nay được thay thế bằng “tội rửa tiền” Đây là lần đầu tiên

tội danh rửa tiền được chính thức đưa vào BLHS Việt Nam cụ thể hơn với bốn nhómhành vi:

+ Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác liên quan đến tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản đó;

+ Sử dụng tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác;

+ Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó;

+ Thực hiện một trong các hành vi quy định kể trên đối với tiền, tài sản biết rõ

là có được từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do phạm tội

mà có.

Bộ luật hình sự năm 2015 tiếp tục kế thừa nội dung của Bộ luật hình sự năm

1999 về tội rửa tiền tại Điều 324

Tóm lại, tuy rửa tiền được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, song đềuthống nhất ở điểm chung cơ bản: Rửa tiền tập hợp những hành vi nhằm che giấunguồn gốc bất hợp pháp của những tài sản do phạm tội mà có Từ rửa tiền (moneylaundering) là một từ hình tượng diễn tả một cách bóng bẩy nhưng khá chính xáchành động nhằm tẩy sạch nguồn gốc của những đồng tiền tội lỗi

1.2 Đặc điểm của rửa tiền

Rửa tiền được xem là tội phạm “không biên giới” có tính chất quốc tế điểnhình với hai đặc trưng chính7 Thứ nhất, hành vi này có thể xảy ra từ khi bắt đầu đếnkết thúc liên quan đến nhiều quốc gia nên dẫn đến hậu quả nghiêm trọng vượt rangoài phạm vi của một nước Tội phạm này không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng chocác nền kinh tế, ảnh hưởng đến an ninh từng quốc gia mà còn có tác động nghiêmtrọng đến sự trong sạch và hoàn chỉnh của hệ thống tài chính, đời sống của cả cộngđồng quốc tế Thứ hai, trong các giải pháp phòng chống hành vi rửa tiền hiệu quả, cácquốc gia trên thế giới đã cùng thừa nhận việc truy nã và trừng trị chúng đòi hỏi có sựhợp tác quốc tế chặt chẽ chứ không chỉ là công việc của riêng một quốc gia Thực tế

đã chứng minh điều này khi nhiều điều ước quốc tế liên quan đến tội phạm rửa tiền

đã được thông qua như công ước năm 1988 của Liên Hiệp quốc về ngăn chặn lưuthông bất hợp pháp ma tuý và các chất hướng thần, công ước của Liên hiệp quốc vềchống tham nhũng năm 2003 …

Ngoài ra, công ước của Liên hiệp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyênquốc gia năm 2000 cũng đã xác định rõ phạm vi điều chỉnh của mình bao trùm lênhành vi rửa tiền Từ đó nhận thấy rằng, ngoài yếu tố “xuyên quốc gia” thì rửa tiền cònliên quan đến “có tổ chức” Có như vậy, chúng mới thuộc sự điều chỉnh của công ước

về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia Các quy định của công ước cũng giảithích thuật ngữ “nhóm tội phạm có tổ chức” là nhóm có cơ cấu ba người trở lên tồntại trong một khoản thời gian và hoạt động phối hợp nhằm mục đích thực hiện mộthay nhiều tội phạm nghiêm trọng hay các hành vi phạm tội trong công ước này nhằmtrực tiếp hoặc gián tiếp đạt được các lợi ích tài chính hay lợi ích vật chất khác Tộiphạm có tổ chức xuyên quốc gia là loại hình tội phạm phải bị dẫn độ trong quan hệliên quốc gia do đó tội phạm rửa tiền cũng mang đặc điểm này Trong trường hợpkhông dẫn độ tội phạm rửa tiền, các quốc gia được yêu cầu phải chuyển ngay vụ việccho các cơ quan có thẩm quyền để truy tố và tiến hành các thủ tục tố tụng theo trình

7 Vũ Duy Cương, rửa tiền một tội phạm quốc tế điển hình, tạp chí khoa học luật, số 5, 2002.

tự giống như các tội phạm khác có cùng mức độ nghiêm trọng phù hợp với luật quốcgia8.

Rửa tiền là loại tội phạm phái sinh, hay nói cách khác, những tội phạm xảy ratrước đó tạo ra nguồn lợi chính là tiền đề xuất hiện việc rửa tiền bởi hành vi này sẽtẩy rửa nguồn gốc bất hợp pháp của các khoản thu có được từ các hành vi tội phạm

đó Cũng chính thế mà chủ sở hữu những khoản tiền cần tẩy rửa là những cá nhân và

tổ chức tội phạm Trước đây, pháp luật về chống rửa tiền tại một số quốc gia trên thếgiới đều chỉ nhằm một mục đích ngăn chặn việc “tẩy trắng” các khoản thu nhập liênquan đến hành vi sản xuất và buôn bán ma tuý Sau đó, Mỹ và các quốc gia khác đã

đi tiên phong trong việc điều tra, ngăn chặn và truy tố những kẻ rửa các khoản tiềnphi pháp từ các hành vi tống tiền, hối lộ, tham nhũng và làm hàng giả Ngày nay,pháp luật các quốc gia này đã mở rộng phạm vi điều chỉnh hướng tới các khoản thunhập từ các hành vi phi pháp mang tính quốc tế khác như buôn lậu (rượu, thuốc lá,chip máy tính, vũ khí, vật liệu hạt nhân, kim khí quý, đá quý…) đưa người nhập cưbất hợp pháp, buôn bán phụ nữ, trộm cắp, tiêu thụ đồ gian, buôn bán động thực vậtquý hiếm, buôn bán các bộ phận cơ thể người… Đối với Luật hình sự Việt Namkhông xác định rõ nguồn tiền được sinh ra từ hành vi phạm tội nào cụ thể, miễn đó làthu nhập từ hành vi phạm tội

Cũng cần phải khẳng định rằng không giống như các loại tội phạm khác, vớiđặc điểm là loại tội phạm phái sinh thì cũng có nghĩa là việc đấu tranh chống tộiphạm rửa tiền cần được thực hiện song song với việc đấu tranh với các loại tội phạmnguồn khác, đó chính là những hành vi phạm tội làm phát sinh các khoản tiền phạmpháp cần được tẩy rửa Đây là một trong những đặc thù đối với hoạt động đấu tranhchống tội phạm rửa tiền

Đối tượng hướng đến của hoạt động rửa tiền là tài sản, tiền có được sau khiphạm tội Cùng một đặc điểm là do phạm pháp nhưng nơi bắt nguồn của tiền bẩn thì

Buôn bán trong nước hoặc qua biên giới về ma tuý, vũ khí, và rượu, thuốc lá v.v.nhằm thu lợi bất hợp pháp Bên cạnh đó là nguồn tiền có được từ các tội phạm có tổchức như làm tiền giả, tống tiền, đánh bạc, hoạt động bảo kê, mại dâm, cướp bóc

Từ lạm dụng thân thế chính trị hoặc các yếu nhân đặc biệt: Tiền do những người làm

lãnh đạo cấp cao, hay chính người thân của họ nhận tham ô, hối lộ Hay là việc lợidụng chức vụ ví dụ như: lợi dụng việc biết trước các thông tin về chủ trương, chính

8 Nguyễn Thị Thuận, Luật hình sự quốc tế, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2007, [tr 73- tr 75].

9 Nguyễn Thanh Tùng, ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam Vietinbank, Tác động rửa

tiền đối với nền

kinh tế, http://www.vietinbank.vn/web/home/vn/research/10/100906.html , [truy cập ngày 15/10/2016].

sách, qui hoạch v.v Từ gian lận thương mại: Tiền này bắt nguồn từ việc trốn thuế,

lãng phí và thất thoát trong xây dựng cơ bản hay do hoạt động chuyển giá giữa cáccông ty thuộc cùng một tập đoàn hoặc công ty mẹ – con Hoặc từ việc gian lận, biểnthủ và mua bán nội gián… thường phổ biến trong các doanh nghiệp và thị trườngđang tăng trưởng và có lợi nhuận Ngoài các nguồn gốc chung như: Từ việc buôn lậuhay các phi vụ gian thương thì ở Việt Nam tiền bẩn thường có những đặc trưng chủyếu là từ việc lạm dụng thân thế chính trị hay là các mối quan hệ thân cận với các yếunhân

Rửa tiền tạo “vỏ bọc tội phạm” do mục đích của hoạt động rửa tiền là tạo ramột khoảng cách xa nhất giữa tài sản bất hợp pháp và chủ sở hữu những tài sản đó.Trong những phương pháp điều tra chuẩn mực và đạt được những thành công nhất

là điều tra "theo dấu đồng tiền" Nếu các điều tra viên cho rằng ai đó có liên quan tớitội phạm thì họ sẽ tiến hành điều tra trước tiên nguồn tài chính và các công việc trướcđây của đối tượng này.Vì vậy, bọn tội phạm muốn chuyển đi xa hay giấu tiền vào mộtchỗ kín đáo một cách nhanh chóng để "xoá dấu đồng tiền" trước khi các điều tra viên

có thể phát hiện ra Ví dụ: Từ những nguồn “tiền đen”, tội phạm sẽ nhanh chóng phânphối vào các định chế tài chính bằng cách chia thành các khoản tiền nhỏ dưới nhữngmức mà pháp luật quy định và xa nguồn gốc ban đầu mà những tổ chức cá nhân phạmtội này có được Những đồng tiền đó sẽ nhanh chóng được thu về qua con đường đầu

tư và thu hồi vốn đầu tư Qua những quá trình luân chuyển như vậy, tiền sẽ đượcphân phối trở lại vào nền kinh tế với nguồn gốc không thể tìm ra Sau khi đã hợppháp hoá được những đồng tiền phi pháp đó bọn tội phạm có thể đưa trực tiếp nó vàomột vụ phạm tội khác, gây trở ngại lớn cho công tác điều tra, truy tố và xét xử các vụ

án hình sự Có thể ví, rửa tiền chính là “oxy” nuôi sống bọn tội phạm với dòng tiềncho phép chúng củng cố cơ sở quyền lực kinh tế

Tính ẩn và trình độ thực hiện rửa tiền ngày càng cao vì tiền không còn tồn tạidưới dạng vật chất là giấy hay kim loại trao đổi trực tiếp tay trao tay nữa mà dướinhiều hình thức khác nhau như tiền tín dụng (tiền nằm trong các tài khoản mở ở ngânhàng - tiền ngân hàng (bank money), séc (một tờ lệnh do người chủ tài khoản séc pháthành yêu cầu ngân hàng thanh toán từ tài khoản của anh ta cho người hưởng lợi chỉđịnh trong tờ séc), séc du lịch,… Từ đó có nhiều hình thức rửa tiền ngày càng xuấthiện tỷ lệ thuận với sự phát triển của nền kinh tế và khoa học kỹ thuật như rửa tiềnqua mạng, qua kinh doanh chứng khoán,… Tiếp theo, bản chất của rửa tiền là chegiấu nguồn gốc tiền, tài sản phạm tội mà những tội phạm nguồn thường được thựchiện vì mục đích vụ lợi nên tiền tài sản mà chúng tạo ra không dễ dàng phát hiệnđược Cho nên, rửa tiền diễn ra như một hệ quả tất yếu của tội phạm nguồn và khó có

thể thống kê chính xác khối lượng tài sản mà bọn tội phạm kiếm được và nhữngphương thức mà chúng sử dụng để thống kê chính xác những hoạt động rửa tiền đangdiễn ra.

Bản chất của rửa tiền rất nguy hiểm Đây là một cơ chế yểm trợ tội phạm đểtrốn tránh sự trừng phạt của pháp luật song chính nó cũng là một dịch vụ có cung cócầu Xét khía cạnh tội phạm kinh tế để làm rõ Cụ thể: Tăng trưởng kinh tế và toàncầu hoá làm sinh sôi nhiều hình thức gian lận thương mại (ngoài buôn lậu ma tuý, vũkhí, động vật hoang dã, cổ vật, lao động, bây giờ còn có công nghiệp hàng giả, hàngnhái, v.v), nhu cầu rửa tiền theo đó mà bùng nổ thêm Đến chừng mực nào đó, hoạtđộng rửa tiền là hình ảnh phản chiếu đích thật nền “kinh tế ngầm” của cả thế giới.Theo quan niệm biện luận “rửa tiền” chỉ là phản ứng “hợp lý” của mọi “cá thể kinhtế”: Không ai muốn trả thuế và ai cũng muốn vận dụng tài sản của mình vào nhữnghoạt động đem lại nhiều lợi nhuận nhất Như vậy, tiền bẩn, theo nhận xét của họ, đãgiúp phát triển kinh tế (cụ thể là khu vực tư nhân, và do đó làm giảm vai trò của nhànước – là một điều tốt, đối với những nhà kinh tế vốn dĩ tôn sùng thị trường này).Song, ngay trên cơ sở thuần lý thuyết, ý kiến này là hoàn toàn sai lầm Tự bản chấtcủa nó, sự phân bố tài nguyên do rửa tiền không chỉ theo tín hiệu lợi nhuận, mà phầnlớn là để trốn tránh luật pháp Nói cách khác, sự phân bố ấy cũng tuỳ ở mức độ chấpnhận rủi ro của người có tiền bẩn, ở mức “kín đáo” mà họ muốn, và mức độ dám

“uốn cong luật pháp” của họ Đơn giản: tiền bẩn không được đưa vào những sử dụng

có hiệu quả kinh tế tối đa, nhưng vào những ngõ ngách mà khả năng kiểm soát củaluật pháp là lỏng lẻo nhất Hoạt động rửa tiền vừa lãng phí nguồn lực kinh tế của xãhội (vào các hoạt động tội phạm sinh ra tiền bẩn, thay vì vào các hoạt động sản xuấtthật sự hữu ích), vừa bóp méo sự phân bố các nguồn lực ấy

Ngoài ra, theo Luật hình sự Việt Nam, rửa tiền là hành vi phạm tội nên nócũng có đầy đủ các đặc điểm chung của một tội phạm: Nguy hiểm cho xã hội, có lỗi,trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt

1.3 Những biểu hiện của tội rửa tiền

Các hoạt động đầu tư đáng ngờ:

+ Về chủ đầu tư: Chủ đầu tư là cá nhân hay tổ chức có liên quan đến các hoạt

động tội phạm Những thông tin khả năng tài chính của chủ đầu tư này không rõ ràngminh bạch, không nhất quán Chẳng hạn như nhà đầu tư cá nhân đầu tư vào dự ánhàng trăm ngàn tỷ nhưng thông tin về khả năng tài chính của người này không có thì

sẽ nghi ngờ cho đối tác Các báo cáo tài chính của công ty đầu tư không minh bạchhay không có cơ sở để đánh giá độ tin cậy (như không có kiểm toán hay thuế kiểm

tra) Chủ đầu tư không quan tâm nhiều lợi nhuận thu được từ hoạt động đầu tư củamình.

+ Về phía doanh nghiệp được đầu tư: Tổ chức được đầu tư hoạt động không

hiệu quả nhưng vẫn được đầu tư với nguồn vốn lớn Việc đầu tư không tương xứngvới quy mô và lĩnh vực hoạt động trước nay của doanh nghiệp

+ Về địa điểm đầu tư: Địa điểm đầu tư khó khăn về nguồn lực và nguồn

nguyên liệu có sẵn không thuận lợi cho kinh doanh …

Các giao dịch mua bán đáng ngờ: Mua bán khống, mua bán hàng hoá không

liên quan đến hoạt động kinh doạnh của tổ chức, mua bán hàng hoá với giá trị caohơn rất nhiều so với thị trường …

Các giao dịch tài chính đáng ngờ: Tiền được chuyển qua nhiều tài khoản mà

không quan tâm đến phí giao dịch, có sự thay đổi đột biến so với doanh số giao dịchbình thường, giá trị giao dịch không cân xứng với khả năng tài chính của khách hàng

…

Để cụ thể, căn cứ khoản 1 Điều 10 của Nghị định 74/2005/NĐ-CP và Điều 9Thông tư 148/2010/TT-BTC ngày 24/9/2010 hướng dẫn thực hiện các biện phápphòng, chống rửa tiền đối với lĩnh vực bảo hiểm, chứng khoán và trò chơi giải trí cóthưởng bổ sung khoản 1 Điều 10 của Nghị định số 74/2005/NĐ-CP thì các giao dịch

bị coi là đáng ngờ khi có một trong các dấu hiệu sau:

+ Các bên liên quan tới giao dịch cung cấp thông tin nhận biết khách hàngkhông chính xác, không đầy đủ, không nhất quán hoặc thuyết phục cá nhân, tổ chứccung ứng dịch vụ không báo cáo giao dịch đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền theoquy định của pháp luật;

+ Không thể xác định được khách hàng theo thông tin khách hàng cung cấphoặc một giao dịch liên quan đến một bên không xác định được danh tính

+ Các giao dịch được thực hiện theo lệnh hay uỷ quyền của các cá nhân, tổchức có liên quan đến hoạt động tội phạm nằm trong danh sách thống kê và cảnh báo

do Bộ Công an lập ra nhằm phòng ngừa, đấu tranh chống rửa tiền và chống sử dụngtiền hay tài sản để tạo điều kiện hay tài trợ cho hoạt động phạm tội trong hay ngoàilãnh thổ Việt Nam;

+ Các giao dịch mà qua thông tin nhận dạng hoặc qua xem xét về cơ sở kinh tế

và pháp lý của các bên tham gia giao dịch có thể xác định được mối liên hệ giữa cácbên tham gia giao dịch với các hoạt động phạm tội hoặc có liên quan tới cá nhân, tổchức có liên quan đến hoạt động tội phạm nằm trong danh sách thống kê và cảnh báo

do Bộ Công an lập ra nhằm phòng ngừa, đấu tranh chống rửa tiền và chống sử dụngtiền hay tài sản để tạo điều kiện hay tài trợ cho hoạt động phạm tội trong hay ngoài

lãnh thổ Việt Nam;

+ Các cá nhân, tổ chức tham gia giao dịch với số tiền có giá trị lớn khôngtương xứng hoặc không liên quan tới hoạt động thường ngày hay bất cứ hoạt độnghợp pháp nào;

+ Doanh số giao dịch trên tài khoản không phù hợp với thông tin và hoạt độngkinh doanh thông thường của khách hàng hoặc có sự thay đổi đột biến trong doanh sốgiao dịch trên tài khoản của khách hàng

+ Có sự thay đổi đột biến trong doanh số giao dịch trên tài khoản; tiền gửi vào

và rút ra nhanh khỏi tài khoản; doanh số giao dịch lớn trong ngày, nhưng số dư tàikhoản rất nhỏ hoặc bằng không;

+ Các giao dịch chuyển tiền có giá trị nhỏ từ nhiều tài khoản khác nhau về mộtkhoản tiền lớn hay chuyển qua nhiều tài khoản khác nhau về một tài khoản trong mộtthời gian ngắn hoặc ngược lại; tiền được chuyển lòng vòng qua nhiều tài khoản; cácbên liên quan không quan tâm đến phí giao dịch;

+ Sử dụng tín dụng thư và các phương thức tài trợ thương mại khác có giá trịlớn, chiết khấu với giá trị cao nhằm chuyển tiền giữa các quốc gia khi giao dịch nàykhông liên quan đến hoạt động thường xuyên của khách hàng;

+ Pháp nhân không thực hiện giao dịch trong một thời gian dài trên tài khoảncủa mình kể từ khi mở; doanh nghiệp trong nước mở và sử dụng tài khoản ở nướcngoài dưới tên pháp nhân hoặc thể nhân nước ngoài;

+ Tài khoản của khách hàng không giao dịch trên một năm, giao dịch trở lại

mà không có lý do hợp lý nào

+ Chuyển lượng tiền lớn từ tài khoản ngoại hối của doanh nghiệp ra nướcngoài sau khi nhận được nhiều khoản tiền nhỏ được chuyển vào bằng chuyển tiềnđiện tử, séc, hối phiếu;

+ Doanh nghiệp nước ngoài chuyển tiền ra nước ngoài ngay sau khi nhận đượcvốn đầu tư hoặc chi trả tiền ra nước ngoài không phù hợp với tính chất hay nhu cầucủa hoạt động kinh doanh;

+ Giao dịch được tiến hành bởi một khách hàng có liên quan đến các hoạtđộng bất hợp pháp đã đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng mà tổ chứcbáo cáo biết hoặc có trong danh sách cảnh báo do các cơ quan nhà nước có thẩmquyền cung cấp

+ Các công ty bảo hiểm thường xuyên đền bù hoặc chi trả bảo hiểm với số tiềnlớn cho cùng một khách hàng;

+ Các tổ chức chứng khoán chuyển tiền không phù hợp với các hoạt động kinhdoanh chứng khoán;

+ Bất cứ giao dịch nào khác mà các định chế tài chính thấy có biểu hiện bấtthường hoặc cơ sở pháp lý không đáng tin cậy.

 Dấu hiệu khác của giao dịch đáng ngờ đối với lĩnh vực bảo hiểm:

+ Khách hàng yêu cầu mua một hợp đồng bảo hiểm có giá trị lớn hoặc yêucầu thanh toán trọn gói (thanh toán toàn bộ phí bảo hiểm một lần) đối với các sảnphẩm bảo hiểm không áp dụng hình thức thanh toán trọn gói, trong khi những hợpđồng bảo hiểm hiện tại của khách hàng chỉ có giá trị nhỏ và thanh toán định kỳ;

+ Khách hàng yêu cầu ký kết hợp đồng bảo hiểm với khoản phí bảo hiểm định

kỳ không tương xứng với thu nhập hiện tại của khách hàng, hoặc yêu cầu mua hợpđồng bảo hiểm liên quan đến công việc kinh doanh nằm ngoài hoạt động kinh doanhthông thường của khách hàng;

+ Khách hàng đề nghị mua hợp đồng bảo hiểm sử dụng séc ký phát từ một tàikhoản không phải là tài khoản cá nhân của khách hàng, hoặc thanh toán bằng cáccông cụ ngân hàng nhưng là giao dịch khuyết danh hoặc sử dụng và thanh toán tráiphiếu qua biên giới;

+ Khách hàng yêu cầu thay đổi những người hưởng lợi đã chỉ định hoặc ngườithụ hưởng bằng một người không có mối quan hệ rõ ràng với người mua hợp đồngbảo hiểm;

+ Khách hàng yêu cầu vay giá trị tiền mặt tối đa của một hợp đồng bảo hiểmđóng phí một lần ngay sau khi thanh toán phí bảo hiểm hoặc sử dụng đơn bảo hiểm

để đặt cọc hoặc thế chấp (trừ trường hợp tổ chức tín dụng yêu cầu);

+ Công ty của khách hàng có thay đổi bất thường về hoạt động của nhân viênhoặc đại lý (Ví dụ số hợp đồng bảo hiểm của nhân viên tăng lên đáng kể hoặc bấtthường) hoặc mức hoạt động của hợp đồng đóng phí một lần liên tục vượt quá mứctrung bình của công ty;

+ Khách hàng do một đại lý ở nước ngoài, chi nhánh hoặc công ty có trụ sở ởnước và vùng lãnh thổ không hợp tác do Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửatiền (FATF) chỉ định hoặc ở nước mà tham nhũng hoặc việc sản xuất và buôn bán matuý bất hợp pháp có thể đang phổ biến

 Dấu hiệu khác của giao dịch đáng ngờ đối với lĩnh vực chứng khoán

+ Khách hàng cung cấp thông tin sai lệch, giả mạo hoặc từ chối cung cấpnhững thông tin cần thiết khi có yêu cầu liên quan đến giá trị và nguồn gốc tài sản củakhách hàng tại công ty chứng khoán;

+ Giao dịch mua, bán chứng khoán có dấu hiệu bất thường trong một ngàyhoặc một số ngày do một cá nhân hay một tổ chức thực hiện;

+ Khách hàng thực hiện chuyển nhượng chứng khoán ngoài hệ thống mà

không có lý do hợp lý;

+ Tài khoản giao dịch chứng khoán của người không cư trú tại Việt Nam cógiá trị lớn được rút ra khỏi Việt Nam và chuyển vào các trung tâm tài chính ở nướcngoài;

+ Giao dịch mua, bán chứng khoán có nguồn tiền từ các quỹ đầu tư được mở ởcác vùng, lãnh thổ được các tổ chức quốc tế xếp loại là có nguy cơ rửa tiền cao

 Dấu hiệu khác của giao dịch đáng ngờ đối với lĩnh vực trò chơi giải trí có thưởng:

+ Khách hàng có dấu hiệu liên tục cố tình thua khi tham gia các trò chơi cóthưởng tại điểm kinh doanh casino và điểm kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng;

+ Khách hàng mua số lượng đồng tiền quy ước có giá trị lớn tại điểm kinhdoanh casino và điểm kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng nhưng không tham giachơi hoặc chơi với số lượng rất nhỏ sau đó đổi lại thành tiền và yêu cầu doanh nghiệpthanh toán bằng séc, hối phiếu ngân hàng hoặc chuyển tiền đến tài khoản khác;

+ Khách hàng yêu cầu chuyển tiền thắng cược, trúng thưởng cho bên thứ bakhông có mối quan hệ rõ ràng với khách hàng, đặc biệt khi bên thứ ba không ở cùngnơi thường trú của khách hàng;

+ Khách hàng bổ sung tiền mặt hoặc séc vào số tiền thắng cược, trúng thưởng

và yêu cầu doanh nghiệp chuyển thành một séc chung có giá trị lớn;

+ Khách hàng nhiều lần trong một ngày yêu cầu doanh nghiệp đổi số lượngđồng tiền quy ước thành tiền có giá trị lớn mà không có nguồn gốc rõ ràng;

+ Khách hàng nhiều lần trong một ngày yêu cầu bên thứ ba mua hộ số lượngđồng tiền quy ước có giá trị lớn và nhờ bên thứ ba chơi cá cược hộ;

+ Khách hàng nhiều lần trong một ngày mua vé xổ số, vé đặt cược, đồng tiềnquy ước ở gần mức giới hạn giao dịch có giá trị lớn

1.4 Các phương thức, thủ đoạn của tội rửa tiền

Từ thập kỷ 1990 của thế kỷ trước, hành vi rửa tiền đã thực hiện phức tạp donhiều nước trên thế giới có thay đổi về thể chế và chính sách tài chính cũng nhưnhững tiến bộ về công nghệ10

Thứ nhất, hầu hết mọi quốc gia đều nới lỏng kiểm soát ngoại hối (lượng tiền

hoán đổi hàng ngày đã tăng từ 590 tỷ USD năm 1989 lên 1.880 tỷ năm 2004) Đi xahơn, nhiều quốc gia đã chính thức sử dụng chung một thứ tiền (trường hợp đồngeuro), hoặc công nhận USD hay euro như là nội tệ bán chính thức của họ Một sốcông cụ tài chính mới (như các loại hợp đồng chứng khoán), đôi khi rất phức tạp, đã

10 Hà Hữu Dũng, rửa tiền và toàn cầu hóa,http://www.mof.gov.vn/Default.aspx?tabid=612&ItemID=29881 , [truy cập ngày 5/10/2016].

xuất hiện Nhờ thế, một lượng tiền bẩn khổng lồ có thể được chuyển nhanh chóng từnước này sang nước khác, ngoài tầm kiểm soát của cơ quan công quyền.

Thứ hai, tiến độ mở cửa kinh tế ở hầu hết các nước đã tăng vọt, nhất là từ

10-15 năm gần đây Các thị trường tài chính (đặc biệt là vốn) trở nên thông thoáng hơn

Số lượng tiền lưu hành toàn cầu đã tăng gấp ba (từ 6.800 tỷ USD năm 1990 lên đến19.900 tỷ năm 2005), mức độ phức tạp cũng tăng lên Hiển nhiên, càng nhiều loạihình dịch vụ tài chính thì càng lắm cơ hội và cách thức để chuyển tiền phi pháp hoặcđưa tiền bẩn vào luồng tiền sạch

Thứ ba, cạnh tranh thu hút vốn ngày càng kịch liệt giữa các nước, các công ty

phát hành chứng khoán, các ngân hàng và các loại định chế tài chính trung gian khác.Đây cũng là sự kiện làm những người rửa tiền thích thú vì họ biết rằng sớm muộn gìcũng có ngân hàng, hay các công ty chứng khoán, sẵn sàng nhận tiền của họ mà dễdàng bỏ qua nguồn gốc của chúng

Thứ tư là tác động của cuộc cách mạng thông tin Ở bất cứ nước nào thì ngân

hàng cũng là công nghiệp đưa tiến bộ công nghệ thông tin vào ứng dụng sớm vànhanh nhất Phí giao dịch cũng hạ thấp: Chi phí trực tiếp cho một ngân hàng giảm40% khi khách hàng giao dịch qua điện thoại thay vì đích thân đến ngân hàng, vàgiảm 98% khi dịch vụ ấy được thực hiện qua internet Những thành quả này của cuộccách mạng thông tin đã được những tội phạm rửa tiền lợi dụng triệt để So với họ, các

cơ quan công lực chậm chạp hơn nhiều, nhất là khi các cơ quan này cần phối hợpgiữa nhiều địa phương, xuyên quốc gia

Cuối cùng, phải kể đến những lối rửa tiền mới, sử dụng internet Những trangweb “đen” như trang sex, cờ bạc, cá cược thường được dùng để rửa tiền vì dùngcách này khó có thể truy ra tiền ấy từ đâu đến và vào tay ai

Ngày nay, cách thức và phương tiện rửa tiền ngày càng tinh vi, đa dạng, quy

mô hơn được ví như là một ngành “công nghiệp” rửa tiền đã xuất hiện để phục vụnhững cá thể có tiền bẩn mà đội ngũ chủ chốt là những người rửa tiền chuyên nghiệp,ngày càng được tăng cường với nhiều luật sư, cố vấn thuế vụ, kế toán Nguy hiểmhơn, càng ngày nó càng xâm nhập sâu vào nhiều lĩnh vực có uy tín trong xã hội (nhưcác ngân hàng lớn, hiệp hội thể thao, cơ sở văn hoá, thậm chí các cơ quan từ thiện)với nhiều hình thức phức tạp hơn: Ít dựa vào tiền mặt, vào hệ thống ngân hàng… mà

sử dụng nhiều hơn các công cụ và thị trường tài chính khác (như chứng khoán) hoặchình thức “hàng đổi hàng” (ma tuý đổi lấy village, )

Phương thức, thủ đoạn rửa tiền được nghiên cứu ở ba góc độ: Không gian,hành vi, công đoạn rửa tiền

1.4.1 Về mặt không gian

Phương thức thủ đoạn rửa tiền thể hiện dưới 5 trường hợp:

- Trường hợp 1: Các nguồn tiền được tẩy rửa và sử dụng ngay trong nước

- Trường hợp 2: Lượng tiền “bẩn” có nguồn gốc trong nước, sau đó chuyển ranước ngoài để rửa trong hệ thống tài chính khác và cuối cùng đem trở lại lưu thôngtrên thị trường trong nước

- Trường hợp 3: Tiền “bẩn” được tạo ra ở nước ngoài, được tẩy rửa ở đó haymột nước khác và cuối cùng được đầu tư cho các nước đang phát triển

- Trường hợp 4: Số tiền được rửa và rút ra khỏi hệ thống tài chính của mộtquốc gia đang phát triển để sử dụng ở nơi khác, không quay lại đầu tư cho quốc gia

đó

- Trường hợp 5: Lượng tiền sau khi rửa được chuyển vào một quốc gia đangphát triển nhưng không phải để đầu tư mà được lưu thông tản mạn, tiêu thụ khắpnơi11

1.4.2 Về hành vi

Hành vi rửa tiền rất đa dạng tuỳ thuộc vào các quy định của luật pháp, thờigian và số lượng tiền cần rửa hay về môi trường kinh doanh trực tiếp (không có giớihạn cho những khuôn mẫu của việc rửa tiền, nhưng trên thực tế, những người rửa tiền

cố gắng lựa chọn cách làm cho lợi nhuận của họ giống với lợi nhuận của việc kinhdoanh thông thường và thuộc thẩm quyền quyết định của họ)

Thông qua việc mua những động sản có giá trị lớn, gọn nhẹ, có thể mua đi bán lại ở mọi nơi, mọi thời điểm trên thế giới như vàng bạc, kim cương, đá quý…

không đăng ký quyền sở hữu để ít gây sự chú ý hay tội phạm có thể mua ô tô, xemáy, du thuyền, séc du lịch… và thường được đăng ký dưới một tên khác để tránhgây sự chú ý của các cơ quan điều tra và cơ quan chống rửa tiền

Thông qua các giao dịch trực tiếp bằng tiền mặt Đây là phương thức rửa tiền

có phần cổ điển nhưng nó vẫn có những hiệu quả thực sự đối với từng nền kinh tế.Rửa tiền thông qua các giao dịch tiền mặt với số lượng lớn sẽ rất dễ bị nghi ngờ và bịcác cơ quan điều tra hỏi thăm nguồn gốc do dễ bị chú ý Sau khi chia nhỏ bọn tộiphạm sẽ tiến hành “pha trộn” với những khoản tiền sạch khác trong các giao dịchnhằm cắt đứt nguồn gốc bẩn của đồng tiền.Với những khoản tiền bẩn không quá lớn,cách này vẫn được áp dụng có hiệu quả bằng cách chia tiền thành những phần nhỏhơn nhằm loại bỏ sự chú ý Ví dụ: Năm 1999, một quầy đổi tiền ở Pari đã khả nghicủa một người Pháp khi trong một thời gian ngắn đã đổi 1,7 triệu Frăng Pháp sangMác Đức Kết quả điều tra cho thấy, kẻ tình nghi có quan hệ với một nhóm tội phạm

11 Hà Hoàng Hợp – Phạm Bá Khiêm, tội phạm tài chính trong hội nhập, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2005, [tr 82

– tr 84].

buôn bán ma tuý ở Tây Ban Nha, Đức, Pháp, và đang tìm cách đổi tiền sang Mác Đức

để tiêu thụ

Rửa tiền qua ngân hàng Các ngân hàng thường được chọn lựa vì khả năng của

chúng có thể giao dịch với các khoản tiền rất lớn Những khoản tiền được gửi vàonhiều ngân hàng ở các thời điểm khác nhau dưới mức bị kiểm soát và chúng sẽ đểnhững khoản tiền này nằm im trong một thời gian phù hợp với quy định của quốc gia

đó rồi chúng rút ra toàn bộ hoặc từng phần đưa vào lưu thông, biến những khoản tiềnnày thành tiền sạch Phương thức này gặp phải khó khăn đối với những quốc gia có

hệ thống ngân hàng chặt chẽ Tuy nhiên, vẫn có nhiều các quốc gia trên thế giới chưa

có quy định về hạn mức tiền gửi bị giải trình về nguồn gốc (thường là các quốc giađang phát triển)

Qua các giao dịch xuyên quốc gia: Lợi dụng các yếu tố địa lí và sự khác nhau

về mặt pháp luật, bọn tội phạm vận chuyển tiền qua biên giới, tạo khoảng cách về địa

lí giữa tội phạm gốc và đồng tiền cần tẩy rửa Từ đó, chúng tìm cách đưa vào hệthống tài chính, ngân hàng để rồi có thể rút ra ở nước thứ ba, thứ tư Ở một số quốcgia, hoạt động chống rửa tiền chưa được quan tâm vì còn những mối quan tâm khácnhư thu hút đầu tư, xoá đói giảm nghèo,… nên những hành vi phạm pháp của bọn tộiphạm ở đó càng gặp ít rủi ro

Rửa tiền thông qua hệ thống ngân hàng “ngầm”: Tại một số nước, hệ thống

ngân hàng hoạt động kém hiệu quả, đắt đỏ mà lại quan liêu Do đó, trong cộng đồngnhững người nước ngoài tại các quốc gia này tồn tại hệ thống ngân hàng không chínhthức gọi là ngân hàng “ngầm” Hệ thống ngân hàng ngầm này hoạt động và luânchuyển tài chính như các ngân hàng chính thức nhưng với chi phí dịch vụ rẻ hơn,nhanh, bí mật hơn các ngân hàng hợp pháp Các ngân hàng ngầm có đại diện ở nhiềunước khác nhau để thực hiện dịch vụ chuyển tiền từ nước này sang nước khác hoặc từthành phố này sang thành phố khác trong cùng một quốc gia Các hoạt động của ngânhàng này chủ yếu dựa trên niềm tin giữa ngân hàng và bạn hàng nên thủ tục giấy tờgọn nhẹ Bọn tội phạm lợi dụng nguyên tắc giữ bí mật của những ngân hàng này đãđem tiền đến gửi và yêu cầu nhận lại ở một thành phố khác Những địa chỉ cần nhậntiền tẩy rửa thông thường là những quốc gia khao khát đầu tư tài chính nhưng ít quantâm đến nguồn gốc đồng tiền, việc thanh toán qua ngân hàng chưa phải là yêu cầu bắtbuộc và phổ biến, hệ thống pháp luật về phòng chống rửa tiền chưa nghiêm

Rửa tiền thông qua việc đầu tư sản xuất kinh doanh như đầu tư vào các lĩnh

vực nhà hàng, sòng bạc, sàn nhảy, khu du lịch, Sau đó chúng báo cáo khống lợinhuận qua các hoá đơn chứng từ khống, từ đó tiền bẩn của chúng nghiễm nhiên trởthành đồng tiền hợp pháp có được do công sức lao động hay bọn tội phạm sẽ gửi tiết

kiệm vào ngân hàng hoặc mua tín phiếu, trái phiếu hay thậm chí là thành lập công

ty ma nhằm rửa tiền và tuyên bố phá sản sau một thời gian hoạt động khi những đồngtiền bẩn đã có một thời gian quay vòng, chuyển hoá Tuy nhiên, hiện nay việc rửa tiềntrong kinh doanh ngày càng biến tướng, được thực hiện qua hành vi thương mại vớinhiều hình thức, nhiều loại chứng từ khác nhau Theo chương trình Hỗ trợ kỹ thuật vàđào tạo Asean – Hoa Kỳ (USAID), rửa tiền qua thương mại là để đánh lạc hướng tiềnbẩn thông qua mua – bán hàng hoá nhằm hợp pháp hoá nguồn gốc số tiền Ông DavidMeisner, chuyên gia Cục Kiểm soát Tài chính (Bộ Tài chính Mỹ), cho biết đối tượngrửa tiền qua mặt nhân viên hải quan bằng cách khai tăng hoặc giảm giá trị hàng hoá.Giả sử công ty A (nhà xuất khẩu) bán 1 triệu con ốc vít với giá 2 USD/con cho công

ty B (nhà nhập khẩu) nhưng công ty A khai báo đơn giá chỉ 1 USD/con ốc vít Công

ty B thanh toán tiền mua hàng 1 triệu USD, sau đó bán 1 triệu con ốc vít ra thị trườngthu về 2 triệu USD Qua việc khai giảm giá trị hàng hoá và ngược lại, công ty A và Bđều rửa sạch 1 triệu USD

Một chiêu thức khác là đối tượng rửa tiền có thể gửi hàng nhiều hơn hoặc ít đi

so với khai báo Ví dụ, công ty A bán cho công ty B 1 triệu con ốc vít với giá 2 USD/con ốc vít nhưng gửi tăng lên 1,5 triệu con Công ty B chỉ trả tiền mua 1 triệu con ốcvít là 2 triệu USD, rồi bán 1,5 triệu con ốc vít ra thị trường, thu về 3 triệu USD Sốtiền chênh lệch 1 triệu USD đã được hai bên hợp pháp hóa Với tình huống ngược lại,công ty A và B cũng hợp pháp hóa được 1 triệu USD

Rửa tiền qua mạng Theo tổng kết của Cơ quan Đặc nhiệm tài chính quốc tế

(FATF), những năm gần đây, xu hướng rửa tiền qua mạng internet có xu hướng tăngnhanh Tội phạm mạng có khá nhiều mánh khóe để rửa tiền hoặc tẩu tán “chiến lợiphẩm” trên internet FATF cho biết, các dịch vụ thanh toán trực tuyến, như PayPal(Mỹ) hay Neteller (Anh) thực sự rất có ích với những ai muốn mua bán qua internetnhưng sợ để lộ thông tin tài chính nhạy cảm Chúng cho phép khách hàng giao dịch

ẩn danh mà không để lại dấu vết như trên giấy tờ Tháng 3/2004, một người ởOklahoma (Mỹ) bị buộc tội lừa đảo qua mạng với số tiền lên tới 9 triệu USD Tay này

đã rửa tiền qua ngân hàng trực tuyến Gold Từ đó đến nay, thế giới ngầm coi Gold là lựa chọn giao dịch tiền tệ số một Chúng được phép dùng tên giả và chỉ cầnnhập số thẻ tín dụng cũng như dịch vụ chuyển tiền Số tiền phi pháp đó nhanh chóngđược chuyển sang một tài khoản e-gold khác và người nhận sẽ dễ dàng đổi thành tiềnmặt mà không gặp trở ngại nào

E-Qua chứng khoán Việc rửa tiền qua chứng khoán là việc rất dễ dàng do đặc

thù của chứng khoán là mọi người đều có quyền mua đi bán lại cổ phiếu và tái đầu tưtrong khi giá cổ phiếu lại lên xuống thất thường Do đó khó có thể kiểm soát tài sản

của người chơi chứng khoán Chẳng hạn những đồng tiền bẩn sẽ được đầu tư vào cổphiếu, sau một thời gian sẽ được bán ra, dù là với giá thấp hơn nhưng đồng tiền này

đã trở thành “tiền sạch”

Qua các trung tâm giải trí, sòng bạc, xổ số, cá cược: Đây là những lĩnh vực

kinh doanh có tỉ lệ thanh toán tiền mặt cao Lợi dụng các casino, sòng bạc này, bọntội phạm tổ chức đánh bạc, việc thắng thua không quan trọng, cái chính là sau khi rakhỏi đây, chúng có giấy chứng nhận đã thắng với một khoản tiền lớn của các ông chủCasino Chúng có thể được chuyển thành séc thanh toán – như là số tiền được bạc và

có thể rút séc tại ngân hàng của sòng bạc Hoặc chúng có thể tìm mua những vé xổ

số, cá cược trúng thưởng có giá trị lớn để chứng minh cho nguồn thu nhập của mình

là hợp pháp12

1.4.3 Quy trình cơ bản của tội rửa tiền

Thông thường, quá trình rửa tiền được thực hiện qua ba công đoạn: Gài đặt,chuyển dịch, hòa nhập như sau:

Công đoạn 1: Phân phối nguồn tiền từ các hoạt động phi pháp vào các định

chế tài chính mà không bị phát hiện bởi các cơ quan luật pháp gọi tắt là “gài đặt”,

“gửi tiền” (placement) Đây là thao tác đầu tiên của hoạt động rửa tiền nhằm chuyểnđổi các khoản tiền do phạm tội mà có sang các hình thức hợp pháp khác và đưa vàocác chu trình kinh tế tài chính Mục đích của bước này là biến đổi hình thái ban đầucủa các khoản thu nhập phạm pháp và tách chúng khỏi tổ chức tội phạm nhằm tránh

sự phát hiện của các cơ quan chức năng Ví dụ: Tiền buôn bán ma tuý bất hợp pháphầu hết là tiền mặt và số lượng thậm chí còn nặng nề và cồng kềnh hơn lượng ma tuýbán ra Một số thủ đoạn phổ biến là chuyển đổi những tờ giấy bạc này sang một đơn

vị tiền tệ lớn hơn, séc, tiền mặt chia nhỏ tiền bất chính để gửi vào các ngân hàngnhiều lần để số lượng mỗi lần không đến mức phải khai báo, mua các công cụ tiền tệhay hàng hóa xa xỉ đắt tiền, chuyển lậu tiền ra nước ngoài, … Giai đoạn này được coi

là khó khăn nhất đối với bọn tội phạm vì tiền và tài sản có được là bất hợp pháp vàđang được cơ quan điều tra theo dõi, hơn thế nữa nhà nước và các cơ quan đặt ranhiều quy chế để đón “lõng” bọn tội phạm rửa tiền, chẳng hạn như quy định lượngtiền mặt được đưa qua biên giới, được phép thanh toán, các quy định về khai báongân hàng,

Công đoạn 2: Quá trình tích tụ và quay vòng các khoản tiền sau khi chúng đã

thâm nhập hệ thống tài chính, gọi tắt là “chuyển dịch”, “sắp xếp” (layering) để chegiấu nguồn gốc và chủ sở hữu của tiền Trong công đoạn này, hàng ngàn thao tác

nghiệp vụ được thực hiện làm cho đồng tiền chuyển dịch khắp nơi, quay vòng nhiềulần để xoá đi dấu vết tội phạm, cắt đứt một cách giả tạo mối liên hệ giữa tài sản và tổchức tội phạm Quốc gia nào có hệ thống luật doanh nghiệp càng thông thoáng càng

dễ bị lợi dụng thông qua việc thành lập công ty ma Ví dụ: Bọn tội phạm nếu muốnrửa số tiền lớn thì sẽ thành lập các công ty buôn bán ở những nước mà chúng biếtrằng không có những quy định bảo mật ngân hàng tinh vi, khắt khe hoặc những quyđịnh về chống rửa tiền lỏng lẻo Số tiền "bẩn" này sau đó sẽ luân chuyển dưới những

vỏ bọc này cho tới khi chúng hoàn toàn trở nên "sạch sẽ" Ngoài ra, các giao dịch tàichính tinh vi như tham gia vào thị trường tài chính thứ cấp gắn liền với việc sử dụngcông nghệ ngân hàng tiên tiến như Internet Banking cũng gây khó khăn cho hoạtđộng điều tra

Thực chất đây là quy trình tạo ra một chuỗi các giao dịch nhằm mục đích cheđậy các nguồn tiền từ các hoạt động phi pháp và làm cho chúng ngày càng xa nguồngốc ban đầu

Công đoạn 3: Tiền sẽ được phân phối trở lại vào nền kinh tế với nguồn gốc

không thể tìm ra được dấu vết của chúng gọi tắt là “hoà nhập” (integration) Đây làlúc bọn tội phạm sử dụng tiền, tài sản đã được tẩy rửa để đầu tư một cách hợp phápvào hoạt động sản xuất kinh doanh dưới các hình thức như đầu tư vốn cho các doanhnghiệp, các khoản vay cá nhân, cổ phiếu, tín phiếu, mua ô tô đắt tiền, đóng góp cổphần vào các công ty lớn, sau đó chuyển nhượng cổ phần Việc đầu tư vào cácdoanh nghiệp sản xuất kinh doanh sẽ làm gia tăng giá trị đồng tiền phạm tội, trộn lẫnđồng tiền hợp pháp và bất hợp pháp, đây cũng là công đoạn khó khăn để có thể xácđịnh hành vi cấu thành tội phạm Thậm chí sau bước thứ ba, từ việc sử dụng cáckhoản tiền đã được làm sạch đó, các tổ chức tội phạm quốc tế lại tiếp tục cung cấp tàichính cho thế giới tội phạm như buôn bán ma tuý, khủng bố, hối lộ… hoặc lũng đoạn

cả nền kinh tế, chính trị của quốc gia với bàn tay và bộ mặt sạch sẽ Vì thế toàn bộquá trình rửa tiền (dù có lúc bí mật, có lúc công khai) luôn khép kín trong một vòngtròn lợi nhuận phi pháp

Tiền bẩn (tiền có nguồn gốc từ

tội phạm – ma túy , tham nhũng,

Tiền được tẩy sạch

Chuy

ển dịch

Hòa nhập

Mua hàng xa xỉ

Kinh doanh nhà hàng

Kinh doanh bất động sản hay tiêu dùng khác

Sơ đồ mô tả khái quát chu trình rửa tiền

1.5 Những nơi có thể xảy ra tội rửa tiền

Rửa tiền có thể xảy ra ở bất kỳ nước nào trên thế giới, đặc biệt ở những nước

có hệ thống tài chính phức tạp Những nước có khung pháp luật và thể chế chống rửatiền lỏng lẻo, thiếu hiệu lực cũng có nhiều khả năng trở thành mục tiêu cho nhữnghoạt động như vậy Tóm lại, không có nước nào là ngoại lệ của rửa tiền Ngoài ra, donhững giao dịch tài chính quốc tế phức tạp có thể bị lợi dụng để tạo thuận lợi cho rửatiền nên các giai đoạn của quá trình tội phạm này không chỉ xảy ra một nước mà cóthể diễn ra ở nhiều nước khác nhau Ví dụ: Giai đoạn gài đặt, sắp lớp, hoà nhập có thểxảy ra ở ba nước khác nhau; mỗi giai đoạn hay cả ba giai đoạn đó cũng có thể đượcdịch chuyển khỏi hiện trường ban đầu của tội phạm nguồn

1.6 Hậu quả của tội rửa tiền

Mọi vấn đề lớn của phát triển đều bao hàm thách thức và cơ hội Nếukinh tế toàn thế giới ngày càng phát triển là cơ hội thì thách thức là tội phạm rửa tiềncũng phát triển theo và là mối đe doạ nghiêm trọng mang tầm vĩ mô Việc xem xét kỹmột số ảnh hưởng tiêu cực này trong cả nền kinh tế sau đây sẽ lý giải cho nhận địnhnày:

+ Những thị trường mới nổi dễ bị tổn thương: Những nỗ lực ngày càng tăng

của các Chính phủ ở những thị trường tài chính lớn nhằm chống lại hoạt động rửa tiềnlàm cho những kẻ rửa tiền chuyển các hoạt động của chúng sang những thị trườngmới nổi Bằng chứng cho điều này là sự luân chuyển tiền mặt ngày càng tăng quabiên giới để tới những thị trường mới nổi ở các nước đang phát triển thiếu kinh

nghiệm quản lý hệ thống tài chính cũng như phát hiện hành vi rửa tiền

+ Ảnh hưởng đến nền kinh tế: Hoạt động rửa tiền ảnh hưởng tới đến rất nhiều

mặt của kinh tế vĩ mô như: Hệ thống ngân hàng bị suy yếu, cầu tiền tệ đột biến và lãisuất cùng với tỉ giá hối đoái bất ổn, các con số thống kê bị bóp méo, gây khó khăncho việc hoạch định chính sách

Ngoài ra, nó còn ảnh hưởng đến khu vực kinh tế vi mô Một trong những tácđộng nghiêm trọng nhất của nạn rửa tiền là làm suy yếu khu vực kinh tế tư nhân.Những kẻ rửa tiền dùng những công ty nguỵ trang để trộn lẫn khoản tiền từ nhữnghoạt động bất chính với những khoản tiền hợp pháp để che giấu khoản tiền bất hợppháp nên có lợi thế cạnh tranh hơn so với những công ty hợp pháp vì lợi thế về tàichính Điều này làm cho các doanh nghiệp hợp pháp không thể cạnh tranh lại đượcvới những công ty nguỵ trang với nguồn vốn được bao cấp

+ Làm suy yếu thị trường tài chính: Nguyên tắc cơ bản trong đầu tư tài chính

là phải sinh lời: “tiền đẻ ra tiền” Nhưng rửa tiền thì không theo nguyên tắc này.Người ta sẵn sàng mất một nửa để biến tiền bẩn thành sạch Vậy thì sẽ buôn bán nhưthế nào với người có rất nhiều tiền, nhưng cốt yếu đi buôn là để tiêu tiền chứ khônglàm tiền Thị trường sẽ biến động liên tục không theo một qui luật nào và các nhà đầu

tư chân chính người chịu thiệt hại

Các tổ chức tài chính dựa vào các nguồn tiền bất chính gặp nhiều thử tháchtrong việc quản lý một cách thích đáng tài sản, tiền nợ và hoạt động của nó Chẳnghạn: Một số lượng tiền lớn được rửa có thể được chuyển đến một tổ chức tài chínhnhưng sau đó đột ngột biến mất dẫn đến những vấn đề cho khả năng thanh toán tiềnmặt và hoạt động của các ngân hàng Hơn thế nữa, điều này sẽ làm suy giảm lòng tincủa khách hàng vào các tổ chức này, giới lãnh đạo hay nhân viên của tổ chức tàichính có thể bị các thành phần rửa tiền dùng sức mạnh kinh tế để cám dỗ để tạo điềukiện cho chúng thâm nhập vào thị trường tài chính của quốc gia làm suy yếu thịtrường này

Cùng với việc tạo điều kiện phát triển cho thương mại hợp pháp, những hệthống tài chính hiện đại cũng cho phép tội phạm luân chuyển hàng triệu USD bằngcách sử dụng những máy tính cá nhân và những đĩa vệ tinh Bởi vì nạn rửa tiền đã có

cơ sở là qui mô của hệ thống và hoạt động tài chính hiện có, việc lựa chọn cácphương tiện rửa tiền của bọn tội phạm chỉ còn phụ thuộc vào khả năng sáng tạo củachúng Tiền được chuyển qua các điểm đổi tiền, các trung tâm môi giới chứng khoán,những kẻ buôn bán vàng, các sòng bạc, những kẻ buôn bán ô tô, các công ty bảo hiểm

và các công ty thương mại, sự dễ dãi của các ngân hàng muốn thu hút vốn … Tất cảđều có thể che đậy những hoạt động bất hợp pháp Bằng những cách đó, tội phạm rửa

tiền thao túng tài chính của các nước trên thế giới, thâm nhập vào hệ thống tài chínhtoàn cầu, nơi chúng có thể làm suy yếu nền kinh tế và đồng tiền của một quốc gia.

+ Sai lệch và mất ổn định về kinh tế: Những kẻ rửa tiền chỉ quan tâm đến việc

bảo vệ những khoản tiền của chúng Vì thế, chúng "đầu tư " vốn vào các hoạt độngkhông cần thiết phải mang lại lợi ích về kinh tế ở những nước lưu giữ các khoản tiềncủa chúng hay chuyển vốn từ những dự án đầu tư lành mạnh sang những dự án đầu tưchất lượng thấp Và khi những ngành này không còn phù hợp với những kẻ rửa tiềnthì chúng bị loại bỏ, gây ra những thiệt hại khổng lồ và những sụp đổ cho những nềnkinh tế không thể chịu được những tổn thất như vậy Ví dụ như hiện tượng tháo chạy

đã từng xảy ra ở Thái Lan trong cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực ĐôngNam Á năm 1997

+ Làm mất sự kiểm soát chính sách kinh tế: Nạn rửa tiền tràn lan làm tăng

những khoản tiền bất hợp pháp này dẫn đến ngân khố của Chính phủ nhỏ lại, kết quả

là Chính phủ mất quyền kiểm soát chính sách kinh tế Nạn rửa tiền có thể tác độngbất lợi đến đồng tiền và tỷ lệ lãi suất vì những kẻ rửa tiền tái đầu tư vào những nơi mà

âm mưu của chúng ít có khả năng bị phát hiện hơn là đầu tư vào những nơi mà tỷ lệlợi nhuận cao và nhà nước không xác định được những thay đổi về nhu cầu tiền tệ và

sự biến đổi gia tăng của các nguồn vốn dẫn tới mục tiêu chính sách tiền tệ quốc giakhông được thực hiện Nó có thể làm tăng mối đe doạ về sự bất ổn của đồng tiền dokhông xác định được nguồn gốc của những sai lệch trong giá cả tài sản và hàng hoá.Ngoài ra, luồng tiền bẩn cũng sẽ làm sai lệch các thống kê kinh tế Chẳng hạn, nhàcầm quyền khó biết được chính xác khối lượng tiền đang lưu hành, bao nhiêu là củangười trong nước, bao nhiêu là của người nước ngoài Cũng nên để ý là, đối với nềnkinh tế nói chung, ảnh hưởng của mỗi loại tiền bẩn có khác nhau (chẳng hạn tiền bẩn

do tham nhũng có ảnh hưởng khác tiền bẩn do buôn lậu) Thiếu những con số chínhxác, tất nhiên là chính sách kinh tế (nhất là về tiền tệ, như việc điều chỉnh lãi suất) sẽkhông thể đúng liều lượng và hữu hiệu được

+ Ảnh hưởng đến phân phối thu nhập quốc dân: Các hoạt động phi pháp sẽ

hướng thu nhập từ người tiết kiệm cao sang ít tiết kiệm, hoặc từ những khoản đầu tưcẩn trọng sang những khoản đầu tư rủi ro hơn hoặc chất lượng thấp hơn gây ảnhhưởng xấu đến tốc độ tăng trưởng kinh tế Tổng tài sản “sạch hoá” hàng năm ở cácnước có thể lớn hơn GDP của quốc gia đó làm tăng nguy cơ mất ổn định, vận độngkhông hiệu quả về kinh tế

+ Gây nên rủi ro cho những nỗ lực tư nhân hoá: Thông qua "rửa tiền”, các tổ

chức tội phạm có nhiều tiền để trả quá cao hơn những người mua bằng tiền hợp pháp

để mua lại doanh nghiệp Nhà nước Kết quả là trong việc khởi đầu của tư nhân hoá

cùng với việc mang lại những lợi ích kinh tế thì chính nó là phương tiện "rửa tiền”của bọn tội phạm Trước đây, những kẻ rửa tiền thường mua những bến cảng, duthuyền, khách sạn, sòng bài và ngân hàng để che đậy những khoản tiền bất chính vàbiến chúng thành những công cụ rửa tiền để đẩy mạnh những hoạt động tội phạm.

+ Nguy cơ tổn hại danh tiếng: Nạn rửa tiền lan rộng sẽ tạo nên hình ảnh không

tốt đẹp cho nền tài chính của một quốc gia, niềm tin vào thị trường và vai trò của lợinhuận bị xói mòn, đặc biệt là trong nền kinh tế toàn cầu ngày nay, Do đó làm giảm đinhững cơ hội tăng trưởng từ nguồn đầu tư nước ngoài và mất sự tăng trưởng bềnvững, trong khi đó lại thu hút những tổ chức tội phạm quốc tế với tiếng xấu và nhữngmục tiêu ngắn hạn Điều này có thể làm suy yếu tăng trưởng về kinh tế Hơn thế nữa,một khi đất nước đã bị tiếng xấu về tài chính, thì việc gây dựng lại danh tiếng là rấtkhó khăn và cần nguồn lực đáng kể của Chính phủ để giải quyết vấn đề mà lẽ ra đã cóthể ngăn ngừa với sự kiểm soát chống lại nạn rửa tiền

Các tổ chức tài chính nước ngoài có thể quyết định hạn chế các giao dịch củamình với những tổ chức là nơi ẩn náu an toàn cho rửa tiền; buộc những giao dịch nhưvậy phải qua sự kiểm soát gắt gao hơn Các doanh nghiệp trong nước có thể bị giảmkhả năng tiếp cận các thị trường thế giới hoặc phải tiếp cận với chi phí cao hơn dophải chịu sự kiểm soát gắt gao hơn về quyền sở hữu, các hệ thống tổ chức Bất kỳnước nào nổi tiếng về sự tuân thủ lỏng lẻo các tiêu chuẩn về hệ thống phòng chốngrửa tiền cũng có ít hơn những khả năng được tiếp nhận đầu tư của tư nhân nướcngoài Các quốc gia đang phát triển chắc chắn sẽ gặp nhiều hạn chế trong việc tiếpnhận hỗ trợ của chính phủ nước ngoài Cuối cùng, Lực lượng đặc nhiệm tài chính vềchống rửa tiền (FATF) sẽ bảo lưu một danh sách những nước không tuân thủ các yêucầu về các tiêu chuẩn phòng chống rửa tiền hoặc không hợp tác đầy đủ trong cuộcchiến chống rửa tiền Việc bị xếp vào danh sách “các nước và vùng lãnh thổ thiếuhợp tác” sẽ gây không ít trở ngại cho hoạt động hợp tác quốc tế Các nước thành viênFATF riêng lẻ cũng có thể áp đặt những biện pháp đối kháng cụ thể đối với một nước

bị xếp vào danh sách đen đó

+ Những cái giá phải trả về mặt an ninh, xã hội: Việc rửa tiền thành công sẽ

giúp cho các hoạt động phạm tội có thể sinh lợi, đem lại phần thưởng cho tội phạm

Vì vậy, chừng nào một nước còn được coi là nơi ẩn náu an toàn cho hoạt động rửatiền thì khi đó còn có nhiều khả năng nước đó có sức lôi cuốn tội phạm và thúc đẩytham nhũng Nạn rửa tiền cho phép những kẻ buôn bán ma tuý, những tên buôn lậu

và những kẻ phạm tội khác mở rộng hoạt động của mình thông qua những khoảngtiền bẩn đã được “tẩy sạch” qua quá trình rửa tiền quay về túi tiền của bọn chúng Nólàm cho chi phí xã hội tăng lên để đảm bảo an ninh, chống lại những hậu quả nghiêm

trọng do việc rửa tiền gây ra như chi phí thực thi pháp luật gia tăng, phí cho việcchăm sóc sức khoẻ (ví dụ như điều trị những người nghiện ma tuý )

Trong số những tác động tiêu cực khác đến nền kinh tế xã hội, việc rửa tiềncòn chuyển quyền lực kinh tế từ thị trường từ Chính phủ và nhân dân sang những têntội phạm bằng việc rửa tiền lại gây ra nạn tham nhũng của mọi bộ phận xã hội dẫnđến việc tội phạm lũng đoạn và nắm giữ Chính phủ hợp pháp

Với những hậu quả nguy hiểm mà rửa tiền gây ra sẽ ảnh hưởng đến sự tồn

vong quốc gia Nếu tiền "bẩn" đóng vai trò chiếm tỷ lệ lớn trong nền kinh tế sẽ làm

lũng đoạn nền kinh tế, chính trị và hệ thống tài chính tiền tệ của quốc gia cũng sẽ bịtàn phá làm cho sự tồn tại của quốc gia khó khăn Tóm lại, như câu ngạn ngữ cổ rằngtội ác không trả giá cho những gì chúng gây ra Nhìn chung nạn rửa tiền đặt ra chocộng đồng chung thế giới những thử thách khó khăn và phức tạp

1.7 Ý nghĩa của quy định về tội phạm rửa tiền

Mặc dù, chúng không trực tiếp ảnh hưởng đến tính mạng và tài sản của conngười, rửa tiền không mang lại những cảnh tượng hãi hùng nhưng thực chất mối nguyhiểm của rửa tiền rất tiềm ẩn và ảnh hưởng vĩ mô, trở thành mối lo ngại của hầu hếtcác quốc gia trên thế giới Nhận thức những tác hại tiềm ẩn mà rửa tiền gây ra, từnhững thập niên 1980, 1990 một số quốc gia đã có những quy định để đấu tranh vớitội phạm này như Luật Quản lý toàn diện tội phạm năm 1984, Luật Quản lý rửa tiềnnăm 1986, Luật Chống sử dụng ma tuý năm 1988 của Mỹ hay luật lệ liên quan đếnphòng, chống rửa tiền tại Anh bao gồm Luật Chống buôn bán ma tuý năm 1986, LuậtPhòng, chống khủng bố năm 1987, Luật Hình sự (Hợp tác quốc tế) năm 1990 Năm

2000, ở Trung Quốc, các ngân hàng đã thực hiện quy chế tên thực của các chủ tàikhoản để chống rửa tiền Campuchia cũng đã thông qua luật chống rửa tiền năm

2007 Xét về Việt Nam, dù muộn hơn nhưng trong vài năm gần đây, văn bản phápluật về phòng chống rửa tiền dưới hình thức thông tư, nghị định đã được ban hànhhay việc sửa đổi đưa tội danh rửa tiền vào chính thức trong luật hình sự đã khẳngđịnh thái độ kiên quyết với tội phạm này Tuy nhiên, nhận thức loại tội phạm này ở tacòn khá mới mẻ nên vấn đề lý luận và kinh nghiệm về phòng chống rửa tiền cònthiếu Việc đấu tranh với tội phạm này còn khá nhiều vấn đề đặt ra nhất là khi ViệtNam đang trên con đường hội nhập với thế giới mạnh mẽ Thách thức với sự xâmnhập và biến tướng của rửa tiền vào nước ta (do đây là loại tội phạm có tính chấtquốc tế cao) là không tránh khỏi Do đó vấn đề nghiên cứu về tội phạm này cần đượcđặt song song với những mục tiêu hội nhập để đảm bảo việc phát triển bền vững.Ngoài ra, nghiên cứu về rửa tiền còn ý nghĩa về mặt công tác lập pháp cũng như thựctiễn đấu tranh với tội phạm này Chỉ có thể trên cơ sở nhận thức đúng về tội phạm

này, hiểu biết pháp luật hiện hành để từ đó tìm ra được những ưu, nhược điểm và đưa

ra cách thức để phòng chống rửa tiền có hiệu quả Tất nhiên, thành công luôn cần cóthời gian, trong hoạt động đấu tranh với rửa tiền cũng vậy nhất là nước ta đang ởđoạn đầu trên quá trình này nên cần sự nỗ lực hơn nữa không chỉ của cơ quan chứcnăng mà còn cần sự phối hợp của đội ngũ nghiên cứu với những bài viết có giá trị và

sự chung tay của toàn xã hội

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2015

VỀ TỘI RỬA TIỀN

2.1 Cơ sở pháp lý

Hành vi “tẩy rửa” tài sản do phạm tội mà có chưa được trừng trị theo BLHS

1985 Đến khi BLHS 1999 được Quốc hội thông qua ngày 21/12/1999 có hiệu lực từngày 1/7/2000 quy định nhiều tội danh mới trong đó có bổ sung điều 251 về tội tộiphạm hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có Tội phạm này tương tự như “tộirửa tiền” hay “tội tẩy rửa tiền, tài sản do phạm tội mà có” trong luật hình sự một sốnước13 Bộ luật hình sự năm 2015 tiếp tục kế thừa quy định của Luật sửa đổi, bổ sung

Bộ luật hình sự năm 1999, quy định như sau:

“1 Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do mình phạm tội

mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có;

b) Sử dụng tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác;

c) Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó; d) Thực hiện một trong các hành vi quy định tại các điểm a, b và c khoản này đối với tiền, tài sản biết là có được từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có.

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Phạm tội 02 lần trở lên;

d) Có tính chất chuyên nghiệp;

đ) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt;

e) Tiền, tài sản phạm tội trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; g) Thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

h) Tái phạm nguy hiểm.

3 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm

13 Đinh Văn Quế, bình luận khoa học bộ luật hình sự, Nxb tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2006, [tr 319 –

327].

đến 15 năm:

a) Tiền, tài sản phạm tội trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) Thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia.

4 Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

5 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.”

2.2 Dấu hiệu pháp lý

2.2.1 Mặt khách thể

Như mọi hoạt động khác của con người, hành vi phạm tội cũng nhằm vàokhách thể cụ thể, tồn tại độc lập với ý thức chủ thể nhưng không phải để cải biến màgây thiệt hại hoặc đe doạ gây hại cho khách thể đó Luật hình sự Việt Nam khẳngđịnh khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội được Luật hình sự bảo vệ và bị tộiphạm xâm hại Đó là những quan hệ xã hội đã được xác định tại Điều 8 BLHS

Xét riêng về rửa tiền thì tội phạm này xâm phạm đến trật tự xã hội và hoạtđộng phòng chống tội phạm gây khó khăn cho việc phát hiện, điều tra, truy tố, xét xửtội phạm cũng như xâm phạm đến trật tự quản lý Nhà nước đối với tài sản, tiền dophạm tội mà có Hiểu đơn giản là rửa tiền chính là hoạt động mà bọn tội phạm dùngthủ đoạn để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của những tài sản do phạm tội mà cónhư thông qua gửi và rút tiền ở ngân hàng, đầu tư bất động sản, khách sạn nhà hàng

… bọn tội phạm khai gian dối thông tin, quay vòng tiền qua nhiều công đoạn để các

cơ quan điều tra không thể lần ra nguồn gốc tiền bẩn mà có thể truy tội chúng cũngnhư thu hồi được tài sản bất chính đó Nguy hiểm hơn, bọn tội phạm có thể dùng lạinhững đồng tiền đã rửa sạch kia mà cạnh tranh kinh doanh, lũng đoạn thị trường haycung cấp tài chính cho các băng nhóm tội phạm mở rộng quy mô thế lực, …

2.2.2 Mặt khách quan

Bất cứ tội phạm nào khi xảy ra cũng đều có những biểu hiện diễn ra hay tồn tạibên ngoài mà con người có thể trực tiếp nhận biết được Đó là:

+ Hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội;

+ Hậu quả nguy hiểm cho xã hội cũng như mối quan hệ nhân quả giữa hành vi

tội phạm diễn ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan.

Tìm hiểu về rửa tiền, loại tội phạm này được thể hiện thông qua hành vi sau:

a) Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có;

b) Sử dụng tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết

là do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác;

c) Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay

có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó;

d) Thực hiện một trong các hành vi kể trên đối với tiền, tài sản biết là có được

từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có.

Quá trình rửa tiền phức tạp và tiến hành qua nhiều công đoạn (gài đặt – chuyểndịch – hoà nhập tiền, tài sản vào hệ thống kinh tế tài chính đã được tìm hiểu ở chương1) nên thường một cá nhân nào đó chỉ thực hiện một hành vi thì không thể tẩy rửa hếtnguồn gốc bất chính của đồng tiền Do đó, nội hàm của "hành vi che giấu nguồn gốctiền, tài sản có nguồn gốc từ tội phạm" sẽ mang tính thực tế hơn nếu ta hiểu đượcrằng hành vi này bao gồm tất cả các thao tác, hành vi tham gia, hỗ trợ vào quá trìnhhợp pháp hoá tiền Việc rửa tiền có thể được thực hiện thông qua những hành vi vềbản chất là bất hợp pháp, như lập hoá đơn khống, hoá đơn giả, khai báo gian dối Tuy nhiên, một số bọn tẩy rửa tiền lại thực hiện những hành vi tẩy rửa về bản chấthoàn toàn hợp pháp, các hành vi đó chỉ bất hợp pháp vì người thực hiện hành vi đónhằm mục đích bất hợp pháp Ví dụ trong lĩnh vực ngân hàng, các ngân hàng nóichung có nghĩa vụ phải ghi chép các sổ sách kế toán, giao và nhận tiền của kháchhàng Việc một ngân hàng nào đó ghi một khoản tiền vào tài khoản của khách hàng

là hoàn toàn hợp pháp, nhưng hành vi đó sẽ trở nên bất hợp pháp nếu ngân hàng biếtrằng tiền kia có nguồn gốc từ tội phạm mà vẫn nhận vào tài khoản

Căn cứ vào Điều 324 Bộ luật hình sự 2015 thì hành vi che giấu nguồn gốc bấthợp pháp của tiền tài sản có thể thông qua giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc cácgiao dịch khác để che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, … của tiền, tàisản biết rõ là do phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó Hiệnnay, trong các văn bản quy phạm pháp luật chưa có định nghĩa về giao dịch tài chính,ngân hàng nhưng tham khảo Luật Các tổ chức tín dụng thì các loại giao dịch được coi

là giao dịch ngân hàng (nghiệp vụ ngân hàng) là những giao dịch phổ biến như: Huyđộng vốn dưới hình thức tiền gửi, cho vay, cung cấp các dịch vụ thanh toán, dịch vụbảo lãnh, kinh doanh bảo hiểm,… Ngoài ra, khoản 3 Điều 3 Nghị định 74/2005/NĐ-

CP về phòng chống rửa tiền có quy định: “Giao dịch tiền tệ hay tài sản khác là nhữnggiao dịch tạo ra sự chuyển đổi, chuyển dịch hoặc thay đổi quyền sở hữu về tiền, tàisản của cá nhân, cơ quan, tổ chức” Từ phân tích trên đã cho thấy quy định này củaluật hình sự có một phạm vi áp dụng rộng

Rửa tiền thông qua hành vi sử dụng tiền, tài sản đó để tiến hành các hoạt độngkinh doanh hoặc hoạt động khác Hoạt động kinh doanh là những hoạt động có mụcđích sinh lời có thể là mua bán bất động sản, đầu tư cổ phiếu, tiến hành các hợp đồngkinh tế, Mục đích sinh lời chứ không bắt buộc những hoạt động đó phải có thu lợi –nguồn thu vào lớn hơn chí phí bỏ ra mới được xem là hoạt động kinh doanh Tuynhiên, có trường hợp người phạm tội không dùng phần tiền hay tài sản có được dophạm tội để kinh doanh mà dành cho công việc từ thiện như xây bệnh viện, trườnghọc, xây nhà tình nghĩa, tài trợ cho các chương trình thể thao, v.v nhằm che giấunguồn gốc bất minh, đồng thời tạo ra “vỏ bọc” khá vững chắc thông qua các hoạtđộng có vẻ lành mạnh của mình Những hoạt động như thế được Luật hình sự baoquát xem là “hoạt động khác” của hành vi rửa tiền mà trong điều 251 BLHS trướcđây chỉ giới hạn trong “hoạt động kinh doanh khác” Đây là điểm bổ sung hợp lý vàrất cần thiết của luật

Rửa tiền thông qua che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí,quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà

có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó Ở đây, có hai hành vi: (1) Che giấuthông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sởhữu đối với tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có; (2) cản trở việc xác minh đốivới các thông tin đó Cụ thể những hành vi này được hiểu như sau: Che giấu, khôngchỉ cho cơ quan có trách nhiệm biết vị trí có tiền, tài sản do phạm tội có được, thôngtin quá trình chúng dịch chuyển về vị trí địa lý, tài khoản, hình thức tồn tại … hay vềnguồn gốc, quyền sở hữu thật sự của tiền, tài sản đó Dùng quyền lực, uy tín hay ảnhhưởng của người có chức vụ, quyền hạn để khống chế người khác phát hiện điều trathông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc về quyền sởhữu của tiền, tài sản có từ tội phạm; không chịu chuyển giao tài liệu, giấy tờ, chứng

từ, sổ sách có ý nghĩa làm sáng tỏ các thông tin trên mà các cơ quan tiến hành tố tụnghoặc các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra cungcấp

Theo quy định của pháp luật hiện hành, tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá trị và

các quyền tài sản Vật được coi là tài sản phải là vật hữu hình hay được hình thànhtrong tương lai và đáp ứng được một nhu cầu nào đó về vật chất hoặc tinh thần củacon người Tiền bao gồm tiền ngân hàng Việt Nam, ngoại hối (tiền nước ngoài), vàngtiêu chuẩn quốc tế, các giấy tờ có giá và các công cụ thanh toán bằng tiền nước ngoài(gồm séc, thẻ thanh toán, hối phiếu đòi nợ, hối phiếu nhận nợ và các phương tiệnthanh toán khác)14 Giấy tờ có giá được phân thành hai loại giấy tờ có giá trị như tiền(gồm giấy tờ có giá ngắn hạn, giấy tờ có giá dài hạn, giấy tờ có giá ghi danh, giấy tờ

có giá vô danh) và giấy tờ có giá khác (các công cụ chuyển nhượng, các loại chứngkhoán, công trái) Các quyền tài sản là những quyền gắn với tài sản mà khi thực hiệnnhững quyền đó chủ sở hữu sẽ có một tài sản như quyền đòi nợ, quyền chuyển giaotài sản, Tóm lại, đối tượng tác động của tội phạm này bao gồm các vật, tiền, giấy tờ

có giá trị và các quyền tài sản do phạm tội mà có được

Tham khảo trong pháp luật một số nước có quy định về các "sản phẩm" của tộiphạm vì trong quá trình tiến hành tẩy rửa tiền, tiền được chuyển đổi hình thức liêntục: từ tiền mặt sang thành séc, thành tiền bút toán, ngân phiếu để cuối cùng có thểtrở thành một biệt thự sang trọng, nếu cuối cùng người phạm tội quyết định bỏ tiềnđầu tư mua bất động sản Chính vì lý do đó, họ đã dự liệu điều này và quy định cả vềcác "sản phẩm trực tiếp" cũng như các "sản phẩm gián tiếp" của tội phạm (gián tiếpnghĩa là các khoản tiền, tài sản đã được chuyển hoá thành sản phẩm khác) Công ướccủa Hội đồng châu Âu được thông qua năm 1990 tại Strasbourg đã định nghĩa, sảnphẩm của tội phạm bao gồm tất cả những lợi ích kinh tế có được từ tội phạm đó Đốichiếu với quy định của Luật Hình sự Việt Nam 2015, tại Điểm d khoản 1 Điều 324,

sẽ có thể bị xem là rửa tiền nếu người nào “thực hiện một trong các hành vi quy địnhtại các điểm a, b và c khoản này đối với tiền, tài sản biết rõ là có được từ việc chuyểndịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do phạm tội mà có” Có nghĩa là tiền,tài sản có nguồn gốc phạm tội đã được chuyển đổi ra những hình thức khác (nội tệsang ngoại tệ, đổi chứng khoán lấy tiền mặt, …), từ chuyển nhượng quyền sở hữucác tài sản đó mà có (xe có được nhờ bán đồ cổ lấy trộm, tiền mặt do bán bất độngsản sau đó lấy tiền đó mua đá quý, ) hay chuyển dịch chúng khỏi vị trí ban đầunguồn gốc tội phạm cũng không thể nào thay đổi được Trong trường hợp đó nếungười nào biết quá trình trên mà vẫn có các hành vi ở điểm a, b và c khoản 1 ví dụnhư thực hiện giao dịch tài chính nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tàisản hay sử dụng tiền, tài sản trên vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặcche giấu thông tin về nguồn gốc, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền,

14 Điều 9, Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 1997 (sửa đổi, bổ sung năm 2003), Điều 4 Pháp lệnh ngoại hối năm 2005.

tài sản đó thì vẫn bị coi là tội phạm rửa tiền Đây là điểm mới bổ sung mà trong quyđịnh của điều luật này trước đây còn khiếm khuyết Điều này sẽ tạo điều kiện cho cơquan tiến hành tố tụng sẽ có thể truy tố tội phạm khi quá trình tẩy rửa tiền đã đượctiến hành đến công đoạn thứ hai hay thứ ba

Từ phân tích ở trên, nếu một người đã có hành vi che giấu nguồn gốc của tiền,tài sản có được từ tội phạm thì họ chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự tội rửa tiền khikhối tài sản đó có được từ hành vi bị xem là đủ cấu thành tội phạm theo luật cụ thểnhư tội trộm tài sản, tội mua bán người hay nhận hối lộ Ngược lại nếu hành vi viphạm gốc kia chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự được như: Mức độ nguyhiểm không cao, tài sản chiếm đoạt chưa đến mức cấu thành tội phạm (như tội trộmcắp, tội buôn lậu, …), người thực hiện hành vi chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hìnhsự, thì mặc dù người nào đó đã có hành vi rửa tiền đối với khối tài sản bất hợp pháp

có được từ hành vi vi phạm pháp luật kia vẫn không bị truy cứu theo Điều 324 BLHS.Hay nói cách khác, người có hành vi rửa tiền bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi:Người có tài sản có phạm tội mà có đã bị kết án về một tội phạm cụ thể hay người cótài sản có phạm tội mà có đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội phạm cụ thể

Về mặt tố tụng hình sự thì: Vụ án rửa tiền được tiến hành điều tra, truy tố, xét xửcùng một lúc với mỗi bị can, bị cáo một tội danh độc lập Khi xét xử, phải kết luậnngười có tài sản phạm một tội phạm cụ thể mới kết luận được người có hành vi chegiấu nguồn gốc hay sử dụng tài sản kia phạm tội rửa tiền Ngược lại, nếu không kếtluận được người có tài sản phạm một tội phạm cụ thể thì cũng không thể kết tội người

có hành vi che giấu nguồn gốc hay sử dụng tài sản phạm tội rửa tiền được

Về lượng hoá tài sản (mức tối thiểu giá trị tài sản) để truy cứu trách nhiệm

hình sự tội rửa tiền không quy định cụ thể trong điều luật Bởi lẽ tội rửa tiền liên

quan chặt chẽ với hành vi phạm tội của người có tài sản do phạm tội (tội nguồn) chonên lượng hoá tài sản của tội phạm rửa tiền phụ thuộc vào mức tối thiểu giá trị tài sảnđược quy định cụ thể cho từng loại tội phạm ở Phần các tội phạm BLHS Ví dụ: Hành

vi buôn lậu chỉ bị coi là tội phạm khi hàng hoá có giá trị từ một trăm triệu đồng trởlên, hành vi cướp tài sản bị coi là phạm tội ngay cả tài sản bị cướp có giá trị dưới nămmươi ngàn đồng,… Cho nên, không thể quy định mức tối thiểu giá trị tài sản, tiền đã

“tẩy rửa” để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi rửa tiền

Thời điểm thực hiện: Tội này thực hiện vào thời điểm sau khi đã có hành vi

phạm tội tạo ra tài sản và hành vi rửa tiền không tác động đến việc hành vi gốc cóđược tài sản hay không, người này không có sự thỏa thuận hứa hẹn trước với ngườiđược tội nguồn sẽ tẩy rửa tài sản phạm tội giúp Nếu giữa họ có sự thoả thuận trướcthì đây là hành vi giúp sức trong đồng phạm Tội phạm này được xem là hoàn thành

khi người phạm tội đã thực hiện một trong các hành vi khách quan trên.

Điểm cần lưu ý là để xác định chính xác hành vi rửa tiền các cơ quan tiến hành

và người tiến hành tố tụng cần phải tham khảo các quy định của Nhà nước về tàichính, ngân hàng hoặc các giao dịch khác, về các hoạt động kinh doanh hay hoạtđộng kinh tế và đặc biệt là các văn bản: Nghị định số 74/2005/NĐ-CP về phòngchống rửa tiền, thông tư số 22/2009/TT-NHNN của Ngân hàng nhà nước ngày17/11/2009 hướng dẫn thực hiện nghị định trên, thông tư số 148/2010/TT-BTC ngày24/9/2010 hướng dẫn thực hiện các biện pháp phòng, chống rửa tiền đối với lĩnh vựcbảo hiểm, chứng khoán và trò chơi giải trí có thưởng

Hậu quả: Tội phạm nào cũng đều có thể gây ra hậu quả nguy hiểm cho xã hội

nhất định nhưng không phải tất cả cấu thành tội phạm đều có phản ánh nội dung này

mà chỉ có một số cấu thành tội phạm – những cấu thành tội phạm vật chất Còn ở tộiphạm rửa tiền có cấu thành tội phạm hình thức tức là cấu thành tội phạm có một dấuhiệu mặt khách quan là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội Khi có một trong các hành

vi thuộc mặt khách quan của tội phạm diễn ra trên thực tế thì tội phạm được xem làhoàn thành mà không bắt buộc xét đến hậu quả Tuy nhiên, hậu quả không phải làyếu tố cần phải có trong mặt khách quan nhưng việc xác định hậu quả thực tế đã xảy

ra và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi khách quan vẫn có ý nghĩa quan trọng trongviệc quyết định hình phạt

2.2.3 Mặt chủ quan

Hoạt động tâm lý bên trong của người phạm tội bao gồm nhiều nội dung khácnhau Những nội dung thuộc mặt chủ quan của tội phạm có ý nghĩa về mặt hình sự lànhững nội dung trả lời cho câu hỏi sau:

+ Điều gì đã thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi gây nguy hiểm xã hội?(động cơ)

+ Người phạm tội nhằm đạt được điều gì qua việc thực hiện hành vi nguy hiểmcho xã hội? (mục đích)

+ Lý trí và ý chí của người phạm tội đối với những biểu hiện bên ngoài của tộiphạm như thế nào?

Như vậy, mặt chủ quan của tội phạm nói chung bao gồm lỗi, mục đích và độngcơ

Nói riêng về hành vi rửa tiền thì tội phạm này được thực hiện dưới hình thứclỗi cố ý trực tiếp, hay nói cách khác, tội phạm biết rõ tiền tài sản là do phạm tội mà có

và nhận thức được hậu quả rửa tiền của mình gây nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫnthực hiện hành vi và mong muốn hậu quả xảy ra Đây là dấu hiệu bắt buộc có ý nghĩaquan trọng việc định tội Nếu họ thực sự không biết đây là tài sản có được từ tội

phạm do đó đã thực hiện giao dịch thì không cấu thành tội phạm này

Biết rõ ở đây là biết nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có được chứ không bắtbuộc người rửa tiền đó phải rõ trường hợp phạm tội cụ thể (chiếm đoạt phương thứcnào? vào khi nào? ) Bởi vấn đề chứng minh thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụngnên sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu phải chứng minh yếu tố lỗi của người phạm tội,chứng minh can phạm biết rõ tiền có nguồn gốc từ một tội phạm cụ thể nào đó mớikết tội tẩy rửa tiền được Điều này có thể nói hầu như không thể chứng minh được,nhất là đối với những kẻ tẩy rửa tiền nằm ở những công đoạn cuối, hay những kẻchuyên tẩy rửa các loại tiền do phạm tội mà có thì không thể biết các chi tiết của tộiphạm Do đó các cơ quan tiến hành tố tụng chỉ cần chứng minh rằng bị cáo biết tiền

mà mình sử dụng có nguồn gốc từ tội phạm nói chung, chứ không phải chứng minh

cụ thể đó là tội nào

Để cho rằng một người biết rằng tiền có nguồn gốc tội phạm, các cơ quan tiếnhành tố tụng phải chứng minh rằng người đó không thể không biết tiền đó là tiền từtội phạm mà có Trước khi kết án một người phạm tội rửa tiền, toà án phải thiết lậpđược tội phạm chính là tội gì (ví dụ như tội buôn bán ma tuý), chứng minh người đó

đã tiến hành hành vi nào để tẩy rửa tiền và cuối cùng có bằng chứng chứng tỏ ngay cảkhi không biết rằng tiền có nguồn gốc từ buôn bán ma tuý nhưng họ biết rõ rằng nó

Một điểm nữa cần xem xét là thời điểm khi người ta nhận biết được rằng tiền

có nguồn gốc từ tội phạm Ví dụ, một thương gia có quan hệ thương mại với mộtngười thường thanh toán bằng tiền mặt Mới đầu anh ta không biết rằng tiền đó là tiền

"bẩn" Phải mất một thời gian sau anh ta mới tự đặt ra câu hỏi và cuối cùng mới biếtrằng, tiền đó là tiền có nguồn gốc từ tội phạm Do đó, có thể nói rằng có người saukhi thực hiện hành vi tham gia vào tẩy rửa tiền rồi mới nhận ra rằng tiền mà mìnhđang sử dụng, giao dịch đó là tiền bất chính Theo Điều 324 BLHS thì người rửa tiềnchỉ bị trừng trị nếu vào thời điểm người đó biết được tiền có nguồn gốc từ tội phạm

mà vẫn thực hiện hành vi thì bị coi là rửa tiền Ở đây, ý thức của người phạm tội rấtquan trọng