Tính toán lựa chọn cây trang trí trong văn phòng nhằm cải thiện chất lượng môi trường không khí

DANH MỤC HÌNHHình 1 Biểu đồ phân bố số lượng văn phòng hành chính sự nghiệp Nhà nước và Đại sứ quán Trang 21 Hình 3 Tỷ lệ trang thiết bị trong văn phòng hiện nay Trang 25Hình 4 Các bệnh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

KHOA MÔI TRƯỜNG

Trần Thị Mỹ Hạnh

TÍNH TOÁN LỰA CHỌN CÂY TRANG TRÍ NHẰM CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ VĂN PHÒNG TẠI HÀ NỘI

Khoá luận tốt nghiệp hệ đại học chính quy

Ngành: Khoa học Môi trường

Cán bộ hướng dẫn: TS Đỗ Hữu Tuấn

Hà Nội, 2013

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến các thầy giáo,

cô giáo trong Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN đã tậntình giảng dạy, hướng dẫn em trong suốt bốn năm học qua

Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn TS.Đỗ Hữu Tuấn, người đã trực tiếp địnhhướng nghiên cứu cho em Đồng thời, thầy cũng đã giúp đỡ, hỗ trợ, chỉ bảo rất tận tìnhtrong cả quá trình nghiên cứu và viết khóa luận

Bên cạnh đó, em xin được cảm ơn các văn phòng trên địa bàn thành phố Hà Nội

đã giúp em trong quá trình điều tra trang thiết bị, trạng thái tinh thần, quan điểm về câytrang trí của nhân viên văn phòng

Lời cảm ơn cuối cùng em xin được dành cho gia đình và bạn bè, những người

đã luôn ủng hộ em trong suốt quá trình học tập và làm khóa luận này

Em xin chân trọng cảm ơn những sự giúp đỡ quý báu đó!

Hà Nội, ngày 30 tháng 05 năm 2013

Sinh viên: Trần Thị Mỹ Hạnh

Lớp: K54 Khoa học Môi trường

i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

AHP Phương pháp phân tích thứ bậc (Analytic Hierarchy

Process)BRI Bệnh liên quan đến xây dựng (Building Related Illness)

EPA Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (Environmental

Protection Agency)IAQ Chất lượng không khí trong nhà (Indoor Air Quality)

IARC Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (International

Agency for Reseach on Cancer)

SBS Hội chứng bệnh xây dựng (Sick Building Syndrome)

VOCs Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (Volatile Organic Compounds)WHO Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization)

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 Tổng hợp khả năng hấp thụ fomanđêhit, xylen, amoniac,

benzen mỗi giờ và kích thước chậu của cây để sàn

Bảng 4 Tổng hợp khả năng hấp thụ fomanđêhit, xylen, amoniac,

benzen mỗi giờ và kích thước chậu của cây để bàn

Bảng 7 Tổng hợp khả năng hấp thụ fomanđêhit, xylen, amoniac,

benzen mỗi giờ và kích thước chậu của cây treo tường

DANH MỤC HÌNH

Hình 1 Biểu đồ phân bố số lượng văn phòng hành chính sự nghiệp Nhà

nước và Đại sứ quán

Trang 21

Hình 3 Tỷ lệ trang thiết bị trong văn phòng hiện nay Trang 25Hình 4 Các bệnh mà nhân viên văn phòng thường mắc phải Trang 26Hình 5 Kết quả so sánh khả năng hấp thụ fomanđêhit của các loại cây

để sàn

Trang 31

Hình 6 Kết quả so sánh khả năng hấp thụ xylen của các loại cây để sàn Trang 33

Hình 7 Kết quả so sánh khả năng hấp thụ amoniac của các loại cây để

Hình 10 Kết quả so sánh khả năng hấp thụ VOCs của các loại cây để sàn Trang 40

Hình 12 Kết quả so sánh khả năng loại bỏ VOCs của các loại cây để bàn Trang 43Hình 13 Sơ đồ phân cấp lựa chọn cây treo tường Trang 46Hình14 Kết quả so sánh khả năng hấp thụ VOCs của các loại cây treo

tường

Trang 47

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1.1.Tổng quan khu vực nghiên cứu 2

1.2 Tổng quan về văn phòng 3

1.2.1 Khái niệm văn phòng 3

1.2.2 Lịch sử phát triển văn phòng 3

1.2.3 Nội thất, thiết bị thường được sử dụng trong văn phòng 4

1.3 Nguồn gốc và nguyên nhân ô nhiễm không khí văn phòng 5

1.3.1 Do không khí không lưu thông 5

1.3.2 Do sự tồn tại của các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) trong văn phòng 5

1.3.3 Yếu tố sinh học 8

1.3.4 Bức xạ 9

1.4 Những bệnh mà nhân viên văn phòng thường gặp và những rủi ro, nguy cơ mắc bệnh khi làm việc thường xuyên trong khu văn phòng không có cây xanh 10

1.5 Những lợi ích của cây trang trí trong nhà, một số loại cây thường được sử dụng và những lưu ý khi đặt cây trang trí trong nhà 10

1.5.1 Những lợi ích của cây trang trí 10

1.5.2 Tổng quan những loại cây trang trí thường được sử dụng 12

1.5.3 Những điều cần lưu ý khi lựa chọn cây xanh trồng trong nhà 20

CHƯƠNG 2 – ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU21 2.1 Đối tượng nghiên cứu 21

2.2 Mục tiêu nghiên cứu 21

2.3 Phương pháp nghiên cứu 22

2.3.1 Thu thập, tổng hợp, phân tích, xử lý tài liệu 22

2.3.2 Điều tra, khảo sát thực tế 22

v

2.3.3 Phương pháp phân tích tổng hợp và xử lý số liệu 22

2.3.4 Phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) 22

CHƯƠNG 3 – KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 24

3.1 Hiện trạng của một số văn phòng được khảo sát 24

3.1.1 Trang thiết bị văn phòng 24

3.1.2 Nhân viên văn phòng 25

3.1.3 Tình trạng vệ sinh văn phòng 27

3.1.4 Quan điểm về cây trang trí trong văn phòng đối với các nhân viên 27

3.2 Lựa chọn cây trang trí 28

3.2.1 Lựa chọn tiêu chí 28

3.2.2 Tính toán lựa chọn cây 28

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

PHỤ LỤC 51

Phụ lục 1 51

Phụ lục 2 59

Phụ lục 3 60

Phụ lục 4 62

Phụ lục 5 65

Phụ lục 6 70

MỞ ĐẦU

Văn phòng là bộ phận không thể thiếu trong sự phát triển kinh tế - xã hội củanhân loại, là nơi thực hiện các thủ tục hành chính, kinh doanh, tư vấn Theo nhu cầuphát triển, số lượng các văn phòng ngày càng tăng qua từng năm, kéo theo số lượng laođộng làm việc tại các văn phòng tăng đáng kể

Không nằm ngoài xu thế phát triển đó, thủ đô Hà Nội là nơi tập trung các cơquan chính trị, hàng ngàn doanh nghiệp lớn nhỏ Ngoài kinh doanh, buôn bán tại cáccửa hàng, trung tâm thương mại, phần lớn dân số Hà Nội làm việc tại các văn phòng.Xây dựng các tòa nhà phục vụ mục đích văn phòng đang là xu hướng mới cho lĩnh vựcbất động sản tại Hà Nội Tuy nhiên, bên cạnh việc gia tăng số lượng các văn phòng,nhưng chất lượng không khí bên trong mỗi văn phòng lại ít được chú ý đến Nhân viênvăn phòng, ít ai để ý rằng, 90% thời gian trong một ngày của họ ở trong nhà (vănphòng và nhà ở) [6] Mặt khác, những suy nghĩ, quan điểm về cây trang trí chỉ đơn giản

là để làm đẹp hay mang ý nghĩa phong thủy, không nhất thiết phải có

Xuất phát từ thực tế đó, đề tài “Tính toán lựa chọn cây trang trí nhằm cải thiện chất lượng môi trường không khí văn phòng tại Hà Nội” được lựa chọn

nghiên cứu Mục tiêu của nghiên cứu là chỉ ra cái nhìn khái quát về chất lượng môitrường làm việc trong các văn phòng, nâng cao nhận thức của nhân viên văn phòng vềtình trạng môi trường làm việc của mình Đồng thời đưa ra những gợi ý mang tính chấttham khảo về cây trang trí nhằm cải thiện chất lượng không khí văn phòng Đề tàimong muốn góp một phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng không khí văn phòng nóiriêng và không khí trong nhà nói chung để có một môi trường làm việc mang lại nhiềulợi ích về sức khỏe và tinh thần cho nhân viên văn phòng

vii

CHƯƠNG 1 – TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1.Tổng quan khu vực nghiên cứu

Thành phố Hà Nội nằm tại trung tâm của đồng bằng châu thổ sông Hồng, tiếpgiáp với các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc; Hà Nam, Hòa Bình phía Nam;Bắc Giang, Bắc Ninh và Hưng Yên phía Đông; Hòa Bình, Phú Thọ phía Tây Hà Nội

là một trong ba đỉnh của tam giác kinh tế khu vực phía Bắc, gồm Quảng Ninh, HảiPhòng, Hà Nội Vị trí địa lý thuận lợi mang lại cho thành phố Hà Nội nhiều cơ hộitrong đầu tư, phát triển kinh tế– xã hội

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008,thành phố có diệntích 3.324,92 km2, gồm 10 quận, 18 huyện và 1 thị xã [2]

Tình hình kinh tế Hà Nội năm 2012 duy trì tăng trưởng, nhưng thấp hơn kếhoạch và mức tăng trưởng của cùng kỳ năm trước: Tổng sản phẩm trên địabàn (GRDP) tăng 8,1%; vốn đầu tư phát triển trên địa bàn tăng 13,2%; tổng mức bánhàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội tăng 18,8%; kim ngạch xuất khẩu tăng5,3%.Chỉ số sản xuất công nghiệp cộng dồn cả năm 2012 tăng 5,1% so cùng kỳ nămtrước.Vốn đầu tư phát triển trên địa bàn thành phố Hà Nội ước đạt 232.658,5 tỷ đồng,tăng 13,2% so với năm 2011 [2]

Dự kiến năm 2012, Hà Nội cấp phép mới và bổ sung tăng vốn đầu tư cho

283 dự án đầu tư nước ngoài với vốn đầu tư đăng ký 985 triệu USD (so với năm

2011 bằng 80,6% về số dự án và bằng 51,6% về số vốn đầu tư đăng ký), trong đó:cấp mới 222 dự án với vốn đầu tư đăng ký 775 triệu USD; bổ sung tăng vốn 61 dự ánvới 210 triệu USD vốn đầu tư đăng ký [2]

Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong năm 2012 là 15 nghìn doanhnghiệp, với số vốn đăng ký là 83 nghìn tỷ đồng, bằng 90% về số doanh nghiệp và70% về vốn đăng ký so với năm trước [2]

Tổng thu ngân sách trên địa bàn dự kiến cả năm đạt 138.893 tỷ đồng, bằng95% dự toán năm, trong đó thu nội địa là 120.543 tỷ đồng, bằng 91,4% dự toán.Tổngchi ngân sách địa phương là 52.028 tỷ đồng, bằng 97,4% dự toán năm [2]

1.2 Tổng quan về văn phòng

1.2.1 Khái niệm văn phòng

Khái niệm văn phòng được hiểu là bộ máy làm việc tổng hợp, trực tiếp trợ giúpcho việc điều hành của ban lãnh đạo một cơ quan, đơn vị Văn phòng là trụ sở làm việccủa một cơ quan, đơn vị, là địa điểm giao tiếp đối nội và đối ngoại của cơ quan đơn vị

đó Hoặc văn phòng là một bộ máy điều hành của cơ quan, đơn vị, là nơi thu thập, xử

lý thông tin hỗ trợ cho hoạt động quản lý, là nơi chăm lo mọi lĩnh vực dịch vụ hậu cần,đảm bảo các điều kiện hoạt động vật chất cần thiết cho hoạt động của mỗi cơ quan, tổchức [3]

Mặc dù văn phòng có thể hiểu theo những cách khác nhau nhưng đều có điểmchung đó là:

- Là bộ máy được tổ chức thích hợp với đặc điểm cụ thể của từng cơ quan

- Phải có địa điểm hoạt động giao dịch với cơ sở vật chất nhất định Quy mô củacác yếu tố vật chất này phụ thuộc vào quy mô, đặc điểm hoạt động của công tácvăn phòng

1.2.2 Lịch sử phát triển văn phòng

Trong suốt lịch sử nhân loại, văn phòng tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau,

là công cụ, phương thức hỗ trợ cho sự phát triển xã hội.Theo tiến trình lịch sử pháttriển kinh tế - xã hội, văn phòng ngày càng được nhận diện đầy đủ hơn, toàn diện hơn.Mỗi cách hiểu về văn phòng ở mỗi thời đại mang đậm những dấu ấn về lịch sử và hoàncảnh giao tiếp

Vào thời cổ đại, văn phòng thường là một phần của cung điện hoặc nhà thờ, lànơi lưu trữ, quản lý các văn bản pháp luật như hiến pháp, sắc lệnh Vào thời La Mã cổđại, người ta lập lên những văn phòng “biện hộ” để giải quyết những tranh chấp củangười dân [4]

Thời kỳ trung cổ (1000-1300), có nhiều hơn các văn phòng Đại pháp, đó là nơisoạn thảo, ban bố và sao chép các văn bản pháp luật của nhà nước [4]

Thế kỷ 13, những thuật ngữ liên quan đến chức vụ trong văn phòng đã xuất hiện[4]

ix

Đến thế kỷ 15, các thương nhân đã xây dựng những tòa nhà độc lập phục vụ choviệc kinh doanh của họ Cũng trong thời kỳ này, các văn phòng của Giáo hội, Chínhphủ, quân đội cũng được xây dựng riêng biệt và chuyên môn hơn [4].

Thời kỳ cách mạng công nghiệp (thế kỷ 18, thế kỷ 19) sự gia tăng của ngânhàng, đường sắt, bảo hiểm, dầu khí và các ngành công nghiệp điện báo kéo theo sự giatăng số lượng nhân viên kế toán, biên tập để thực hiện các giao dịch kinh doanh, bêncạnh đó, không gian văn phòng ngày càng chuyên môn Các thiết bị văn phòng trongthời kỳ này chủ yếu là đèn điện, máy đánh chữ [4]

Giá thành đắt đỏ của những mảnh đất trong trung tâm thành phố dẫn đến sự xuấthiện của các tòa nhà cao tầng Cho đến thế kỷ 19, những công trình cao trên 6 tầng rấthiếm Việc sử dụng cầu thang bộ cho nhiều tầng, hệ thống bơm nước không đủ khảnăng bơm nước cao hơn 15m trở lên vô cùng bất lợi Việc phát minh ra thang máy năm

1852 bởi Elisha Otis và việc sử dụng sắt, thép cho phép các tòa nhà được xây dựng caohơn Tòa nhà Home Insrance Building tại Chicago, Mỹ được xây dựng từ năm 1884đến năm 1885 là tòa chọc trời đầu tiên được xây dựng trên thế giới với độ cao 10 tầng.Trong hơn 1 thế kỷ qua, trên thế giới xuất hiện hàng ngàn những công trình nhà caotầng quy mô lớn, đây đều là những công trình tổ hợp đa năng vừa có chức năng là vănphòng giao dịch, đồng thời là những trung tâm thương mại, nhà hàng và nhiều dịch vụ

khác Những công trình này tập trung chủ yếu ở các khu đô thị, nơi “đất chật, người đông”, đây là giải pháp tối ưu để mở rộng diện tích và thực hiện nhiều chức năng trên

cùng một diện tích đất xây dựng [5]

1.2.3 Nội thất, thiết bị thường được sử dụng trong văn phòng

Trong bất cứ văn phòng nào, những thiết bị không thể thiếu được là bàn, ghếlàm việc, tủ, kệ, thiết bị chiếu sáng, thiết bị thông gió (quạt, điều hòa) Cùng với sựphát triển của công nghệ trong phòng làm việc không thể không kể đến những trangthiết bị tân tiến như máy vi tính, máy in, máy photocopy, máy scan, máy fax, máychiếu

Ngoài ra, trong nhiều văn phòng ở Việt Nam còn đặt ban thờ có ý nghĩa cầumay mắn, cầu tài vận

1.3 Nguồn gốc và nguyên nhân ô nhiễm không khí văn phòng

1.3.1 Do không khí không lưu thông

Từ những năm 1970, khi cuộc khủng hoảng về dầu mỏ khiến người ta phải xâydựng các tòa nhà khép kín nhằm tiết kiệm năng lượng Những tòa nhà này gồm nhiềutầng, chúng thường được thiết kế tường bằng kính chịu lực thay vì bê tông cốt thép,nhiệt độ bên trong tòa nhà cao hơn bên ngoài do hiệu ứng nhà kính, điều đó dẫn đếntòa nhà dùng hệ thống thông gió, điều hòa để đảm bảo nhiệt độ thích hợp Không khítrong các tòa nhà được tái sử dụng nhiều lần qua hệ thống điều hòa Nguồn không khí

cũ được luân chuyển nhiều lần trong một kiến trúc khép kín dẫn đến ô nhiễm Như vậy,bức xạ điện từ, ozôn, chất ô nhiễm trong phòng làm việc, ô nhiễm tiếng ồn đều khôngthoát ra ngoài được, trực tiếp gây tổn hại đến sức khỏe của nhân viên văn phòng [5]

1.3.2 Do sự tồn tại của các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) trong văn phòng

1.3.2.1.Khái niệm chất hữu cơ dễ bay hơi

Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) là những chất hòa tan trong mỡ và dễ dànghấp thụ qua phổi [5]

1.3.2.2.Nguồn gốc phát sinh

 Từ bên ngoài: không khí ngoài trời vào một văn phòng có thể là nguồn ô nhiễm

không khí thông qua hệ thống thông gió, cửa sổ Đa số các tòa nhà văn phòng cótầng hầm để xe, hóa chất độc từ khói xe có thể lọt vào hệ thống thông khí và đivào phòng [8]

 Từ bên trong văn phòng: Đồ nội thất, sơn tường, đặc biệt là những trang thiết bị

văn phòng là nguồn gây ô nhiễm VOCs chủ yếu Bên cạnh đó, mỹ phẩm, đồ ăncủa nhân viên cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng [8]

1.2.2.3 Giới hạn cho phép và ảnh hưởng của hợp chất hữu cơdễ bay hơi tới sức khỏe con người

1) Fomanđêhit

Fomanđêhit là một chất gây ô nhiễm không khí trong nhà Các nguyên vật liệu

có chứa fomanđêhit (gỗ dán, thảm, đồ gia dụng, ống nước, mực in, giấy ) sẽ thải

xi

fomanđêhit rất chậm theo thời gian trong trạng thái kết dính, dưới tác dụng của nhiệt

độ và lượng nước thích hợp, nó sẽ trở thành fomanđêhit tự do và khuếch tán trongkhông khí Hàm lượng fomanđêhit trong một ngôi nhà mới xây xong khá cao, cónhững nơi đạt tới 0,4mg/m3, nghiêm trọng có khi lên tới 1,5mg/m3 Hàm lượngfomanđêhit trong một căn nhà mới xây xong phải mất 5 tháng sau mới giảm xuốngdưới mức 0,1mg/m3, sau 7 tháng mới giảm xuống dưới 0,08mg/m3, thời gianfomanđêhit phát tán trong không khí phòng kéo dài từ 3 – 15 năm [11]

Theo tiêu chuẩn của WHO, hàm lượng fomanđêhit trong nhà ở cho phép khôngđược vượt quá 0,10mg/m3 Tiêu chuẩn này cũng được áp dụng ở các nước ChâuÂu.Fomanđêhit gây những triệu chứng cấp tính như kích thích gây cay niêm mạc mắt,

đỏ mắt, kích thích đường hô hấp trên gây chảy mũi, viêm thanh quản, viêm đường hôhấp, gây viêm da khi tiếp xúc, viêm da dị ứng, nổi mề đay, làm chậm tiêu, rối loại tiêuhóa, viêm loét dạ dày Fomanđêhit đặc biệt nguy hại đối với phụ nữ mang thai và trẻ

em Trong phòng có nồng độ fomanđêhit là 0,06 –0,07 mg/m3, việc hít phải fomanđêhit

sẽ khiến trẻ nhỏ bị hen suyễn nhẹ; ở nồng độ lên tới 0,1mg/m3, việc hít phảifomanđêhit có thể gây kích ứng mắt và màng nhầy, ảnh hưởng tới khứu giác; khi nồng

độ 0,5mg/m3, có cảm giác nóng rát cổ họng và khó thở; nếu nồng độ cao hơn sẽ gâyđau đầu, nôn, ho tức ngực, hen suyễn, thậm chí là sưng phổi; nếu nồng độ fomanđêhitlên tới 30mg/m3 có thể gây tử vong Theo Cơ quan bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA)fomanđêhit là “chất có khả năng gây ung thư”, có khả năng bẻ gãy mạch ADN gây độtbiến và làm thay đổi nhiễm sắc thể Từ tháng 4/2004, fomanđêhit được Cơ quanNghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) phân loại thuộc nhóm 3 (chất có khả năng gâyung thư) sang nhóm 1 (chất gây ung thư) gồm: ung thư vòm họng, ung thư thanh quản

đường hô hấp trên Việc hít phải benzen ở dạng chất lỏng ảnh hưởng nghiêm trọng tớisức khỏe, có thể gây ra sưng và xuất huyết phổi, khiến da bị khô, xuất hiện các nốt ban

đỏ, mụn nước trên da Với những người làm việc trong môi trường benzen nồng độthấp, sau khi kiểm tra sức khỏe vẫn phát hiện ra mặc dù hồng cầu và bạch cầu vẫn nằmtrong phạm vi cho phép, nhưng thấp hơn mức tham chiếu; khi hàm lượng benzen tănglên thì tế bào bạch cầu có xu hướng giảm, tỷ lệ bạch huyết tăng lên [10]

3) Toluen/Xylen

 Toluen:

Nồng độ giới hạn toluen cho phép có trong nhà là 0,20 mg/m3 [10] Tác hại củatoluen đối với sức khỏe con người [10]:

 Gây tổn thương hệ thần kinh: Biểu hiện của trúng độc toluen cấp tính là tê liệt

hệ thống thần kinh trung ương, biểu hiện của trúng độc mãn tính là hội chứngsuy nhược thần kinh

 Gây kích ứng da nghiêm trọng: mặc dù độc tính của toluen thấp hơn benzen

nhưng nó lại có tính kích ứng mạnh hơn benzen Việc hít phải toluen có thể cócảm giác đau rát cổ họng, sốt, kích thích tới mắt và màng nhầy; toluen dính vào

da gây dị ứng da, da đỏ, đau rát và nổi mụn nước Nếu trực tiếp hít phải toluen

ở dạng nước có thể bị viêm phổi hoặc xuất huyết phổi

 Ảnh hưởng tới chức năng tạo máu:Toluen khiến lượng tế bào bạch cầu và tiểu

cầu giảm, nghiêm trọng có thể gây trở ngại cho chức năng tạo máu, gây thiếumáu và bệnh máu trắng

 Ảnh hưởng tới phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh: Gây cường kinh hoặc rối loạn

kinh nguyệt ở nữ giới Gây hội chứng tăng huyết áp thai nghén ở thai phụ, gâybuồn nôn và thiếu máu, thậm chí là sảy thai Trẻ sinh ra trong trường hợp mẹ bịngộ độc toluen có nguy cơ bị dị tật, chức năng hệ thống thần kinh trung ương bịtrở ngại, chậm lớn

 Xylen:

Hàm lượng xylengiới hạn cho phépcó trong nhà là 0,20mg/m3 [10] Xylen gây

ra những tác hại sau đối với sức khỏe con người [10]:

xiii

 Kích ứng da và niêm mạc: Xylen là chất dễ gây kích ứng da Nhiễm xylen trong

thời gian dài gây viêm da, da khô và nứt nẻ

 Gây tổn thương đường hô hấp, gan, thận, ruột và dạ dày:Xylen gây kích thích

đường hô hấp mạnh Hít phải xylen nồng độ cao có thể gây chứng chán ăn, buồnnôn và đau bụng, làm gan, thận bị tổn thương nghiêm trọng

 Gây tổn thương tới trung khu thần kinh:Xylen có tác dụng gây ức chế hệ thần

kinh trung ương, triệu chứng chủ yếu là chóng mặt, khó chịu, tức ngực, mất sức,

ở mức độ nghiêm trọng gây suy giảm trí nhớ, khó thở, hôn mê, thậm chí dẫn tới

tử vong

4) Amoniac

Trong một số kiến trúc, để ngăn chặn tình trạng nứt gãy do thi công vào mùađông, người ta thường sử dụng chất giãn nở bê tông có hàm lượng kiềm cao và chấtngừa đông trong bê tông có chứa u-rê Trong những chất phụ gia này có chứa một hàmlượng amoniac cao, có khả năng bay hơi tùy theo sự thay đổi của nhiệt độ và độ ẩm[8].Ngoài ra, amoniac được sử dụng trong thành phần chế tạo thuốc uốn tóc, nhuộmtóc

Theo quy định, hàm lượng amoniac cho phép có trong không khí trong nhà là0,20 mg/m3 Nếu nồng độ amoniac trong không khí lên tới 500 – 700 mg/m3 có thể gây

ra ngộ độc đường hô hấp nghiêm trọng Nếu hàm lượng là 3.500 – 7.500 mg/m3 có thểgây tử vong [10]

1.3.3 Yếu tố sinh học

Vi sinh vật cũng là một trong những tiêu chuẩn đánh giá chất lượng không khítrong nhà Nấm mốc, vi khuẩn, phấn hoa, vi rút phát triển mạnh ở các vùng nước đọngtrong ống thông khí, trần nhà, thảm, thức ăn thừa của nhân viên và ở cả bàn phím máytính Sàn nhà bằng gỗ nếu sử dụng trong một thời gian dài, tại các vết nối có thể tíchlũy một lượng lớn vi khuẩn, bụi bẩn Và ngay cả hơi thở của con người khi thở ra, mồhôi, quần áo đều là nguồn gốc sinh ra vi sinh vật Trong điều kiện thích hợp, những visinh vật này sẽ phát tán ra không khí, gây ra các chứng bệnh về đường tiêu hóa vàđường hô hấp [1]

Tổng số vi sinh vật trong không khí chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố, ví dụnhư diện tích phòng, nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, độ thông thoáng, số người trong phòng[1].

Ô nhiễm vi sinh vật trong môi trường sống sẽ khiến con người bị dị ứng, ví dụviêm phổi dị ứng, viêm mũi dị ứng hay hen suyễn Có những loại nấm sẽ giải phóng

ra một số độc tố, khiến người bị hắt hơi liên tục, chảy nước mắt, ho, thở dốc, chóngmặt, tinh thần bất an, sốt và rối loạn tiêu hóa Trong đó, nhiều nhất là các bệnh viêmnhiễm đường hô hấp, hơn nữa hầu như có thể xảy ra bốn mùa trong năm [1]

Radon được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) liệt vào danh sách một trong 19 chấtgây ung thư Theo tiêu chuẩn của IARC, Radon cũng được xếp vào nhóm 1, nhóm chấtgây ungthư [10]

 Bức xạ điện từ

Từ trường sinh ra từ màn hình máy tính và đồ điện xâm nhập vào cơ thể người

sẽ gây ra tổn thương tới cơ thể Theo các nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng, bức xạ điện

từ có khả năng gây ra các căn bệnh như máu trắng, ung thư não, suy giảm chức năngsinh lý và các căn bệnh về da Các chuyên gia chỉ ra rằng, phụ nữ mang thai nếuthường xuyên tiếp xúc với điện thoại di động, đồ điện thì có trên 65% có hiện tượngchóng mặt, mất sức, chán ăn Trẻ lớn lên trong môi trường có sóng điện từ quá mạnh,

tỷ lệ mắc bệnh ung thư sẽ cao hơn những trẻ khác từ 2 – 5 lần [1]

Ngoài ra, các chất gây ô nhiễm không khí trong nhà còn có cacbon đioxit, bụi,ozôn

xv

1.4 Những bệnh mà nhân viên văn phòng thường gặp và những rủi ro, nguy cơ mắc bệnh khi làm việc thường xuyên trong khu văn phòng không có cây xanh

Thuật ngữ “Hội chứng bệnh xây dựng” (SBS) được sử dụng để diễn tả trạng tháisức khỏe, tinh thần của những người sống và làm việc trong một thời gian dài tại cáctòa nhà, chủ yếu là trong các văn phòng Những biểu hiện đi xuống của tình trạng sứckhỏe và tinh thần của những người này có thể không là một bệnh cụ thể và nguyênnhân không xác định [6]

Ngược lại, thuật ngữ “Bệnh liên quan đến xây dựng” (BRI) được sử dụng khicác triệu chứng của bệnh có thể được chuẩn đoán và xác định được nguyên nhân là dotiếp xúc trực tiếp với chất ô nhiễm trong không khí liên quan đến vấn đề xây dựng [6]

Cả SBS và BRI đều liên quan đến chất lượng môi trường không khí trong nhà(IAQ), đều là những vấn đề sức khỏe cấp tính Nguyên nhân của SBS và BRI có liênquan đến các vấn đề thông gió, độ ẩm, sơn, đồ nội thất [6]

Triệu chứng của SBS và BRI có thể biểu hiện ở niêm mạc mắt, mũi, họng, da vàtoàn thân [6]:

 Mắt: cay mắt, ngứa mắt, chảy nước mắt, nặng mí, khô mắt

 Mũi: cay mũi, chảy nước mũi, ngứa mũi, ngạt tắc mũi

 Họng: đau họng, ngứa rát họng, khô họng

 Da: khô da, ngứa da tay, ngứa da mặt

 Triệu chứng toàn thân: nhức đầu, buồn nôn, chán ăn, mệt mỏi, mất tập trung khilàm việc, mất ngủ, khó cử động hay đau cổ, lưng, thỉnh thoảng đau tức ngực,cảm giác như ngực bị chèn ép, đau mỏi toàn thân

1.5 Những lợi ích của cây trang trí trong nhà, một số loại cây thường được sử dụng và những lưu ý khi đặt cây trang trí trong nhà

1.5.1 Những lợi ích của cây trang trí

1.5.1.1.Tính thẩm mỹ và giải trí

Lợi ích đầu tiên mà cây trang trí mang lại đó là tôn thêm nét đẹp thẩm mỹ chocông trình kiến trúc Một công trình kiến trúc được coi là đẹp nếu có sự kết hợp hài hòavới thiên nhiên.

Ngoài ra, thú chơi cây cảnh còn bồi dưỡng tinh thần, mang lại niềm vui, niềmtin vào cuộc sống cho người chơi

1.5.1.2.Cải thiện chất lượng môi trường không khí trong nhà

 Làm sạch không khí:

Trong quá trình quang hợp, cây xanh cung cấp O2 và lấy đi CO2 Một số loạicây có khả năng hấp thụ các khí độc như các chất hữu cơ dễ bay hơi được sinh ra từ đồnội thất, máy in, máy tính Ví dụ: trong 24 giờ, trong điều kiện được chiếu sáng, lô hội

có thể được hấp thụ 90% anđêhit trong 1m3 không khí; dây thường xuân có thể đượchấp thụ 90% benzen; lưỡi hổ có thể hấp thụ 70% benzen, 50% fomanđêhit và 24%tricloetylen; lục thảo trổ có khả năng hấp thụ 96% khí CO, 86% khí fomanđêhit Trongkhoảng 9m2 phòng đặt 1 chậu cây cảnh có thể làm sạch không khí [10]

 Tăng độ ẩm không khí

Quá trình thoát hơi nước của cây xanh làm tăng độ ẩm, giảm nhiệt độ phòng,mang đến cảm giác trong lành, dễ chịu Lượng nước hấp thụ của cây chỉ có một tỷ lệrất nhỏ (khoảng 1%) được dùng để duy trì sự sống của cây còn lại 99% phát tán qua lá

ra không khí, mà lượng nước thoát qua lá 100% là nước tinh khiết Nếu đặt cây xanhchiếm 2 – 5% diện tích phòng thì có thể tăng độ ẩm lên 5 – 10% và khi cây xanh chiếm

8 – 10% diện tích phòng sẽ giúp tăng độ ẩm của phòng lên 20 – 30% Để nâng cao tácdụng tăng độ ẩm của cây trang trí, có thể để chúng hấp thụ đầy đủ ánh sáng, làm tăngtác dụng bốc hơi nước của cây [9]

 Hấp thụ bức xạ

Một số loại cây cảnh có chức năng chống lại tia bức xạ, đặt chậu cây gần cácsản phẩm điện tử, điện máy có thể làm giảm sự ô nhiễm do bức xạ điện từ gây ra[1]

1.5.1.3.Cải thiện tinh thần

Cây xanh trong nhà không những làm tăng năng suất lao động mà còn giúp làmgiảm hiện tượng đau đầu, mệt mỏi và căng thẳng của nhân viên

xvii

Dưới góc độ tâm lý, do con người thường cho rằng cây xanh có lợi cho sức khỏenên khi có cây xanh bên cạnh, nhân viên văn phòng cũng trở nên lạc quan hơn về tìnhtrạng sức khỏe của bản thân

1.5.1.4 Phong thủy

Bên cạnh những lợi ích trên, người Á Đông rất coi trọng phong thủy, đặc biệt lànhững người làm kinh doanh Rất nhiều người lựa chọn đặt cây cảnh trong văn phòngtheo phong thủy mà ít quan tâm đến ý nghĩa khoa học của chúng

1.5.2 Tổng quan những loại cây trang trí thường được sử dụng

1.5.2.1 Cây để sàn

1) Cau Hawai

Tên khoa học: Chamaedorae elegans, họ Cau Arecaceae [1].

Tên gọi khác: Cau trúc [1].

Đặc điểm:

Cây bụi thấp, thường xanh, ra hoa vào mùa hè, sinh sản được trong nước Làloại cây ưa râm mát, tránh ánh nắng gay gắt chiếu trực tiếp lên cây Dưới ánh sángmạnh, lá cây sẽ có màu hoặc bị vàng, lá khô và có đốm đen Cau Hawai ưa ẩm ướt, hútnước mạnh, nhưng khi đất chậu khô mới nên tưới nước [1]

Cau Hawai có khả năng hấp thụ các chất khí độc hại ô nhiễm trong phòng nhưbenzen, tricloetylen, toluen, CO2, CO Ngoài ra còn có tác dụng diệt khuẩn [8]

2) Đa búp đỏ

Tên khoa học: FicusElastica [1].

Tên gọi khác: Đa cao su, đa Ấn Độ [1].

3) Lan Ý

Tên khoa học: Homalomena, họ Ráy Araceae [1].

Tên gọi khác: Lục cự nhân, bạch hạc [1].

Đặc điểm:

Là cây thân thảo sống lâu năm, nở hoa vào khoảng thời gian tháng 9 – 12 Tránhkhông để ánh nắng gay gắt chiếu trực tiếp vào cây Lan Ý ưa đất ẩm ướt, để đất khôvừa phải giữa hai lần tưới nước [1]

Lan Ý có khả năng ức chế các chất như amoniac, axêton, lọc thải benzen,tricloetylen và fomanđêhit trong không khí, hấp thụ ozôn, tăng cường độ ẩm cho khôngkhí trong phòng, ngăn chứng khô niêm mạc mũi[9]

4) Lưỡi hổ

Tên khoa học: Sansevevieria trifasciata, họ Phất dụ Dracaenaceae [1].

Tên gọi khác: Đơn lưỡi hổ, lưỡi hùm [1].

Đặc điểm:

Thực vật thân thảo lâu năm Ra hoa vào khoảng tháng 11 – 12 Tốc độ sinhtrưởng mạnh Lưỡi hổ ưa nắng nhưng cũng chịu được râm, tuy nhiên tránh thay đổi ánhsáng đột ngột, nên để cây dần thích ứng.Cây có khả năng chịu hạn tốt, nên để khô mớitưới nước [1]

Lưỡi hổ có khả năng giải phóng oxy, hấp thụ đến 80% các loại khí độc hại trongphòng như uranium, fomanđêhit, tricloetylen, benzen, ethylether, hydrogen sunfit và vihạt kim loại nặng [9]

5) Sanh

Tên khoa học: Ficus benjamina, họ Dâu tằm Moraceae [1].

Tên gọi khác: Gừa tàu [1].

Đặc điểm:

Thân cây không có rễ phụ, cụm hoa dạng sung màu cam, tốc độ sinh trưởngtrung bình Là loại cây ưa sáng hoặc chịu bóng bán phần Đặc biệt nhạy cảm với sựthay đổi của ánh sáng Nên tưới nước vừa phải vào mùa hè và chỉ vừa đảm bảo đất

xix

không bị khô vào mùa đông [1]

Sanh có khả năng thanh lọc không khí, hút fomanđêhit và nhiều chất độc khác[9]

6) Thiết mộc lan

Tên khoa học: Dracaena fragrans, họ Tóc tiên Ruscaceae [1]

Tên gọi khác: Phất lộc, phất dụ thơm, cây phát tài [1].

Đặc điểm:

Thiết mộc lan được trồng làm cảnh rộng rãi trên thế giới, vì cây có dáng đẹp, láđặc sắc Cây trồng làm cảnh trong các chậu, ưa đất tốt, nhiều nắng, nhưng cũng có thểchịu được nơi đất xấu và che bóng một chút Do đó, có thể làm cây trang trí trongphòng [1]

Thiết mộc lan có khả năng lọc thải các chất độc hại phát ra từ nguồn máyphotocopy, máy in, thuốc tẩy rửa như axêton, tricloetylen [8]

Ngoài ra, thiết mộc lan thường được sử dụng với ý nghĩa phong thủy, mang lạitài lộc cho gia chủ

7) Trầu bà trắng

Tên khoa học: Syngonium podophyllum, họ Ráy Araceae [1].

Tên gọi khác: Tróc bạc, trầu bà xanh gân trắng [1].

Đặc điểm:

Cây leo dễ trồng, trồng đất hoặc trồng trong nước đều được Khả năng thích ứngánh sáng mạnh hoặc chịu bóng một phần Ánh nắng gắt chiếu trực tiếp lâu ngày sẽ làm khô mép lá Ánh sáng yếu sẽ làm mất độ bóng lá Trầu bà trắng ưa ẩm ướt, không chịu khô hạn [1]

Có khả năng tăng cường độ ẩm trong phòng, lọc thải các chất độc hại nhưfomanđêhit, benzen, trimetylbenzen, toluen [8]

8) Trúc mây Malaysia

Tên khoa học: Rhapis excelsa, họ Cau Arecaceae [1].

Tên gọi khác: Mật cật [1].

Đặc điểm:

Cây bụi thưa Tốc độ sinh trưởng trung bình, cây ưu sáng hoặc chịu bóng bánphần Trúc mây có nhu cầu nước trung bình, nên phun tưới nước tăng cường độ ẩm lênmặt lá vào mùa khô [1]

Trúc mây có khả năng lọc sạch không khí hiệu quả, lọc thải amoniac vàchloroform, CO2 và các khí gây ô nhiễm khác [9]

Ngoài ra, trúc mây còn có giá trị làm thuốc, có công dụng thanh nhiệt, giải độc,lợi tiểu[1]

9) Vạn niên thanh đốm

Tên khoa học: Diffenbachia “exotica compacta”, họ Ráy Araceae [1].

Tên gọi khác: Môn họa hình, môn đốm [1].

10) Vạn niên thanh leo

Tên khoa học: Golden pothos, họ Ráy Araceae [1].

Tên gọi khác: Trầu bà vàng, trầu bà ta [1].

Đặc điểm:

xxi

Cây dây leo sống lâu năm, không ra hoa, dễ chăm sóc, leo bám các loại câykhác hoặc bám tường Vạn niên thanh leo ưa ấm áp, chịu được râm mát, thích hợp vớimôi trường có ánh sáng phát tán Là loại cây ưu ẩm ướt, không chịu được khô hạn, cóthể trồng trong nước, để rủ trông khá đẹp [1].

Có khả năng lọc bỏ hiệu quả fomanđêhit và amoniac Phân giải hiệu quả cácchất thải từ đồ dệt may, sơn tường, khói bụi, lọc thải nicotine, CO2, ức chế những chấtđộc hại từ khói thuốc lá, điều tiết độ ẩm không khí trong phòng [9]

1.5.2.2 Cây để bàn

1) Hoa trạng nguyên

Tên khoa học: Euphorbia pulcherrima, họ Đại kích Euphorbiaceae [1].

Tên gọi khác: Nhất phẩm hồng, lá lửa [1].

Đặc điểm:

Là loại cây không ưa ẩm ướt Nhiệt độ tốt cho cây hoa trạng nguyên phát triển

và đẹp là từ 160C đến 220C Cần đặt cây dưới nơi bóng râm vào ban ngày và dưới ánhnắng mặt trời vào buổi sáng Cây hoa trạng nguyên không ưa ướt, chỉ chịu được đấtẩm.Do đó, chỉ tưới nước vừa phải, chậu cây phải rút nước nhanh [1]

Hoa trạng nguyên có khả năng hấp thụ các VOCs tồn tại trong môi trường nhưfomanđêhit, benzen, xylen [8]

Một điểm đáng lưu ý ở cây hoa trạng nguyên lànhựa cây có độc, chất độc có thểđược giải phóng gây độc cho con người Lá cây cũng có độc tố Con đường nhiễm độc

có thể qua hít phải hơi nhựa cây, tiếp xúc qua da hoặc ăn nhầm Các triệu chứng trúngđộc có thể là dị ứng, nhẹ thì sưng đỏ, miệng lưỡi rát bỏng, nặng thì viêm loét Khi ănnhầm sẽ dẫn đến buồn nôn, đau bụng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng Để tránh cáctrường hợp này, tốt nhất không nên bẻ cành, lá, không tiếp xúc trực tiếp với cây bị dậpnát [7]

2) Hồng môn

Tên khoa học: Anthurium andreanum, họ Ráy Araceae [1].

Tên gọi khác: Vĩ hoa tròn [1].

Đặc điểm:

Là thực vật thân thảo thường xanh, bốn mùa nở hoa, thời gian ra hoa dài, ưasáng, cần được chiếu sáng đầy đủ, nhưng tránh ánh nắng gắt trực tiếp chiếu vào cây.Hồng môn là cây ưa ẩm, do đó, nên duy trì độ ẩm của đất [1]

Hồng môn có khả năng hấp thụ các chất độc hại như fomanđêhit,dimetylbenzen, metylbenzen, amoniac [9]

3) Lô hội

Tên khoa học: Aloe vera, họ Bách hợp Asphodelaceae [1].

Tên gọi khác: Nha đam, long tu [1].

Đặc điểm:

Là thực vật thân thảo mọng nước, thường xanh lâu năm, ưa sáng, nên đặt ở nơi

có ánh sáng nhẹ, nếu để ở nơi quá râm mát sẽ làm cho cây dễ bị thối lá Lô hội có khảnăng chịu hạn tốt, thích hợp trồng trong môi trường ấm áp [1]

Lô hội có khả năng hấp thụ các khí độc hại như fomanđêhit, CO2, SO2, CO, đặcbiệt rất nhạy cảm với fomanđêhit Khi nồng độ các chất này vượt quá mức tiêu chuẩncho phép, trên lá cây sẽ xuất hiện những chấm đen Lô hội còn có khả năng tiêu diệtcác vi sinh vật trong không khí, hút bụi, hấp thụ bức xạ, hấp thụ mùi khó chịu, làmsạch không khí [8]

Bên cạnh đó, lô hội còn được biết đến như một vị thuốc trị các vết thương dodao gây ra, đau răng, diệt khuẩn, bôi lên da có thể tránh được côn trùng đốt[1]

4) Thu hải đường

Tên khoa học: Begonia, họ Thụ hải đường Begoniaceae [1].

Tên gọi khác: Sen cạn [1].

Đặc điểm:

Là cây thân cỏ hoặc thân gỗ thường xanh lâu năm Thu hải đường không chịuđược khô hạn, vì vậy mùa hè nên thường xuyên phun nước lên mặt lá cây Mặc dù ưaẩm, nhưng tránh để chậu cây bị đọng nước làm thối lá và rễ cây [8]

xxiii

Thu hải đường có thể lọc các khí độc hại trong không khí như hydrogen sunfit,

SO2, đặc biệt nhạy cảm với hydro nitrogen Khi trong không khí xuất hiện những chấtnày, lá cây sẽ xuất hiện những đốm đen, thậm chí khô héo Ngoài ra, hương thơm củahoa thu hải đường còn có tác dụng diệt khuẩn, ức chế sự phát triển của vi khuẩn [9]

5) Xương rồng

Tên khoa học: Opuntia littoralis var vaseyi, họ Xương rồng Cactaceae [1].

Tên gọi khác: Tiên nhân chưởng [1]

Đặc điểm:

Là thực vật mọng nước thường xanh, thân thảo lâu năm Hoa nở vào cuối xuân,đầu hạ, không ra quả Xương rồng có thể sinh trưởng trong môi trường khắc nghiệt, ưasáng, chịu hạn tốt [1]

Ban đêm, xương rồng có khả năng hấp thụ CO2 và giải phóng O2 Xương rồng

có tác dụng hạn chế tác hại của bức xạ điện từ, ức chế các vi khuẩn trong không khí.Ngoài ra, xương rồng còn có khả năng hấp thụ các chất khí độc hại như hydrogenfluorit, fomanđêhit [8]

1.5.2.3 Cây treo

1) Dây nhện

Tên khoa học: Chlorophytum comosum, họ Lục thảo Anthericaceae [1].

Tên gọi khác: Lan bạch chỉ, lục thảo trổ, cây mẫu tử, cò mệnh môn [1].

Đặc điểm:

Là loại cây có thân dài, cuối thân dây điểm hoa trắng nhỏ hình ngôi sao, có láxanh tuyền hoặc xanh sọc trắng Dây nhện nhạy cảm với ánh sáng, nếu thiếu ánh sánghoặc ánh sáng quá mạnh sẽ khiến cây nhạt màu hoặc thiếu sức sống Về độ ẩm, câyđang độ sinh trưởng nên tưới nhiều nước, duy trì độ ẩm thường xuyên Mùa đông nênhạn chế tưới nước Không được đổ nước chè vào cây [1]

Dây nhện còn được gọi là “máy lọc không khí’, có thể hấp thụ 85% fomanđêhit,95% khí CO2, có thể hấp thụ các chất gây ung thư như phenyletylen, benzen do máy

photocopy, máy in thải ra và chất nicotin trong khói thuốc lá Ngoài ra còn có thể hấpthụ bức xạ từ máy tính [9].

Dương xỉ Boston có khả năng làm sạch không khí, tăng cường độ ẩm trongphòng, khử fomanđêhit hữu hiệu, hấp thụ trimetylbenzen, toluen thải ra từ máy tính,máy in, máy photocopy [9]

3) Thường xuân

Tên khoa học: Hedera helix, họ Ngũ gia bì Araliaceae [1].

Tên gọi khác: Dây nguyệt quế, dây lá nho, dây Ivy, thường xuân Anh [1].

Đặc điểm:

Thường xuân là loại cây leo, thường xanh, là loại cây xanh tốt quanh năm, có sức sống rất mãnh liệt, ngay cả trong mùa đông giá rét, không đòi hỏi nhiều ánh sáng, chăm sóc dễ dàng [1]

Thường xuân có khả năng hấp thụ benzen, fomanđêhit hiệu quả, có thể hút bụi, hấp thụ vi khuẩn Cây có khả năng hấp thụ các hạt bụi nhỏ li ti, ức chế nicotin, hấp thụ các chất độc hại và chuyển hóa chúng thành đường và axit amin vô hại Có khả năng hấp thụ và ức chế thủy ngân tương đối mạnh [9]

4) Hoàng tâm điệp

Tên khoa học: Dieffenbachia siamense, họ Ráy Araceae [1].

Tên gọi khác: Thanh ngư đảm, trúc căn thất, kim thế đại, ngô công thất [1].

Đặc điểm:

xxv

Là cây dây leo thường xanh Nhạy cảm với ánh nắng Nếu để chỗ ánh nắng gaygắt sẽ làm cháy lá cây, tuy nhiên, đặt chỗ tối làm lá bị sẫm màu Ưa ẩm ướt, nhiệt độthích hợp cho cây phát triển là 25 – 300C [1].

Hoàng tâm điệp có khả năng lọc không khí, hấp thụ khí amoniac tương đốimạnh [9]

1.5.3 Những điều cần lưu ý khi lựa chọn cây xanh trồng trong nhà

Khi chọn cây cảnh trong nhà, cần chọn loại cây thích hợp, không ưa nắng, cóthể thích nghi và sống tốt trong điều kiện bóng râm hay ánh sáng yếu bởi cây để trongnhà khó có cơ hội hấp thu ánh nắng mặt trời

Việc chọn loại cây còn phụ thuộc vào quỹ thời gian của người sử dụng, nếu làngười bận rộn, nên chọn loại cây có sức sống mãnh liệt, đòi hỏi ít công chăm sóc

Bên cạnh đó, có thể chọn cây cảnh theo mùa vụ và theo tuổi thọ của cây Cónhững loại cây chỉ sống được vài tháng nếu để trong nhà

Diện tích không gian cũng là yếu tố cần quan tâm Nếu diện tích rộng lớn thìhãy chọn những cây tán rộng, lá to, ngược lại không gian chật, hẹp nên chọn loại lánhỏ, tán hẹp

Các loại cây cảnh trồng trong nhà đều có tính thích nghi cao, khả năng chịu hạntốt, nhưng điều đó không có nghĩa không cần tưới nước cho cây Các cây này vẫn cầnđược bổ sung nước, đáp ứng độ ẩm cần thiết cho đất và cây Tránh để cây gần luồnggió quạt hay điều hòa

CHƯƠNG 2 – ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng nghiên cứu

Là cơ quan đầu não về kinh tế– chính trị– xã hội của cả nước, thành phố Hà Nộitập trung lượng lớn các văn phòng, đặc biệt là khu vực 10 quận nội thành Các vănphòng hành chính sự nghiệp Nhà nước như các Bộ, Sở, viện nghiên cứu, đại sứquán đa số tập trung ở khu vực quận Ba Đình, quận Hoàn Kiếm

0 5 10 15 20 25 30 35

Cơ quan Nhà nước Đại sứ quán

Hình 1 : Biểu đồ phân bố số lượng văn phòng hành chính sự nghiệp Nhà nước và Đại

sứ quán.

Ngoài các văn phòng hành chính Nhà nước, hiện nay, chưa có thống kê đầy đủnào về số lượng các văn phòng trong khu vực nội thành, song có thể nhận thấy, trongvài năm trở lại đây, xu hướng xây dựng các tòa nhà cho thuê văn phòng ngày càng giatăng Bên cạnh đó, còn có các văn phòng giao dịch của các ngân hàng, văn phòng củacác trường học, bệnh viện, văn phòng tư vấn Số lượng văn phòng và nhân viên vănphòng là khá lớn

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận tập trung vào các văn phòng làm việc củamột số cơ quan, công ty và một số loại cây trang trí

2.2 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm hiểu các nguồn gây ô nhiễm và các chất ô nhiễm thường gặp trong văn

phòng

xxvii

- Điều tra quan điểm của nhân viên văn phòng về lợi ích của cây trang trí.

- Đánh giá khả năng loại bỏ chất ô nhiễm của một số loại cây trang trí.

- Dựa vào khả năng loại bỏ chất ô nhiễm, tính toán, từ đó lựa chọn ra những loại

cây thích hợp nhất phù hợp để cải thiện chất lượng không khí văn phòng

- Đưa ra những gợi ý tốt nhất về loại cây trang trí nên dùng.

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Thu thập, tổng hợp, phân tích, xử lý tài liệu

Phương pháp này dựa trên tính kế thừa một số nghiên cứu cũng như tài liệu đãđược công bố về môi trường văn phòng, cây trang trí ở trong và ngoài nước Tài liệutham khảo ở nhiều dạng: sách, báo cáo, các bài báo, tạp chí, website

Thuthậptàiliệuthứcấp:làphương phápthuthậpthôngtincầnthiếttừ nhữngtàiliệu,bảnđồ,cáccôngtrìnhnghiêncứucóliênquanđếnkhuvựcnghiên cứu.Tàiliệuthuthậpđượcxửlý,đưalênthànhbảngbiểu,đồthịvà phântích,phân loạiđể từđóxácđịnhnhữngvấnđề cầnđánhgiá

2.3.2 Điều tra, khảo sát thực tế

Đâylàmộtphươngphápthuthậpthôngtinsơcấpvềđốitượngnghiêncứu,

đưaracáinhìntổngquan,thựctế.Thông tinthựctếđượcthuthậpbằnghìnhthức chụpảnh,điềutrabảnghỏi, phỏng vấn trực tiếp các nhân viên văn phòng

Phương phápđiềutrabảnghỏi:làphương phápđượcsửdụngđểthuthậpthôngtinquaviệchỏivàđáptừmẫubảngcâuhỏichuẩnbịtrước.Cácbảnghỏi

đượcsửdụngquahaihìnhthứcchínhlà in giấyvà điềutratrênmạnginternet

2.3.3 Phương pháp phân tích tổng hợp và xử lý số liệu

Các số liệu thu thập được từ điều tra thực tế sẽ được xử lý phù hợp với mục đíchnghiên cứu

Phầnmềmđượcsửdụngđểphântích,xửlísốliệu là MicrosoftOffice Excel

2.3.4 Phương pháp phân tích thứ bậc (AHP)

AHP là một phương pháp ra quyết định đa mục tiêu được đề xuất bởi Tiến sĩ

Mục tiêu

Tiêu chuẩn 1 Tiêu chuẩn 2 Tiêu chuẩn n

Thomas L.Saaty, thuộc trường đại học Pittsburgh, Hoa Kỳ, từ đầu những năm 1970,đặc biệt phù hợp với các vấn đề phức tạp liên quan đến việc so sánh hàng loạt các yếu

AHP trả lời các câu hỏi như “Chúng ta nên lựa chọn phương án nào?” hay

“Phương án nào là tốt nhất?” bằng cách đưa phương án tốt nhất thỏa mãn các tiêu chícủa nhà ra quyết định

Các vấn đề được phân tích thành hệ thống các tiêu chí và các phương án lựachọn

Hình 2: Sơ đồ cấu trúc thứ bậc (Saaty, T.L.,1980)

Để đơn giản cho tính toán, trong phạm vi khóa luận này, tác giả sử dụng phầnmềm Expert Choice 11.1

CHƯƠNG 3 – KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1 Hiện trạng của một số văn phòng được khảo sát

xxix

3.1.1 Trang thiết bị văn phòng

Các văn phòng đều được đầu tư trang thiết bị hiện đại:

- Đối với các văn phòng hành chính nhà nước như các viện nghiên cứu, các Sở,

Ủy ban nhân dân hầu hết được xây dựng và thiết kế theo lối kiến trúc văn phòng kiểu

cổ điển Tức là các phòng ban khác nhau sẽ có phòng làm việc khác nhau Văn phòngcủa giám đốc, phó giám đốc, hay viện trưởng, Chủ tịch ủy ban nhân dân là các phòngriêng rẽ Sở dĩ, các trụ sở văn phòng nhà nước có điều kiện xây dựng như vậy vì códiện tích đất rộng, được phân chia từ thời bao cấp

- Đối với các văn phòng tư nhân: xu hướng văn phòng mới hiện nay được các

công ty tư nhân lựa chọn là thuê văn phòng tại các tòa nhà cao tầng Trong một tòa nhà

có thể có nhiều công ty cùng hoạt động Phụ thuộc vào quy mô và tiềm lực tài chínhcủa mỗi công ty mà diện tích văn phòng của công ty đó nhiều hay ít Các văn phòngkiểu này thường xây theo lối kiến trúc khép kín, hiện đại, tất cả các nhân viên cùng làmviệc trong một không gian chung Phòng của các cán bộ cấp cao như tổng giám đốc,giám đốc được ngăn cách với các nhân viên khác bằng vách ngăn kính, gỗ ép, có thểtháo rời Ngoài ra, theo các yêu cầu riêng của mỗi văn phòng có thể trải thảm

- Sử dụng nhà ở làm văn phòng: Đây là những công ty tư nhân Những loại văn

phòng này nhỏ, có thể chỉ gồm từ 1 – 2 phòng Những phòng này được thiết kế khôngnhằm mục đích văn phòng

Cho dù ở bất cứ hình thức tổ chức văn phòng nào, các thiết bị văn phòng củacác văn phòng là giống nhau Kết quả điều tra trang thiết bị ở 50 văn phòng cho thấy tỷ

lệ trang thiết bị văn phòng như sau:

ban thờ; 0.74% cây xanh; 0.37%

Hình 3: Tỷ lệ trang thiết bị trong văn phòng hiện nay

Ban thờ và cây xanh mặc dù không phải là những trang thiết bị hỗ trợ cho côngviệc văn phòng, nhưng lại mang ý nghĩa tâm linh, tinh thần sâu sắc Các văn phòng,đặc biệt là văn phòng kinh doanh thường đặt ban thờ Ba ông Tam Đa, Phúc – Lộc –Thọ, hoặc các cây cảnh như cây Phát Tài, Trúc phát tài, Kim Tiền với ý nghĩa cầu tài,cầu lộc, cầu may mắn đến với văn phòng của mình.Ngoài ra, các văn phòng còn đặthoa tươi nhằm tăng tính thẩm mỹ

Theo nhận xét của các nhân viên, trang thiết bị được lắp ráp đầy đủ, đáp ứngđược các yêu cầu xử lý công việc

3.1.2 Nhân viên văn phòng

Tại các văn phòng hành chính nhà nước, độ tuổi nhân viên dao động từ 24 – 60,đối với các văn phòng tư nhân, đội ngũ nhân viên trẻ hơn, dao động từ 22 – 40 Thờigian họ làm việc ở văn phòng thường kéo dài từ 8 – 10 tiếng, chia làm 2 ca làm việcsáng và chiều Thời gian nghỉ giữa 2 ca khoảng 1 – 1,5 tiếng Phần lớn thời gian banngày của một nhân viên làtrong văn phòng Nhưng hầu hết các nhân viên này cho rằngthời gian làm việc như vậy là bình thường, không quá dài, không ngắn

Các bệnh mà nhân viên văn phòng thường xuyên mắc phải là: bệnh xương khớp,đau mỏi vai gáy, các bệnh về mắt, bệnh liên quan đến hệ hô hấp, bệnh về da Nguyênnhân được cho rằng việc họ ngồi quá lâu trong một thời gian dài trước màn hình máy

xxxi

tính gây ra các hiện tượng đau mỏi cơ thể, mỏi mắt, ngứa mắt Ngoài ra, ngồi lâu trongphòng điều hòa nhiệt độ 23 – 260C, khiến da bị khô, ráp Bên cạnh đó, những áp lực từcông việc hoặc thay đổi thời tiết cũng khiến nhiều người thường xuyên bị đau đầu,căng thẳng thần kinh.

Hình 4: Các bệnh mà nhân viên văn phòng thường mắc phải

Làm việc trong bất kỳ lĩnh vực nào cũng đòi hỏi nhân viên có các ăn mặc lịch sự

và đẹp Việc trang điểm khi đi làm là một việc làm thường xuyên của nhiều nhân viên

nữ Khi được hỏi, 78% nhân viên nữ ở các văn phòng tư nhân trả lời rằng họ thườngxuyên trang điểm khi đi làm Trong số đó, 43% nhân viên trang điểm nhẹ nhàng bằngphấn phủ và son; 35% trang điểm kỹ, đầy đủ bao gồm sử dụng kem nền, phấn phủ,đánh mắt, má hồng, son 22 % nhân viên (cả nam và nữ ) sử dụng nước hoa khi đi làm.Khoảng 23% nhân viên nữ cứ3 – 4 tháng làm tóc 66% số nhân viên nữ 6 – 7 tháng làmlại tóc 81% số nhân viên nữ thường xuyên sử dụng các sản phẩm dưỡng tóc như gelvuốt tóc, dầu dưỡng tóc khi đi làm.28% số nhân viên nam sử dụng gel vuốt tóc Việcnhân viên sử dụng mỹ phẩm cũng là một nguồn gây ô nhiễm VOCs trong môi trườngvăn phòng

Khoảng 73% trong số các nhân viên được hỏi trả lời rằng họ thường xuyênmang đồ ăn tới văn phòng 81 % số văn phòng được khảo sát thường xuyên có đồ ăn

Đồ ăn rơi vãi vào kẽ bàn, ghế, thảm, bàn phím máy tính, bám trên mặt bàn tạo điềukiện cho sự phát triển của vi sinh vật gây bệnh.

3.1.3 Tình trạng vệ sinh văn phòng

Việc vệ sinh văn phòng được đội ngũ lao công của tòa nhà hoặc văn phòng đóđảm nhiệm Tùy theo mức độ mà việc lau dọn diễn ra nhiều hay ít Những hoạt độnglau dọn chủ yếu là: lau rửa kính, quét dọn sàn nhà, lau sàn, chùi rửa nhà vệ sinh, đổ rác

- Lau rửa kính: 1 – 2 ngày/lần, việc lau dọn này thường được thực hiện sau khi tan

sở hoặc trước khi vào giờ làm việc Các sản phẩm nước tẩy rửa chủ yếu là Gift,Duck

- Quét dọn: được thực hiện thường xuyên 1 ngày/lần vào sau giờ tan sở

- Lau sàn: đối với những sàn nhà không được trải thảm, việc lau sàn được diễn ra

từ 1 – 2 ngày/lần

- Đổ rác: thực hiện thường xuyên 1 ngày/lần vào sau giờ tan sở

Các nhân viên cho biết, 1 – 2 giờ đầu của ngày làm việc, họ cảm thấy ngột ngạt,khó chịu bởi mùi nước tẩy rửa còn bám trên rèm cửa, thảm hoặc các sản phẩm bằngvải, len, dạ (đệm ghế ) Việc lau chùi diễn ra vào tối hôm trước nhưng do không được

mở cửa sổ hoặc bật điều hòa nên mùi nước tẩy rửa vẫn còn đến sáng hôm sau

3.1.4 Quan điểm về cây trang trí trong văn phòng đối với các nhân viên

Tỷ lệ cây trang trí trong văn phòng là khá thấp Bên cạnh đó, những cây trangtrínày chỉ mang ý nghĩa trang trí và phong thủy Cây trang trí thường được đặt trước cửavăn phòng thay vì đặt bên trong

Các nhân viên văn phòng có những quan điểm, nhận thức khác nhau về lợi íchcủa cây trang trí, cũng như những yếu tố chi phối họ nếu lựa chọn mua cây

Về sự cần thiết cần phải có cây trangtrí trong văn phòng, 35% số người cho rằngkhông cần thiết phải đặt cây, 47% bình thường, có cũng được, không có cũng được,18% người lại nghĩ rằng cần thiết có cây trang trí trong văn phòng

Về lợi ích của cây trang trí, 55% người cho rằng cây trang trí chỉ mang ý nghĩathẩm mỹ, 31% mang ý nghĩa phong thủy, 14 % nghĩ rằng điều đó có lợi cho môitrường Khi được hỏi về lợi ích về môi trường, sức khỏe mà cây trang trí mang lại, đa

xxxiii

số những câu trả lời là tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu khi làm việc mà không biết cụthể những lợi ích của cây trang trí.

3.2 Lựa chọn cây trang trí

3.2.1 Lựa chọn tiêu chí

 Mục tiêu: lựa chọn được loại cây có khả năng hấp thụ chất độc tốt nhất và giá cảhợp lý nhất.Từ đó lựa chọn số lượng cây tương ứng với khả năng hấp thụ và giá cả của chúng

 Các tiêu chí: khả năng hấp thụfomanđêhit, khả năng hấp thụxylen, khả năng hấpthụ amoniac, khả năng hấp thụ benzen

- Fomanđêhit,xylen, amoniac, benzen là 4 chất có nguồn gốc phát sinh phong phúnhất trong văn phòng

- Các chất này có tính kích ứng mạnh tới sức khỏe con người

 So sánh các cặp tiêu chí

Coi 4 chất trên là những chất ô nhiễm và có tầm quan trọng ngang nhau:

Vector độ ưu tiên:

khả năng hấp thụ fomanđêhit 0,250khả năng hấp thụ xylen 0,250khả năng hấp thụ amoniac 0,250khả năng hấp thụ benzen 0,250

 Các phương án:cây để sàn, cây để bàn và cây treo tường

3.2.2 Tính toán lựa chọn cây

10) Vạn niên thanh leo

Bảng 1: Tổng hợp khả năng hấp thụ fomanđêhit, xylen, amoniac, benzen mỗi giờ và

kích thước chậu của cây để sàn

Đơn vị: µg/m 3 kk/giờ

Khả nănghấp thụfomanđêhit

Khả nănghấp thụxylen

Khả nănghấp thụamoniac

Khả nănghấp thụbenzen

Kíchthướcchậu (cm)

(Nguồn: B.C Wolverton and John D.Wolverton, 1993)[16]

1) Ma trận so sánh khả năng hấp thụ fomanđêhit:

Cau Hawai

Đa búp đỏ

mộc lan

Trầu bà trắng

Trúc mây Malaysia

Vạn niên thanh đốm

Vạn niênthanh leo

Kết quả tính toán bằng phần mềm Expert Choice 11.1

Hình 5: Kết quả so sánh khả năng hấp thụ fomanđêhit của các loại cây để sàn

Dựa vào vecto độ ưu tiên, có thể thấy, sanh (0,145) và thiết mộc lan (0,145) là 2loại cây có khả năng hấp thụ fomanđêhit tốt nhất, kém nhất là lưỡi hổ (0,029)

1) Ma trận so sánh khả năng hấp thụ xylen