Quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC VŨ TUẤN ANH QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG ICT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO TRẺ MẪU GIÁO TẠI TRƯỜNG MẦM NON

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ TUẤN ANH

QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG (ICT) PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO

CHO TRẺ MẪU GIÁO TẠI TRƯỜNG MẦM NON

KHU VƯỜN NHỎ, QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa hoc: PGS.TS PHÓ ĐỨC HÕA

HÀ NỘI – 2016

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt .ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vii

Danh mục biểu đồ vii

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG ICT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO TRẺ MẪU GIÁO Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Các nghiên cứu trong nước Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý giáo dục Error! Bookmark not defined 1.2.3 Trẻ mẫu giáo Error! Bookmark not defined 1.2.4 Năng lực Error! Bookmark not defined 1.2.5 Năng lực sáng tạo Error! Bookmark not defined 1.2.6 Phát triển năng lực sáng tạo Error! Bookmark not defined 1.2.7 Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT)Error! Bookmark not defined.

1.2.8 Ứng dụng ICT & quản lý ứng dụng ICTError! Bookmark not defined.

1.3 Ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Đặc điểm năng lực sáng tạo của trẻ mẫu giáoError! Bookmark not defined.

1.3.2 Tác động của ICT với trẻ em lứa tuổi mẫu giáoError! Bookmark not defined.

1.3.3 Ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo Error! Bookmark not defined.

1.3.4 Các công cụ và phần mềm ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu

giáo Error! Bookmark not defined 1.4 Quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạoError! Bookmark not defined.

1.4.1 Vai trò quản lý của người hiệu trưởng trong trường mầm non Error! Bookmark not defined.

1.4.2 Lập kế hoạch ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo Error! Bookmark not defined.

1.4.3 Tổ chức thực hiện kế hoạch ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo

Error! Bookmark not defined.

1.4.4 Chỉ đạo thực hiện hoạt động ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo

Error! Bookmark not defined.

1.4.5 Kiểm tra, giám sát hoạt động ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo

của GV Error! Bookmark not defined.

1.5 Những yếu tố đảm bảo quản lý ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng

tạo cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo Error! Bookmark not defined 1.5.1 Điều kiện chính sách quản lý Error! Bookmark not defined 1.5.2 Điều kiện về giáo viên Error! Bookmark not defined 1.5.3 Điều kiện về môi trường cơ sở vật chất, trang thiết bịError! Bookmark not defined.

1.5.4 Điều kiện về môi trường tinh thần Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG ICT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO TRẺ MẪU GIÁO TẠI TRƯỜNG MẦM NON KHU VƯỜN NHỎ, QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI 36

2.1 Giới thiệu về đối tượng và địa bàn khảo Error! Bookmark not defined 2.1.1 Vị trí địa lý Error! Bookmark not defined 2.1.2 Tình hình Kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.3 Trường mầm non Khu Vườn Nhỏ Error! Bookmark not defined.

2.2 Thực trạng ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tại

trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, Cầu Giấy, Hà Nội.Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Thực trạng đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện ICT trong trường mầm

non Khu Vườn Nhỏ Error! Bookmark not defined 2.2.2 Thực trạng kĩ năng ICT của giáo viên Error! Bookmark not defined.

2.2.3 Thực trạng nhận thức và ứng dụng kĩ năng ICT phát triển năng lực sáng

tạo của quản lý và giáo viên trường mầm non Khu Vườn Nhỏ Error! Bookmark not defined.

2.3 Thực trạng quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu

giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, Cầu Giấy, Hà Nội.Error! Bookmark not defined.

2.3.1 Công tác xây dựng kế hoạch quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực

sáng tạo Error! Bookmark not defined 2.3.2 Công tác tổ chức ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo Error! Bookmark not defined.

2.3.3 Công tác chỉ đạo, hướng dẫn ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo

Error! Bookmark not defined.

2.3.4 Công tác kiểm tra đánh giá ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo

Error! Bookmark not defined 2.3.5 Công tác động viên, khích lệ Error! Bookmark not defined.

2.4 Thực trạng các yếu tố đảm bảo quản lý ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, Cầu

Giấy, Hà Nội Error! Bookmark not defined 2.4.1 Kết quả khảo sát của cán bộ quản lý Error! Bookmark not defined.

2.4.2 Kết quả khảo sát của giáo viên Error! Bookmark not defined.

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực

sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ Error! Bookmark not defined.

2.5.1 Thuận lợi Error! Bookmark not defined 2.5.2 Khó khăn Error! Bookmark not defined 2.5.3 Tồn tại và hạn chế Error! Bookmark not defined 2.5.4 Nguyên nhân tồn tại vào yếu kém Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ỨNG DỤNG ICT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO TRẺ MẪU GIÁO TẠI TRƯỜNG MẦM

NON KHU VƯỜN NHỎ, QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI Error! Bookmark not defined.

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và hệ thốngError! Bookmark not defined.

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính chất lượng và hiệu quảError! Bookmark not defined.

3.1.4 Nguyên tắc phối hợp hài hoà các lợi íchError! Bookmark not defined 3.1.5 Nguyên tắc chuyên môn hoá Error! Bookmark not defined.

3.2 Đề xuất các biện pháp ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ

mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, Cầu Giấy, Hà Nội Error! Bookmark not defined.

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, lợi ích của việc

ứng dụng ICT trong phát triển năng lực sáng tạoError! Bookmark not defined.

3.2.2 Biện pháp 2: Lập kế hoạch chiến lược cho việc đây mạnh ứng dụng ICT

phát triển năng lực sáng tạo trường mầm non Error! Bookmark not defined.

3.2.3 Biện pháp 3: Xây dựng kế hoạch tạo nguồn nhân lực có chất lượng về

ICT cho nhà trường Error! Bookmark not defined.

3.2.4 Biện pháp 4 : Tổ chức hội thảo, tập huấn và hội giảng phổ biến, chia sẻ các nguồn tài nguyên mạng và các hoạt động phát triển năng lực sáng tạo có

ứng dụng ICT Error! Bookmark not defined.

3.2.5 Biện pháp 5 : Tăng cường các nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật

tin học, hiện đại hóa trang thiết bị cho nhà trườngError! Bookmark not defined.

3.2.6 Biện pháp 6 : Thanh tra, kiếm tra và đánh giá việc bảo quản, sử dụng

thiết bị ICT Error! Bookmark not defined 3.2.7 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuấtError! Bookmark not defined.

3.2.8 Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của những biện pháp

để xuất Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.

1 Kết luận Error! Bookmark not defined.

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 97 PHỤ LỤC 100

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Giáo dục Mầm non (GDMN) là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục

quốc dân, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đặt nền móng cho sự hình thành

và phát triển của nhân cách con người; là bậc học đầu tiên với mục đích phát triển toàn diện trẻ lứa tuổi mẫu giáo cả về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố ban đầu của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ đầy đủ tâm thế vào học lớp một Lứa tuổi mẫu giáo là lứa tuổi của sự sáng tạo vì ở lứa tuổi này trẻ rất tò mò để tìm hiểu thế giới xung quanh, nhạy cảm, linh hoạt trong tư duy và đặc biệt rất giàu trí tưởng tượng (Encyclopedia of Children's Health) Trẻ em 3-4 tuổi của ngày hôm nay là người lao động của 20- 25 năm sau của thế kỉ 21, cần có những phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của xã hội thế kỉ 21

Trong thế kỷ 21, nhân loại bước vào kỷ nguyên thông tin, kỷ nguyên hợp tác và phát triển Các vấn đề đặt ra đối với phát triển nguồn nhân lực thế kỉ 21 buộc các quốc gia phải quan tâm và giải quyết một cách tích cực hơn; nhất là trong lĩnh vực giáo dục, khi sản phẩm chính là những công dân tương lai có chất lượng Những công dân tương lai của thế kỷ 21 sẽ phải ứng phó với những thách thức mà chúng ta chưa bao giờ phải đối mặt Do đó Hoa kỳ và các nước trong nhóm OECD đã đưa ra

những chuẩn mà những công dân thế kỉ 21 cần trang bị Bao gồm: “Hiểu biết toàn

cầu và năng lực giao tiếp, hợp tác toàn cầu; sáng tạo và phát minh, năng lực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) năng lực tìm kiếm, phân tích, xử lí và sử dụng thông tin; tư duy phê phán và giải quyết vấn đề; năng lực sản xuất kiến thức - kết quả của tư duy sáng tạo, biết phê phán và biết sử dụng thông tin; các kĩ năng sống

và kĩ năng nghề nghiệp; các giá trị đạo đức cơ bản: trung thực, thật thà, biết thông cảm, chia sẻ, biết tha thứ, biết ơn, hòa bình, hữu nghị, tình yêu và lòng kính trọng”[19] Điều này có nghĩa là ở bất cứ phương diện nào, từ các cá nhân, xã hội

cho đến các mối quan hệ chính trị đều cần tư duy phê phán, năng lực giải quyết vấn

đề và năng lực sáng tạo làm chìa khóa để mở ra các biện pháp cho những thách thức trong tương lai Đề án đổi mới giáo dục Việt Nam (BCHTW, 2013) nhấn mạnh việc chuyển từ giáo dục cung cấp kiến thức sang phát triển năng lực, đặc biệt là

năng lực sáng tạo cho người học ICT trở thành nền tảng cho sự phát triển kinh tế -

xã hội của các quốc gia trên thế giới cũng như phát triển năng lực sáng tạo cho các

cá nhân Những kiến thức mới, sự sáng tạo, năng lực sáng tạo của nguồn nhân lực là nền tảng và vũ khí của sự tăng trưởng kinh tế bền vững Sự sáng tạo là biện pháp và ICT trở thành đòn bẩy để ra đạt được biện pháp đó

Nhận rõ vai trò quan trọng của ICT trong sự phát triển của đất nước, Từ rất sớm, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 58-CT/TW ngày 17 tháng 10 năm 2000 về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Trên định hướng chung, thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số

44/NQ-CP ban hành “Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số

29/NQ-TƯ ngày 04 tháng 11 năm 2013”; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ

đạo tăng cường giảng dạy, đào tạo, ứng dụng ICT trong ngành giáo dục Các thông

tư do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thể hiện: Phát triển nguồn nhân lực ICT và ứng dụng ICT trong giáo dục là một nhiệm vụ quan trọng có ý nghĩa quyết định sự phát

khai thác ICT phát triển năng lực sáng tạo Một trường học hay cụ thể là một trường mầm non muốn đặt nền móng cho các công dân tương lai có năng lực sáng tạo thì trường mầm non đó cần có một môi trường khuyến khích các cháu sáng tạo, trong đó giáo viên có được các kĩ năng dạy học và phát triển năng lực sáng tạo, có các phương tiện cho trẻ vui chơi và sáng tạo Nhà trường cần cho trẻ tiếp xúc, sử dụng các công nghệ, phần mềm sáng tạo dành cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo để phát triển kĩ năng ICT và các năng lực sáng tạo cho các cháu

Trường mầm non Khu Vườn Nhỏ trong những năm qua đã thực hiện chủ trương đẩy mạnh ứng dụng ICT trong nhà trường, xem ICT như là công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho giảng dạy, học tập ở tất cả các hoạt động Đội ngũ giáo viên trong trường cũng đã có nhiều cố gắng trong việc ứng dụng ICT vào các công tác chuyên môn Tuy nhiên, việc ứng dụng ICT của đội ngũ giáo viên nhìn chung vẫn còn chậm, chủ yếu ở lớp giáo viên trẻ, mang tính tự phát nhiều Có thể nhìn thấy ứng dụng ICT

chưa thật sự trở thành một nhu cầu dẫn đến kết quả chưa đáp ứng yêu cầu mong muốn, hơn nữa hoạt động này còn chịu sự tác động, nhận thức, cách thức quản lý của CBQL nên phần lớn chỉ dừng lại ở mức chủ trương hoặc thực hiện không thường xuyên, chưa sâu rộng, chưa thực sự trở thành một hoạt động quan trọng của nhà trường Việc ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo chưa được quan tâm đúng mức

1.3 Xuất phát từ yêu cầu của giáo dục Việt Nam trong bối cảnh hiện đại, nhiệm

vụ và mục tiêu cơ bản của GDMN; Xuất phát từ vai trò quan trọng của ICT đối với việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh; với mong muốn nâng cao chất lượng

của nhà trường tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội”

2 Mục đích nghiên cứu

2.1 Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng quản lý ứng dụng ICT

trong dạy học định hướng phát triển năng lực sáng tạo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội

2.2 Đề xuất các biện pháp quản lý ứng dụng ICT phục vụ việc phát triển năng

lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy,

Hà Nội và áp dụng cho những trường mầm non có hoàn cảnh tương tự

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo

cho trẻ mẫu giáo trong trường mầm non

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý ứng dụng ICT định hướng phát

triển năng lực sáng tạo đối với trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội

4 Giả thuyết khoa học

Trẻ lứa tuổi mẫu giáo có nhiều tiềm năng sáng tạo cần được phát triển Các phần mềm, internet và ICT tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho việc phát triển năng lực sáng tạo Tuy nhiên, ở trường mầm non Khu Vườn Nhỏ việc ứng dụng ICT để

phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo còn nhiều hạn chế Nếu nghiên cứu hệ thống lý luận và thực trạng các biện pháp quản lý ứng dụng ICT định hướng phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ thì sẽ

đề ra được các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng giáo dục tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ và hoạt động năng lực sáng tạo của trẻ mẫu giáo

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng ICT theo định hướng

phát triển năng lực sáng tạo ở trường mầm non

5.2 Phân tích và đánh giá thực trạng và những yếu tố ảnh hưởng đến ứng

dụng ICT trong định hướng phát triển năng lực sáng tạo đối với trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội

5.3 Đề xuất những biện pháp quản lý nhằm thúc đẩy việc ứng dụng ICT

định hướng phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung vào việc đề xuất các biện pháp quản lý ứng dụng ICT định hướng phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ em lứa tuổi mẫu giáo tại trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội trong các năm học gần đây, từ năm

2012 đến 2015

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

Để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp các tài liệu, tư liệu sách báo, công trình khoa học, văn bản, chỉ thị thể hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về quản lý giáo dục, quản lý ứng dụng ICT trong dạy học, phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Nhằm thu thập thông tin thực

tiễn từ CBQL, GV trường mầm non Khu Vườn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội về