Thực trạng về kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục để khích lệ động viên người học .... Thực trạng quản lí hoạt động kiểm tra - đánh giá quá trình dạy học tại tiểu học trường Tiểu học Tru
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
GIANG THANH THỦY
QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRUNG VĂN,
NAM TỪ LIÊM - HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2016
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
GIANG THANH THỦY
QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRUNG VĂN,
NAM TỪ LIÊM - HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Đức Chính
HÀ NỘI - 2016
Trang 3MỤC LỤC
Lời cảm ơn Error! Bookmark not defined
Danh mục các chữ viết tắt Error! Bookmark not defined
Mục lục i
Danh mục bảng v
Danh mục sơ đồ biểu đồ vi
MỞ ĐẦU 1
TRƯỜNG TIỂU HỌC Error! Bookmark not defined
1.1 Tổng quan nghiên cứu về quản lí hoạt động đánh giá ho ̣c sinh tiểu ho ̣c Error! Bookmark not defined
1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước Error! Bookmark not defined 1.1.2 Nghiên cứu trong nước Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined
1.2.1 Quản lí, quản lí nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.2 Dạy học và kiểm tra đánh giá trong dạy học Error! Bookmark not defined
1.2.3 Quản lí kiểm tra - đánh giá trong dạy học Error! Bookmark not defined 1.3 Một số vấn đề lí luận về kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined 1.3.1 Tổng quan về kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined 1.3.2 Vị trí, vai trò, chức năng của kiểm tra - đánh giá trong quá trình dạy học Error! Bookmark not defined
1.3.3 Cơ sở và nguyên tắc kiểm tra - đánh giá trong dạy ho ̣cError! Bookmark not defined
1.3.4 Các yêu cầu sư phạm khi kiểm tra - đánh giá trong dạy ho ̣c Error! Bookmark not defined
1.3.5 Các hình thức, phương pháp kiểm tra - đánh giá trong dạy ho ̣c Error! Bookmark not defined
1.3.6 Đánh giá thực kết quả học tập của người học Error! Bookmark not defined
Trang 41.3.7 Mục đích, ý nghĩa của kiểm tra đánh giá trong dạy - họcError! Bookmark not defined
1.3.8 Quy trình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập Error! Bookmark not defined
defined
1.4.1 Những vấn đề về chuẩn kiến thức kĩ năng và tâm sinh lí của bậc tiểu học Error! Bookmark not defined
1.4.2 Giới thiệu chương trình bậc tiểu học, các môn học, hình thức kiểm tra đánh
giá bậc tiểu học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Error! Bookmark not defined
defined
1.5.1 Kế hoạch hóa hoạt động quản lí kiểm tra đánh giá trong dạy học Error! Bookmark not defined
1.5.2 Tổ chức hoạt động quản lí kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined
1.5.3 Tổ chức hoạt động kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined
1.5.4 Kiểm tra, điều chỉnh sai lệch trong quản lí hoạt động quản lí kiểm tra đánh giá
trong da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined
1.6 Những yếu tố tác động tới quản lí hoạt động kiểm tra đánh giá ho ̣c sinh tiểu ho ̣c
Error! Bookmark not defined
như sau Error! Bookmark not defined 1.6.2 Mục tiêu của giáo dục phổ thông Error! Bookmark not defined 1.6.3 Công tác chỉ đạo KTĐG của Bộ GD&ĐT thông qua hệ thống văn bản Error! Bookmark not defined
defined
Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined
Trang 5CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ VÀ QUẢN LÍ HOẠT
HỌC TRUNG VĂN, QUẬN NAM TỪ LIÊM Error! Bookmark not defined
Bookmark not defined
defined
defined
2.2 Sơ lược về trường tiểu học Trung Văn - Nam Từ Liêm - Hà Nội Error! Bookmark not defined
2.2.1 Quy mô trường lớp Error! Bookmark not defined 2.2.2 Quy mô phát triển giáo dục trong các năm Error! Bookmark not defined 2.2.3 Chất lượng giáo dục Error! Bookmark not defined 2.2.4 Nhu cầu học tập, rèn luyện của học sinh Error! Bookmark not defined
2.2.6 Về cơ sở vật chất, kĩ thuật của trường Error! Bookmark not defined 2.3 Khái quát về khảo sát thực trạng Error! Bookmark not defined
2.4 Thực tra ̣ng h oạt động kiểm tra - đánh giá trong dạy học tại trường tiểu ho ̣c
Trung Văn Error! Bookmark not defined
2.4.1 Hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá trong dạy học của trường tiểu
học Trung Văn Error! Bookmark not defined 2.4.2 Thực trạng về xây dựng đề kiểm tra Error! Bookmark not defined
2.4.3 Những khó khăn khi thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của
học sinh Error! Bookmark not defined
2.4.4 Thực trạng về kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục để khích lệ động viên
người học Error! Bookmark not defined
2.4.5 Thực trạng về việc phối hơ ̣p các lực lượng kiểm tra đánh giá ho ̣c sinh Error! Bookmark not defined
2.5 Thực trạng quản lí hoạt động kiểm tra đánh giá trong dạy học tại trường tiểu
học Trung Văn Error! Bookmark not defined
Trang 62.5.1 Nhận thức tầm quan trọng về công tác quản lí hoạt động kiểm tra - đánh giá
quá trình dạy học Error! Bookmark not defined
2.5.2 Thực trạng quản lí hoạt động kiểm tra - đánh giá quá trình dạy học tại tiểu
học trường Tiểu học Trung Văn Error! Bookmark not defined
2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lí hoạt động kiểm tra - đánh giá quá trình
dạy học tại trường Tiểu ho ̣c Trung Văn Error! Bookmark not defined
2.6.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined 2.6.2 Điểm yếu Error! Bookmark not defined
2.6.3 Thờ i cơ Error! Bookmark not defined 2.6.4 Nguy cơ Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined
HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ TRONG DA ̣Y HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TRUNG VĂN QUẬN NAM TỪ LIÊM Error! Bookmark not defined 3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp Error! Bookmark not defined
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính công khai, công bằng, khách quan và toàn diện
Error! Bookmark not defined
defined
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống Error! Bookmark not defined 3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined
3.2 Những biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra đánh
giá kết quả học tập của học sinh tiểu học quận Nam Từ LiêmError! Bookmark not defined
3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, vị trí, chức năng của
kiểm tra đánh giá cho giáo viên và học sinh Error! Bookmark not defined
3.2.2 Biện pháp 2: Đổi mới việc xây dựng kế hoạch hoạt động kiểm tra đánh giá
Error! Bookmark not defined
3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên về quy tình kiểm tra
đánh giá và kĩ thuật viết câu hỏi khi ra đề kiểm tra Error! Bookmark not defined
Trang 73.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới khâu cho điểm, trả bài và nhận xét hoạt động kiểm tra
đánh giá KQHT của học sinh tiểu học Error! Bookmark not defined 3.2.5 Biện pháp 5: Đổi mới cách sử dụng kết quả kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined
3.2.6 Biện pháp 6: Tăng cường cơ sở vật chất kĩ thuật đáp ứng cho công tác quản lý
hoạt động kiểm tra, đánh giá trong dạy học Error! Bookmark not defined 3.3 Kết quả khảo cứu về tính cấp thiết, khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined
3.3.1 Mục đích khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.3.2 Nội dung, đối tượng khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.3.3 Phương pháo khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.3.4 Kết quả khảo nghiệm Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 6 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Chỉ tiêu tuyển sinh các năm Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Kết quả xếp loại học lực và hạnh kiểm Error! Bookmark not defined Bảng 2.3: Chất lượng giáo dục đại trà Error! Bookmark not defined Bảng 2.4: Chất lượng giáo dục mũi nhọn Error! Bookmark not defined
Bảng 2.5: Hình thức và ph ương pháp kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c của trường
tiểu ho ̣c Trung Văn Error! Bookmark not defined Bảng 2.6: Thực trạng về xây dựng đề kiểm tra Error! Bookmark not defined
Bảng 2.7 Những khó khăn khi thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT
của học sinh Error! Bookmark not defined Bảng 2.8: Thực trạng về kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục để khích lệ Error! Bookmark not defined
Bảng 2.9: Thực trạng về viê ̣c phối hợp các lực lượng kiểm tra đánh giá HS Error! Bookmark not defined
Bảng 2.10: Nhận thức tầm quan trọng về công tác quản lí hoạt động Error! Bookmark not defined
Bảng 2.12: Thực trạng về tổ chức hoạt động quản lí kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c
Error! Bookmark not defined Bảng 2.13: Thực trạng về chỉ đạo thực hiện kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined
Bảng 2.14: Thực trạng về kiểm tra, điều chỉnh sai lệch trong quản lí Error! Bookmark not defined
hoạt động quản lí kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp quản lý Error! Bookmark not defined
not defined
Bảng 3.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined
Trang 9DANH MỤC SƠ ĐỒ BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1 Mô hình quản lý [19] Error! Bookmark not defined
Sơ đồ 1.2: Các chức năng của quản lý Error! Bookmark not defined
Sơ đồ 1.3: Dấu hiê ̣u của quá trình da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined
Sơ đồ 1.4: Quy trình đào ta ̣o Error! Bookmark not defined
not defined
Sơ đồ 1.6: Chuẩn kiến thức kĩ năng trong chương trình tiểu họcError! Bookmark not defined
Biểu đồ 2.1: Kết quả xếp loại học lực và hạnh kiểm Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.2: Chất lượng giáo dục đại trà Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.3: Chất lượng giáo dục mũi nhọn Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 2.4: Thực trạng về kế hoạch hóa hoạt động quản lí KTĐG trong dạy học
Error! Bookmark not defined
defined
kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.6: Thực trạng về chỉ đạo thực hiện kiểm tra đánh giá trong da ̣y ho ̣c Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 3.1 Tính cần thiết của các biện pháp Error! Bookmark not defined Biểu đồ 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined
Biểu đồ 3.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Mục tiêu của đất nước ta trong quá trình hội nhập với thế giới là “đến
năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại hóa”,
muốn thực hiện được điều này đòi hỏi chúng ta phải chuẩn bị được nguồn nhân lực có đầy đủ năng lực và phẩm chất để có thể cùng tồn tại và phát triển
Nghị quyết số 37/2004/QH chỉ rõ “Chất lượng giáo dục còn nhiều yếu kém,
bất cập, hiệu quả giáo dục còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho đất nước, công tác giáo dục còn nhiều hạn chế Những tiêu cực trong giáo dục như thiếu trung thực trong học tập, dạy thêm học thêm tràn lan mang tính áp đặt, thi cử nặng nề, tốn kém gây bức xúc trong xã hội” Thực hiện Nghị quyết của Quốc
hội, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 73/2005/QĐ-TTg ngày 6 tháng 4 năm 2005,
trong đó ghi rõ: “Tiếp tục đổi mới công tác thi cử, đánh giá nhằm đảm bảo tính khách
theo thành tích Giảm một số kì thi không cần thiết, tăng cường hình thức xét tuyển học sinh vào đầu các lớp đầu cấp, bậc học” Điều này cho ta thấy nhu cầu bức thiết hiện tại
đòi hỏi giáo dục phải phát triển, phải tự đổi mới mình để có thể đáp ứng được mục tiêu của đất nước Giáo dục hiểu theo một nghĩa nôm na là việc dạy và việc học Một khâu rất quan trọng kết nối việc dạy và việc học là đánh giá, để biết được quá trình dạy và học có đạt được hiệu quả hay không, tuy nhiên muốn đánh giá đúng đắn phải đo lường chính xác và yếu tố đánh giá phải cần được quan tâm đầy đủ, thể hiện mối quan hệ tương tác với yếu tố mục tiêu, không chỉ thiên về đánh giá nội dung mà còn về kĩ năng
và phương pháp
Đổi mới giáo dục nghĩa là phải đổi mới tất cả các thành tố của quá trình giáo dục: mục đích, mục tiêu - nội dung - phương pháp - phương tiện - giáo viên - học sinh - kiểm tra - đánh giá Do vậy, việc đổi mới kiểm tra - đánh giá trong giáo dục nói chung và trong quá trình sư phạm nói riêng mang ý nghĩa hết sức quan trọng Nó là một yêu cầu cần thiết để giáo dục đổi mới một cách toàn diện
Kiểm tra - đánh giá là một khâu quan trọng trong giáo dục - dạy học và trong công tác quản lí của nhà trường Kiểm tra đánh giá giúp học sinh tiến bộ không ngừng trong suốt quá trình học tập, giúp nhà trường thu được những thông tin ngược để kịp thời có những điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế Kiểm tra đánh giá giúp giáo viên có những phản hồi tích cực trong việc thu thập thông
Trang 11tin để nắm bắt sự tiếp thu kiến thức và kĩ năng của học sinh, góp phần điều chỉnh hoạt động giáo dục - dạy học của mình Kiểm tra đánh giá giúp học sinh tự đánh giá trình độ của mình và từ đó hình thành động cơ học tập đúng đắn Kiểm tra đánh giá giúp các nhà quản lí có được các thông tin cần thiết để có thể đề ra các chính sách phù hợp trong việc nâng cao chất lượng nhà trường và khuyến khích nhà trường có những đổi mới hợp lí
Song thực tiễn việc kiểm tra đánh giá trong dạy học ở trường Tiểu học cho thấy: quan niệm về kiểm tra đánh giá của giáo viên, học sinh và xã hội cũng có nhiều bất cập Cách đánh giá theo kinh nghiệm, chủ quan cảm tính đã trở thành thói quen ăn sâu vào nếp nghĩ, nếp làm của giáo viên, của cán bộ quản lý giáo dục Kiểm tra đánh giá không thực hiện chức năng đó là: giúp học sinh nhận ra những thiếu sót của bản thân để điều chỉnh cách học, để tiến bộ không ngừng; việc đánh giá còn nặng về hình thức, độ chính xác chưa cao Chính vì vậy việc kiểm tra đánh giá chưa phát huy được đúng vai trò và khả năng cao nhất là vì sự tiến bô ̣ của người học, hiê ̣n nay người giáo viên mới chỉ dừng ở viê ̣c nhâ ̣n xét nhằm mu ̣c đích hoàn thành nhiệm vụ (Theo hướng dẫn của thông tư 30/BGD&ĐT ngày 15/10/2014)
Kiểm tra đánh giá không chỉ là để cho điểm, kiểm tra đánh giá học sinh là hoạt động bắt buộc và quen thuộc đối với tất cả giáo viên đứng lớp Nhưng phần lớn các giáo viên đều quan niệm việc ra đề kiểm tra cho học sinh đơn giản là
có điểm số ghi vào sổ điểm Từ đó, có căn cứ để cuối học kì, cuối năm đánh giá học sinh Còn các cán bộ quản lí giáo dục thì cho rằng, đó là công việc của giáo viên chứ không phải của Hiệu trưởng, đặc biệt đánh giá mới dừng ở điểm số
Xu hướng quốc tế hiện nay xem mục đích chính của việc đánh giá là nâng cao chất lượng học tập của học sinh Để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, giáo viên phải xem đánh giá là quá trình và là một phần không thể thiếu trong hoạt động giảng dạy của mình
Mặt khác, kiểm tra đánh giá không còn hoạt động của riêng giáo viên mà phải là của các nhà quản lí trường học Công tác quản lí giáo dục không chỉ bao gồm quản lí nguồn lực, đội ngũ giáo viên, vấn đề tài chính, tuyển sinh,… mà còn phải giúp ta giám sát được mục tiêu thật sự của giáo dục đó là chất lượng học tập của học sinh hay nói cách khác là chất lượng đầu ra Họ phải có khả năng sử dụng thông tin về kết quả học tập của học sinh để đưa ra các chính sách giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục, giúp họ đánh giá được hiệu quả giáo dục Nhà quản lí sử dụng việc đánh giá thường