Quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểu học quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới (VNEN)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THANH HÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC Ở QUẬN HOÀN KIẾM THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI VNEN LUẬN VĂN THẠC SĨ Q

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THANH HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC Ở QUẬN HOÀN KIẾM THEO MÔ HÌNH

TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN)

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THANH HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC Ở QUẬN HOÀN KIẾM THEO MÔ HÌNH

TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN)

CHUYÊN NGÀNH : Quản lý giáo dục

Mã số : 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Văn Minh

HÀ NỘI - 2016

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Câu hỏi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

7 Phạm vi nghiên cứu 4

8 Phương pháp nghiên cứu 4

9 Ý nghĩa khoa học của đề tài 5

10 Cấu trúc của luận văn 6

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN) 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Ở ngoài nước 7

1.1.2 Ở trong nước 11

1.2 Các khái niệm cơ bản 14

1.2.1. Quản lý 14

1.2.2 Quản lý giáo dục 16

1.2.3 Quản lý nhà trường 18

1.2.4 Hoạt động dạy học 21

1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học 23

1.3 Lý luận về hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới 24

1.3.1 Mô hình trường học mới 24

1.3.2 Đổi mới hoạt động dạy học theo mô hình VNEN 26

1.3.2.1 Đổi mới về phương pháp dạy học 26

1.3.2.2 Đổi mới về tổ chức lớp học 27

1.3.2.3 Đổi mới về đánh giá học sinh 28

1.3.2.4 Đổi mới về sinh hoạt chuyên môn 29

1.3.2.5 Đổi mới về sự tham gia của cha mẹ học sinh, cộng đồng trong quá trình giáo dục 29

1.3.2.6 Đổi mới các hoạt động quản lý nhà trường……… 29

1.4 Quản lý dạy dọc theo mô hình VNEN.……… 30

1.4.1 Kế hoạch hoạt động dạy học theo mô hình VNEN……… 30

1.4.2 Tổ chức dạy học theo mô hình VNEN……… 31

1.4.3 Chỉ đạo hoạt động dạy học theo mô hình VNEN……… 32

1.4.4 Giám sát, kiểm tra, đánh giá dạy học theo mô hình Trường học mới

33 1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học theo mô hình VNEN

34 1.5.1 Các yếu tố khách quan 34

1.5.2 Các yếu tố chủ quan 35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN) TẠI QUẬN HOÀN KIẾM THÀNH PHỐ HÀ NỘI………. 40

2.1 Một số đặc điểm kinh tế, chính trị - văn hóa, xã hội quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội 39

2.1.1. Vị trí địa lý, dân số, lao động 39

2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 40

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 44

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 44

2.2.2 Đối tượng khảo sát 45

2.2.3 Nội dung khảo sát 45

2.2.4 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu……… 46

2.2.5 Thống kê và sử lý số liệu 47

2.3 Thực trạng tổ chức dạy học theo mô hình VNEN trên địa bàn Quận Hoàn Kiếm 48

2.3.1 Thực trạng đội ngũ GV, học sinh tham gia mô hình VNEN…… 48

2.3.2 Kết quả khảo sát nhận thức CBQL, GV và PHHS về mô hình VNEN 51

2.4 Thực trạng hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới tại các trường TH trên địa bàn quận Hoàn Kiếm…… 52

2.4.1 Công tác chuẩn bị trước khi lên lớp 53

2.4.2 Thực trạng thực hiện nội dung giảng dạy, các khâu lên lớp của giáo viên……… 54

2.4.3 Thực trạng hoạt động học tập của học sinh……… 56

2.4.4 Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá trong dạy học của GV 58 2.4.5 Thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học…… 59

2.5 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới trên địa bàn quận Hoàn Kiếm………

61 2.5.1 Công tác xây dựng kế hoạch 61

2.5.2 Công tác tổ chức hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới 63

2.5.3 Công tác chỉ đạo hạt động dạy học 66

2.5.4 Công tác kiểm tra hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới 68

2.6 Đánh giá chung 70

2.6.1 Những ưu điểm 71

2.6.2 Những hạn chế 72

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH

TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN) TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HOÀN

KIẾM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI……… 78

3.1 Định hướng phát triển giáo dục quận Hoàn Kiếm, thành

phố Hà Nội 76

3.3 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy

học theo mô hình trường học mới trên địa bàn quận Hoàn

Kiếm 78

bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh về mô hình trường

học mới VNEN 78

kiến thức, kỹ năng, phương pháp dạy học theo mô hình trường

học mới 81 3.3.3 Biện pháp 3 Quản lý, bảo đảm các điều kiện cơ sở vật chất,

trường học mới 89 3.3.5 Biện pháp 5 Kiểm tra đánh giá mức độ thực hiện hoạt động

3.3.6 Biện pháp 6 Phối kết hợp giữa Gia đình - Nhà trường - Xã hội

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 98

3.5 Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp 98

3.6.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp

102

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 104

1 Kết luận 104

2 Khuyến nghị 105

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 107 PHỤ LỤC 1 PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN

(DÀNH CHO CBQL và GV) 110

PHỤ LỤC 1 PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết Hội nghị TW lần thứ 8 khóa XI khẳng định “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực”

Muốn nâng cao chất lượng giáo dục phải đổi mới đồng bộ, trong đó đổi mới hoạt động dạy học là then chốt Mô hình trường học mới tại Việt Nam (VNEN) hướng tới việc đáp ứng các yêu cầu của đổi mới cơ bản hoạt động dạy học trong nhà trường

Việc áp dụng mô hình “Trường học mới”, có nguồn gốc từ Côlômbia từ những năm 1995-2000, là một trong những giải pháp đổi mới toàn diện, có tính hệ thống, bao gồm đổi mới cách dạy, cách học, cách đánh giá, cách thức

tổ chức quản lý lớp học, quản lý nhà trường và đổi mới cách tham gia của cha

mẹ học sinh, cộng đồng trong việc tổ chức hoạt động dạy học Mục tiêu tổng thể của Mô hình VNEN là phát triển con người : Dạy chữ - Dạy người và đổi mới đồng bộ các hoạt động sư phạm trong nhà trường Mô hình nhà trường hướng tới việc đáp ứng các yêu cầu của đổi mới PPDH, thể hiện qua một số đặc điểm cơ bản: HS được học theo tốc độ phù hợp với trình độ nhận thức của

cá nhân; Nội dung học thiết thực, gắn kết với đời sống thực tiễn hàng ngày của HS; Kế hoạch dạy học được bố trí linh hoạt; Môi trường học tập thân thiện, phát huy tinh thần dân chủ, ý thức tập thể; Tài liệu có tính tương tác cao

và là tài liệu hướng dẫn HS tự học; Chú trọng kĩ năng làm việc theo nhóm hợp tác; Phối hợp chặt chẽ giữa phụ huynh, cộng đồng và nhà trường; Tăng quyền chủ động cho GV và nhà trường, phát huy vai trò tích cực, sáng tạo của các cấp quản lý giáo dục địa phương

Xuất phát từ thực tiễn có sự tương đồng và khả năng áp dụng từ mô hình giáo dục của Côlômbia với giáo dục Việt Nam, từ năm học 2011-2012, ngành GD&ĐT thí điểm thực hiện dạy học theo mô hình VNEN cho HS Tiểu học Mỗi tiết học được thiết kế thành từng nhóm HS Qua 3 năm thực hiện,

HS ở các lớp học theo mô hình VNEN có nhiều tiến bộ, các em chủ động, tích cực trong giờ học, năng động, sáng tạo, tự tin trong cuộc sống Từ hiệu quả ban đầu này, ngành GD&ĐT đã nhân rộng ra các trường TH khác trên toàn quốc Thực hiện kế hoạch của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Hà Nội, phòng GD&ĐT quận Hoàn Kiếm đã từng bước triển khai thực hiện mô hình VNEN tại một số trường trên địa bàn

Để có thể áp dụng thành công mô hình VNEN tại một số trường Tiểu học trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, việc QL hoạt động dạy học theo mô hình mới cần phải được đặc biệt quan tâm Việc nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp QL phù hợp với yêu cầu của nhà trường nói chung và QL hoạt động dạy học theo mô hình VNEN là một đòi hỏi cấp bách hiện nay ở quận Hoàn Kiếm

Vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểu học

ở quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới VNEN" làm đề tài nghiên

cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài đặt mục đích nâng cao hiệu quả các hoạt động quản lý dạy học trong việc áp dụng mô hình trường học mới (VNEN) trong một số trường Tiểu học thuộc Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, thông qua việc nghiên cứu và đề xuất một

số biện pháp quản lý phù hợp

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới VNEN ở trường TH quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểu học quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội theo mô hình trường học mới VNEN

4 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi được đặt ra cho nghiên cứu của chúng tôi đó là:

Vai trò của công tác quản lý trường tiểu học quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội theo mô hình trường học mới VNEN như thế nào?

Cần thực hiện những biện pháp quản lý thế nào để nâng cao hiệu quả của những hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới VNEN ở trường

TH quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội?

5 Giả thuyết khoa học

- Hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới VNEN sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường tiểu học nói chung và ở quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội nói riêng Hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới đã và đang được thực hiện trong các trường tiểu học quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội nhưng hiệu quả chưa cao, chưa nhận được nhiều sự quan tâm của xã hội

- Việc nâng cao nhận thức về dạy học theo mô hình trường học mới VNEN ở các trường TH quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội và áp dụng một

số biện pháp quản lý phù hợp từ lập kế hoạch, tổ chức chỉ đạo và kiểm tra đánh giá sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học theo mô hình trường học mới VNEN ở các trường TH quận Hoàn Kiếm nói riêng và ở thành phố Hà Nội nói chung

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

và về mô hình trường học mới VNEN, công tác Quản lý hoạt động dạy học trong một số trường tiểu học quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới VNEN;

6.2 Khảo sát thực trạng hoạt động dạy học theo mô hình trường học

mới VNEN và thực trạng công tác Quản lý hoạt động dạy học trong trường

tiểu học quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới VNEN ở một số trường Tiểu học trên địa bàn quận và phân tích nguyên nhân của thực trạng;

6.3 Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất một số

biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác Quản lý hoạt động dạy học trong một số trường tiểu học quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới VNEN tại quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội

7.Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện và khả năng có hạn, tác giả luận văn tập trung nghiên cứu công tác Quản lý hoạt động dạy học trong một số trường tiểu học quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội theo mô hình trường học mới VNEN từ năm 2014 đến năm 2016

Tuy nhiên để có được các giải pháp quản lí hiệu quả, đề tài sẽ dành một phần quan trọng nghiên cứu thực trạng hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới VNEN ở một số trường TH quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội từ năm 2014 đến nay

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Thu thập các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, đặc biệt về quản lí các hoạt động chuyên môn nhà trường; phân tích, phân loại, xác định các khái niệm cơ bản; đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên quan để hình thành cơ sở lý luận cho đề tài

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra bằng bảng hỏi: Phiếu trưng cầu gồm các câu hỏi đóng/mở

về vấn đề

hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới VNEN, Quản lý hoạt động dạy học trong các trường tiểu học theo mô hình trường học mới VNEN Đối

tượng khảo sát sẽ là giáo viên, cán bộ quản lí nhà trường

- Phỏng vấn: Kỹ thuật nghiên cứu này nhằm thu thập những thông tin

sâu về một số vấn đề cốt lõi của đề tài Nhóm đối tượng phỏng vấn sẽ hạn chế hơn và tập trung vào GV và CBQL

8.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm để đánh giá chất lượng

Dựa trên các số liệu thống kê được về chất lượng của học sinh qua từng năm học gần đây; về thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của cán bộ quản

lý qua các nguồn số liệu, nhằm đưa ra những nhận định, phân tích, đánh giá thực trạng và giải pháp quản lí Quản lý hoạt động dạy học trong các trường tiểu học theo mô hình trường học mới VNEN

8.4 Nhóm phương pháp nghiên cư ́ u hỗ trợ

Thống kê, toán học, biểu bảng, sơ đồ

9 Ý nghĩa khoa học của đề tài

9.1 Về lý luận

Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về công tác quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểu học quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội theo mô hình trường học mới VNEN, chỉ ra những thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu qủa cho hoạt động này

9.2.Về thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho công tác Quản lý hoạt động dạy học trong các trường tiểu học theo mô hình trường học mới VNEN

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học trong trường

tiểu học theo mô hình trường học mới VNEN

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học theo mô

hình trường học mới VNEN ở quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo mô hình trường

học mới VNEN tại các trường tiểu học quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 A.G.afanaxep (1979), Con người trong quản lý xã hội, Bản tiếng Việt,

2 Nghị quyết số 29–NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị Trung Ương 8 khóa XI

về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

3 Đặng Quốc Bảo (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

4 Đặng Quốc Bảo (2008), Quản lý nhà trường, Bài giảng cao học quản

lý, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

5 Bộ Giáo dục và Đào ta ̣o (1998), Chiến Lược phát triển giáo dục 2001

-2010, Nxb Giáo dục, Hà Nội

6 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Điều lệ nhà trường phổ thông, Nxb Giáo

dục, Hà Nội

7 Vũ Cao Đàm (1997), Phương pháp nghiên cứu khoa học, Nxb Khoa ho ̣c

Kỹ thuật, Hà Nội

8 Đảng cộng sản Việt Nam (4/2009), Kết luận số 242-TB/T.Ư ngày

15-4-2009 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết T.Ư 2 (khóa VIII) về phương hướng phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2020

9 Phạm Văn Đồng (1999), Giáo dục quốc sách hàng đầu tương lai của dân

tộc, Nxb Giáo dục, Hà Nội

10 Phạm Minh Hạc (1986), Một số vấn đề GD và khoa học giáo dục, Nxb

Giáo dục, Hà Nội

11 Phạm Minh Hạc (1997), Giáo dục nhân cách, đào tạo nhân lực, Nxb Giáo

dục, Hà Nội

12 Phạm Minh Hạc (2001), Về phát triển toàn diện con người thời ky ̀ CNH, HĐH đất nước, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

13 Phạm Minh Hạc (2002), Nhân tố mới về giáo dục và đào tạo trong thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

14 Đặng Xuân Hải (2005), “Mối quan hệ giữa mục tiêu giáo dục và chuẩn hoá

một bậc học, một trình độ đào tạo”, Tạp chí Phát triển giáo dục, (2)

15 Đặng Xuân Hải (2005), “Đổi mới công tác bồi dưỡng cán bộ quản lí giáo

dục, quản lí nhà trường”, Tạp chí Giáo dục, (126)

16 Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ (1985), Những bài giảng về quản lý trường

học, Nxb Hà Nội

17 Trần Kiểm (1997), Quản lý giáo dục và trường học, Viện Khoa học giáo

dục, Hà Nội