VẤN ĐỀ VỀ NUÔI CON NUÔI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI

Trong thời đại hiện nay, xã hội ngày càng phát triển, nhiều vấn đề xã hội được quan tâm. Nhất là vấn đề liên quan đến quyền con người, như quyền được sống, quyền được tự do,... Hơn nữa, hiện nay do các yếu tố ảnh hưởng như về sức khỏe, điều kiện sống và nhu cầu của mỗi cá nhân, mỗi gia đình nên vấn đề nuôi con nuôi ngày càng được quan tâm. Đây không chỉ là vấn đề của mỗi quốc gia mà là vấn đề chung của toàn cầu. Nuôi con nuôi là một hoạt động hết sức nhân đạo và ý nghĩa. Vừa giúp đỡ được trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, vừa đáp ứng được ước vọng, mong muốn của bản thân mà còn đảm bảo được quyền con người. Việt Nam là một nước đang phát triển, điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí và ý thức chưa được tốt, do đó tình trạng bỏ rơi trẻ em, trẻ sơ sinh còn khá phổ biến. Theo thống kê của Bộ tư pháp, trong năm 2015 có 2.787 trường hợp nuôi con nuôi trong nước (giảm 137 trường hợp so với năm 2014) và 528 trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài (tăng 30 trường hợp so với năm 2014). Có thể thấy vấn đề nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài đang có chiều hướng gia tăng. Điều này như một hệ quả tất yếu của việc hoàn thiện chế định về nuôi con nuôi thông qua việc triển khai thi hành Luật nuôi con nuôi và Công ước Lahay 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi. Để làm rõ hơn về quy định của pháp luật của Việt Nam về vấn đề nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, em xin chọn đề tài: “Phân tích pháp lý về vấn đề nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài ở Việt Nam hiện nay và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam trong xu hướng hội nhập quốc tế hiện nay”.Trong quá trình hoàn thiện bài tiểu luận còn gặp nhiều khó khăn và thiếu xót, mong thầy cô thông cảm và góp ý để bài làm được hoàn thiện và chính xác hơn.

A. MỞ ĐẦU

Trong thời đại hiện nay, xã hội ngày càng phát triển, nhiều vấn đề xã hộiđược quan tâm Nhất là vấn đề liên quan đến quyền con người, như quyền đượcsống, quyền được tự do, Hơn nữa, hiện nay do các yếu tố ảnh hưởng như vềsức khỏe, điều kiện sống và nhu cầu của mỗi cá nhân, mỗi gia đình nên vấn đềnuôi con nuôi ngày càng được quan tâm Đây không chỉ là vấn đề của mỗi quốcgia mà là vấn đề chung của toàn cầu Nuôi con nuôi là một hoạt động hết sứcnhân đạo và ý nghĩa Vừa giúp đỡ được trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, vừa đápứng được ước vọng, mong muốn của bản thân mà còn đảm bảo được quyền conngười Việt Nam là một nước đang phát triển, điều kiện kinh tế còn gặp nhiềukhó khăn, trình độ dân trí và ý thức chưa được tốt, do đó tình trạng bỏ rơi trẻ

em, trẻ sơ sinh còn khá phổ biến Theo thống kê của Bộ tư pháp, trong năm

2015 có 2.787 trường hợp nuôi con nuôi trong nước (giảm 137 trường hợp sovới năm 2014) và 528 trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài (tăng 30trường hợp so với năm 2014) Có thể thấy vấn đề nuôi con nuôi có yếu tố nướcngoài đang có chiều hướng gia tăng Điều này như một hệ quả tất yếu của việchoàn thiện chế định về nuôi con nuôi thông qua việc triển khai thi hành Luậtnuôi con nuôi và Công ước Lahay 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnhvực nuôi con nuôi Để làm rõ hơn về quy định của pháp luật của Việt Nam về

vấn đề nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, em xin chọn đề tài: “Phân tích pháp

lý về vấn đề nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài ở Việt Nam hiện nay và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam trong xu hướng hội nhập quốc tế hiện nay”.

Trong quá trình hoàn thiện bài tiểu luận còn gặp nhiều khó khăn và thiếuxót, mong thầy cô thông cảm và góp ý để bài làm được hoàn thiện và chính xáchơn

B. NỘI DUNG

1. Khái quát chung về nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

1.1. Khái niệm nuôi con nuôi

Con nuôi là một người được người khác nhận làm con nhưng không trụctiếp sinh ra, người nhận con nuôi gọi là cha nuôi, mẹ nuôi Quan hệ pháp luậtgiữa cha mẹ nuôi và con nuôi giống như giữa cha mẹ đẻ với con đẻ Việc nhậncon nuôi phải tuân theo những quy định của pháp luật

Việc nuôi con nuôi thể hiện tính nhân đạo sâu sắc, tình yêu thương, tinhthần, trách nhiệm và mối quan hệ tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau giữacon người với con người Là biện pháp tích cực giúp đỡ trẻ em không nơinương tựa có mái ấm gia đình, được chăm sóc và phát triển trong điều kiện tốtnhất Đồng thời, việc nuôi con nuôi còn giảm được gánh nặng về tài chính, kinh

tế cho Nhà nước ta trong việc chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Nuôi con nuôi là lĩnh vực nhạy cảm, ảnh hưởng lớn đến quyền lợi giữacác bên, đặc biệt là đối với trẻ em Để việc áp dụng pháp luật được diễn ra đúngquy định của pháp luật, không trái đạo đức xã hội, cần có những quy định cụthể, rõ ràng hơn về quyền và nghĩa vụ về nhân thân và tài sản giữa các bên trongmối quan hệ ba chiều, giữa cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi và con nuôi

Khái niệm về nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật như sau, Khoản 1

Điều 3 Luật Nuôi con nuôi 2010 giải thích: “Nuôi con nuôi là việc xác lập quan

hệ cha, mẹ con giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi

Có thể thấy, nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ cha mẹ và con giữangười nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi trên cơ sở không trái đạođức xã hội và không vi phạm pháp luật, nhằm hướng đến mục đích tốt đẹp và

đầy tính nhân văn “Việc nuôi con nuôi nhằm xác lập quan hệ cha mẹ con lâu

dài, bền vững, vì lợi ích tốt nhất của người được nhận làm con nuôi được nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trong môi trường gia đình” (Điều 2 Luật nuôi con

nuôi 2010) Xác lập việc nuôi con nuôi với mục đích cơ bản là “đem đến chođứa trẻ một gia đình chứ không phải đem đến cho gia đình một đứa trẻ”

1.2. Nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

1.2.1 Khái niệm

Trong thời đại hiện nay, việc nuôi con nuôi không chỉ là vấn đề diễn ratrong lãnh thổ mỗi quốc gia, mà nó trở thành vấn đề chung của toàn thế giới.Công dân của nước này, có thể đi đến nước khác nhận con nuôi hoặc trẻ emđược công dân nước khác nhận làm con nuôi Vì thế, có thể đây đây là vấn đềnhân đạo mang tính toàn cầu, được thể chế hóa trong pháp luật quốc tế và phápluật trong nước

Có thể thấy nuôi con nuôi là một quan hệ dân sự mà cụ thể hơn là quan hệhôn nhân gia đình Theo Khoản 25 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy

định: “Quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài là quan hệ hôn nhân

và gia đình mà ít nhất một bên chủ thể tham gia là người nước ngoài, người Việt nam định cư ở nước ngoài; quan hệ hôn nhân và gia đình giữa các bên tham gia là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài, hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài”

Từ căn cứ trên có thể định nghĩa quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nướcngoài là quan hệ nuôi con nuôi: Giữa người nước ngoài với trẻ em Việt Nam;Giữa công dân Việt Nam với trẻ em nước ngoài; Giữa công dân Việt Nam vớinhau mà việc nhận nuôi con nuôi được xác lập ở nước ngoài ; Giữa công dânViệt Nam mà một trong các bên định cư ở nước ngoài

Do theo quy định về quan hệ hôn nhân và gia đinh có yếu tố nước ngoàibao gồm có ít nhất một bên chủ thể tham gia là người nước ngoài nên quan hệnuôi nuôi giữa người nước ngoài với nhau thường trú tại Việt Nam cũng đượcghi nhận là quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài

Tuy nhiên, tại Khoản 5 Điều 3 Luật Nuôi con nuôi 2010 lại quy định

“Nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài là việc nuôi con nuôi giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài với nhau thường trú ở Việt Nam, giữa công dân Việt Nam với nhau mà một trong các bên định cư ở nước ngoài” Có thể thấy với quy định này, quan hệ nuôi con nuôi giữa công dân Việt

Nam với nhau mà việc các lập quan hệ được diễn ra ở nước ngoài không được

đề cập đến Tuy nhiên, trường hợp này vẫn có thể xảy ra trong thực tế là việcnhận nuôi con nuôi giữa công dân Việt nam với nhau đang tạm trú ở nước ngoài

và để hướng dẫn trình tự giải quyết trường hợp này, các nhà làm luật cũng đãghi nhận và quy định tại Mục 5, Chương II, Nghị định 19/2011/NĐ-CP Quyđịnh chi tiết thi hành một số điều của Luật Nuôi con nuôi

Tóm lại, cũng như các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài nói chung hayquan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài nói riêng, thì quan hệ nuôicon nuôi có yếu tố nước ngoài luôn có ít nhất một bên chủ thể là người nướcngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; hay giữa công dân Việt Nam vớinhau nhưng việc xác lập quan hệ nuôi con nuôi diễn ra ở nước ngoài

1.2.2 Đặc trưng của quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

a. Quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài luôn mang yếu tố nước ngoài

Có thể thấy quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài là việc xác lập quan hệcha, mẹ và con giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi, màcác bên chủ thể khác quốc tịch hoặc cùng quốc tịch nhưng một bên chủ thể ởnước ngoài hoặc sự kiện pháp lý diễn ra ở nước ngoài nhằm đảm bảo cho ngườiđược nhận làm con nuôi được trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục phùhợp với đạo đức xã hội Do vậy, yếu tố nước ngoài trong quan hệ nuôi con nuôi

có yếu tố nước ngoài bao gồm:

• Yếu tố chủ thể

Khi đề cập đến yếu tố chủ thể trong quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nướcngoài thì có 2 loại chủ thể cơ bản:

Thứ nhất, công dân Việt Nam tham gia vào quan hệ nuôi con nuôi có yếu

tố nước ngoài phải có quyền năng chủ thể tức là phải có năng lực pháp luật vànăng luật hành vi trước tiên theo pháp luật Việt Nam Năng lực pháp luật vànăng lực hành vi Năng lực pháp luật và năng lực hành vi là những thuộc tínhcủa chủ thể pháp luật, là đặc trung không thể thiếu của chủ thể pháp luật Vấn đềnăng lực pháp luật và năng lực hành vi ở đây trước hết được xác định trên cơ sởcác quy định của pháp luật dân sự Việt Nam

Thứ hai, người nước ngoài cũng là chủ thể cơ bản của quan hệ nuôi con

nuôi có yếu tố nước ngoài

Pháp luật Việt Nam và pháp luật của nhiều nước trên thế giới đều có nétđặc trưng chung là đều lấy dấu hiệu quốc tịch để định nghĩa người nước ngoài.

Có thể khái quát, người nước ngoài là người không có quốc tịch của nước sở tại

Để tham gia vào quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài cũng nhưquan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài thì người nước ngoài phải có nănglực pháp luật và năng lực hành vi trước tiên theo pháp luật của nước mà người

đó mang quốc tịch hoặc nước mà người đó thường trú nếu người đó là ngườikhông quốc tịch

Thứ ba, người Việt Nam định cư ở nước ngoài cũng là chủ thể của quan

hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và ngườigốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài (Khoản 3 Điều 3 LuậtQuốc tịch Việt Nam 2008)

• Sự kiện pháp lý làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi xảy ra ở nước ngoài

Sự kiện pháp lý làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ nuôi con nuôixảy ra ở nước ngoài phải phù hợp với pháp luật Việt Nam hoặc pháp luật nướcngoài Sự kiện pháp lý còn là hành vi pháp lý Hành vi pháp lý là hành vi hợppháp xảy ra do các chủ thể trong quan hệ nuôi con nuôi thực hiện (làm chấm dứtquan hệ nhân thân về tài sản của đứa trẻ với cha, mẹ đẻ và làm phát sinh quan hệ

đó giữa cha mẹ nuôi và con nuôi) Hành vi của những người tham gia quan hệpháp luật nuôi con nuôi nhằm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa

vụ trong lĩnh vực nuôi con nuôi cần thiết phải có cả quyết định của cơ quan cóthẩm quyền công nhận sự kiện hoặc hành vi theo thủ tục luật định

Sự kiện pháp lý làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi

có yếu tố nước ngoài là sự kiện pháp lý xảy ra ở nước ngoài Về việc nhận nuôicon nuôi ở nước ngoài, pháp luật Việt Nam thường sử dụng quy tắc luật nơi thựchiện hành vi để giải quyết xung đột pháp luật phát sinh trong quan hệ này Trongtrường hợp Việt Nam và các nước hữu quan ký kết điều ước quốc tế thì xung đột

pháp luật trong vấn đề này được điều chỉnh theo các quy phạm pháp luật ghinhận trong các điều ước đó.

b. Phương pháp điều chỉnh

Phương pháp điều chỉnh của pháp luật điều chỉnh quan hệ gia đình có yếu

tố nước ngoài trong đó có quan hệ nuôi con nuôi là phương pháp xung đột vàphương pháp thực chất Hai phương pháp này được kết hợp hài hòa và tác độngtương hỗ với nhau trong điều chỉnh quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoàinhằm bảo đảm sự thuận lợi cho các bên trong quá trình giải quyết việc nuôi connuôi có yếu tố nước ngoài

Ở Việt Nam, quy phạm xung đột về vấn đề hôn nhân và gia đình nóichung và về nuôi con nói riêng được quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình

2014, cụ thể tại Điều 122 quy định về áp dụng pháp luật đối với quan hệ hônnhân và gia đình có yếu tố nước ngoài Ngoài ra các quy phạm xung đột cònđược ghi nhận trong Hiệp định tương trợ tư pháp (HĐTTTP) mà Việt Nam đã

ký kết với các nước như: Điều 29 HĐTTTP Việt Nam – Bungari; Điều 30HĐTTTP Việt Nam – Ba Lan; Điều 29 HĐTTTP Việt Nam – Mông cổ đều

khẳng định “việc nuôi con nuôi sẽ được áp dụng luật của nước ký kết mà người

nhận con nuôi là công dân”.

• Phương pháp thực chất

Phương pháp thực chất là phương pháp điều chỉnh dựa vào việc nhất thểhóa các quy phạm luật thực chất, cách thức giải quyết quan hệ nuôi con nuôi cóyếu tố nước ngoài trong pháp luật của từng nước, định rõ quyền và nghĩa vụ củacác chủ thể trong quan hệ này dưới dạng định ra các quy phạm thực chất thốngnhất.

Tóm lại, để điều chỉnh trực tiếp quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nướcngoài, các quốc gia thường sử dụng hai phương pháp xung đột và phương phápthực chất cới các quy phạm xung đột và quy phạm thực chất Hai loại quy phạmnày cùng tồn tại song song, hỗ trợ cho nhau với nhữn chức năng khác nhau đểđiều chỉnh quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

2. Vấn đề pháp lý về vấn đề nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài ờ Việt Nam

2.1. Pháp luật Việt Nam về quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

Ngày 17 tháng 6 năm 2010, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam thông qua Luật Nuôi con nuôi số 52/2010/QH12 quy định nguyên tắc,điểu kiện nuôi con nuôi; thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết việc nuôi connuôi; quyền, nghĩa vụ của cha mẹ nuôi, con nuôi và cha mẹ đẻ; trách nhiệm của

cơ quan, tổ chức trong việc nuôi con nuôi Đồng thời, cũng theo luật này bãi bỏChương VIII, Điều 105 và sửa đổi một số điều của Luật hôn nhân và gia đìnhnăm 2000 quy định về nuôi con nuôi và rõ ràng hơn là sự ra đời của Luật Hônnhân và gia đình 2014 không có quy định cụ thể về nuôi con nuôi Sự ra đời củaluật nuôi con nuôi có ý hết hết sức to lớn trong việc hoàn thiện quy định củapháp luật Việt Nam về nuôi con nuôi nói chung và nuôi con nuôi có yếu tố nướcngoài nói riêng

2.1.1. Nguyên tắc giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

Nguyên tắc giải quyết việc nuôi con nuôi cũng như nguyên tắc giải quyếtviệc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài được quy định tại Điều 4 Luật Nuôi connuôi 2010, theo đó:

Thứ nhất, khi giải quyết việc nuôi con nuôi, cần tôn trọng quyền của trẻ

em được sống trong môi trường gia đình gốc Quyền trẻ em luôn là vấn đề được

quan tâm hàng đầu trên thế giới Được thể qua các điều ước quốc quốc tế haycác văn kiện của Liên hợp quốc Quan hệ nuôi con nuôi là một quan hệ gắn liềnvới trẻ em mà đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt thì tất nhiên phải đảm bảocác quyền cơ bản cho trẻ em, trong đó có quyền được sống trong môi trường giađình gốc.

Thứ hai, việc nuôi con nuôi phải đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của

người được nhận làm con nuôi và người nhận con nuôi, tự nguyện, bình đẳng,không phân biệt nam nữ, không trái đạo đức xã hội Cũng như các quan hệ dân

sự khác, các bên tham gia vào quan hệ này đều phải được đảm bảo quyền và lợiích hợp pháp của mình Hơn nữa đây là quan hệ đặc biệt, mang tính đạo đức xãhội rất cao cho nên cần đảm bảo sự tự nguyện, bình đẳng cũng như không đingược lại với chuẩn mực đạo đức chung của xã hội

Thứ ba, chỉ cho làm con nuôi ở nước ngoài khi không thể tìm thấy gia

đình thay thế trong nước Đây là nguyên tắc quan trọng và liên quan trực tiếpđến quan hệ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài Chỉ cho người nước ngoàinhận con nuôi tại Việt Nam khi đầy đủ một số điều kiện nhất định và đặc biệtngười được nhận làm con nuôi phải không còn người thân thích, họ hàng Ví dụnhư trẻ em bị bỏ rơi mà mà không tìm thấy cha mẹ, người thân, hay trẻ em cóhoàn cảnh đặc biệt khó khăn, cha mẹ, người thân đều mất hết

2.1.2. Điều kiện nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài

a. Điều kiện đối với người nhận con nuôi

Điều kiện của người nhận con nuôi trong quan hệ nuôi con nuôi có yếu tốnước ngoài được quy định tại Điều 29 Luật Nuôi con nuôi 2010, theo đó:

Thứ nhất, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người nước ngoài

thường trú ở nước ngoài nhận người Việt Nam làm con nuôi phải có đủ các điềukiện theo quy định của pháp luật nước người đó thường trú và phải có đủ cácđiều kiện như sau:

- Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ Đây là điều kiện không thể thiếu tronghầu hết các quan hệ dân sự, ở đây người nhận con nuôi là chủ thể xác lập mối

quan hệ và chủ động trong việc bảo vệ và chăm sóc cho bên chủ thể còn lạinên cần phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

- Hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên Việc xác lập quan hệ nuôi con nuôi là việcxác lập quan hệ, quyền và nghĩa vụ giữa cha, mẹ nuôi và con nuôi Mà quan

hệ giữa cha, mẹ nuôi và con nuôi tương tự như quan hệ giữa cha, mẹ ruột vớicon đẻ, do đó, mức chênh lệch độ tuổi giữa cha mẹ và con cái phải phù hợpvới pháp luật và không trái đạo đức xã hội Ở đây cha, mẹ nuôi phải hơn connuôi độ tuổi là 20

- Có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở đảm bảo việc chăm sóc, nuôi dưỡng,giáo dục con nuôi Khi một người nhận con nuôi thì phải tạo môi trương giađình cho người được nhận và có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dụccon nuôi Do đó, cần phải có đầy đủ điều kiện về kinh tế, sức khỏe, điều kiệngiáo dục tốt cho con nuôi

- Có tư cách đạo đức tốt Đây là điều kiện không thể thiếu đối với người nhậncon nuôi Việc nhận con nuôi là vấn đề mang tính nhân đạo và đạo đức rấtcao Vì vậy, người nhận con nuôi cần phải có tư cách đạo đức tốt để tránhtình trạng lợi dụng việc nuôi con nuôi để mưu lợi bất chính, lợi dụng sức laođộng của trẻ em, hành hạ trẻ em

- Không bị hạn chế một số quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.Như chúng ta đã biết, đối tượng được nhận làm con nuôi là trẻ em dưới 16tuổi, là trẻ em chưa thành niên Do đó người nhận con nuôi bị hạn chế một sốquyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên thì không đủ tư cách để nhậncon nuôi

- Không phải là người đang chấp hành quyết định xử lý hành chính tại cơ sởgiáo dục, sơ sở chữa bệnh Khi đang chấp hành quyết định xử lý hành chínhtại cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh, người nhận con nuôi không đủ điều kiện

về sức khỏe, điều kiện nuôi dưỡng con nuôi

- Người không đang chấp hành hình phạt tù Người chấp hành hình phạt tù bịhạn chế một số quyền về công dân, hạn chế năng lực hành vi, năng lực phápluật Hơn nữa, khi chấp hành hình phạt tù sẽ không có điều kiện để chăm sóc,giáo dục nuôi dưỡng con nuôi Do đó, người đang chấp hành hình phạt tùkhông được nhận con nuôi

- Không phải là người chưa được xóa án tích về một trong các tội cố ý xâmphạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác; ngược đãi

hoặc hành hạ ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng, con, cháu, người có công nuôidưỡng mình; dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người chưa thành niên vi phạmpháp luật; mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em.

Thứ hai, công dân Việt Nam nhận người nước ngoài là con nuôi cũng đáp

ứng đầy đủ các điều kiện tương tự đối với người Việt Nam định cư ở nướcngoài, người nước ngoài thường trú ở nước ngoài nhận người Việt Nam làm connuôi Bên cạnh đó cần phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo pháp luật củanước người được nhận làm con nuôi thường trú

b. Điều kiện đối với người được nhận làm con nuôi

Đối với người được nhận làm con nuôi, điều kiện để được nhận làm connuôi kể cả trong nước và nước ngoài đều phải đáp ứng những điều kieenh nhưsau:

Thứ nhất, phải là trẻ em dưới 16 tuổi Quy định này xuất phát từ cơ sở

những người chưa thành niên dưới 16 tuổi chưa có năng lực hành vi dân sự đầy

đủ, họ chưa nhận thức được đầy đủ hành vi của mình, quan hệ nuôi con nuôi sẽ

bảo đảm cho người con nuôi có được sự giám hộ của cha mẹ nuôi Hơn nữa, căn

cứ vào đặc tính thể chất, ở lứa tuổi này, các em chưa có được khả năng tự lậpnên cần được nuôi dưỡng, quan tâm chăm sóc và giáo dục Nếu các em ở độ tuổinày rơi vào tình trạng không còn cha mẹ, không xác định được cha mẹ thì các

em có quyền được nhận làm con nuôi để được cha mẹ nuôi chăm sóc, nuôidưỡng và giáo dục

Thứ hai, người từ đủ 16 tuôi đến 18 tuổi được nhận làm con nuôi trong

trường hợp được cha dượng, mẹ kế nhận làm con nuôi Được cô, cậu, dì, chú,bác ruột nhận làm con nuôi

2.1.3. Chấm dứt việc nuôi con nuôi

Việc nuôi con nuôi nói chung và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài nóiriêng đều mang tính nhân đạo và là biện pháp xã hội để bảo vệ trẻ em nhằm tạo