Những vấn đề pháp lý về việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình côn

Những vấn đề phỏp lý về việc tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đỡnh cụng Nguyễn Thị Phương Thỳy Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Kinh tế; Mó số: 60 3

Những vấn đề phỏp lý về việc tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động

và đỡnh cụng Nguyễn Thị Phương Thỳy

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Kinh tế; Mó số: 60 38 50

Người hướng dẫn: TS Lờ Thị Hoài Thu

Năm bảo vệ: 2008

Abstract: Nghiờn cứu những vấn đề khỏi quỏt chung về tranh chấp lao động, đỡnh

cụng và giải quyết tranh chấp lao động, đỡnh cụng và sự tham gia của cụng đoàn Nghiờn cứu một cỏch cú hệ thống vấn đề lý luận và thực tiễn về thẩm quyền tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đỡnh cụng; đặc biệt là trong cỏc doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay Đỏnh giỏ những ưu điểm, nhược điểm về thực tiễn việc tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đỡnh cụng Đưa

ra một số kiến nghị về quy định của phỏp luật và về tổ chức thực hiện nhằm nõng cao hiệu quả việc tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đỡnh

cụng

Keywords: Cụng đoàn; Luật lao động; Phỏp luật Việt Nam; Tranh chấp lao động;

Đỡnh cụng

Content

mở đầu

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung, Nhà n-ớc quản lý kinh tế bằng chỉ tiêu, kế hoạch đã định sẵn Nền kinh tế chỉ tồn tại với hai thành phần chủ yếu là kinh tế nhà n-ớc và kinh tế tập thể Quan hệ lao động trong thời kỳ này thực chất là quan hệ hành chính Ng-ời sử dụng lao động thay mặt cho nhà n-ớc ra những mệnh lệnh quản lý bắt buộc ng-ời lao động phải thực hiện, ng-ời lao động bị phụ thuộc hoàn toàn vào sự quản lý, lãnh đạo của ng-ời sử dụng lao động Cung cách quản lý hành chính đã không thể xuất hiện mâu thuẫn giữa ng-ời lao động và ng-ời sử dụng lao động và do vậy cũng không có tiền đề cho tranh chấp lao động

và đình công

Với chính sách phát triển nền kinh tế thị tr-ờng định h-ớng xã hội chủ nghĩa, Nhà n-ớc ta đã cho phép và khuyến khích các thành phần kinh tế cùng tồn tại và phát triển theo các

quy luật của thị tr-ờng Kinh tế thị tr-ờng cạnh tranh sôi động đã tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp cũng nh- toàn bộ nền kinh tế Số l-ợng các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh tăng lên nhanh chóng kéo theo nhu cầu sử dụng lao động cũng gia tăng Do đó, quan hệ lao động cũng trở nên sôi động, đa dạng và phức tạp hơn Trong mối quan hệ lao động đó, ng-ời sử dụng lao động và ng-ời lao động đều muốn tối

đa hoá lợi ích của mình Tuy nhiên, lợi ích của hai bên chủ thể tham gia quan hệ lao động lại khác nhau thậm chí đối lập nhau Nếu lợi ích của ng-ời lao động là khoản tiền l-ơng hoặc thu nhập cao và đ-ợc làm việc trong những điều kiện lao động thuận lợi, đảm bảo an toàn và vệ sinh lao động tốt nhất thì ng-ời sử dụng lao động lại muốn sử dụng lao động có chất l-ợng cao nh-ng chi phí về tiền l-ơng, về điều kiện và môi tr-ờng lao động thấp nhất đến mức có thể

Đồng thời, để đạt đ-ợc lợi ích tối đa, ng-ời sử dụng lao động th-ờng phải tìm mọi cách, bất chấp mọi thủ đoạn để bóc lột sức lao động của ng-ời lao động Hơn nữa, trong quan hệ lao

động ng-ời lao động lại luôn ở thế yếu, để m-u sinh họ phải bán sức lao động, phụ thuộc vào ng-ời sử dụng lao động về tiền l-ơng và các điều kiện lao động khác Chính vì vậy, trong quá trình trao đổi sức lao động không thể tránh khỏi những mâu thuẫn, bất đồng phát sinh giữa ng-ời lao động và ng-ời sử dụng lao động Những mâu thuẫn bất đồng là nguyên nhân làm phát sinh tranh chấp lao động và trong nhiều vụ tranh chấp lao động do quá bức xúc vì quyền lợi của mình liên tục bị vi phạm mà tập thể lao động đã đình công

ở Việt Nam, từ năm 1995 trở lại đây, tranh chấp lao động xảy ra ngày càng có chiều h-ớng gia tăng về số l-ợng, phức tạp về tính chất, đặc biệt đình công đã xảy ra liên tục, th-ờng xuyên làm ảnh h-ởng không nhỏ đến sự ổn định và tính bền vững của quan hệ lao

động cũng nh- sự phát triển của nền kinh tế xã hội Việc giải quyết nhanh chóng các tranh chấp lao động và đình công nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của ng-ời lao động, ng-ời sử dụng lao động, hạn chế những tác động tiêu cực đến thị tr-ờng lao động cũng nh- nền kinh tế xã hội là một việc làm cần thiết Trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và đình công, Công đoàn là tổ chức chính trị xã hội của giai cấp công nhân - ng-ời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công nhân lao động có vai trò vô cùng quan trọng Sự tham gia của công đoàn trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và đình công đã đ-ợc pháp luật lao động quy định cụ thể Tuy nhiên, thực tế việc giải quyết tranh chấp lao động và đình công ở Việt Nam trong những năm vừa qua công đoàn ch-a thể hiện tốt sự tham gia của mình, thậm chí nhiều lúc, nhiều nơi công đoàn còn lúng, thụ động tr-ớc các tranh chấp lao động và đình công Vì vậy, làm thế nào để nâng cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm của công đoàn trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và đình công đang là một vấn đề đ-ợc nhiều ng-ời quan tâm Với những

lý do đó, t²c gi° chọn đề t¯i “Những vấn đề pháp lý về việc tham gia của công đoàn trong

giải quyết tranh chấp lao động và đình công” l¯m luận văn th³c sỹ luật học của mình, với

3

mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả của tổ chức công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và đình công, công đoàn là một tổ chức

đại diện để bảo vệ quyền lợi của ng-ời lao động Sự tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công là một đòi hỏi tất yếu Tuy nhiên, sự tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công đ-ợc pháp luật quy định nh- thế nào và thực tiễn thực hiện ra sao thì vẫn là một vấn đề đang tranh cãi hiện nay Đã có một vài công trình

nghiên cứu về vấn đề này nh-: Nguyễn Thị Thái Thuận (2005), Giải quyết tranh chấp lao

động và vấn đề nâng cao vị trí của tổ chức công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động,

luận văn thạc sỹ luật học; Vũ Thị Thu (2001), Vị trí pháp lý của công đoàn trong giải quyết

tranh chấp lao động, khóa luận tốt nghiệp; và một số bài báo đăng trên các tạp chí khoa học

pháp lý… Các công trình trên mới chỉ đi sâu vào nghiên cứu vấn đề giải quyết tranh chấp lao

động; vấn đề thẩm quyền của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công ch-a đ-ợc phân tích đầy đủ, toàn diện, đồng thời ch-a có sự so sánh với quy định của pháp luật n-ớc ngoài Chính vì vậy, việc nghiên cứu một cách sâu sắc, hệ thống và đầy đủ về vấn đề

“Những vấn đề pháp lý về việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động

và đình công” l¯ một việc l¯m mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc

3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn làm sáng tỏ về mặt lý luận những vấn đề về tranh chấp lao động, đình công, giải quyết tranh chấp lao động, đình công và sự tham gia của công đoàn trong quá trình này Trên cơ sở xem xét các quy định của pháp luật về việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động, đình công và thực tiễn thực hiện, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công

Mục đích nghiên cứu của đề tài đ-ợc cụ thể hoá ở những nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Nghiên cứu những vấn đề khái quát chung về tranh chấp lao động, đình công và giải quyết tranh chấp lao động, đình công

- Nghiên cứu một cách có hệ thống vấn đề lý luận và thực tiễn việc tham gia của công

đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công

- Đánh giá những -u điểm, nh-ợc điểm về thực tiễn việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công

- Đ-a ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công

4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu

Tranh chấp lao động và đình công là một vấn đề khá mới mẻ vì tranh chấp lao động và

đình công thực tế chỉ xảy ra trong một vài năm gần đây khi nền kinh tế n-ớc ta chuyển đổi sang hoạt động theo cơ chế thị tr-ờng Do vậy, trong khuôn khổ một luận văn thạc sỹ luật học tác giả không có tham vọng làm sáng tỏ tất cả các vấn đề có liên quan đến tranh chấp lao động

và đình công Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản về giải quyết tranh chấp lao động, đình công; sự tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao

động và đình công; quy định của pháp luật về quyền hạn, trách nhiệm của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động, đình công cũng nh- thực tiễn thực hiện để b-ớc đầu đ-a ra các kiến nghị nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công trong thời gian tới

5 Ph-ơng pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả lấy phép biện chứng của triết học Mác - Lênin và t- t-ởng Hồ Chí Minh làm cơ sở cho quá trình nghiên cứu Ngoài ra, các ph-ơng pháp phân tích, tổng hợp, đối chiếu so sánh, khảo sát, thu thập, điều tra xã hội học… đ-ợc sử dụng phù hợp với từng mặt, từng lĩnh vực nghiên cứu của đề tài Các nghị quyết của Đảng cộng sản Việt Nam về vấn đề lao động và việc làm, các quy định của Hiến pháp trong lĩnh vực lao động, các quy phạm pháp luật lao động đ-ợc sử dụng với t- cách là cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý cho quá trình nghiên cứu

6 Kết quả của luận văn

Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề lý luận về sự cần thiết phải tham gia của công

đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công; đánh giá các quy định của pháp luật hiện hành cũng nh- thực tiễn thực hiện từ đó đ-a ra các kiến nghị đồng bộ cả về mặt lập pháp

và về tổ chức thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công sẽ là những đóng góp của luận văn đối với công tác nghiên cứu khoa học, công tác lập pháp và việc áp dụng pháp luật vào thực tiễn thực hiện

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận đ-ợc kết cấu thành 3 ch-ơng cụ thể là:

- Ch-ơng 1: Khái quát chung về giải quyết tranh chấp lao động và đình công - sự tham gia của công đoàn

- Ch-ơng 2: Thẩm quyền tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động

và đình công - Thực tiễn áp dụng

- Ch-ơng 3: Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả việc tham gia của công đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công

References

5

danh mục tài liệu tham khảo

Văn bản pháp luật

1 Bộ Lao động th-ơng binh & xã hội (2007), Thông t- số 22/2007/TT-BLĐTBXH h-ớng hẫn

về tổ chức và hoạt động của Hội đồng trọng tài lao động, Hà Nội

2 Bộ Lao động th-ơng binh & xã hội (2007), Thông t- số 23/2007/TT-BLĐTBXH h-ớng hẫn

về tổ chức và hoạt động của Hội đồng hòa giải lao động cơ sở và hòa giải viên lao

động, Hà Nội

3 Bộ Lao động th-ơng binh & xã hội, Bộ tài chính (2008), Thông t- liên tịch số

07/2008/TTLT-BLĐTBXH-BTC h-ớng dẫn thực hiện Nghị định số 11/2008/NĐ-CP ngày 30/01/2008 của Chính phủ quy định về việc bồi th-ờng thiệt hại trong tr-ờng hợp cuộc đình công bất hợp pháp gây thiệt hại cho ng-ời sử dụng lao động, Hà Nội

4 Chính phủ (2007), Nghị định số 122/2007/NĐ-CP quy định danh mục doanh nghiệp không

đ-ợc đình công và việc giải quyết yêu cầu của tập thể lao động ở doanh nghiệp không

đ-ợc đình công, Hà Nội

5 Chính phủ (2007), Nghị định số 133/2007/NĐ-CP quy định chi tiết và h-ớng dẫn thi hành

một số điều của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật lao động về giải quyết tranh chấp lao động, Hà Nội

6 Chính phủ (2008), Nghị định số 11/2008/NĐ-CP quy định về việc bồi th-ờng thiệt hại trong

tr-ờng hợp cuộc đình công bất hợp pháp gây thiệt hại cho ng-ời sử dụng lao động,

HàNội

7 Chính phủ (2008), Nghị định số 12/2008/NĐ-CP quy định chi tiết và h-ớng thi hành Điều

176 của Bộ luật lao động về hoãn hoặc ngừng đình công và giải quyết quyền lợi của tập thể lao động, Hà Nội

8 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội

9 Quốc hội (1994), Bộ luật lao động, Hà Nội

10 Quốc hội (2006), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật lao động, Hà Nội

11 Quốc hội (2004), Bộ luật Tố tụng dân sự, Hà Nội

12 Quốc hội (1990), Luật công đoàn, Hà Nội

13 Tổng liên đoàn lao động Việt Nam (1997), Công văn số 674/TLĐ ngày 9/6/1997 h-ớng

dẫn các cấp công đoàn tham gia giải quyết tranh chấp lao động, Hà Nội

Sách, báo, tạp chí

14 Ban tuyên giáo trung -ơng (2008), Tài liệu nghiên cứu các Nghị quyết Hội nghị Trung

-ơng VI, khóa X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

15 Ban pháp luật - Tổng liên đoàn lao động Việt Nam (2008), Báo cáo tháng 4/2008, Hà Nội

16 Báo Lao động số 190 ngày 17/8/2007

17 Báo Lao động số 38 ngày 8/2/2006

18 Báo Hà Nội mới ngày 13/11/2007

19 Báo lao động thủ đô số 53 ngày 2/7/2007

20 Nguyễn Đăng Bảo (2006), “Cần có biện pháp hữu hiệu để giảm tải cho hoạt động công

đoàn cơ sở”, Tạp chí Lao động & Công đoàn, số 3, tr 8 - 9

21 Phạm Công Bảy (2007), “Một số nội dung cơ bản của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều

của Bộ luật lao động”, Tạp chí Nhà n-ớc & Pháp luật, số 6(230), tr 58 - 69

22 Bernard Gernigon, Alberto Odero & Horacia Guido, Các nguyên tắc của ILO liên quan

đến quyền đình công, Văn phòng tổ chức lao động quốc tế - Giơnevơ

23 TS Đỗ Ngân Bình (2006), Pháp luật về đình công và giải quyết đình công ở Việt Nam,

Nxb T- pháp, Hà Nội

24 TS Đỗ Ngân Bình (2004), “Đình công và giải quyết đình công nhìn từ góc độ so sánh giữa

Luật lao động Việt Nam và Luật lao động Cộng hòa liên bang Đức”, Tạp chí Dân chủ

& Pháp luật, số 7(148), tr 36 - 40

25 TS Đỗ Ngân Bình (2008), “Bất hợp lý trong một số quy định của Luật sửa đổi, bổ sung

một số điều của Bộ luật lao động”, Tạp chí Dân chủ & Pháp luật, số 7

26 Th.S Nguyễn Văn Bình (2006), “Hòa giải các tranh chấp lao động trong giai đoạn tiền tố

tụng - một số vấn đề đặt ra và h-ớng hoàn thiện”, Tạp chí Nhà n-ớc và Pháp luật, số

3, tr 37 - 42

27 Th.S Nguyễn Hữu Chí (2001), “Vai trò của công đoàn trong cơ chế ba bên và trong việc

giải quyết tranh chấp lao động”, Tạp chí Nhà n-ớc & Pháp luật, số 10, tr 43 - 49

28 Mai Đức Chính (2005), “Vấn đề đình công v¯ gi°i quyết tranh chấp lao động dưới góc độ ph²p

luật”, Tạp chí Lao động & Công đoàn, số 5, tr 7 - 8

29 Th.S Nguyễn Việt C-ờng (2007), “Tìm hiểu ch-ơng XIV Bộ luật lao động”, Tạp chí Tòa

án nhân dân, số 5, tr 7 -19

30 Khoa Luật - Đại học quốc gia Hà Nội (1999), Giáo trình Luật Lao động Việt Nam, Nxb

Đại học quốc gia, Hà Nội

31 Th.s Nguyễn Văn Lan (2001), “Những chuyển động tích cực của phong tr¯o công nhân

công đoàn cộng hòa liên ban Đức thời kỳ sau chiến tranh l³nh”, Tạp chí nghiên cứu

Châu  u, số 3(39), tr 34 - 40

32 Dương Bội Ngọc (2006), “Công ty may Bích Thanh vi ph³m ph²p luật lao động”, Báo Lao

động, số 349, tr 2

7

33 Dương Bội Ngọc (2007), “Liên đo¯n lao động huyện Hóc Môn đứng đơn kiện công ty

TNHH HaiMin VN”, Báo Lao động, số 268, tr.2

34 Dương Bội Ngọc (2005), “Sau cuộc đình công của công nhân đ± th¯nh lập công đo¯n công

ty United Motor VN”, Báo Lao động, số 107, tr 2

35 Dương Bội Ngọc (2007), “Liên đo¯n lao động Khánh Hòa: Giải quyết đình công bằng

thương thuyết ”, Báo Lao động, số 185, tr 2

36 Dương Bội Ngọc (2007), “Vụ l±n công của 300 công nhân công ty TNHH Wonderful: cơ

quan hòa gi°i không th¯nh”, Báo Lao động, số 305, tr 2

37 TS L-u Bình Nh-ỡng (2003), “B¯n về tranh chấp lao động”, Tạp chí luật học, số 3, tr 35 -

40

38 TS L-u Bình Nh-ỡng (2007), “Những v-ớng mắc xunh quanh cơ chế giải quyết tranh

chấp lao động”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 6 (101), tr 44 - 47,59

39 TS L-u Bình Nh-ỡng (2006), “Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ

luật lao động về việc giải quyết tranh chấp lao động tập thể và đình công”, Tạp chí

Nghiên cứu lập pháp, số 10, tr 29 - 35

40 Trần Trung Phúc (2003), “Công đoàn tham gia giải quyết tranh chấp lao động và đình

công”, Tạp chí Lao động & Công đoàn, số 279, tr 3, 30

41 TS D-ơng Văn Sao (2004), “Nâng cao chất l-ợng cán bộ công đoàn trong giai đoạn hiện

nay”, Tạp chí Lao động & Công đoàn, số 1, tr 9, 30

42 TS D-ơng Văn Sao (2003), “Nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn trong các doanh

nghiệp có vốn đầu t- n-ớc ngoài”, Tạp chí Lao động & Công đoàn, số 5, tr 4, 6

43 Đan Tâm (2005), “Quan hệ giữa nhà n-ớc và công đoàn lý luận v¯ thực tiễn”, Tạp chí Lao

động và Công đoàn, số 342, tr 9 - 11

44 Th.S Phạm Ngọc Thành (2008), “Đình công ở Việt Nam nhìn từ góc độ quan hệ lao động”,

Tạp chí Lao động & Xã hội, số 336, tr 37 - 39

45 TS Lê Thị Hoài Thu (2007), “Vai trò của công đoàn trong quá trình giải quyết tranh chấp

lao động và đình công”, Tạp chí Dân chủ & Pháp luật, số 10(187), tr 33 - 39

46 ThS Nguyễn Xuân Thu (2007), “Những điểm mới về tranh chấp lao động và giải quyết

tranh chấp lao động theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật lao động năm

2006”, Tạp chí luật học, số 7, tr 57 - 62

47 Đặng B² Tiến (2007), “Liên đo¯n lao động tỉnh H¯ Tây: Gi°i quyết nhanh một vụ đình

công”, Báo Lao động, số 138, tr 2

48 Đặng B² Tiến (2008), “Đình công t³i công ty thương m³i SH To¯n Cầu: Chủ tịch công

đoàn cơ sở không bảo vệ quyền lợi của người lao động”, Báo Lao động, số 12, tr 2

49 Đặng B² Tiến (2008), “Công ty liên doanh xây dựng v¯ vật liệu xây dựng Sunway H¯ Tây:

Triệt h³ những người đòi quyền lợi đúng luật”, Báo Lao động, số 18, tr 2

50 Đặng Bá Tiến (2008), “Công ty cổ phần cơ khí xây dựng và lắp máy điện n-ớc - công

nhân đình công đòi quyền lợi”, Báo Lao động, số 4, tr 2

51 Tòa án nhân dân tối cao (2008), Báo cáo tham luận tại Hội thảo “Đánh giá tình hình thực

hiện Bộ luật lao động trong 13 năm qua và ph-ơng h-ớng sửa đổi trong thời gian tới”,

Hà Nội

52 Tổ chức lao động quốc tế (2004), “Báo cáo kết quả khảo sát của nhóm chuyên gia ILO về

đình công và quan hệ lao động ở Việt Nam”, Hà Nội

53 Tổ chức lao động quốc tế (2004), Một số công -ớc và khuyến nghị của tổ chức lao động

quốc tế, Nxb Lao động - xã hội, Hà Nội

54 Tổ chức lao động quốc tế - Văn phòng lao động quốc tế Đông á (ILO/EASMAT) (1996),

Thuật ngữ quan hệ công nghiệp và các khái niệm liên quan, Băng Cốc

55 Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam (2007), Xây dựng quan hệ lao động hài hòa tại doanh

nghiệp, Nxb Lao động, Hà Nội

56 Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam (2007), Báo cáo kết quả công tác 6 tháng đầu năm

2007, Hà Nội

57 PGS TS Nguyễn Thanh Tuấn (2007), “Phương hướng gi°i quyết những vấn đề bức xúc

trong quan hệ lao động hiện nay”, Tạp chí Lao động & Xã hội số 313, tr 27 - 29

58 TS Nguyễn Thanh Tuấn (2006), “Bảo vệ ng-ời lao động ở Liên bang Nga - Bộ luật lao

động và vai trò của công đoàn”, Tạp chí Lao động và Công đoàn, số 367, tr 42 - 43

59 Tr-ờng đại học Công đoàn Việt Nam (2006), Hoạt động công đoàn trong các doanh

nghiệp ngoài quốc doanh, Nxb Lao động, Hà Nội

60 Tr-ờng đại học Luật Hà Nội (2005), Giáo trình Luật Lao động Việt Nam, Nxb Công an

nhân dân, Hà Nội

Tài liệu tham khảo tiếng anh

61 Labour act of China Dated 5 July 1994

62 Russian Federation - Act No 10-FZ) on the Trade Unions Dated 12 January 1996

Các trang web

63 http://www.congdoanvn.org.vn

64 http://www.gso.gov.vn

65 http://www.dongnai-industry.gov.vn

66 http://www.laodong.com.vn

Những vấn đề phỏp lý về việc tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động

và đỡnh cụng Nguyễn Thị Phương Thỳy

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Kinh tế; Mó số: 60 38 50

Người hướng dẫn: TS Lờ Thị Hoài Thu

Năm bảo vệ: 2008

Abstract: Nghiờn cứu những vấn đề khỏi quỏt chung về tranh chấp lao động, đỡnh

cụng và giải quyết tranh chấp lao động, đỡnh cụng và sự tham gia của cụng đoàn Nghiờn cứu một cỏch cú hệ thống vấn đề lý luận và thực tiễn về thẩm quyền tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đỡnh cụng; đặc biệt là trong cỏc doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay Đỏnh giỏ những ưu điểm, nhược điểm về thực tiễn việc tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đỡnh cụng Đưa

ra một số kiến nghị về quy định của phỏp luật và về tổ chức thực hiện nhằm nõng cao hiệu quả việc tham gia của cụng đoàn trong giải quyết tranh chấp lao động và đỡnh

cụng

Keywords: Cụng đoàn; Luật lao động; Phỏp luật Việt Nam; Tranh chấp lao động;

Đỡnh cụng

Content

mở đầu

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung, Nhà n-ớc quản lý kinh tế bằng chỉ tiêu, kế hoạch đã định sẵn Nền kinh tế chỉ tồn tại với hai thành phần chủ yếu là kinh tế nhà n-ớc và kinh tế tập thể Quan hệ lao động trong thời kỳ này thực chất là quan hệ hành chính Ng-ời sử dụng lao động thay mặt cho nhà n-ớc ra những mệnh lệnh quản lý bắt buộc ng-ời lao động phải thực hiện, ng-ời lao động bị phụ thuộc hoàn toàn vào sự quản lý, lãnh đạo của ng-ời sử dụng lao động Cung cách quản lý hành chính đã không thể xuất hiện mâu thuẫn giữa ng-ời lao động và ng-ời sử dụng lao động và do vậy cũng không có tiền đề cho tranh chấp lao động

và đình công

Với chính sách phát triển nền kinh tế thị tr-ờng định h-ớng xã hội chủ nghĩa, Nhà n-ớc ta đã cho phép và khuyến khích các thành phần kinh tế cùng tồn tại và phát triển theo các

quy luật của thị tr-ờng Kinh tế thị tr-ờng cạnh tranh sôi động đã tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp cũng nh- toàn bộ nền kinh tế Số l-ợng các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh tăng lên nhanh chóng kéo theo nhu cầu sử dụng lao động cũng gia tăng Do đó, quan hệ lao động cũng trở nên sôi động, đa dạng và phức tạp hơn Trong mối quan hệ lao động đó, ng-ời sử dụng lao động và ng-ời lao động đều muốn tối

đa hoá lợi ích của mình Tuy nhiên, lợi ích của hai bên chủ thể tham gia quan hệ lao động lại khác nhau thậm chí đối lập nhau Nếu lợi ích của ng-ời lao động là khoản tiền l-ơng hoặc thu nhập cao và đ-ợc làm việc trong những điều kiện lao động thuận lợi, đảm bảo an toàn và vệ sinh lao động tốt nhất thì ng-ời sử dụng lao động lại muốn sử dụng lao động có chất l-ợng cao nh-ng chi phí về tiền l-ơng, về điều kiện và môi tr-ờng lao động thấp nhất đến mức có thể

Đồng thời, để đạt đ-ợc lợi ích tối đa, ng-ời sử dụng lao động th-ờng phải tìm mọi cách, bất chấp mọi thủ đoạn để bóc lột sức lao động của ng-ời lao động Hơn nữa, trong quan hệ lao

động ng-ời lao động lại luôn ở thế yếu, để m-u sinh họ phải bán sức lao động, phụ thuộc vào ng-ời sử dụng lao động về tiền l-ơng và các điều kiện lao động khác Chính vì vậy, trong quá trình trao đổi sức lao động không thể tránh khỏi những mâu thuẫn, bất đồng phát sinh giữa ng-ời lao động và ng-ời sử dụng lao động Những mâu thuẫn bất đồng là nguyên nhân làm phát sinh tranh chấp lao động và trong nhiều vụ tranh chấp lao động do quá bức xúc vì quyền lợi của mình liên tục bị vi phạm mà tập thể lao động đã đình công

ở Việt Nam, từ năm 1995 trở lại đây, tranh chấp lao động xảy ra ngày càng có chiều h-ớng gia tăng về số l-ợng, phức tạp về tính chất, đặc biệt đình công đã xảy ra liên tục, th-ờng xuyên làm ảnh h-ởng không nhỏ đến sự ổn định và tính bền vững của quan hệ lao

động cũng nh- sự phát triển của nền kinh tế xã hội Việc giải quyết nhanh chóng các tranh chấp lao động và đình công nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của ng-ời lao động, ng-ời sử dụng lao động, hạn chế những tác động tiêu cực đến thị tr-ờng lao động cũng nh- nền kinh tế xã hội là một việc làm cần thiết Trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và đình công, Công đoàn là tổ chức chính trị xã hội của giai cấp công nhân - ng-ời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công nhân lao động có vai trò vô cùng quan trọng Sự tham gia của công đoàn trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và đình công đã đ-ợc pháp luật lao động quy định cụ thể Tuy nhiên, thực tế việc giải quyết tranh chấp lao động và đình công ở Việt Nam trong những năm vừa qua công đoàn ch-a thể hiện tốt sự tham gia của mình, thậm chí nhiều lúc, nhiều nơi công đoàn còn lúng, thụ động tr-ớc các tranh chấp lao động và đình công Vì vậy, làm thế nào để nâng cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm của công đoàn trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và đình công đang là một vấn đề đ-ợc nhiều ng-ời quan tâm Với những

lý do đó, t²c gi° chọn đề t¯i “Những vấn đề pháp lý về việc tham gia của công đoàn trong

giải quyết tranh chấp lao động và đình công” l¯m luận văn th³c sỹ luật học của mình, với