Việc nghiên cứu đề tài này mang tính cấp thiết cả về lý luận lẫn thực tiễn, bởi lẽ không những nó trang bị cho mỗi chúng ta những hiểu biết chung nhất về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đố
Trang 1Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam
Nguyễn Văn Quyền
Khoa Luật Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
Mã số 60 38 01 03 Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Thị Mai Hiên
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Luật dân sự; Tố tụng dân sự; Quyền cha mẹ; Luật hôn nhân gia đình
Content
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Gia đình là tế bào của xã hội, là tổ ấm của những người gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng con người, là môi trường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách Gia đình là yếu tố quan trọng nhất cấu thành nên xã hội vì thế muốn xây dựng
xã hội ổn định và phát triển thì trước tiên phải quan tâm xây dựng gia đình hạnh phúc, tạo điều kiện để mỗi gia đình phát triển về mọi mặt
Gia đình Việt Nam được xây dựng dựa trên cơ sở đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta thể hiện ở sự quan tâm, yêu thương, chăm sóc, đùm bọc lẫn nhau giữa các thành viên Trong gia đình, mọi quan hệ đều dựa trên cơ sở tình cảm Tuy nhiên, nếu như quan hệ vợ chồng là quan hệ dựa trên cơ sở hôn nhân thì quan hệ giữa cha mẹ và con lại dựa trên quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng mà ở đó chứa đầy tình cảm yêu thương gắn bó, mang trong đó là ý thức và trách nhiệm Người ta có quyền ly hôn vợ hoặc chồng bằng một bản án, quyết định có hiệu lực của tòa án nhưng không ai có quyền chối bỏ trách nhiệm đối với con của mình, ngay cả khi hôn nhân không còn tồn tại
Trang 2Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con được quy định khá đầy đủ và chi tiết trong Luật hôn nhân và gia đình và một số văn bản pháp luật hiện hành khác có liên quan Tuy nhiên trong điều kiện xã hội hiện nay, khi mà trong xã hội có nhiều sự thay đổi do tác động của nhiều yếu tố; lối sống và nhân cách cá nhân chịu những áp lực, thách thức bởi nhiều loại thang bậc giá trị; sự đề cao giá trị vật chất; sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm của các bậc cha mẹ đối với con cái diễn
ra ngày càng phổ biến… thì các nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam có thực sự được thực thi một cách triệt để? Nội dung cụ thể của những quy định này như thế nào? Có những vướng mắc bất cập gì trong thực tiễn thực hiện? phương hướng hoàn thiện nó ra sao? Đi tìm câu trả lời cho những vấn đề đó chính là lý do
tác giả chọn đề tài “Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia
đình Việt Nam” là đề tài luận văn thạc sĩ của mình
Việc nghiên cứu đề tài này mang tính cấp thiết cả về lý luận lẫn thực tiễn, bởi lẽ không
những nó trang bị cho mỗi chúng ta những hiểu biết chung nhất về nghĩa vụ và quyền của cha
mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam mà qua đó còn góp phần xây dựng
và hoàn thiện các quy định của pháp luật về vấn đề này, tạo ra hành lang pháp lý vững chắc
để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Dưới góc độ pháp lý, các nghiên cứu về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con tương đối phong phú, trong đó có một số nghiên cứu có liên quan đến vấn đề này có thể kể đến là:
- “Chế định cấp dưỡng trong luật hôn nhân và gia đình – vấn đề lý luận và thực tiễn”,
Luận án tiến sĩ của tác giả Ngô Thị Hường, Trường Đại học luật Hà Nội, 2006;
- “Vấn đề hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên trong Luật Hôn
nhân và gia đình Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học của học viên Đỗ Thị Thu Hương, bảo
vệ tại Đại học luật Hà Nội năm 2011;
- Một số luận văn thạc sĩ luật học bảo vệ tại khoa Luật – Đại học quôc gia Hà Nội với
các đề tài: “Luật hôn nhân gia đình năm 2000 – Thành tựu, vướng mắc và hướng hoàn thiện” của học viên Trần Thị Thùy Liên bảo vệ năm 2012; “Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ sau ly
hôn theo pháp luật Việt Nam” của học viên Bùi Minh Giang bảo vệ 2013; “Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn theo Luật hôn nhân và gia đình năm 2000” của
học viên Nguyễn Thị Giang bảo vệ năm 2013
Trang 3* Một số bài viết trên các tạp chí như:
- “Bàn về nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con theo luật Hôn nhân và gia đình
năm 2000” của tác giả Phạm Xuân Linh đăng trên Tạp chí dân chủ và pháp luật số 9/2006;
- “Một số vấn đề về lạm quyền của cha mẹ đối với con” của tác giả Nguyễn Thị Lan
đăng trên Tạp chí Luật học số 2/2012;
- “Quan hệ giữa cha mẹ và con, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu, giữa anh chị em
và giữa các thành viên trong gia đình, vấn đề cấp dưỡng và kiến nghị” của tác giả Tiến Long
đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 7/2013…
* Một số bài viết, bài bình luận về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con trên mạng internet…
Tuy nhiên các nghiên cứu trước đây mới chỉ tập trung vào một số trường hợp rất cụ
thể Cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu chuyên biệt nào về đề tài “Nghĩa vụ
và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam” Vì vậy việc
nghiên cứu các quy định của pháp luật Hôn nhân và gia đình hiện hành về vấn đề này là cần thiết
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những công trình khoa
học về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con; các quy định cụ thể về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam; thực tiễn áp dụng các quy định này trong giai đoạn hiện nay
* Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận và
thực tiễn pháp lý về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 Bên cạnh đó Luận văn có cập nhật, phân tích và chỉ ra những điểm mới về nghĩa
vụ và quyền của cha mẹ đối với con của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 so với Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 (Mặc dù chưa có hiệu lực nhưng Luật hôn nhân và gia đình năm
2014 đã được Quốc hội thông qua ngày 19/6/2014 và có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2015)
4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài
Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác –
Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp quyền, các quan điểm về thực thi pháp luật của Đảng và Nhà nước được thể hiện trong văn kiện Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam và
Trang 4các văn bản pháp luật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Ngoài ra luận văn còn sử dụng các phương pháp như: Phương pháp phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp và các phương pháp khác kết hợp giữa lý luận với thực tiễn để giải quyết các vấn đề đặt ra
5 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
* Mục đích nghiên cứu đề tài:
Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về mối quan hệ về quyền và nghĩa vụ giữa cha
mẹ và con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam; Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng các quy định của Luật hôn nhân và gia đình hiện hành về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con, đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về vấn đề này
* Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài: Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn cần giải
quyết được những nhiệm vụ sau đây:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận, ý nghĩa và tầm quan trọng của các quy định về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con;
- Phân tích, làm rõ nội dung của các quy định về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam;
- Phân tích, đánh giá những bất cập còn tồn tại trong thực tiễn thực hiện đối với những quy định về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con, qua đó đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện
6 Kết quả nghiên cứu và những nét mới của luận văn
Luận văn sẽ trang bị những kiến thức khái quát về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam Bên cạnh đó thông qua việc nghiên cứu các quy định cụ thể để tìm ra những điểm còn hạn chế, bất cập và đề xuất các giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện để các quy định của pháp luật về vấn đề này thực sự đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng gia đình Việt Nam hạnh phúc, ổn định và phát triển về mọi mặt
7 Kết cấu của luận văn
Trang 5Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn
gồm 03 chương:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con
Chương 2: Nội dung nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và
gia đình Việt Nam Chương 3: Thực tiễn thực hiện những quy định về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối
với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam
Reference
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Tư Pháp, Viện Khoa học pháp lý, Đinh Thị Mai Phương chủ biên (2004), Bình luận
khoa học Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội
2 Bộ Tư Pháp, Viện Khoa học pháp lý (2006), Từ điển luật học, NXB Bách Khoa, NXB
tư pháp, Hà Nội
3 Chính Phủ (1950), Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa
số 97/SL ngày 22/5/1950 sửa đổi một số quy lệ và chế định trong dân luật cũ và thay thế bằng những nguyên tắc mới, Hà Nội
4 Chính phủ (2001), Nghị định số 70/2001/ NĐ – CP ngày 03/10/2001 quy định chi tiết thi
hành Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, Hà Nội
5 Chính phủ (2003), Nghị định số 12/2003/NĐ – CP ngày 12/02/2003 quy định về sinh
con theo phương pháp khoa học, Hà Nội
6 Chính phủ (2005), Nghị định số 36/2005/NĐ-CP ngày 17/03/2005 quy định chi tiết thực
hiện một số điều của Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Hà Nội
7 Chính phủ (2005), Nghị định số 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 về đăng ký và quản
lý hộ tịch, Hà Nội
8 Nguyễn Văn Cừ, Ngô Thị Hường (2002), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về Luật hôn
nhân và gia đình 2000, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội
9 Đại Hội đồng Liên hợp quốc (1989), Công ước quốc tế về quyền trẻ em 1989, Hà Nội
10 Nguyễn Ngọc Điện (2005), Giáo trình Luật hôn nhân và gia đình tập 1, Khoa Luật đại
học Cần Thơ
11 Nguyễn Thị Gang (2013), Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn
Trang 6theo Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, Luận văn thạc sĩ, Khoa Luật – Đại học Quốc
gia Hà Nội;
12 Bùi Minh Giang (2013), Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ sau ly hôn theo pháp luật Việt Nam,
Luận văn thạc sĩ, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội
13 Ngô Thị Hường (2006), Chế định cấp dưỡng trong luật hôn nhân và gia đình – vấn đề
lý luận và thực tiễn, Luận án tiến sĩ, Trường Đại học luật Hà Nội
14 Nguyễn Thị Lan (2012), “Một số vấn đề về lạm quyền của cha mẹ đối với con”, Tạp chí
Luật học, (2), tr 32 - 39
15 Trần Thị Thùy Liên (2012), Luật hôn nhân gia đình năm 2000 – Thành tựu, vướng mắc
và hướng hoàn thiện, Luận văn thạc sĩ, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội
16 Phạm Xuân Linh (2006), “Bàn về nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con theo luật
Hôn nhân và gia đình năm 2000”, Tạp chí dân chủ và pháp luật, (9), tr 46 – 50, 60
17 Tiến Long (2013), “Quan hệ giữa cha mẹ và con, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu, giữa anh chị em và giữa các thành viên trong gia đình, vấn đề cấp dưỡng và kiến nghị”,
Tạp chí Tòa án nhân dân, (7), tr 18 - 24
18 Quốc hội (1959), Luật hôn nhân và gia đình, Hà Nội
19 Quốc hội (1986), Luật hôn nhân và gia đình, Hà Nội
20 Quốc hội (1992), Hiến pháp 1992 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2001), Hà Nội
21 Quốc hội (1998), Pháp lệnh về người tàn tật số: 06/1998/PL-UBTVQH10 ngày 30/7/1998,
Hà Nội
22 Quốc hội (2000), Luật hôn nhân và gia đình, Hà Nội
23 Quốc hội (2005), Bộ luật Dân sự, Hà Nội
24 Quốc hội (2004), Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Hà Nội
25 Quốc hội (2007), Luật phòng chống bạo lực gia đình, Hà Nội
26 Quốc hội (2010), Luật nuôi con nuôi, Hà Nội
27 Quốc hội (2014), Luật hôn nhân và gia đình, Hà Nội
28 Ngô Văn Thâu (2005), Pháp luật về Hôn nhân và gia đình trước và sau cách mạng
tháng Tám, NXB tư pháp, Hà Nội
29 Tòa án nhân dân tối cao (2000), Nghị quyết số 02-NQ/HĐTP ngày 23/12/2000 của Hội
đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Hà Nội
30 Trường đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình luật hôn nhân và gia đình Việt Nam,
NXB Công an nhân dân, Hà Nội
TRANG WEB:
Trang 731 http://www.24h.com.vn
32 http://www.anninhthudo.vn
33 http://www.baomoi.com
34 http://www.Dantri.com.vn
35 http://www.unicef.org
Trang 8Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam
Nguyễn Văn Quyền
Khoa Luật Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
Mã số 60 38 01 03 Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Thị Mai Hiên
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Luật dân sự; Tố tụng dân sự; Quyền cha mẹ; Luật hôn nhân gia đình
Content
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Gia đình là tế bào của xã hội, là tổ ấm của những người gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng con người, là môi trường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách Gia đình là yếu tố quan trọng nhất cấu thành nên xã hội vì thế muốn xây dựng
xã hội ổn định và phát triển thì trước tiên phải quan tâm xây dựng gia đình hạnh phúc, tạo điều kiện để mỗi gia đình phát triển về mọi mặt
Gia đình Việt Nam được xây dựng dựa trên cơ sở đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta thể hiện ở sự quan tâm, yêu thương, chăm sóc, đùm bọc lẫn nhau giữa các thành viên Trong gia đình, mọi quan hệ đều dựa trên cơ sở tình cảm Tuy nhiên, nếu như quan hệ vợ chồng là quan hệ dựa trên cơ sở hôn nhân thì quan hệ giữa cha mẹ và con lại dựa trên quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng mà ở đó chứa đầy tình cảm yêu thương gắn bó, mang trong đó là ý thức và trách nhiệm Người ta có quyền ly hôn vợ hoặc chồng bằng một bản án, quyết định có hiệu lực của tòa án nhưng không ai có quyền chối bỏ trách nhiệm đối với con của mình, ngay cả khi hôn nhân không còn tồn tại
Trang 9Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con được quy định khá đầy đủ và chi tiết trong Luật hôn nhân và gia đình và một số văn bản pháp luật hiện hành khác có liên quan Tuy nhiên trong điều kiện xã hội hiện nay, khi mà trong xã hội có nhiều sự thay đổi do tác động của nhiều yếu tố; lối sống và nhân cách cá nhân chịu những áp lực, thách thức bởi nhiều loại thang bậc giá trị; sự đề cao giá trị vật chất; sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm của các bậc cha mẹ đối với con cái diễn
ra ngày càng phổ biến… thì các nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam có thực sự được thực thi một cách triệt để? Nội dung cụ thể của những quy định này như thế nào? Có những vướng mắc bất cập gì trong thực tiễn thực hiện? phương hướng hoàn thiện nó ra sao? Đi tìm câu trả lời cho những vấn đề đó chính là lý do
tác giả chọn đề tài “Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia
đình Việt Nam” là đề tài luận văn thạc sĩ của mình
Việc nghiên cứu đề tài này mang tính cấp thiết cả về lý luận lẫn thực tiễn, bởi lẽ không
những nó trang bị cho mỗi chúng ta những hiểu biết chung nhất về nghĩa vụ và quyền của cha
mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam mà qua đó còn góp phần xây dựng
và hoàn thiện các quy định của pháp luật về vấn đề này, tạo ra hành lang pháp lý vững chắc
để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Dưới góc độ pháp lý, các nghiên cứu về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con tương đối phong phú, trong đó có một số nghiên cứu có liên quan đến vấn đề này có thể kể đến là:
- “Chế định cấp dưỡng trong luật hôn nhân và gia đình – vấn đề lý luận và thực tiễn”,
Luận án tiến sĩ của tác giả Ngô Thị Hường, Trường Đại học luật Hà Nội, 2006;
- “Vấn đề hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên trong Luật Hôn
nhân và gia đình Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học của học viên Đỗ Thị Thu Hương, bảo
vệ tại Đại học luật Hà Nội năm 2011;
- Một số luận văn thạc sĩ luật học bảo vệ tại khoa Luật – Đại học quôc gia Hà Nội với
các đề tài: “Luật hôn nhân gia đình năm 2000 – Thành tựu, vướng mắc và hướng hoàn thiện” của học viên Trần Thị Thùy Liên bảo vệ năm 2012; “Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ sau ly
hôn theo pháp luật Việt Nam” của học viên Bùi Minh Giang bảo vệ 2013; “Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn theo Luật hôn nhân và gia đình năm 2000” của
học viên Nguyễn Thị Giang bảo vệ năm 2013
Trang 10* Một số bài viết trên các tạp chí như:
- “Bàn về nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con theo luật Hôn nhân và gia đình
năm 2000” của tác giả Phạm Xuân Linh đăng trên Tạp chí dân chủ và pháp luật số 9/2006;
- “Một số vấn đề về lạm quyền của cha mẹ đối với con” của tác giả Nguyễn Thị Lan
đăng trên Tạp chí Luật học số 2/2012;
- “Quan hệ giữa cha mẹ và con, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu, giữa anh chị em
và giữa các thành viên trong gia đình, vấn đề cấp dưỡng và kiến nghị” của tác giả Tiến Long
đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 7/2013…
* Một số bài viết, bài bình luận về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con trên mạng internet…
Tuy nhiên các nghiên cứu trước đây mới chỉ tập trung vào một số trường hợp rất cụ
thể Cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu chuyên biệt nào về đề tài “Nghĩa vụ
và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam” Vì vậy việc
nghiên cứu các quy định của pháp luật Hôn nhân và gia đình hiện hành về vấn đề này là cần thiết
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những công trình khoa
học về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con; các quy định cụ thể về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam; thực tiễn áp dụng các quy định này trong giai đoạn hiện nay
* Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận và
thực tiễn pháp lý về nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 Bên cạnh đó Luận văn có cập nhật, phân tích và chỉ ra những điểm mới về nghĩa
vụ và quyền của cha mẹ đối với con của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 so với Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 (Mặc dù chưa có hiệu lực nhưng Luật hôn nhân và gia đình năm
2014 đã được Quốc hội thông qua ngày 19/6/2014 và có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2015)
4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài
Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác –
Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp quyền, các quan điểm về thực thi pháp luật của Đảng và Nhà nước được thể hiện trong văn kiện Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam và