Chinh phục điểm 8 9 10 hóa học quyển 2 hữu cơ

LỜI NÓI ĐẦU Các em học sinh và quý bạn đọc yêu mến Trong kì thi THPT Quốc Gia năm 2016 vừa qua Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã có những thay đổi lớn về cấu trúc đề thi, cách thức ra đề. Đặc biệt các câu hỏi ở mức độ vận dụng và vận dụng cao chiếm tỉ lệ cao hơn, khiến cho việc đạt điểm 8, 9, 10 trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Trước những băn khoăn, lo lắng và mong muốn đạt điểm cao của các em học sinh, cuốn sách “Chinh phục điểm 8, 9, 10 Hóa học” ra đời nhằm giúp các em có một tài liệu chất lượng tốt, giúp cho việc ôn luyện hiệu quả và chinh phục điểm cao trong kì thi THPT Quốc Gia sắp tới. Cuốn sách được chia làm 7 chuyên đề, trong mỗi chuyên đề này đều có những đặc điểm nổi bật sau: Lí thuyết trọng tâm và phương pháp giải, giúp học sinh dễ tiếp cận các câu hỏi điểm 8, 9, 10 trong các dạng bài liên quan. Các câu hỏi điểm 8, 9, 10 được tuyển chọn, biên soạn và phân loại trong mỗi chuyên đề theo trật tự logic, giúp học sinh dễ học và dễ hiểu. Phần lời giải có phân tích tìm ra hướng giải, giải theo nhiều cách, nhận xét và bình luận, giúp cho học sinh hiểu đúng bản chất kiến thức, nắm vững kiến thức và phát triển những tư duy giải nhanh. Tác giả hi vọng cuốn sách sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các em học sinh trong việc ôn luyện thi THPT Quốc gia và các thầy cô giáo trong quá trình dạy học. Rất mong nhận được sự góp ý, trao đổi của bạn đọc qua gmail: trantuyen89hygmail.com để những lần tái bản sau được hoàn thiện hơn. Cảm ơn bạn đọc đã lựa chọn cuốn sách này. Tác giả ThS. Trần Trọng Tuyền

Trang 1

Chinh phục điểm 8, 9, 10 Hóa học Quyển 2: Hữu cơ – ThS Trần Trọng Tuyền (bản đọc thử)

1

Facebook: https://www.facebook.com/thay.trantrongtuyen (Trần Trọng Tuyền)

Trang 2

LỜI NÓI ĐẦU

Các em học sinh và quý bạn đọc yêu mến!

Trong kì thi THPT Quốc Gia năm 2016 vừa qua Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã có những thay đổi lớn về cấu trúc đề thi, cách thức ra đề Đặc biệt các câu hỏi ở mức độ vận dụng và vận dụng cao chiếm tỉ lệ cao hơn, khiến cho việc đạt điểm 8, 9, 10 trở nên khó khăn hơn rất nhiều

Trước những băn khoăn, lo lắng và mong muốn đạt điểm cao của các em học sinh, cuốn sách

“Chinh phục điểm 8, 9, 10 Hóa học” ra đời nhằm giúp các em có một tài liệu chất lượng tốt,

giúp cho việc ôn luyện hiệu quả và chinh phục điểm cao trong kì thi THPT Quốc Gia sắp tới

Cuốn sách được chia làm 7 chuyên đề, trong mỗi chuyên đề này đều có những đặc điểm nổi

Tác giả hi vọng cuốn sách sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các em học sinh trong việc ôn luyện thi THPT Quốc gia và các thầy cô giáo trong quá trình dạy học

Rất mong nhận được sự góp ý, trao đổi của bạn đọc qua gmail: trantuyen89hy@gmail.com hoặc facebook: https://www.facebook.com/thay.trantrongtuyen để những lần tái bản sau được hoàn thiện hơn

Cảm ơn bạn đọc đã lựa chọn cuốn sách này

Bạn đọc đặt mua sách bằng cách inbox cho tác giả qua facebook nhé!

Chuyển giao bản word: “hệ thống bài tập sách”:

1 Chinh phục điểm 8, 9, 10 Hóa học: Quyển 1 Vô cơ

2 Chinh phục điểm 8, 9, 10 Hóa học: Quyển 2 Hữu cơ

3 Tuyển tập câu hỏi cốt lõi chinh phục kì thi THPT Quốc gia môn Hóa

Dành cho giáo viên sử dụng vào mục đích giảng dạy

Liên hệ với tác giả qua tin nhắn facebook:

https://www.facebook.com/thay.trantrongtuyen hoặc qua số ĐT: 0974 892 901

Trang 3

Chinh phục điểm 8, 9, 10 Húa học Quyển 2: Hữu cơ – ThS Trần Trọng Tuyền (bản đọc thử)

4.1 PHẢN ỨNG XÀ PHềNG HểA

A LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM LIấN QUAN

1 Phõn loại este

+ Este no, đơn chức (tạo bởi axit no, đơn chức, mạch hở CnH2n+1COOH và ancol no, đơn chức, mạch hở CmH2m+1OH): C n H 2n+1 COOC m H 2m+1

+ Este đơn chức (tạo bởi RCOOH và R’OH): RCOOR ’

+ Este hai chức (tạo bởi RCOOH và R’(OH)2) : (RCOO) 2 R ’

+ Este hai chức (tạo bởi axit R(COOH)2 và R’OH): R(COOR ’ ) 2

+ Este ba chức (tạo bởi RCOOH và C3H5(OH)3): (RCOO) 3 C 3 H 5

2 Phản ứng thủy phõn trong mụi trường kiềm (phản ứng xà phũng húa)

a) Este no

2

RCOOR’ NaOH RCOONa H O

R(COOR ') 2NaOH R(COONa) 2R’OH

(RCOO) R’ 2NaOH 2RCOONa R’(OH)

(RCOO) C H 3NaOH 3RCOONa C H (OH)

b) Este khụng no

RCOO – CH2 – CH=CH2 + NaOH  RCOONa + CH2=CH – CH2OH

RCOOCH=CH2 + NaOH   RCOONa + CH3CHO

RCOO – C(CH3)=CH2 + NaOH  RCOONa + CH3 – CO – CH3

c) Este thơm

RCOO – C6H5 + 2NaOH   RCOONa + C6H5ONa + H2O

RCOO – C6H4 – OH + 3NaOH   RCOONa + C6H4(ONa)2 + 2H2O

3 Phương phỏp giải bài toỏn phản ứng xà phũng húa

T 2 Este hai chức hoặc este đơn chức cða phenol

Nếu s°n phẩm gồm hai muối v¯ một ancol Este l¯ (RCOO) R '

  

Chuyờn đề 4: ESTE – LIPIT

Trang 4

6 4

3 3 5

Nếu s°n phẩm gồm một muối v¯ hai ancol Este l¯ R(COOR')

Nếu s°n phẩm thu được l¯ hai muối v¯ nước Este l¯ RCOOC H R '

T 3 Este ba chức [thông thường l¯ este cða glixerol (RCOO) C H ]

  

4 Bài toỏn hỗn hợp gồm (este, axit, ancol) tỏc dụng với NaOH

X gồm 2 chất hữu cơ đơn chức tỏc dụng với NaOH:

NaOH ancol (t³o ra)

S°n phẩm thu được gồm: hai muối v¯ một ancol

hai este có cùng gốc ancol RCOOR' (n n )

NaOH pư ancol (thu được)

S°n phẩm thu được gồm: một muối v¯ hai ancol

hai este có cùng gốc axit RCOOR' (n n )

hoặcmột axit RCOOH S°n phẩm gồm một muối v¯ một a

một axit RCOOHhoặc

Trang 5

B CÂU HỎI ĐIỂM 8, 9, 10 LIÊN QUAN

DẠNG 1: XÀ PHÒNG HÓA MỘT ESTE ĐƠN CHỨC Câu 1: Xà phòng hóa hoàn toàn m1 gam este đơn chức X cần vừa đủ 100 ml dung dịch KOH 2M Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được m2 gam chất rắn khan Y gồm hai muối của kali Khi đốt cháy hoàn toàn Y thu được K2CO3, H2O và 30,8 gam CO2 Giá trị của m1, m2 lần lượt

Câu 2: Hỗn hợp E gồm hai este đơn chức, là đồng phân cấu tạo và đều chứa vòng benzen

Đốt cháy hoàn toàn m gam E cần vừa đủ 8,064 lít khí O2(đktc), thu được 14,08 gam CO2 và 2,88 gam H2O Đun nóng m gam E với dung dịch NaOH (dư) thì có tối đa 2,80 gam NaOH phản ứng, thu được dung dịch T chứa 6,62 gam hỗn hợp ba muối Khối lượng muối của axit cacboxylic trong T là

A 3,84 gam.B 2,72 gam C 3,14 gam D 3,90 gam

Trích đề thi minh họa của Bộ giáo dục – 2017

Hướng dẫn giải:

O 0,36 mol

Trang 6

1

NaOH 0,07 2

2 6,62 gam

Câu 3: Cho 0,1 mol một este X vào 50 gam dung dịch NaOH 10% đun nóng đến khi phản ứng

hoàn toàn (các chất bay hơi không đáng kể) Dung dịch thu được có khối lượng 58,6 gam Cô cạn dung dịch thu được 10,4 gam chất rắn khan Công thức cấu tạo của X là:

Câu 4: Xà phòng hoá 3,52 gam este X được tạo ra từ axit đơn chức và ancol đơn chức bằng

dung dịch NaOH vừa đủ được muối Y và ancol Z Nung nóng Y với oxi thu được 2,12 gam muối, khí CO2 và hơi nước Ancol Z được chia làm hai phần bằng nhau Phần 1 cho tác dụng với Na vừa đủ thu được khí H2 có số mol bằng nửa số mol ancol phản ứng và 1,36 gam muối Phần 2 cho tác dụng với CuO dư, nung nóng được chất hữu cơ T có phản ứng tráng bạc Công thức cấu tạo của X là:

Trích đề thi thử THPT Ngô Sĩ Liên − Bắc Giang − Lần 2 − 2016

Trang 7

Câu 5: Xà phòng hoá hoàn toàn m gam một este no, đơn chức, mạch hở E bằng 26 gam dung

dịch MOH 28% (M là kim loại kiềm) Cô cạn hỗn hợp sau phản ứng thu được 24,72 gam chất lỏng X và 10,08 gam chất rắn khan Y Đốt cháy hoàn toàn Y, thu được sản phẩm gồm CO2,

H2O và 8,97 gam muối cacbonat khan Mặt khác, cho X tác dụng với Na dư, thu được 12,768 lít khí H2 (đktc) Phần trăm khối lượng muối trong Y có giá trị gần nhất với

Câu 6: Hợp chất X có thành phần gồm C, H, O, chứa vòng benzen Cho 6,9 gam X vào 360 ml

dung dịch NaOH 0,5M (dư 20% so với lượng cần phản ứng) đến phản ứng hoàn toàn, thu được dung dịch Y Cô cạn Y thu được m gam chất rắn khan Mặt khác, đốt cháy hoàn toàn 6,9 gam X cần vừa đủ 7,84 lít O2 (đktc), thu được 15,4 gam CO2 Biết X có công thức phân tử trùng với công thức đơn giản nhất Giá trị của m là

A 12,3 B 11,1 C 11,4 D 13,2

Trích đề thi tuyển sinh Đại học khối A – 2013

Trang 8

Câu 8: Cho 0,3 mol hỗn hợp X gồm 2 este đơn chức tác dụng vừa đủ với 200 ml dung dịch

NaOH 2M đun nóng, thu được hợp chất hữu cơ no mạch hở Y có phản ứng tráng bạc và 37,6 gam hỗn hợp muối hữu cơ Đốt cháy hoàn toàn Y rồi cho sản phẩm hấp thụ hết vào bình chứa dung dịch nước vôi trong dư, thấy khối lượng bình tăng 24,8 gam Khối lượng của X là

Trang 9

A 30,8 gam B 33,6 gam C 32,2 gam D 35,0 gam

Este cða phenol: x mol

Câu 9: Cho hỗn hợp X gồm 2 este mạch hở là đồng phân của nhau Lấy 0,2 mol X cho phản

ứng hoàn toàn với 300ml dung dịch NaOH 1M, rồi tiến hành chưng cất được 8,5 gam hỗn hợp hai ancol là đồng đẳng kế tiếp nhau Cô cạn phần dung dịch còn lại sau chưng cất được chất rắn

Y Nung Y trong oxi dư đến phản ứng hoàn toàn được 22 gam CO2 và 7,2 gam H2O cùng một lượng Na2CO3 Công thức phân tử của hai este là

A C2H5COOC2H5 và C3H7COOCH7 B C2H3COOC2H5 và C3H5COOCH3

C C2H3COOC3H7 và C3H5COOC2H5 D C3H5COOC3H7 và C4H6COOC2H5.

Trích đề thi thử THPT Triệu Sơn – lần 1 – 2015 Hướng dẫn giải:

RCOOR' NaOH p RCOONa R'OH

3 R'OH

2 5

CH OH8,5

M 42,5 Hai ancol kÕ tiÕp l¯

3

C H20,1

Trang 10

Câu 10: Hỗn hợp X gồm hai este đơn chức, mạch hở, là đồng phân cấu tạo của nhau Thủy phân hoàn toàn m gam X bằng dung dịch NaOH rồi cô cạn, được 40,2 gam chất rắn Y và a gam

một ancol Z Nung Y với CaO cho đến khi phản ứng kết thúc, thu được 8,4 gam một chất khí Oxi hóa a gam Z thu được hỗn hợp b gam T gồm axit cacboxylic, anđehit, ancol dư và nước

- Thí nghiệm 1: Nếu cho b gam T tác dụng hết với Na dư, thu được 4,48 lít H2 (đktc)

- Thí nghiệm 2: Nếu cho b gam T vào dung dịch KHCO3 dư, thoát ra 2,24 lít CO2 (đktc)

- Thí nghiệm 3: Nếu cho b gam T phản ứng tráng bạc hoàn toàn, tạo ra 86,4 gam Ag Giá trị của

2

H O : (x y) mol

n y 0,1 molR'CH OH : z mol

CaO

t 8,4 gam

Trang 11

+ Khi tìm được Đáp án thì ta không cần xét những trường hợp khác nữa!

+ Những sai lầm dễ mắc phải ở bài này đó là:

 Cho rằng khí RH tính theo mol của RCOONa (0,3 mol), sẽ dẫn đến kết quả Sai là m =25,8

no (số nguyên tử C trong phân tử mỗi ancol nhỏ hơn 4) Thủy phân hoàn toàn 34,8 gam M

bằng 490 ml dung dịch NaOH 1M (dư 40% so với lượng phản ứng) Cô cạn hỗn hợp sau phản ứng thu được 38,5 gam chất rắn khan Mặt khác, nếu đốt cháy hoàn toàn 34,8 gam M trên thì thu được CO2 và 23,4 gam H2O.Thành phần phần trăm theo khối lượng của Y trong M là?

Trang 12

Lời bình: Ở câu này, ý tưởng của người ra đề rất mới lạ, nhưng trong đề thi chính thức của Bộ

giáo dục sẽ không có chuyện xuất hiện este của ancol no mạch vòng

Câu 12: Hỗn hợp X gồm 3 este đơn chức, tạo thành từ cùng một ancol Y với 3 axit cacboxylic

(phân tử chỉ có nhóm -COOH); trong đó, có hai axit no là đồng đẳng kế tiếp nhau và một axit không no (có đồng phân hình học, chứa một liên kết đôi C=C trong phân tử) Thủy phân hoàn toàn 5,88 gam X bằng dung dịch NaOH, thu được hỗn hợp muối và m gam ancol Y Cho m gam Y vào bình đựng Na dư, sau phản ứng thu được 896 ml khí (đktc) và khối lượng bình tăng 2,48 gam Mặt khác, nếu đốt cháy hoàn toàn 5,88 gam X thì thu được CO2 và 3,96 gam H2O Phần trăm khối lượng của este không no trong X là

Trang 13

DẠNG 3: XÀ PHÒNG HÓA ESTE 2 CHỨC

Câu 13: Cho 0,1 mol este tạo bởi axit 2 lần axit (axit hai chức) và ancol một lần ancol (ancol

đơn chức) tác dụng hoàn toàn với NaOH thu được 6,4 gam ancol và một lượng muối có khối lượng nhiều hơn lượng este là 13,56% Công thức cấu tạo của este là :

A.C2H5OOC−COOCH3 B.CH3OOC−COOCH3

C.C2H5OOC−COOC2H5 D.CH3OOC−CH2−COOCH3

Câu 14: Đun hỗn hợp etylen glicol và axit cacboxylic X (phân tử chỉ có nhóm -COOH) với xúc

tác H2SO4 đặc, thu được hỗn hợp sản phẩm hữu cơ, trong đó có chất hữu cơ Y mạch hở Đốt cháy hoàn toàn 3,95 gam Y cần 4,00 gam O2, thu được CO2 và H2O theo tỉ lệ mol tương ứng 2 :

1 Biết Y có công thức phân tử trùng với công thức đơn giản nhất, Y phản ứng được với NaOH theo tỉ lệ mol tương ứng 1: 2 Phát biểu nào sau đây sai?

A Y tham gia được phản ứng cộng với Br2 theo tỉ lệ mol tương ứng 1 : 2

B Tổng số nguyên tử hiđro trong hai phân tử X, Y bằng 8

Câu 15: Cho 0,015 mol este X (tạo thành bởi axit cacboxylic và ancol) phản ứng vừa đủ với

100 ml dung dịch NaOH 0,3M, sản phẩm tạo thành chỉ gồm một ancol Y và một muối Z với số

Trang 14

mol bằng nhau Xà phòng hoá hoàn toàn 3,44 gam X bằng 100 ml dung dịch KOH 0,4M (vừa

đủ), sau phản ứng cô cạn dung dịch được 4,44 gam muối khan Công thức của X là

[O]

T

H O RCHO

Trang 15

NaOH ancol

2 NaOH

A l¯ este m³ch vòng Trường hợp 3:

Cõu 17: E là một este 3 chức, mạch hở Đun núng 7,9 gam E với dung dịch NaOH dư, đến khi

phản ứng hoàn toàn thu được ancol X và 8,6 gam hỗn hợp muối Y Tỏch nước từ X cú thể thu được propenal Cho Y tỏc dụng với dung dịch H2SO4 thu được 3 axit hữu no, mạch hở,

đơn chức (trong đú 2 axit cú khối lượng phõn tử nhỏ là đồng phõn của nhau) Cụng thức phõn

tử của axit cú khối lượng phõn tử lớn hơn là:

A C5H12O2 B C7H14O2 C C6H12O2 D C5H10O2

Trớch đề thi thử chuyờn Nguyễn Huệ − lần 4 – 2015

Phõn tớch:

+ Tỏch nước từ X cú thể thu được propenal (CH 2 =CH-CHO) → X là C 3 H 5 (OH) 3

+ Y tỏc dụng với H 2 SO 4 thu được 3 axit hữu cơ, đơn chức, mạch hở (trong đú 2 axit cú khối lượng phõn tử nhỏ là đồng phõn của nhau)

3 3 5

R l¯ công thức chung cða R , R , Rtrong đó R

Trang 16

Câu 18: Thủy phân hoàn toàn chất béo X trong môi trường axit, thu được glixerol và hỗn hợp

hai axit béo gồm axit oleic và axit linoleic Đốt cháy m gam X cần vừa đủ 76,32 gam O2, thu được 75,24 gam CO2 Mặt khác, m gam X tác dụng tối đa với V ml dung dịch Br2 1M Giá trị của V là

4n

Trang 17

Câu 20: Đốt cháy hoàn toàn a mol X (là trieste của glixerol với các axit đơn chức, mạch hở),

thu được b mol CO2 và c mol H2O (b – c = 4a) Hiđro hóa m1 gam X cần 6,72 lít H2 (đktc), thu được 39 gam Y (este no) Đun nóng m1 gam X với dung dịch chứa 0,7 mol NaOH, cô cạn dung dịch sau phản ứng, thu được m2 gam chất rắn Giá trị của m2 là

Câu 21: Cho E là triglixerit được tạo bởi hai axit béo X, Y (phân tử có cùng số nguyên tử

cacbon và không quá ba liên kết π, MX < MY , số mol Y nhỏ hơn số mol X) và glixerol Xà phòng hóa hoàn toàn 7,98 gam E bằng KOH vừa đủ thu được 8,74 gam hỗn hợp hai muối Đốt cháy hoàn toàn 7,98 gam E thu được 0,51 mol CO2 và 0,45 mol H2O Phân tử khối của X là

Trang 18

Câu 22: Hỗn hợp X gồm (CH3COO)3C3H5, CH3COOCH2CH(OOCCH3)CH2OH, CH3COOH,

CH3COOCH2CHOHCH2OH và CH2OHCHOHCH2OH trong đó CH3COOH chiếm 10% tổng số mol hỗn hợp Đun nóng m gam hỗn hợp X với dung dịch NaOH vừa đủ, thu được dung dịch chứa 20,5 gam natri axetat và 0,604m gam glixerol Để đốt cháy m gam hỗn hợp X cần V lít O2

(đktc) Giá trị của V gần nhất là

3 0,25 mol

(CH COO) C H (OH) : 0,18 mol CO :1,04 mol

O

gaàn nhaát O

O

gÇn nhÊt O

DẠNG 5: HỖN HỢP ESTE, AXIT, ANCOL

Câu 23: Đun nóng m gam hỗn hợp X gồm các chất có cùng một loại nhóm chức với 700 ml

Trang 19

dung dịch NaOH 1M thu được dung dịch Y chứa muối của một axit cacboxylic đơn chức và

16 gam hơi Z gồm các ancol Cho toàn bộ Z tác dụng với Na dư, thu được 5,6 lit H2 (đktc) Cô cạn dung dịch Y, nung nóng chất rắn thu được với CaO cho đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 3,2 gam một chất khí Giá trị của m là:

Câu 24: Cho hỗn hợp X gồm hai hợp chất hữu cơ no, đơn chức tác dụng vừa đủ với 100

ml dung dịch KOH 0,4M, thu được một muối và 336 ml hơi một ancol (ở đktc) Nếu đốt cháy hoàn toàn lượng hỗn hợp X trên, sau đó hấp thụ hết sản phẩm cháy vào bình đựng dung dịch Ca(OH)2 (dư) thì khối lượng bình tăng 6,82 gam Công thức của hai hợp chất hữu cơ trong

X là

C C2H5COOH và C2H5COOCH3 D CH3COOH và CH3COOC2H5

Câu 25: Hỗn hợp X gồm 1 ancol đơn chức và 1 este đơn chức (mạch hở, cùng số nguyên tử

cacbon) Đốt cháy hoàn toàn m gam X cần dùng vừa đủ V lít O2 thì thu được 17,472 lít CO2 và 11,52 gam nước Mặt khác m gam X phản ứng với dung dịch KOH dư thì thu được 0,26 mol hỗn hợp ancol Biết X không tham gia phản ứng tráng gương Giá trị V là bao nhiêu? (các khí

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	1,67 MB