Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề trung tâm của nền giáo dục , trong đó dạy học theo dự án là một phương pháp quan trọng, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ phức hợp có sự kết hợp việc học lý thuyết với thực hành, giữa tư duy với hành động, giữa nhà trường với xã hội , kết quả có tạo ra sản phẩm có thể giới thiệu. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao, trong đó người hoc là trung tâm của quá trình dạy học, rèn và phát huy làm việc theo nhóm của người học Tuy nhiên việc đưa dạy học theo dự án vào dạy học ở trường phổ thông gây không ít khó khăn, bỡ ngỡ cho người dạy và người học , nên việc nghiên cứu để giúp người dạy và người học tiếp cận tốt với phương pháp dạy học hiện đại này là vấn đề rất cần thiết .
Trang 2Sáng kiến kinh nghiệm
A MỞ ĐẦU
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Đề tài:
DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN SINH HỌC 6, 8, 9 Ở
TRƯỜNG THCS
Trang 3I Đặt vấn đề:
1 Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới.
Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề trung tâm của nền giáo dục , trong đó dạyhọc theo dự án là một phương pháp quan trọng, trong đó người học thực hiện một nhiệm
vụ phức hợp có sự kết hợp việc học lý thuyết với thực hành, giữa tư duy với hành động,giữa nhà trường với xã hội , kết quả có tạo ra sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ nàyđược người học thực hiện với tính tự lực cao, trong đó người hoc là trung tâm của quátrình dạy học, rèn và phát huy làm việc theo nhóm của người học
Tuy nhiên việc đưa dạy học theo dự án vào dạy học ở trường phổ thông gây không
ít khó khăn, bỡ ngỡ cho người dạy và người học , nên việc nghiên cứu để giúp người dạy
và người học tiếp cận tốt với phương pháp dạy học hiện đại này là vấn đề rất cần thiết
2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới.
Dạy học dự án là một hình thức dạy học vừa có tính hợp tác, vừa có tính thực tiễncao Tuy nhiên, việc đưa dạy học dự án vào dạy học ở phổ thông còn gặp không ít khókhăn Sáng kiến kinh nghiệm này trình bày những vấn đề cơ bản nhất về Dạy học dự án:khái niệm, phân loại, cấu trúc, đặc điểm, tác dụng, ưu nhược điểm, cách tiến hành, đánhgiá và những bài học kinh nghiệm để thành công trong dạy học theo dư án
3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Những vấn đề cơ bản nhất về Dạy học dự án: khái niệm, phân loại, cấu trúc, đặc
điểm, tác dụng, ưu nhược điểm, xác định, định hướng một số nội dung có thể tiến hành
dạy học theo dự án ở bộ môn sinh học trường THCS nói chung và sinh học 6, 8,9 nói
riêng, cách tiến hành, đánh giá và những bài học kinh nghiệm để thành công trong dạy học
theo dư án
II Phương pháp tiến hành :
1 Cơ sở lý luận và thực tiễn định hướng cho việc nghiên cứu tìm giải pháp cho
Trang 4Sáng kiến kinh nghiệm
Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện
một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Làm việc
nhóm là hình thức cơ bản của DHDA.
1.1.2 Đặc trưng cơ bản của dạy học dự án
- Người học là trung tâm của quá trình dạy học
- Dự án tập trung vào những mục tiêu học tập quan trọng gắn với các chuẩn
- Dự án được định hướng theo bộ câu hỏi khung chương trình
- Dự án đòi hỏi các hình thức đánh giá đa dạng và thường xuyên
- Dự án có tính liên hệ với thực tế
- Người học thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua sản phẩm và quá trình thực hiện
- Công nghệ hiện đại hỗ trợ và thúc đẩy việc học của người học
- Kĩ năng tư duy là yếu tố không thể thiếu trong phương pháp dạy học dự án
1.1.3 Bộ câu hỏi định hướng
Bộ câu hỏi định hướng giúp học sinh kết nối những khái niệm cơ bản trong cùng một môn học hoặc giữa các môn học với nhau Các câu hỏi này tạo điều kiện để định hướng việc học tập của học sinh thông qua các vấn đề kích thích tư duy Các câu hỏi định hướng giúp gắn các mục tiêu của dự án với các mục tiêu học tập và chuẩn của chương trình
Bộ câu hỏi định hướng bao gồm:
Câu hỏi khái quát Câu hỏi khái quát là những câu hỏi mở, có phạm vi rộng, kích thích sự khám phá, nhắm đến những khái niệm lớn và lâu dài, đòi hỏi các kỹ năng tư duy bậc cao và thường có tính chất liên môn
Câu hỏi bài học Câu hỏi bài học là những câu hỏi mở có liên hệ trực tiếp với dự án hoặc bài học cụ thể, đòi hỏi các kỹ năng tư duy bậc cao, giúp học sinh tự xây dựng câu trả lời và hiểu biết của bản thân từ thông tin mà chính các em thu thập đượcCâu hỏi nội dung.Câu hỏi nội dung là những câu hỏi đóng có các câu trả lời “đúng” được xác định rõ ràng, trực tiếp hỗ trợ việc dạy và học các kiến thức cụ thể, thường có liên quan đến các định nghĩa hoặc yêu cầu nhớ lại thông tin (như các câu hỏi kiểm tra thông thường)
1.1.4 Quy trình tổ chức
a Công đoạn chuẩn bị
Công việc của GV:
- Xây dựng bộ câu hỏi định hướng: xuất phát từ nội dung học và mục tiêu cần đạt được
- Thiết kế dự án: xác định lĩnh vực thực tiễn ứng dụng nội dung học, ai cần, ý tưởng
Trang 5- Xây dựng kế hoạch dự án: xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháp tiến hành và phân công công việc trong nhóm
- Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn bị thực hiện dự án
b Công đoạn thực hiện
Công việc của GV:
- Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá học sinh trong quá trình thực hiện dự án
- Liên hệ các cơ sở, khách mời cần thiết cho học sinh
- Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện dự án
Công việc của HS:
- Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm thực hiện dự án theo đúng kế hoạch
- Tiến hành thu thập, xử lý thông tin thu được
- Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo
- Liên hệ, tìm nguồn giúp đỡ khi cần
- Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho giáo viên và các nhóm khác qua các buổi thảo luận hoặc qua trang wiki
c Công đoạn tổng hợp
Công việc của GV:
- Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá học sinh giai đoạn cuối dự án
- Bước đầu thông qua sản phẩm cuối của các nhóm HS
Công việc của HS:
- Hoàn tất sản phẩm của nhóm
- Chuẩn bị tiến hành giới thiệu sản phẩm
d Công đoạn đánh giá
Công việc của GV:
- Chuẩn bị cơ sở vật chất cho buổi báo cáo dự án
- Theo dõi, đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm
Công việc của HS:
- Tiến hành giới thiệu sản phẩm
- Tự đánh giá sản phẩm dự án của nhóm
- Đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm khác theo tiêu chí đã đưa ra
1.1.5 Các loại sản phẩm và thực hiện nhiệm vụ
Thành quả học tập bao gồm cả thành quả có thể đo lường (lượng hóa) và thành quả khó có thể đo lường (khó lượng hóa)
1.1.6 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án
Vai trò của học sinh
Học sinh là người quyết định cách tiếp cận vấn đề cũng như phương pháp và các
hoạt động cần phải tiến hành để giải quyết vấn đề đó
Học sinh tập giải quyết các vấn đề của cuộc sống thực bằng các kĩ năng của người lớn thông qua làm việc theo nhóm
Chính học sinh là người lựa chọn các nguồn dữ liệu, thu thập dữ liệu từ những nguồn khác nhau đó, rồi tổng hợp (synthesize), phân tích (analyze) và tích lũy kiến thức từquá trình làm việc của chính các em
Học sinh hoàn thành việc học với các sản phẩm cụ thể (dự án) và có thể trình bày, bảo vệ sản phẩm đó
HS cũng là người trình bày kiến thức mới mà họ đã tích lũy thông qua dự án
Trang 6Sáng kiến kinh nghiệm
Cuối cùng, bản thân học sinh là người đánh giá và được đánh giá dựa trên những gì
đã thu thập được, dựa trên tính khúc chiết, tính hợp lý trong cách thức trình bày của các
em theo những tiêu chí đã xây dựng trước đó
Vai trò của giáo viên:
Khác với phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên đóng vai trò trung tâm, là chuyên gia và nhiệm vụ chính là truyền đạt kiến thức, trong DHDA, GV là chỉ là người hướng dẫn (guide) và tham vấn (advise) chứ không phải là “cầm tay chỉ việc” cho HS của mình Theo đó, giáo viên không dạy nội dung cần học theo cách truyền thống mà từ nội dung nhìn ra sự liên quan của nó tới các vấn đề của cuộc sống, hình thành ý tưởng về một
dự án liên quan đến nội dung học, tạo vai trò cho học sinh trong dự án, làm cho vai trò củahọc sinh gằn với nội dung cần học (thiết kế các bài tập cho học sinh)…
Tóm lại, giáo viên không còn giữ vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học mà trở thành người hướng dẫn, người giúp đỡ học sinh, tạo môi trường thuận lợi nhất cho các em trên con đường thực hiện dự án
Vai trò của công nghệ:
Mặc dù công nghệ không phải là vấn đề cốt yếu đối với phương pháp DHDA nhưng
nó có thể nâng cao kinh nghiệm học tập và đem lại cho học sinh cơ hội để hòa nhập với thế giới bên ngoài, tìm thấy các nguồn tài nguyên và tạo ra sản phẩm Một vài giáo viên cóthể không cảm thấy thoải mái với những công nghệ mới hoặc có thể cảm thấy lớp học chỉ với một máy tính sẽ là trở ngại đối với việc phải dùng máy tính như là một phần của công việc dự án Những thử thách này có thể vượt qua Nhiều giáo viên cần sẵn sàng chấp nhận rằng họ không phải là chuyên gia trong mọi lĩnh vực và học sinh của họ có thể biết nhiều hơn họ, đặc biệt là khi tiếp cận với công nghệ Cùng học các kỹ năng mang tính kỹ thuật với học sinh hoặc nhờ học sinh giúp đỡ như một người cố vấn kỹ thuật là một vài cách để vượt qua chướng ngại này
1.1.7 Đánh giá dự án.
Đánh giá dự án không chỉ đơn thuần là đánh giá sản phẩm của dự án mà còn phải đánh giá mức độ hiểu, khả năng nhận thức và kĩ năng của học sinh đồng thời theo dõi sự tiến bộ ở các em Một số công cụ đánh giá:
Bài kiểm tra viết và kiếm tra nói Các bài kiểm tra có thể đưa ra được chứng cứ trực tiếp về khả năng tiếp thu kiến thức và hiểu kiến thức của học sinh
•Sổ ghi chép Sổ ghi chép là những phản ảnh về việc học và những hồi đáp với những gợi ý ở dạng viết Ngoài những phản hồi, các gợi ý giúp thể hiện rõ các kỹ năng tư duy cụ thể ở những phần quan trọng của dự án
•Phỏng vấn và quan sát dựa trên kế hoạch đã chuẩn bị Các cuộc phỏng vấn miệng chính thức, được lên lịch với các thành viên trong nhóm để thăm dò sự hiểu bài của học sinh Thể thức câu hỏi phỏng vấn là yêu cầu học sinh giải thích và đưa ra lý do về cách hiểu vấn đề Các quan sát cũng được tiến hành tương tự nhưng dùng cho việc đánh giá kỹ năng, tiến trình và sự thể hiện năng lực và cũng có thể được thực hiện bởi học sinh
•Sự thể hiện – là những bài trình bày, các sản phẩm và các sự kiện mà học sinh thiết
kế và thực hiện để thể hiện quá trình học tập của các em
•Kế hoạch dự án Kế hoạch dự án giúp học sinh tự chủ trong học tập Học sinh xác định mục tiêu, thiết kế chiến lược để đạt mục tiêu, đặt thời gian biểu và xác định các tiêu chí để đánh giá
•Phản hồi qua bạn học Phản hồi của bạn học giúp cho học sinh tiếp thu được đặc điểm về chất lượng học tập qua đánh giá việc học của bạn học
Trang 7•Các sản phẩm Sản phẩm là những gì học sinh sáng tạo ra hoặc xây dựng nên thể hiện việc học tập của các em.
Sản phẩm và sự thể hiện năng lực
chí, các đề nghị về chính sách
dựng hoặc trang trí trường học, các phương án giao thông
phương hoặc ấn phẩm cộng đồng, bình luận phim ảnh, viết truyện
Sản phẩm nghệ thuật Làm đồ gốm, điêu khắc, làm thơ, đồ mỹ nghệ, tranh áp phích,
hoạt hình, tranh tường (bích hoạ), nghệ thuật cắt dán ảnh, vẽ tranh, viết bài hát, viết lời thoại phim
Ấn phẩm truyền
thông (sách, sách mỏng,
giới thiệu thông tin quảng
cáo…)
Hướng dẫn tham quan thiên nhiên, tự hướng dẫn tìm hiểu lịch
sử cộng đồng, quảng cáo dịch vụ công cộng, sách, vở về lịch
sử, lịch sử qua ảnh, tài liệu điều tra, thương mại, sách hướng dẫn đào tạo, hoạt hình
Đa phương tiện:
quầy thông tin, đoạn phim,
báo ảnh, slide show, sách
điện tử…
ủng hộ-phản đối, bài thuyết trình nhiều thông tin, phân tích nghiên cứu và kết luận, bản tin trên đài
năng thể thao, dạy hoặc cố vấn cho học sinh lớp dưới, những nhiệm vụ theo yêu cầu
Trang 8Sáng kiến kinh nghiệm
Các công cụ đánh giá này phải được sử dụng trong suốt quá trình thực hiện dự án, tạicác thời điểm quan trọng hay vào giai đoạn cuối của dự án
Những kĩ thuật đánh giá trên cung cấp thông tin có giá trị cho cả giáo viên và học sinh Mỗi kĩ thuật đưa ra những phương pháp và công cụ đồng nhất Điều then chốt là phảihiểu được các mục đích khác nhau của chúng, chúng được thiết kế như thế nào, và cuối cùng, xử lí kết quả thu được ra sao
1.1.8 Ưu nhược điểm của dạy học dự án
a Ưu điểm:
Các đặc điểm của DHDA đã thể hiện những ưu điểm của phương pháp dạy học này
Có thể tóm tắt những ưu điểm cơ bản sau đây của dạy học theo dự án:
- Gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội;
- Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học;
- Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm;
- Phát triển khả năng sáng tạo;
- Rèn luyện năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp;
- Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn;
- Rèn luyện năng lực cộng tác làm việc;
- Phát triển năng lực đánh giá
b Nhược điểm:
- DHDA không phù hợp trong việc truyền thụ tri thức lý thuyết mang tính trừu tượng, hệ thống cũng như rèn luyện hệ thống kỹ năng cơ bản;
- DHTDA đòi hỏi nhiều thời gian Vì vậy DHDA không thay thế cho PP thuyết trình
và luyện tập, mà là hình thức dạy học bổ sung cần thiết cho các PPDH truyền thống
- DHTDA đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp
2 Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp
2.1 Các biện pháp tiến hành.
- Nghiên cứu khái niệm, dặc trưng, phân loại, cấu trúc, đặc điểm, tác dụng, ưu nhược
điểm, xác định, định hướng một số nội dung có thể tiến hành dạy học theo dự án ở bộ môn
sinh học trường THCS nói chung và sinh học 6, 8,9 nói riêng
- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, chuẩn kiến thức kĩ năng chương trìnhsinh học 6, 8, 9 và một số tài liệu liên quan
- Tìm hiểu các vấn đề xã hội đang quan tâm có liên quan tới chương trình sinh học ,những vấn đề có chiều sâu chuyên môn, những lĩnh vực bộ môn sinh học có nhiều ứngdụng thực tế trong sản xuất và đời sống
- Áp dụng dạy học theo dự án tạo ra một số sản phẩm có thể giới thiệu, đánh giá rútkinh nghiệm
trường THCS”
2.2 Thời gian nghiên cứu
Trang 9Từ 15/9/20014 đến 2/2/2015.
B NỘI DUNG
I Mục tiêu: Tìm ra giải pháp để tháo gỡ những băn khoăn của giáo viên trong dạy học theo dự án
II Mô tả giải pháp của đề tài:
1 Thuyết minh tính mới.
Dựa trên cơ sở lý luận của dạy học theo dự án để xác định định hướng một số nội dung có thể tiến hành dạy học theo dự án ở bộ môn sinh học trường THCS nói chung và sinh học 6, 8,9 nói riêng
1.1 Môn sinh học 6:
-Sự đa dạng, phong phú của giới thực vật
- Đa dạng về hình thái, cấu tạo: rễ
- Đa dạng về hình thái, cấu tạo: thân
- Đa dạng về hình thái, màu sắc, cấu tạo: lá
- Đa dạng về hình thái, màu sắc, cấu tạo: hoa
- Đa dạng về hình thái, màu sắc, cấu tạo: quả
- Đa dạng về hình thái, màu sắc, cấu tạo: hạt
- Đa dạng nơi sống, môi trường sống
- Đa dạng về hình thức sinh sản
-Vai trò của cây xanh trong bảo vệ đất, nước
-Vai trò của cây xanh trong chống lũ lụt, hạn hán, xói mòn, ô nhiễm môi trường -Trồng cây gây rừng ở quê em
- Nguyên tắc sản xuất giá đậu xanh tại nhà đậu xanh tại nhà hiệu quả
-Sản xuất rau mầm sạch
-Phát tán của quả và hạt
- Công dụng chữa bệnh của các bộ phận cơ quan sinh dưỡng của cây xanh
- Công dụng chữa bệnh của các bộ phận cơ quan sinh sản của cây xanh.
- An ninh lương thực
1.2.Môn sinh học 8:
- Thể dục trong nâng cao thể lực
- Các bệnh học đường (cận thị, cong vẹo cột sống, )
- Hô hấp sâu và vấn đề nâng cao thể lực
Trang 10Sáng kiến kinh nghiệm
- Hô hấp sâu kết hợp vận động thích hợp trong điiều trị một số bệnh.
- Vấn đề dinh dưỡng, vận động cho học sinh lứa tuổi dậy thì
- Vitamin và một số bệnh khi thiếu vitamin
- Vacxin và tiêm chủng phòng bệnh
- Các dịch bệnh :HIVAIDS, cúm, lao,phong,tay chân miệng
- Phòng bệnh trong mùa lạnh,nóng.
- Mất cân bằng giới tính khi sinh
- Tâm sinh lý của trẻ vị thành niên
- Lo lắng của trẻ ở lứa tuổi dậy thì
- Rối loạn nội tiết phát hiện sớm và điều trị
- Rối loạn nội tiết và bệnh ái nam, ái nữ.
- Vệ sinh các hệ cơ quan trong cơ thể ( vận động,tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, bài tiết )
- Vệ sinh hệ thần kinh , giấc ngủ và mộng mị
- Vệ sinh giấc ngủ , bệnh mộng du, mộc đè
1.3 Sinh học 9:
- Tương quan trội lặn ở một số cặp tính trạng ở thực vật.
- Nghiên cứu phả hệ về sự di truyền của một số cặp tính trạng.
- Ứng dụng di truyền học vào một số lĩnh vực trong đời sống (hôn nhân và gia đình, đời sống, sản xuất: trồng trọt,chăn nuôi, )
- Bảo tồn nguồn gen quí hiếm một số động thực vật ở địa phương
- Phân biệt bệnh di truyền, bệnh lây, bệnh sinh lý.
- Một số bệnh và tật di truyền ở địa phương
- Ô nhiễm môi trường và tình hình bệnh và tật di truyền ở địa phương
- Tư vấn , truyên truyền cho người mắc bệnh và tật di truyền
- Hệ sinh thái thực vật.
- Hệ sinh thái nhân tạo trong sản xuất và đời sống
- Bảo vệ sự đa dạng hệ sinh thái (biển, rừng ngập mặn, rừng đầu nguồn )
- Quan hệ hỗ trợ trong hệ sinh thái vườn chuối , rừng dừa
- Ô nhiễm môi trường (nước, không khí ).
- Ô nhiễm môi trường thời công nghiệp ,tác nhân ô nhiễm : ánh sáng
Trang 11- Năng lượng sạch : năng lượng nhân sinh
- Bảo vệ đa dạng sinh học
- Bảo vệ động vật hoang dã, động vật quí hiếm
1.4 Giới thiệu một số sản phẩm dạy học theo dự án
CHỦ ĐỀ : Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG : HẬU QUẢ MƯA AXÍT
Trang 12Sáng kiến kinh nghiệm
Con người khai thác than đá
Trang 14Sáng kiến kinh nghiệm
Con người khai thác dầu mỏ
Trang 15Hoạt động sản xuất của con người gây ô nhiễm môi trường hậu quả gây mưa axit
Trang 16Sáng kiến kinh nghiệm
Khí thải từ nhà máy,ô tô, xe máy,… cũng là nguyên nhân gây mưa axit
3 Cơ chế.
Trang 17Trong thành phần các chất đốt tự nhiên như than đá và dầu mỏ có chứa một lượng lớn lưu huỳnh, còn trong không khí lại chứa nhiều nit ơ Quá trình đốt sản sinh ra các khí độc hại như:lưu huỳnh đioxit (SO2) và nit ơ đioxit (NO2) Khí thải của các động cơ đốt trong ( ô tô, xe máy, ) cũng sinh ra khí SO2, NO, NO2, Các khí này hòa tan với h ơi nước trong không khí tạo thành các axit sunfuric (H2SO4) và axit nitric(HNO3) Khi trời mưa, các hạt axit này tan
gọi là mưa axit Do có độ chua khá lớn, nước mưa có thể hoà tan được một số bụi kim loại và ôxit kim loại có trong không khí như ôxit chì, làm cho nước mưa trở nên độc hơn nữa đối với cây cối, vật nuôi và con người
Quá trình này diễn ra theo các phản ứng hoá học sau đây:
3NO2(k) + H2O(l) → 2HNO3(l) + NO(k);
Axít nitric HNO3 chính là thành phần của mưa axít
4 Tác hại.
Hiện tượng ô nhiễm môi trường dẫn đến hậu quả mưa axit ,được con người phát hiện
ra đầu tiên năm 1952 nhưng đến những năm 1960 thì các nhà khoa học mới bắt đầu quan sát
và nghiên cứu về hiện tượng này Thuật ngữ "mưa axit" được đặt ra bởi Robert Angus Smith vào năm 1972 Người ta đã thấy rằng mưa axit rất nguy hại đến môi trường sống, trong xây dựng, trong bảo tồn di tích lịch sử
Ở Đức năm 1984 cho thấy, hơn một nửa các cánh rừng của miền Tây nước này đã và đang ở vào thời kỳ bị phá hủy với những mức độ khác nhau và sản lượng gỗ bị hủy ước tính khoảng 800 triệu đôla Hay như ở Thụy Sĩ bị thiệt hại khoảng 12 triệu cây (chiếm 14% diện tích rừng), trong khi đó ở Hà Lan diện tích rừng bị phá hủy lên đến 40% Sở dĩ mưa axit "giết hại" các khu rừng, vì chúng rửa trôi toàn bộ chất dinh dưỡng và những vi sinh vật có lợi, làm yếu đi sức đề kháng của cây cối, khiến cây dễ bị mắc bệnh do nhiễm kí sinh trùng Lá cây gặpmưa axit bị "cháy" lấm chấm, mầm chết khô… Thông là loài cây đặc biệt nhạy cảm với mưa axit
Trang 18Sáng kiến kinh nghiệm
Mưa axit hủy hoại rừng cây
Mưa axit hủy hoại lá cây ( minh họa)
Trang 19Tình trạng mưa axit còn ảnh hưởng xấu tới ao, hồ Lượng mưa axit đổ vào ao, hồ làm
độ pH ở đây bị giảm, các sinh vật sống trong đó bị suy yếu hoặc chết hoàn toàn Hậu quả, hồ,
ao trở thành các thuỷ vực chết Cơn mưa axit đầu tiên được phát hiện tại Na - Uy vào những năm 50 thế kỉ 20 bởi hiện tượng nhiều loài cá trong các hồ của Na - Uy bị thoái hóa, cũng trong năm đó Thụy Điển phát hiện 4.000 hồ không có cá; 9.000 hồ bị mất một phần lớn các loài cá đang sinh sống, 20.000 hồ khác bị biến đổi môi trường nước
Mưa axit ảnh hưởng xấu tới đất do nước mưa ngấm xuống đất làm tăng độ chua của đất,hoà tan các nguyên tố trong đất cần thiết cho cây như canxi (Ca), magiê (Mg) làm suy thoái đất, cây cối kém phát triển Lá cây gặp mưa axit sẽ bị "cháy" lấm chấm, mầm sẽ chết khô, làmcho khả năng quang hợp của cây giảm, cho năng suất thấp Mưa axit có thể làm hỏng các tòa nhà, di tích lịch sử, và những bức tượng, đặc biệt là những người làm bằng đá, như đá vôi và
đá cẩm thạch, có chứa một lượng lớn canxi cacbonat Axit trong mưa phản ứng với các hợp chất canxi trong đá để tạo ra thạch cao
CaCO 3 + H 2 SO 4 → CaSO 4 + CO 2 ↑ + H 2 O CaCO 3 + 2HNO 3 → Ca(NO 3 ) 2 + CO 2 ↑ + H 2 O
Tượng thạch cao bị ăn mòn bởi mưa axit
5/ Lợi ích
Mưa axit đa phần là gây tổn hại đến môi trường Tuy nhiên, một cuộc điều tra toàn cầu mới đây đã cho thấy thành phần sunphua trong các cơn mưa này có thể ngăn cản Trái Đất ấm lên, bằng việc tác động vào quá trình sản xuất khí metan tự nhiên của vi khuẩn trong đầm lầy.Metan chiếm 22% trong các yếu tố gây ra hiệu ứng nhà kính Và các vi khuẩn ở đầm lầy là thủ phạm sản xuất chính Chúng tiêu thụ chất nền (gồm hydro và axetat) trong than bùn, rồi giải phóng methane vào khí quyển Nhưng trong đầm lầy ngoài vi khuẩn sinh methane, còn
có vi khuẩn ăn sunphua cạnh tranh thức ăn với chúng Khi mưa axit đổ xuống, nhóm vi khuẩnnày sẽ sử dụng sunphua, đồng thời tiêu thụ luôn phần chất nền đáng lý được dành cho vi khuẩn sinh methane Do vậy, các vi khuẩn sinh methane bị "đói" và sản xuất ra ít khí nhà
Trang 20Sáng kiến kinh nghiệm
kính Nhiều thí nghiệm cho thấy phần sunphua lắng đọng có thể làm giảm quá trình sinh methane tới 30%
6/ Biện pháp
Những cơn mưa đầu mùa có nguy cơ chứa nhiều chất bẩn nhất, trong đó có các axit
H2SO4, HNO3 … Do đó, chúng ta không nên hứng nước mưa đầu mùa để sinh hoạt Một điều nghịch lý là chính các biện pháp chống ô nhiễm, áp dụng ở khu vực xung quanh những cơ sở sản xuất điện, lại góp phần gieo rắc mưa axit trên diện rộng Do các nhà máy buộc phải xây ống khói thật cao nhằm tránh ô nhiễm cho môi trường địa phương, các hóa chất gây mưa axit
đã lan tỏa đi xa hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km khỏi nguồn
Để giảm lượng khí thải SO2 từ các nhà máy nhiệt điện xuống còn 7,84 tỷ tấn năm 2020, trước năm 2005, 80% các nhà máy nhiệt điện phải lắp đặt thiết bị khử sunphua Đây cũng là một trong những giải pháp hạn chế mưa axít mà nhà nước Trung Quốc đã đề ra năm ngoái Các nhà máy nhiệt điện lắp đặt thiết bị này sẽ được bán điện với giá cao hơn
Tuy nhiên, quy định này không dễ thực hiện đối với các nhà máy nhiệt điện lâu đời Rất
ít trong số nhà máy này lắp đặt thiết bị khử sunphua bởi vì để lắp đặt được hệ thống khử sunphua hiệu quả phải chi khoản tiền trị giá 1/3 tổng đầu tư xây dựng một nhà máy nhiệt điện
Họ thà bị phạt còn hơn phải lắp đặt hệ thống khử sunphua Năm ngoái, Chính phủ Trung Quốc tăng lượng phạt khí thải SO2 từ 210 NDT lên 420 NDT/tấn, năm tới mức phạt sẽ là 630 NDT Ở tỉnh Quý Châu, chỉ có 2 trong số 9 nhà máy nhiệt điện lắp đặt thiết bị này Các chuyên gia cho rằng, chính phủ nên đầu tư thêm tiền để nâng cấp nhà máy lâu đời
*Biện pháp kĩ thuật:
cơ
tán SOx và NOx vào khí quyển
và nitơ có trong dầu mỏ và than đá trước khi sử dụng
hydro, sử dụng các loại năng lượng tái tạo thân thiện với môi trường
chuẩn EURO để đốt hoàn toàn nhiên liệu, gắn hộp xúc tác để khử NOx (DeNOx) và SOx nhằm hạn chế đến mức thấp nhất lượng khí thải ra
7/ Thực trạng mưa axit ở Việt Nam
+ Việt Nam đã xuất hiện mưa axit ở bán đảo Cà Mau năm 1998 Tỉnh Cà Mau của Việt Nam không phải là một khu công nghiệp phát triển, vì vậy nguyên nhân gây ra mưa axit ngoàinhững tấc động cục bộ như: hoạt động giao thông vận tải, nạn cháy rừng, đốt rừng … cần phải xem xét đến những tác động khác như khói công nghiệp, hoạt động của núi lửa và cả những nguyên nhân xuất phát từ các vùng lân cận như Indonexia, Philipin, Malayxia… do giómang đến
Trang 21+ Tình trạng mưa axit đang tăng lên đáng kể.Mưa axit tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn cũng là các khu công nghiệp, khu chế xuất: Hà Nội, Hải Phòng, Việt Trì, Đà Nẵng, Cần Thơ, thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương,…
CHỦ ĐỀ : Nguyên tắc sản xuất giá đậu xanh tại nhà hiệu quả.
4 Giới thiệu và tổng quan về vấn đề nghiên cứu 5
5 Giả thiết khoa học và phát biểu mục đích nghiên cứu 6
6 Phương pháp nghiên cứu (tài liệu và thực nghiệm) 7
7 Số liệu/ kết quả nghiên cứu 7
8 Phân tích số liệu/ kết quả và thảo luận 10
10 Tài liệu tham khảo 23
II LỜI CẢM ƠN:
III.TÓM TẮT NỘI DUNG DỰ ÁN:
1 Lý do chọn đề tài:
Giá đậu đỗ là nguồn dinh dưỡng, là thức ăn bổ dưỡng và ngon được nhiều người ưathích đặc biệt hàm lượng vitamin ( đặc biệt là vitaminE )và hoạt chất cao gấp 4 -> 5 lần sovới rau thường, dễ sử dụng và chế biến được nhiều món ăn ngon như: món xào, canh, luột,rau sống, dưa chua Mặc khác việc bảo quản các loại rau, giá chỉ để ở nhiệt độ 100c thờigian ngắn, dễ bị thối (hoặc phải dùng chất bảo quản), để lâu mới đến người tiêu dùng hàmlượng các chất dinh dưỡng bị mất từ 20- 40% nên việc đáp ứng giá sản xuất tại chỗ là rấtcần thiết
Nhưng hiện nay nhiều cơ sở sản xuất giá vì lợi nhuận và chạy theo thị hiếu conngười đã sử dụng hoá chất ủ giá làm cho giá nảy mầm nhanh, kích phần thân mầm mập,làm teo phần rễ và phần lá mầm trông bắt mắt nhưng khi sử dụng các hoá chất này nếuhàm lượng nhiều gây ngộ độc, hàm lượng ít sẽ tích tụ gây ra bệnh ung thư, các bệnh ởgan, thận, các bệnh và tật di truyền cho thế hệ sau , rất hại đến sức khoẻ con người Đểkhắc phục hiện nay có nhiều máy sản xuất giá đậu đỗ ra đời nhưng nhiều người tiêu dùng
vì nhiều lý do chưa thể tiếp cận
Trong khi chờ đợi tiếp cận được công nghệ này, chúng em muốn vận dụng điều kiện
và cách nảy mầm của hạt 2 lá mầm cùng kinh nghiệm dân gian để tìm ra nguyên tắc sảnxuất giá đậu xanh tại nhà đơn giản, hiệu quả, thân thiện với môi trường, mọi người có thể
áp dụng được, người có mức sống thấp như sinh viên nghèo, công nhân những ngườichịu nhiều áp lực công việc, không có nhiều thời gian chăm sóc bữa ăn, những người đặcbiệt với không gian sống chật hẹp (Chung cư, nhà trọ, ký túc xá ) và những khó tiếp cậnđược với các dịch vụ thương mại nhằm giúp mọi người có được nguồn rau sạch đảm bảo
vệ sinh an toàn thực phẩm và bữa ăn ngon với giá trị dinh dưỡng cao, tăng cường sức đềkháng, chống lão hoá, chữa một số bệnh: bệnh hiếm muộn, bệnh thiếu vitamin, ho, khảntiếng, thoái hoá khớp, tim mạch, béo phì, tiểu đường
Trang 22Sáng kiến kinh nghiệm
- Nguyên tắc kinh tế: Sử dụng nguyên vật liệu rẻ tiền hoặc không tốn tiền thông
dụng, áp dụng được ở từng môi trường, từng điều kiện khác nhau, phục vụ rau sạch tạichỗ, tiện lợi, đảm bảo sức khoẻ, giảm tốn kém chi phí giao thông
- Nguyên tắc bảo vệ môi trường: Tái sử dụng những nguyên liệu (khăn lông, áo,
chăn đắp, , có khả năng hút ẩm, các loại vỏ sửa, chai nhựa, hộp giấy câc loại ) bỏ đi, sửdụng lại nhiều lần chúng ta sẽ tiết kiệm được năng lượng, nước và nguồn nhân công trong quá trình tái chế và giảm lượng chất độc, khí thải ra gây ô nhiễm môi trường