TÀI LIỆU THAM KHẢO VAI TRÒ CỦA mặt TRẬN tổ QUỐC VIỆT NAM cấp XÃ TRONG xây DỰNG hệ THỐNG CHÍNH TRỊ cơ sở ở TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY

Hệ thống chính trị ở nước ta về mặt tổ chức bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, MTTQ Việt Nam và các đoàn thể nhân dân. Trong hệ thống đó, “MTTQ Việt Nam là liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. MTTQ và các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Mặt trận phát huy truyền thống đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân, tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, cùng Nhà nước chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, động viên nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử, và cán bộ viên chức nhà nước”

TRONG XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY

Hệ thống chính trị ở nước ta về mặt tổ chức bao gồm: Đảng Cộng sảnViệt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, MTTQ Việt Nam

và các đoàn thể nhân dân Trong hệ thống đó, “MTTQ Việt Nam là liên minhchính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xãhội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xãhội, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài.MTTQ và các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân.Mặt trận phát huy truyền thống đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí vềchính trị và tinh thần trong nhân dân, tham gia xây dựng và củng cố chínhquyền nhân dân, cùng Nhà nước chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng củanhân dân, động viên nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thihành Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đạibiểu dân cử, và cán bộ viên chức nhà nước” [32, tr.179 - 180]

Hệ thống chính trị cơ sở có vai trò rất quan trọng trong tổ chức và vậnđộng nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhànước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhândân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống củacộng đồng dân cư Do vậy, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh lànhiệm vụ cơ bản, thường xuyên và cấp bách hiện nay, là trách nhiệm của cáccấp, các ngành, các đoàn thể xã hội và mỗi người dân

Trong HTCTCS, MTTQ Việt Nam cấp xã là một trong những thành tốcấu thành, có vai trò quan trọng đối với xây dựng HTCTCS Thực tiễn chothấy, ở địa phương nào vai trò MTTQ được phát huy, thực hiện tốt chức năng,nhiệm vụ của mình, nơi đó HTCTCS không ngừng được xây dựng, củng cố

trong sạch, vững mạnh, quyền làm chủ của nhân dân được bảo đảm Ngượclại, ở địa phương nào vai trò của MTTQ không được phát huy tốt thì ở đóHTCTCS có nhiều biểu hiện yếu kém, tình hình kinh tế, chính trị, xã hội mất

ổn định, quyền làm chủ của nhân dân bị vi phạm

Thực hiện công cuộc đổi mới, những năm qua tỉnh Thái Bình đã đạt đượcnhiều thành tựu trên các lĩnh vực, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dânkhông ngừng được cải thiện, nâng cao; HTCTCS từng bước được củng cố vữngchắc, tạo điều kiện thuận lợi cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nôngnghiệp, nông thôn, đưa Thái Bình sớm trở thành tỉnh dẫn đầu cả nước về xâydựng nông thôn mới Vai trò của MTTQ Việt Nam cấp xã của Thái Bình trongxây dựng HTCTCS ngày càng được khẳng định trong thực tiễn

Tuy nhiên, những năm gần đây bên cạnh những ưu điểm, MTTQ ViệtNam cấp xã tỉnh Thái Bình còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém như: còn lúngtúng trong hình thức tổ chức và phương thức hoạt động; mối quan hệ giữa các

bộ phận cấu thành Mặt trận còn nhiều bất cập; tổ chức và hoạt động của Mặttrận còn bộc lộ nhiều hạn chế Tình trạng quan liêu, tham nhũng, mất đoàn kếtnội bộ, mất dân chủ còn diễn ra ở nhiều nơi, có nơi vi phạm ở mức độ nghiêmtrọng, chưa phát huy được vai trò của MTTQ Việt Nam cấp xã trong xâydựng HTCTCS, làm cho HTCTCS có thời điểm mất ổn định ảnh hưởng đến

sự phát triển của địa phương trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Lề lối làmviệc của MTTQ cấp xã còn mang tính quan liêu, MTTQ ở nhiều xã, phường,thị trấn trong tỉnh hoạt động thất thường, thậm chí bị tê liệt, thành viên khôngthiết tha gắn bó với tổ chức của mình Sự lẫn lộn giữa chức năng và nhiệm vụcủa các đoàn thể dẫn tới việc không quan tâm chú ý đúng mức việc chăm lo

và bảo vệ lợi ích chính đáng, đa dạng của các thành viên làm cho các thànhviên không quan tâm hoặc thờ ơ với chính hoạt động của chính các tổ chức

đó Hiệu quả tham gia hoạt động quản lý nhà nước còn thấp, năng lực tham

gia đề xuất ý kiến còn hạn chế; thêm vào đó là việc thiếu cơ chế cần thiết đểđảm bảo phát huy vai trò Mặt trận trên thực tế Đây chính là yếu tố tác độnglàm giảm sút niềm tin và sự gắn bó của quần chúng đối với MTTQ.

Mặt khác, dấu ấn của lối tư duy, nhận thức, cũng như phương thức hoạtđộng của MTTQ trong thời kỳ cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp cònkhá nặng nề trong một bộ phận cán bộ MTTQ Việc đào tạo, bồi dưỡng, sửdụng và đãi ngộ đội ngũ cán bộ Mặt trận còn nhiều điểm bất hợp lý, tâm trạngkhông muốn làm cán bộ Mặt trận có chiều hướng gia tăng; nhiều tổ chứcđảng, chính quyền ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh Thái Bình vì những lý

do khác nhau, chưa thực sự coi trọng vai trò của MTTQ trong xây dựngHTCTCS hoặc chỉ tôn trọng một cách hình thức Do vậy, cùng với việc nângcao năng lực lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước cần đặcbiệt coi trọng phát huy vai trò MTTQ cấp xã trong xây dựng HTCTCS

Yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng HTCTCS ở tỉnh Thái Bình trong tình hình

mới đòi hỏi ngày càng cao việc phát huy hơn nữa vai trò của MTTQ ViệtNam cấp xã trong xây dựng HTCTCS

Với những lý do trên, việc nghiên cứu “Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay” là vấn đề quan trọng cấp bách, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu

sắc trong xây dựng HTCTCS hiện nay,

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP XÃ TRONG XÂY

DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY

1.1 Một số vấn đề lý luận về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay

1.1.1 Hệ thống chính trị cơ sở và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã ở tỉnh Thái Bình

* Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Thái Bình

Đặc điểm, tình hình tỉnh Thái Bình

Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên

Thái Bình là một tỉnh ven biển thuộc lưu vực Sông Hồng, cách Hà Nội

110 km về phía Đông Nam, nằm trong vùng ảnh hưởng của tam giác tăngtrưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; phía Bắc giáp Hưng Yên,Hải Dương và Hải Phòng, phía Tây và Tây Nam giáp Nam Định và Hà Nam,phía Đông giáp với vịnh Bắc Bộ Là một tỉnh đồng bằng tương đối bằngphẳng, độ dốc không quá 1%, diện tích tự nhiên 1.534,4 km2; có bờ biển dài

52 km; dân số trên 1,8 triệu người, 93,7% dân số sống ở địa bàn nông thôn.Mật độ dân số trên 1000 người/km2 Địa bàn hành chính có 01 thành phố và 7huyện, với tổng số 286 xã, phường, thị trấn Hầu hết dân cư Thái Bình làngười Kinh, sống chủ yếu bằng nghề nông nghiệp

Tình hình kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh

Về kinh tế: Thực hiện công cuộc đổi mới, kinh tế tỉnh có sự phát triển

toàn diện Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn đạt kết quảquan trọng Tỉnh uỷ Thái Bình đã ra Nghị quyết về đẩy mạnh công nghiệphoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, tập trung chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, phát triển ngành, lĩnh vực kinh tế mà tỉnh có lợi thế: công nghiệp, thuỷ sản,dịch vụ, thương mại, xuất khẩu, du lịch, kinh tế biển, đẩy mạnh phát triểncảng biển Các cấp, các ngành đã xây dựng chương trình, đề án chủ động hộinhập kinh tế quốc tế Theo báo cáo của UBND tỉnh về tình hình kinh tế - xãhội năm 2010, GDP của tỉnh đạt 12.500 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng GDP tăngbình quân 12,02%, là tỉnh có tốc độ tăng trưởng cao ở khu vực đồng bằng

sông Hồng Cơ cấu nông, lâm, thuỷ sản - công nghiệp, xây dựng - dịch vụnăm 2010 là: 37% - 33% - 30% GDP bình quân năm 2011 là 16,1 triệu)đồng/người (850 USD) Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2011 đạt trên20.000 tỷ đồng Hiện nay, các khu công nghiệp thu hút được 209 dự án vớitổng vốn đăng ký là 50.300 tỷ đồng, gấp 11,33 lần so với 2004 Đến nay, toàntỉnh có 262 dự án đã và đang sản xuất với số vốn 9.361 tỉ đồng, tạo việc làmcho 78.500 lao động Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản tăng bìnhquân 5,1%/năm; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi mùa vụ được đẩymạnh; toàn tỉnh đã chuyển đổi 1.330 ha cây lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng,cây con khác có hiệu quả kinh tế cao hơn, đưa tổng diện tích chuyển đổi đạt8.200 ha, bằng 9% diện tích canh tác; năng suất lúa năm 2010 đạt trên 130 tạ/ha; sản lượng thóc đạt trên 1 triệu tấn/năm.

Về chính trị: Các cấp ủy đảng trong Đảng bộ tỉnh thường xuyên quan

tâm xây dựng Đảng và hệ HTCTCS Nghiêm túc quán triệt, triển khai các chỉthị, nghị quyết của Trung ương về công tác tổ chức, cán bộ, bảo vệ chính trịnội bộ, công tác kiểm tra, kỷ luật Đảng, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiệnNghị quyết TW6 (lần 2), khóa VIII Quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới vànâng cao chất lượng của HTCTCS trước yêu cầu mới, khắc phục tổ chức cơ

sở đảng yếu kém Công tác giáo dục chính trị tư tưởng được triển khai tíchcực, có hiệu quả Tổ chức tốt việc học tập tư tưởng và tấm gương đạo đức HồChí Minh; quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XI, Nghị quyếtTrung ương 4 khóa XI của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, gópphần củng cố niềm tin, nâng cao sự nhất trí trong Đảng, tăng cường sự đồngthuận xã hội Thực hiện có hiệu quả các mặt công tác bồi dưỡng, nâng caotrình độ lý luận chính trị và đạo đức cho cán bộ, đảng viên, giáo dục lịch sử

và truyền thống cách mạng, tuyên truyền, củng cố phong trào thi đua yêunước của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng vàphát huy vai trò quản lý của Nhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Về văn hóa, xã hội: Giáo dục đào tạo phát triển khá toàn diện, đạt chuẩn

quốc gia và phổ cập bậc trung học và nghề Cơ sở vật chất phục vụ dạy và họcđược tăng cường theo hướng chuẩn quốc gia Các lĩnh vực chăm sóc sức khỏenhân dân, dân số, gia đình và trẻ em, thể dục thể thao tiếp tục phát triển, chấtlượng được nâng lên, trên 60% số xã đạt chuẩn quốc gia về y tế xã Công tácdân số, gia đình và trẻ em được triển khai sâu rộng, tỷ lệ tăng dân số tự nhiêngiảm còn 1% Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng làng, khu dân cư văn hoáđạt nhiều kết quả tích cực, 100% số xã có nhà văn hoá xã

Về an ninh quốc phòng an ninh: Nền quốc phòng toàn dân, thế trận an

ninh nhân dân, khu vực phòng thủ tỉnh ngày càng vững chắc, nhất là nhữngđịa bàn trọng điểm; thực hiện tốt phương châm kết hợp phát triển kinh tế - xãhội với tăng cường tiềm lực quốc phòng - an ninh Các lực lượng vũ trangđược củng cố, chất lượng tổng hợp, khả năng sẵn sàng, sức chiến đấu đượcnâng lên; chủ động phối hợp kịp thời, đấu tranh có hiệu quả với âm mưu, hoạtđộng của các thế lực thù địch, không để xảy ra bất ngờ Tăng cường sự lãnhđạo của cấp uỷ đảng đối với lực lượng vũ trang và công an Phong trào quầnchúng bảo vệ an ninh Tổ quốc được đẩy mạnh, hiệu quả thiết thực

Quan niệm, chức năng, nhiệm vụ hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình

Khái niệm HTCT lần đầu tiên được sử dụng ở nước trong Văn kiện Hội

nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương khoá VI (năm 1990): Hệ thống chính trị là một chỉnh thể bao gồm toàn bộ những tổ chức chính trị - xã hội (Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các đoàn thể nhân dân) hoạt động hợp pháp cùng với cơ chế chính trị đảm bảo quyền lực thực tế của nhân dân lao động Đó là toàn bộ thiết chế, cơ chế của chế độ dân

chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân lao động, do ĐảngCộng sản lãnh đạo, Nhà nước xã hội chủ nghĩa quản lý thực hiện chức năng cơbản là xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảmquyền lực thuộc về nhân dân trên tất cả các lĩnh vực

Trên cơ sở quan niệm trên, căn cứ đặc điểm ở Thái Bình, có thể đưa ra

quan niệm: Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Thái Bình là một chỉnh thể thống nhất bao gồm toàn bộ các tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp ở xã, phường, thị trấn (gồm tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân), các thiết chế quy định về tổ chức và hoạt động giữa các

tổ chức đó nhằm thực hiện sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý điều hành của Nhà nước, bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân tỉnh ở cơ sở.

Về cấu trúc, HTCTCS tỉnh Thái Bình bao gồm hai bộ phận cơ bản:

Thứ nhất, các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở

Hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình bao gồm các tổ chức hợp pháp,

có quan hệ về mục đích, chức năng thực hiện hoặc tham gia thực hiện quyềnlực chính trị ở cơ sở Mỗi thành tố hợp thành trong HTCTCS có vị trí, vai trò,chức năng khác nhau được tổ chức, hoạt động theo những nguyên tắc nhấtđịnh và gắn bó hữu cơ với nhau Các tổ chức đó bao gồm: tổ chức cơ sở đảng,chính quyền cơ sở (HĐND, UBND), MTTQ và các đoàn thể nhân dân

Tổ chức cơ sở đảng (đảng bộ cơ sở) tỉnh Thái Bình được thành lập ở 286

xã, phường, thị trấn, là hạt nhân lãnh đạo toàn diện các mặt công tác ở cơ sở,nắm vững nhiệm vụ phát triển kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là thenchốt, chăm lo xây dựng chính quyền, MTTQ và các đoàn thể nhân dân; bảođảm sự phối hợp chặt chẽ các tổ chức trong HTCTCS hướng vào phục vụnhân dân, đưa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đến mọi người dân

và tổ chức thực hiện tốt ở cơ sở; phản ánh và giải đáp mọi tâm tư, nguyệnvọng của nhân dân; khơi dậy trí tuệ, nguồn lực của dân, không ngừng nângcao trình độ dân sinh, dân trí, dân chủ ở cơ sở tỉnh Thái Bình

Chính quyền cơ sở bao gồm: HĐND và UBND ở 286 xã, phường, thịtrấn trong tỉnh Thái Bình HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địaphương, đại diện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhândân các xã, phường, thị trấn bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương

và cơ quan nhà nước cấp trên HĐND thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn

theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất củaTrung ương; đồng thời, phát huy quyền chủ động, sáng tạo của địa phương; có

chức năng cơ bản là quyết định và giám sát trên mọi lĩnh vực của đời sống xã

hội ở cơ sở UBND cấp xã là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịutrách nhiệm chấp hành Hiến pháp, pháp luật và các văn bản cơ quan nhà nướccấp trên, nghị quyết của HĐND cùng cấp UBND có chức năng nhiệm vụ thựchiện quản lý nhà nước toàn diện trên địa bàn xã, phường, thị trấn, tổ chức thựchiện nghị quyết và quyết định của HĐND cùng cấp ở cơ sở

Các đoàn thể nhân dân trong HTCTCS tỉnh Thái Bình gồm: MTTQ, HộiNông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên Cộng sản HồChí Minh của các xã, phường, thị trấn thuộc tỉnh Thái Bình, có chức năng chủyếu là tập hợp, củng cố, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự nhất trí

về chính trị tinh thần; tuyên truyền, vận động nhân dân địa phương phát huyquyền làm chủ trong thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Hiến pháp vàpháp luật của Nhà nước trên địa bàn; bảo vệ, đại diện quyền lợi, ý chí củaquần chúng, đại diện cho họ trong tham gia xây dựng, giám sát Đảng, chínhquyền, tập hợp kiến nghị của dân phản ánh với Đảng và cơ quan Nhà nướccấp trên; chăm lo, bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ chính đáng của nhân dân

Thứ hai, các thể chế của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Thái Bình

Mỗi bộ phận hợp thành HTCTCS tỉnh Thái Bình có vị trí, vai trò, chức

năng khác nhau, song đều vận hành theo cơ chế “Đảng cộng sản lãnh đạo, Nhà nước xã hội chủ nghĩa quản lý điều hành, nhân dân làm chủ” thông

qua tổ chức và hoạt động thống nhất, đồng bộ của tổ chức đảng, bộ máy

nhà nước, MTTQ và các đoàn thể nhân dân Theo đó, tổ chức cơ sở đảng ở

tỉnh Thái Bình lãnh đạo, đề ra chủ trương, đường lối, định hướng pháttriển Chính quyền dùng các công cụ quản lý nhà nước để khơi dậy sứcmạnh của nhân dân, tạo điều kiện nhân dân phát huy tính năng động, sángtạo Nhân dân tích cực tham gia công tác xây dựng Đảng, công việc quản lýcủa chính quyền, giám sát hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước với

tư cách chủ nhân của xã hội Cơ chế chính trị đó bảo đảm cho sự vận hànhcủa HTCTCS, phản ánh và giải quyết mối quan hệ giữa HTCTCS với xãhội, với nhân dân, với HTCT cấp trên và giữa các thành tố cấu thànhHTCTCS với nhau

* Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã ở tỉnh Thái Bình

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận HTCT của Nước Cộng hòa xã hộichủ nghĩa Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, là cơ sở chính trịcủa chính quyền nhân dân, đại diện quyền và lợi ích hợp pháp, chính đángcủa nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kếttoàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nơi hiệp thương, phối hợp

và thống nhất hành động các thành viên Từ khi ra đời đến nay, “MTTQ ViệtNam luôn là thành viên chiến lược của hệ thống chính trị và có vai trò ngàycàng to lớn trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa hiện nay” [66,tr.17] “MTTQ Việt Nam, các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọngtrong sự nghiệp đoàn kết toàn dân xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đại diện,bảo vệ quyền và lợi ích của các đoàn viên, hội viên, thực hiện dân chủ vàxây dựng xã hội lành mạnh, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, giáo dục lýtưởng và đạo đức cách mạng, quyền và nghĩa vụ công dân, tăng cường mốiquan hệ giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước” [25, tr.86] Đặc trưng củaHTCT nước ta là mang bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tínhdân tộc sâu sắc Mục tiêu, cương lĩnh, nguyên tắc hoạt động của MTTQ đềuthể hiện đậm nét đặc trưng này

Tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã ở tỉnh Thái Bình (sau đây gọi tắt là MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình)

Khái niệm: MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình là một bộ phận của HTCTCS,

được tổ chức ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh Thái Bình, tổ chức và hoạtđộng theo nguyên tắc và Điều lệ của MTTQ Việt Nam MTTQ cấp xã tỉnh Thái

Bình gồm 286 Mặt trận ở xã, phường, thị trấn, là cấp Mặt trận cuối cùng trong

hệ thống tổ chức MTTQ tỉnh Thái Bình

Tổ chức bộ máy và cán bộ Mặt trận cấp xã tỉnh Thái Bình: Theo Điều lệ

MTTQ Việt Nam, “MTTQ cấp xã gồm Mặt trận ở các xã, phường, thị trấn (đượcgọi chung là cấp xã); dưới cấp xã có Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư” [27,tr.15] Thực hiện theo nguyên tắc, Điều lệ Mặt trận, MTTQ cấp xã ở Thái Bìnhđược thành lập ở tất cả các xã, phường, thị trấn, cụ thể: Thành phố Thái Bình có

19 tổ chức; các huyện Đông Hưng có 44 tổ chức, Hưng Hà 35 tổ chức, QuỳnhPhụ 38 tổ chức, Tiền Hải có 35 tổ chức, Kiến Xương có 37 tổ chức, Vũ Thư có

30 tổ chức, Thái Thụy có 48 tổ chức Ủy ban MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình là cơquan lãnh đạo của MTTQ cấp xã, tổ chức và hoạt động theo Điều 24, Điều lệMTTQ Việt Nam; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn như của Ủy ban MTTQ cấptỉnh và cấp huyện, quy định tại Điều 23, Điều lệ MTTQ Việt Nam

Ban Thường trực và cán bộ Ủy ban MTTQ cấp xã, Điều lệ MTTQ Việt

Nam quy định: “Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, phường, thịtrấn (gọi chung là Ban Thường trực cấp xã) do Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp

đó hiệp thương dân chủ cử trong số Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam, là cơquan đại diện của Ủy ban MTTQ Việt Nam giữa hai kỳ họp Ủy ban MTTQViệt Nam Ban Thường trực cấp xã gồm có Chủ tịch, hai Phó Chủ tịch và Ủyviên Thường trực” [27, tr.46 - 47] Theo thống kê của Ban tổ chức, UBMTTQtỉnh Thái Bình, Uỷ viên Uỷ ban MTTQ cấp xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bìnhhiện nay có 9.443 vị, tăng so với nhiệm kỳ trước 20,3%, độ tuổi bình quân46,72, tỷ lệ nữ đạt 19,75%, tỷ lệ người ngoài đảng đạt 19,27% tăng 4,2% so vớinhiệm kỳ 2003 - 2008 (theo yêu cầu và hướng dẫn của UBTW MTTQ ViệtNam, tỷ lệ này đạt ít nhất trên 30%) Đến nay, tổng số Uỷ viên Ban thường trựcMTTQ cấp xã có 1.081 đồng chí gồm: Chủ tịch MTTQ cấp xã có 286 đồng chí,trong đó có 65 đồng chí là Thường vụ Đảng uỷ, 158 đồng chí đảng uỷ viên; 63

đồng chí không đủ điều kiện về độ tuổi để tái cử tham gia cấp uỷ; 286 đồng chí

là phó chủ tịch MTTQ và 259 phó chủ tịch kiêm nhiệm

Ban công tác Mặt trận khu dân cư là tổ chức Mặt trận ở thôn, làng, tổ

dân phố, cơ cấu của Ban công tác gồm: Ủy viên Ủy ban MTTQ cấp xã cư trú

ở khu dân cư; đại diện chi ủy; những người đứng đầu của Chi đoàn Thanhniên, Chi hội Phụ nữ, Chi hội Nông dân, Chi hội Cựu chiến binh, Chi hộiNgười cao tuổi, Chi hội Chữ thập đỏ; một số người tiêu biểu trong các tầnglớp nhân dân, trong các dân tộc, các tôn giáo số lượng thành viên Ban côngtác Mặt trận từ 9 đến 15 người có Trưởng ban, Phó ban Hiện nay, toàn tỉnh

có 1.986 Ban công tác Mặt trận, trong đó 1.648 Ban công tác Mặt trận theo

mô hình thôn, 338 Ban công tác Mặt trận theo tổ dân phố, với tổng số thànhviên là 18.014 người Trưởng ban là bí thư chi bộ kiêm nhiệm có 1.886 đồngchí, Trưởng ban không kiêm nhiệm có 100 đồng chí

Ban Thanh tra nhân dân, toàn tỉnh có 286 Ban Thanh tra nhân dân xã,

phường, thị trấn, có 2.083 uỷ viên, trong đó có 1.763 đảng viên là uỷ viên Uỷban MTTQ cấp xã, 1.724 người là Bí thư chi bộ (có 45 người Bí thư chi bộ là

uỷ viên Uỷ ban MTTQ cùng cấp), cán bộ hưu trí và người lao động: 259người Các Ban Thanh tra nhân dân được thành lập theo đúng quy định vàthực hiện nhiệm vụ của Ban giám sát đầu tư ở cộng đồng theo Quyết định số80/2005/QĐTTg của Thủ tướng Chính Phủ ban hành quy chế giám sát đầu tưcộng đồng (số liệu báo cáo năm 2009 của UBMTTQ tỉnh)

Tính chất, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận cấp xã tỉnh Thái Bình Tính chất: MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình là một tổ chức liên minh chính

trị trong HTCTCS tỉnh Thái Bình, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức và cáccác nhân tiêu biểu phấn đấu thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dânchủ, công bằng, văn minh - đó là điểm tương đồng, mẫu số chung của mọithành phần trong Mặt trận MTTQ cấp xã là nơi tuyên truyền để thực hiệnđường lối, chủ trương của Đảng trong các tầng lớp nhân dân, trong thực hiện

nhiệm vụ chính trị, là phương thức tập hợp, tổ chức quản lý quần chúng, tạothống nhất nhận thức và hành động của toàn bộ HTCTCS tỉnh Thái Bình; là

tổ chức của quần chúng, đại diện cho ý chí, tiếng nói của quần chúng

Chức năng: MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình làm cầu nối giữa các tổ chức

đảng cơ sở và chính quyền ở các xã, phường, thị trấn với các tầng lớp nhândân; củng cố mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, động viên cáctầng lớp nhân dân tham gia tích cực vào đời sống chính trị của đất nước, làmcho HTCTCS mang tính nhân dân sâu sắc MTTQ cấp xã có chức năng nhưchức năng của MTTQ Việt Nam nói chung, nhưng biểu hiện cụ thể ở cơ sở:

“xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc; đại diện, bảo vệ quyền lợi, lợiích chính đáng, hợp pháp của nhân dân; chăm lo lợi ích đoàn viên, hội viên;thực hiện dân chủ; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, tăng cường mối liên

hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân” [25, tr.86] Mặt trận vừa làm chứcnăng tuyên truyền, vận động, vừa giám sát và phản biện xã hội Qua hoạtđộng phản biện, chức năng tham chính và tính chủ động của MTTQ tăng lên.MTTQ cấp xã hoạt động đưa đường lối, chính sách của Đảng, luật pháp củaNhà nước vào đời sống ở địa phương; tham gia xây dựng, củng cố chínhquyền địa phương, tiến hành các hoạt động kiểm tra, giám sát hoạt động của

tổ chức đảng, các cơ quan nhà nước trong lãnh đạo, quản lý tại địa phương.MTTQ cấp xã vừa thể hiện là cơ sở chính trị của cấp ủy đảng, là đối tác củachính quyền cơ sở, đồng thời là người đại diện chính trị cho nhân dân trongquan hệ với Đảng và chính quyền; tập hợp, đoàn kết quần chúng, bảo vệquyền lợi, lợi ích chính đáng, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của cácthành viên, thực hiện tương thân, tương ái và hỗ trợ cộng đồng

Nhiệm vụ: MTTQ cấp xã ở tỉnh Thái Bình cũng như nhiệm vụ của

MTTQ cấp xã nói chung là: “tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân,tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân; tuyên truyền,động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, thực hiện đường lối, chủ trương,

chính sách của Đảng, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp luật; phảnbiện xã hội đối với dự thảo chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật củaNhà nước; giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán

bộ công chức nhà nước; tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để phản ánh,kiến nghị với Đảng và Nhà nước; tham gia xây dựng và củng cố chính quyềnnhân dân; cùng Nhà nước chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng củanhân dân; tham gia phát triển tình hữu nghị, hợp tác giữa nhân dân Việt Namvới nhân dân các nước trong khu vực và trên thế giới” [27, tr.7 - 8]

1.1.2 Nội dung vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay

Một là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình góp phần quan trọng trong xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở các xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình trong sạch, vững mạnh

Đây là vai trò quan trọng hàng đầu của MTTQ cấp xã trong xây dựngHTCTCS, thể hiện đậm nét tính chất, chức năng, nhiệm vụ của tổ chức này.Sức mạnh của các tổ chức cơ sở đảng ở các xã, phường, thị trấn của tỉnhchỉ có thể được phát huy cao nhất thông qua tăng cường mối quan hệ mậtthiết với nhân dân MTTQ cấp xã, với tính cách là sự thể hiện của khốiđại đoàn kết toàn dân tộc, có vai trò to lớn đối với xây dựng các chi bộ,đảng bộ ở các xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình, đó là:

Góp phần phát huy vai trò lãnh đạo của cấp uỷ đảng ở cơ sở tỉnh Thái Bình Với tư cách là cơ sở quần chúng của Đảng, MTTQ cấp xã tỉnh

Thái Bình thông qua hoạt động của mình góp phần vào việc phát huy sứcmạnh bộ máy tổ chức của đảng Nội dung vai trò này biểu hiện ở chỗ:MTTQ cấp xã phối hợp hành động của các tổ chức thành viên tuyên truyền,vận động nhân dân thực hiện các cuộc vận động xây dựng Đảng trong sạch,vững mạnh; nâng cao uy tín của Đảng trong đời sống chính trị xã hội Thôngqua các phong trào thực tiễn thực hiện chủ trương, nghị quyết của cấp ủy

đảng, MTTQ cấp xã giáo dục chính trị tư tưởng cho đoàn viên, hội viên, pháthiện những quần chúng ưu tú, tích cực, có năng lực giới thiệu để phát hiện, bồidưỡng vào Đảng Qua đó, vai trò lãnh đạo của cấp uỷ đảng ở cơ sở đượcphát huy và nâng cao.

Góp phần đưa đường lối, chính sách vào cuộc sống và bảo đảm tính đúng đắn, hiệu quả trong thực hiện các chủ trương, chính sách của tổ chức đảng ở xã, phường, thị trấn trong tỉnh Thái Bình Mặt trận cấp xã và các tổ

chức chính trị xã hội phản ánh ý kiến của nhân dân về các vấn đề bức xúctrong đời sống để các cấp uỷ đảng kịp thời đề ra chủ trương lãnh đạo hợp lý,điều chỉnh những vấn đề chưa phù hợp, bổ sung vấn đề còn thiếu sót, bảođảm tính hiệu quả và giá trị thực tiễn các chủ trương, nghị quyết của Đảng ởtừng địa phương

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình còn đưa đường lối, chính sách,nghị quyết của Đảng vào cuộc sống Với vai trò là liên minh chính trị rộngrãi, MTTQ cấp xã phối hợp các tổ chức thành viên, tích cực tuyên truyền, vậnđộng nhân dân nhận thức đúng và thực hiện hiệu quả đường lối, chính sáchcủa Đảng; phát hiện, đề xuất với cấp ủy đảng về những khiếm khuyết trong lãnhđạo, để xem xét và kịp thời có giải pháp điều chỉnh, làm cho chủ trương, chínhsách của cấp ủy đảng ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh đạt hiệu quả cao trongthực tiễn, cấp ủy đảng rút ra kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo của mình

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình góp phần tăng cường mối liên

hệ chặt chẽ giữa tổ chức đảng cơ sở và nhân dân Mặt trận Tổ quốc cấp xã là

cầu nối giữa tổ chức đảng ở cơ sở với nhân dân, làm cho tổ chức đảng ngàycàng gắn bó với nhân dân Với vai trò là liên minh chính trị, “Mặt trận khôngđứng ngoài cuộc, mà cùng Đảng đồng tâm hiệp lực trong đội ngũ cách mạngkiên cường, khắc phục khó khăn, phấn đấu ổn định tình hình kinh tế - xã hộibằng những hành động cụ thể, nói đi đôi với làm” [14, tr.10] Bằng hoạt động

thực tiễn của mình, MTTQ cấp xã góp phần giữ vững và tăng cường mối liên

hệ chặt chẽ giữa nhân dân với Đảng, trực tiếp là với tổ chức đảng ở cơ sở.Mặt trận cấp xã là tổ chức gần dân, sát dân, hoạt động gắn liền với mọihoạt động của nhân dân Đội ngũ cán bộ MTTQ ở cơ sở là những người luônsâu sát, gắn bó với phong trào cách mạng, trực tiếp nắm tâm tư, nguyện vọngcủa dân, kịp thời phản ánh cho Đảng những vấn đề nảy sinh Thông qua mốiquan hệ chặt chẽ giữa MTTQ với Đảng, mối liên hệ giữa Đảng với nhân dânđược củng cố, phát triển, sức mạnh của Đảng được tăng cường; nhân dânngày càng giác ngộ về chủ nghĩa xã hội, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng,trực tiếp là của tổ chức đảng ở cơ sở, hăng hái tham gia các phong trào cáchmạng, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở

Hai là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã có vai trò quan trọng trong xây dựng chính quyền các xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình vững mạnh.

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tham gia xây dựng chính quyền là quá trình Mặttrận trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào các khâu, các quá trình của tổ chức bộmáy chính quyền, xây dựng cơ chế hoạt động của bộ máy cũng như góp phầnquản lý, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công chức hoạt động trong bộ máy;đảm bảo cùng các thành phần khác của HTCT xây dựng chính quyền nhân dânvững mạnh về mọi mặt Quá trình đó thể hiện trên những nội dung chủ yếu sau:

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình vận động, tổ chức nhân dân ở các

xã, phường, thị trấn thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, tham gia xây dựng chính quyền ở cơ sở trên địa bàn trong sạch, vững mạnh Để thực hiện

nhiệm vụ xây dựng, củng cố chính quyền, V I Lênin đã chỉ rõ: “Chỉ có chínhquyền dựa một cách công nhiên và dứt khoát vào đa số nhân dân mới có thểvững chắc được” [34, tr.269] Đảng ta cũng chỉ rõ: chỉ có dựa vào sức mạnhcủa nhân dân mới xây dựng được chính quyền trong sạch, giữ vững kỷ luật,

kỷ cương, an ninh, quốc phòng, tạo động lực to lớn phát triển kinh tế xã hội.Quán triệt quan điểm đó, MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình tích cực tham gia xây

dựng chính quyền, trực tiếp tham gia tiến hành nhiều hình thức, biện pháp thuhút, tổ chức nhân dân bầu cử Quốc hội, HĐND, nâng cao sức mạnh của cơquan quyền lực Nhà nước tại địa phương Bầu cử là công tác trước tiên trongxây dựng chính quyền nhân dân Thông qua bầu cử, chính quyền nhà nướcmới thực sự là đại diện hợp pháp của nhân dân Nhiệm vụ này được quy định

rõ trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội, Luật Bầu cử HĐND Điều 8, LuậtMTTQ Việt Nam quy định 5 nhiệm vụ chủ yếu của MTTQ trong bầu cử: “Tổchức hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử đại biểu Quốc hội,đại biểu HĐND; tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử; phối hợp cơ quan nhànước hữu quan tổ chức hội nghị cử tri ở nơi cư trú, các cuộc tiếp xúc giữa cửtri với những người ứng cử; tham gia tuyên truyền, vận động cử tri thực hiệnpháp luật về bầu cử; tham gia giám sát việc bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cửđại biểu HĐND” [36, tr.9]

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình trực tiếp tham gia vào hoạt độnghành pháp của Nhà nước, phát huy sức mạnh của các cơ quan quản lý hànhchính tại địa phương Điều 11, Luật MTTQ Việt Nam quy định từng cấp khácnhau của Mặt trận có trách nhiệm tham gia cụ thể vào công việc này Theo đó,

“Chủ tịch Ủy ban MTTQ ở địa phương được mời tham dự các kỳ họp HĐND;được mời tham dự các phiên họp của UBND cùng cấp khi bàn đến các vấn đề

có liên quan Tại kỳ họp thường lệ của HĐND, MTTQ cùng cấp thông báo vềhoạt động của Mặt trận tham gia xây dựng chính quyền; đề xuất kiến nghị vớiHĐND, UBND những vần đề cần thiết” [36, tr.9] Uỷ ban MTTQ phối hợpchặt chẽ với HĐND, UBND cùng cấp trong việc động viên tổ chức nhân dânphát huy dân chủ tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân; giámsát cán bộ, chính quyền địa phương, giám sát hoạt động của các cơ quan nhànước ở địa phương Đại diện Uỷ ban MTTQ cấp xã trên cơ sở tham dự các kỳhọp của HĐND, các phiên họp của UBND cùng cấp để trực tiếp thông báo vềhoạt động của MTTQ, cũng như trực tiếp thảo luận các chủ trương công tác

của chính quyền, đề xuất những kiến nghị của dân để chính quyền kịp thờixem xét, trả lời nhân dân, mặt khác kịp thời điều chỉnh các quyết định quản lýmang tính hiệu quả, khả thi, đáp ứng lợi ích của nhân dân.

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình trực tiếp tham gia vận động, tổ chức nhân dân thực hiện quyền làm chủ, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật Công

cụ chủ yếu mà chính quyền cơ sở sử dụng để quản lý và điều hành các hoạtđộng kinh tế - xã hội ở địa phương là pháp luật, chính sách, kế hoạch MTTQcấp xã với chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, góp phần to lớntrong vận động nhân dân tham gia xây dựng pháp luật, chính sách và kế hoạchcủa địa phương

Trong xây dựng pháp luật, MTTQ cấp xã động viên các tầng lớp nhân

dân, pháp huy quyền làm chủ, thông qua các hội nghị nhân dân, cũng nhưthông qua tiếp xúc cá nhân, tổ chức nhân dân đóng góp tham gia xây dựngHiến pháp, sửa đổi các văn bản luật và các văn bản dưới luật MTTQ tổ chứccác hội nghị nhân dân hoặc đại diện các gia đình trên từng địa bàn; tổ chứchội nghị những người tiêu biểu trong các tôn giáo để lấy ý kiến đóng góp vàocác dự thảo góp phần xây dựng pháp luật

Trong xây dựng các chính sách, MTTQ cấp xã kiến nghị, thảo luận đóng

góp ý kiến về các chính sách, kế hoạch cho chính quyền, phù hợp với nguyệnvọng, lợi ích chính đáng của nhân dân Ủy ban MTTQ ở cơ sở tổ chức các hộinghị để nhân dân trực tiếp đóng góp ý kiến về chính sách, kế hoạch của chínhquyền địa phương; tổ chức cho các đại biểu lắng nghe ý kiến của cử tri về cácchính sách, kế hoạch của Nhà nước, địa phương, qua đó đại biểu phản ánh ýkiến của nhân dân trong các kỳ họp HĐND, UBND của xã, phường, thị trấn

Ủy ban MTTQ cấp xã thông qua việc tham dự kỳ họp của UBND thay mặtnhân dân đề xuất với UBND các ý kiến, nguyện vọng của nhân dân, giúpchính quyền ở cơ sở ban hành chính sách kịp thời và hiệu quả, kiến nghị với

UBND vấn đề không còn phù hợp trong chủ trương, kế hoạch của địa phương

để sửa đổi và bổ sung cho phù hợp với yêu cầu của thực tiễn

Mặt trận Tổ quốc cấp xã có vai trò quan trọng trong giám sát và phản biện xã hội các hoạt động của chính quyền cơ sở ở tỉnh Thái Bình Giám sát

và phản biện là chức năng, nhiệm vụ của MTTQ cấp xã, là điều kiện đểnhân dân phát huy vai trò của mình tham gia xây dựng chính quyền ở cơ

sở Hoạt động giám sát của MTTQ cấp xã là việc quan sát, phát hiện, kiếnnghị với cơ quan có thẩm quyền về hoạt động của cấp ủy đảng, chínhquyền địa phương và cán bộ, công chức trong thực hiện đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các chương trình, dự

án, qui chế, qui định có hiệu lực của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền; việcthực hiện chức trách, nhiệm vụ, phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ,đảng viên, góp phần xây dựng tổ chức đảng, chính quyền địa phương trongsạch, vững mạnh

Hoạt động phản biện của MTTQ là hoạt động nhận xét, thẩm định,kiến nghị của MTTQ đối với dự thảo chủ trương, đường lối của Đảng,chính sách và pháp luật của Nhà nước, các dự án, đề án của cơ quan cóthẩm quyền trước khi ban hành Trên thực tế, cũng như nhiều địa phươngkhác trên cả nước, ở Thái Bình đang có tình trạng nhân dân sau khi ủyquyền thì đồng thời cũng “mất quyền” Hiện tượng người được ủy quyền(chính quyền địa phương, cán bộ dân cử, cán bộ công chức nhà nước) lạmquyền, cửa quyền, vụ lợi trong khi sử dụng quyền lực nhân dân giao phó,

có lúc, có nơi là khá phổ biến và nghiêm trọng Để tránh nguy cơ tha hóa,biến dạng quyền lực nhà nước và thực hiện quyền làm chủ của mình, nhândân, cần sử dụng MTTQ cấp xã để giám sát, kiểm soát quyền lực, bảo đảm

và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, quyền và lợi ích chính đáng củanhân dân ở cơ sở, góp phần xây dựng củng cố chính quyền nhân dân, làm

cho bộ máy Nhà nước ở địa phương trong sạch, vững mạnh; phòng ngừanhững căn bệnh làm tha hoá bộ máy nhà nước, “gột rửa được óc bè phái,cục bộ địa phương, óc quân phiệt, quan liêu, óc hẹp hòi, ham chuộng hìnhthức làm việc theo lối bàn giấy, vô kỷ luật, ích kỷ”

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình là nơi trực tiếp vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào hành động cách mạng thực hiện chương trình kinh tế - xã hội ở địa phương Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực

tiếp tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhànước để nhân dân biết và thực hiện quyền làm chủ Phối hợp cùng các banngành, đoàn thể xã hội địa phương thực hiện hính sách tôn giáo, dân tộc;phối hợp cùng HĐND triển khai thực hiện có hiệu quả Quy chế dân chủ ở cơ

sở MTTQ cấp xã và các tổ chức, cán bộ trong MTTQ trực tiếp tuyên truyền,vận động quần chúng nhân dân ở cơ sở tham gia các phong trào cách mạng,

thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của xã,

phường, thị trấn; trực tiếp tham gia các phong trào cách mạng ấy Trên cơ sở

kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của xã,

phường, thị trấn mà chính quyền cơ sở được củng cố, vững mạnh

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình có vai trò quan trọng trong đấu tranh với những quan điểm và hành động sai trái, góp phần bảo vệ hệ thống chính trị cơ sở trong sạch, vững mạnh Mặt trận còn đóng vai trò quan trọng

trong đấu tranh với những quan điểm, hành động sai trái của các thế lực thùđịch Trong vấn đề này, MTTQ cấp xã phối hợp với công an, quân đội phátđộng phong trào quần chúng giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xãhội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, tăng cường đoànkết dân tộc, đoàn kết lương giáo, đoàn kết quân dân, thắt chặt mối quan hệgiữa chính quyền với nhân dân Góp phần làm thất bại âm mưu, thủ đoạn

chống phá của các thế lực thù địch; đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội

ở cơ sở, củng cố chính quyền nhân dân

Ba là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình có vai trò quan trọng gắn kết các tổ chức thành viên, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo cơ sở chính trị xã hội vững chắc cho hệ thống chính trị cơ sở.

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình có vai trò quan trọng gắn kết các tổ chức thành viên trong Mặt trận Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể xã hội

tuy độc lập với nhau về mặt tổ chức, mỗi tổ chức có cơ cấu, bộ máy riêng, thựchiện mục đích, tôn chỉ riêng, có điều lệ riêng, nhưng đều hành động vì mục tiêudân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Thành viên của MTTQViệt Nam các cấp bao gồm tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổchức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp, các dân tộc, tôngiáo và người Việt Nam ở nước ngoài Việc gia nhập MTTQ Việt Nam đượcthực hiện trên cơ sở tự nguyện, tán thành Điều lệ, được Ủy ban MTTQ cùng cấpxem xét công nhận Theo nguyên tắc tổ chức và hoạt động, quan hệ giữa cácthành viên trong MTTQ là quan hệ bình đẳng, đoàn kết chân thành, tôn trọng lẫnnhau cùng thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốcphòng, an ninh của địa phương và các chương trình của Mặt trận Các thành viênMTTQ cấp xã bàn công việc chung, công khai thảo luận, trình bày ý kiến, nhưngtán thành mục đích, tôn chỉ và Điều lệ của MTTQ Việt Nam

Trong MTTQ cấp xã, các tổ chức đoàn thể xã hội với tư cách là thànhviên của MTTQ cấp xã, thảo luận và chất vấn, phê bình, kiến nghị về tổ chức,hoạt động của MTTQ cấp xã Các đoàn thể trong HTCTCS phối hợp vớiMTTQ cấp xã vận động, tổ chức quần chúng nhân dân thực hiện các chươngtrình hành động của Mặt trận Vai trò liên kết của MTTQ cấp xã thể hiện ởchỗ, các Ban công tác Mặt trận phối hợp và thống nhất với các tổ chức, trựctiếp vận động quần chúng thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước, nghị quyết của HĐND, quyết định của UBND; động viên

nhân dân giám sát hoạt động của cơ quan, đại biểu dân cử, cán bộ công chức;phối hợp thực hiện Quy chế dân chủ, hoạt động tự quản ở cộng đồng dân cư.Quan hệ MTTQ cấp xã và các tổ chức đoàn thể trong HTCTCS thể hiệnsâu sắc tính tôn trọng, hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau, chủ động phối hợp với nhau,không cản trở nhau, tạo điều kiện thuận lợi cho MTTQ cấp xã thực hiện vaitrò liên kết của mình Khi bàn bạc công việc chung, mọi tổ chức dân chủ trìnhbày, trao đổi, thuyết phục, không ép buộc, ắp đặt, quyết nghị trên cơ sở đa số.Thực hiện tốt các quan hệ trên giúp cho các chủ thể của HTCTCS hoạt động cóhiệu quả, đúng chức năng và đó cũng là những quan hệ cơ bản của các thànhviên trong HTCTCS ở tỉnh Thái Bình, là điều kiện cho MTTQ cấp xã phát huyvai trò liên kết các thành viên trong Mặt trận và quyền làm chủ của nhân dân.

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình có vai trò quan trọng tập hợp xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội Điều 2, Luật MTTQ Việt Nam nêu

rõ: MTTQ Việt Nam có nhiệm vụ tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân,tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân Ở cơ sở, MTTQcấp xã tỉnh Thái Bình kết nạp rộng rãi các tổ chức thành viên trên cơ sở đoànkết mọi giai cấp, tầng lớp xã hội Thông qua các cuộc vận động, các phong tràothi đua yêu nước, MTTQ cấp xã lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân tham gia công việccủa chính quyền và xã hội, qua đó nâng cao đời sống văn hóa, ý thức trách nhiệm,tinh thần gắn kết cộng đồng

Đồng thuận xã hội ở các xã, phường, thị trấn là nhân tố quan trọng để phát huysức mạnh của toàn thể nhân dân nhằm phát triển mọi mặt đời sống xã hội; là điềukiện giữ vững ổn định chính trị - xã hội, xây dựng HTCTCS trong sạch, vững mạnh.Thực tiễn cho thấy, “tình hình mất ổn định chính trị xã hội ở các địa phương trongtỉnh Thái Bình thời gian qua do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu do mâu thuẫn,bất đồng nhân dân với Đảng, khi quyền và lợi ích chung, lợi ích cơ bản của dânkhông được đáp ứng” [53, tr.8] MTTQ cấp xã là tổ chức liên minh chính trị, liên

hiệp tự nguyện của các tổ chức chính trị - xã hội Vai trò của MTTQ cấp xã trongthực hiện sự đồng thuận xã hội được thể hiện ở chỗ: Mặt trận phản ánh ý chí, nguyệnvọng, quyền và lợi ích pháp của các tầng lớp dân cư trong quá trình hình thành đườnglối, chủ trương, chính sách của Đảng; tạo sự đồng thuận xã hội về nhận thức trongcác tầng lớp dân cư về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật củaNhà nước; phát huy dân chủ xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh; thamgia công tác hòa giải và giải quyết khiếu nại tố cáo ở cơ sở Trên cơ sở đó, góp phầnquan trọng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chínhtrị tinh thần, sự đồng thuận xã hội ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh TháiBình

Bốn là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã ở Thái Bình có vai trò quan trọng phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở.

Mặt trận cấp xã tỉnh Thái Bình trực tiếp tuyên truyền nhân dân trên địa

bàn về yêu cầu, nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở, quy chế dân chủ ở cơ sở.

Mặt trận là một tổ chức tự nguyện của nhân dân, hoạt động theo sáng kiến củanhân dân, trong khuôn khổ pháp luật, phù hợp với yêu cầu dân chủ xã hội chủnghĩa Phát huy quyền làm chủ của nhân dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọngtrong xây dựng HTCTCS Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Nước ta là nướcdân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra Nói tóm lại,quyền hành đều ở nơi dân” [39, tr.698] MTTQ cấp xã thực hiện tốt dân chủ

là một hình thức tập hợp lực lượng tốt nhất, tạo động lực to lớn thực hiệnthắng lợi các nhiệm vụ của cách mạng ở cơ sở Trong tổ chức và hoạt độngcủa mình, MTTQ cấp xã không chỉ là công cụ để tổ chức thực hiện đường lối,chủ trương của Đảng, mà còn là nơi đại diện ý chí của quần chúng, là phươngtiện bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân Lâu nay, nhân dân cònbăn khoăn vì nguyện vọng của mình không đến được với cơ quan Đảng, Nhànước, nhưng MTTQ cấp xã đã làm tốt việc phát huy quyền làm chủ của nhân

dân, góp phần khắc phục sự băn khoăn đó Nhân dân là chủ thể của HTCTCS,

là người xây dựng, đồng thời là người bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền Đểphát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng HTCTCS, một mặtngười dân phải có ý chí vươn lên, mặt khác MTTQ phải giáo dục, giúp đỡ,động viên, khuyến khích họ thực hiện tốt vai trò làm chủ của mình

Trong thực hiện Quy chế dân chủ, vai trò của MTTQ là tạo sự nhất trí vềchính trị tinh thần trong nhân dân, xây dựng môi trường chính trị xã hội lànhmạnh, tạo điều kiện thuận lợi để động viên nhân dân phát huy quyền làm chủtrên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Điều đó góp phần nângcao nhận thức của các lực lượng trong thực hiện và phát huy quyền làm chủcủa nhân dân, tác động mạnh mẽ tới việc đổi mới nội dung, phương thức lãnhđạo của Đảng, sự quản lý của chính quyền cơ sở theo hướng gần dân, sát dân,trọng dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của dân, hạn chế tiêu cực tồn tại ở cơ

sở, hạn chế việc “Cậy thế mình ở trong ban này ban nọ, rồi ngang tàng phóngtúng, muốn sao được vậy, còn khinh dư luận, không nghĩ đến dân Quên rằngdân bầu mình ra là để làm việc cho dân, chứ không phải để cậy thế với dân”[38, tr.57] Không có sự tham gia của MTTQ thì Quy chế dân chủ ở xã,phường, thị trấn không thể được thực thi có hiệu quả

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình trực tiếp nắm bắt, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân ở các xã, phường, thị trấn Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình là tổ chức gần gũi, trực tiếp quan hệ với nhân dân trong mọi hoạt

động của đời sống xã hội ở cơ sở Mặt trận là nơi gặp gỡ giữa đại biểu dân cử vàchính quyền với nhân dân, để đại biểu dân cử báo cáo với dân về các chủ trương,chính sách ở địa phương, lắng nghe, tiếp thu các ý kiến của dân vào các chương trìnhđó; đồng thời cũng là nơi để nhân dân phản ánh, kiến nghị với đại biểu dân

cử và chính quyền nguyện vọng chính đáng của mình Để đạt được mục đích

đó, MTTQ cấp xã tạo điều kiện cho cử tri, thuộc nhiều thành phần trong xãhội quan tâm đến các cuộc tiếp xúc; làm cho các cuộc tiếp xúc với cử tri

thành diễn đàn thực sự dân chủ, công khai và có hiệu quả; đồng thời giúpcho cấp ủy đảng, chính quyền cơ sở nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và kiếnnghị chính đáng của nhân dân, từ đó có giải pháp kịp thời giải quyết nhữngvấn đề bức xúc trong thực tiễn mà nhân dân phản ánh.

1.2 Thực trạng vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay

1.2.1 Kết quả và hạn chế về thực hiện vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở Thái Bình hiện nay

* Kết quả đạt được của Mặt trận Tổ quốc cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình

Một là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã đã tích cực góp phần xây dựng tổ chức

cơ sở đảng ở các xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình trong sạch, vững mạnh

Thời gian qua, “MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình đã phối hợp hành động vớicác tổ chức thành viên như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiếnbinh, Công đoàn đã tích cực tuyên truyền và vận động nhân dân tham gia thựchiện tốt cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng, góp phần quan trọng vàocủng cố tổ chức cơ sở đảng ở các xã, phường thị trấn trong tỉnh Thái Bình,nâng cao chất lượng HTCTCS, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấucủa tổ chức đảng ở cơ sở” [59, tr.11] Theo báo cáo của UBMTTQ tỉnh TháiBình, “năm 2010 MTTQ cấp xã đã tổ chức 1.720 hội nghị, trên 100.000 đạibiểu đại diện cho các ngành, các tổ chức thành viên, các tầng lớp nhân dânđóng góp 18.000 ý kiến trực tiếp vào Dự thảo các văn kiện Đại hội Đảng bộtỉnh lần thứ XVIII và Đại hội XI của Đảng MTTQ cấp xã đã tham gia giới thiệucho tổ chức đảng 975 nhân sự bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ khóa mới; MTTQcấp xã đã làm tốt việc nhận xét về những ưu, khuyết điểm của các đại biểu làm cơ

sở cho việc bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ các xã, phường, thị trấn với kết quảcao; bồi dưỡng và giới thiệu được 720 quần chúng ưu tú vào Đảng, là nguồn bổ

sung quan trọng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở cơ sở” [60, tr.8] Hiện nay, MTTQ

đã và đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI củaĐảng “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”

Kể từ khi Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóamới ở khu dân cư” đến nay, MTTQ cấp xã trong toàn tỉnh luôn là lực lượng điđầu tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước Cán bộ, đảng viên được phân công đảm nhiệmtừng công việc, từng cụm dân cư đều phát huy được vai trò tiền phong gươngmẫu trong thực hiện nhiệm vụ Mối quan hệ giữa cấp ủy đảng, Ban công tácMặt trận và chính quyền thôn, tổ dân phố không ngừng được củng cố và tăngcường, vai trò của Mặt trận và các tổ chức thành viên ngày càng có uy tíntrong nhân dân” [59, tr.8] “MTTQ cấp xã và Ban Công tác Mặt trận ở khudân cư luôn sâu sát với từng địa bàn ở xã, phường, thị trấn, làm cầu nối thắtchặt mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, nhân dân với Đảng; nhân dân tintưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tạo nền tảng cơ sở chính trị xã hội vữngchắc cho tổ chức cơ sở đảng” [60, tr.7]

Kết quả điều tra xã hội học với đối tượng là cán bộ đảng viên và nhândân cho thấy, có 74/120 = 66,61% ý kiến cho rằng, Mặt trận cấp xã có vai tròrất quan trọng, đã làm tốt công tác xây dựng Đảng ở cơ sở Điều đó chứng tỏMTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình đã phát huy tốt vai trò của mình trong tham giaxây dựng Đảng, xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở các xã, phường, thị trấn thuộctỉnh Thái Bình trong sạch, vững mạnh

Hai là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình đã phát huy tốt vai trò trong vận động, tổ chức nhân dân thực hiện quyền làm chủ xây dựng chính quyền cơ sở trong sạch, vững mạnh

Mặt trận cấp xã đã tham gia tích cực và góp phần vào thành công của công tác bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử đại biểu HĐND các cấp Thời

gian qua, trong việc chuẩn bị và triển khai công tác bầu cử, MTTQ cấp xã tỉnh

Thái Bình đã chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện các bước quy trình hiệpthương, kế hoạch giám sát bầu cử, kế hoạch tuyên truyền bầu cử Đại biểuQuốc hội và HĐND các cấp MTTQ cấp xã đã làm công tác tổ chức các hộinghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác và nơi cư trú của các ứng cử viên đại biểudân cử; giúp đại biểu dân cử thực hiện quyền vận động bầu cử, tiếp xúc vớihàng trăm nghìn cử tri, với hàng nghìn ý kiến phát biểu đóng góp Việc tiếpxúc cử tri đã tạo điều kiện cho ứng cử viên thực hiện quyền vận động bầu cử,qua đó để nhân dân phát huy quyền làm chủ tham gia ý kiến đóng góp, bày tỏ

sự bất tín nhiệm với ứng cử viên không đủ tín nhiệm

Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực tiếp tham gia thực hiện Pháp lệnh dân chủ

ở xã, phường, thị trấn tỉnh Thái Bình MTTQ các xã, phường, thị trấn thời gian

qua đã tổ chức thực hiện có hiệu quả việc tham gia thực hiện Pháp lệnh dân chủ

ở xã, phường, thị trấn theo NQLT số 09/2008/NQLT- CP-UBTWMTTQ ViệtNam của Chính phủ Thực hiện Pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thị trấn,MTTQ cấp xã, các ban công tác Mặt trận đã phối hợp bầu các trưởng thôn, tổtrưởng dân phố theo nhiệm kỳ, lấy phiếu tín nhiệm đối với chủ tịch và phó chủtịch HĐND và UBND theo quy định Theo báo cáo của UBMTTQ tỉnh, đến 30tháng 10 năm 2010, toàn tỉnh có 445 người được lấy phiếu tín nhiệm ở 130/286

xã, phường, thị trấn, do MTTQ cấp xã thực hiện Trong đó, có 443 người có sốphiếu tín nhiệm đạt trên 50%, 2 người đạt dưới 50%; có 1362 thôn, tổ dân phốbầu được trưởng thôn, tổ trưởng dân phố = 66,2%, trên 60% tái cử

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình đã chỉ đạo và tổ chức tốt hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng Thời gian

qua, thực hiện Luật Thanh tra và Quyết định 80 của Thủ tướng Chính phủ banhành quy chế giám sát đầu tư của cộng đồng, Thông tư liên tịch số 04 củaUBTWMTTQVN- Bộ TC-Bộ KHĐT thực hiện Quyết định 80 của Thủ tướngChính phủ, MTTQ, Ủy ban MTTQ xã, phường, thị trấn đã kiện toàn BanThanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng, hướng dẫn các Ban

Thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng xây dựng chương trình, kếhoạch hoạt động giám sát Nội dung giám sát đã tập trung vào thực hiện đườnglối, chính sách, Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở cơ sở, nội dung, chương trìnhxây dựng nông thôn mới, huy động các khoản thu đóng góp của nhân dân, thựchiện chính sách xã hội ở địa phương “Thông qua hoạt động của Thanh tranhân dân và Giám sát đầu tư cộng đồng đã góp phần quan trọng thực hiện dânchủ ở cơ sở; xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh; góp phần giữ vững anninh, trật tự xã hội Sơ kết thực hiện 5 năm về Pháp lệnh Thanh tra nhân dân(2005 - 2010) và kiện toàn Ban thanh tra nhân dân (2010 - 2012), đến 31 tháng

10 năm 2010 có 286 Ban thanh tra được kiện toàn với 1512 thành viên; trongnăm 2010, Ban thanh tra nhân dân thực hiện giám sát 681 vụ, phát hiện 405 vụ

vi phạm, kiến nghị các cấp xử lý 344 vụ, thu hồi cho Nhà nước và nhân dânhàng trăm triệu đồng, hàng nghìn m2 đất sai mục đích” [60, tr.13]

Về công tác hòa giải: MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình đã phát huy vai trò

củ mình, phối hợp ngành liên quan hướng dẫn cơ sở kiện toàn nâng cao chấtlượng hoạt động của các tổ hòa giải ở cơ sở Toàn tỉnh hiện có 2010 tổ hòagiải với 15.530 hòa giải viên; năm 2011 các tổ hòa giải 6.288 vụ việc mâuthuẫn, tranh chấp trong nhân dân, số vụ hòa giải thành công đạt 88,3% Thôngqua công tác hòa giải góp phần ổn định tình hình ở cơ sở, hạn chế tình trạngkhiếu nại, tố cáo vượt cấp kéo dài những năm trước đây” [60, tr.13]

Về công tác tổ chức tiếp xúc cử tri: Thực hiện quy chế phối hợp công tác

giữa UBMTTQ với HĐND, UBND cùng cấp, năm 2011 MTTQ cấp xã của 286

xã, phường, thị trấn trong tỉnh đã tổ chức 1545 hội nghị, 152.282 lượt cử tritham gia, đóng góp 6515 ý kiến trong cuộc tiếp xúc cử tri với đại biểuHĐND Nhìn chung, các ý kiến, kiến nghị của cử tri đã được các đại biểuQuốc hội, HĐND các cấp nghiêm túc tiếp thu và đề nghị các cơ quan chứcnăng xem xét giải quyết Các cuộc tiếp xúc đã góp phần nâng cao chất lượngcác kỳ họp HĐND Nhiều đại biểu dân cử đi sâu, đi sát cơ sở, nắm bắt kịp thời

tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, phản ánh đến các cơ quan có thẩm quyềngiải quyết những ý kiến của nhân dân, nâng cao trách nhiệm, chất lượng hoạtđộng của đại biểu dân cử

Công tác tiếp dân, tiếp nhận đơn thư và giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân: Trong năm 2011, theo báo cáo của UBMTTQ tỉnh Thái Bình,

MTTQ cấp xã đã tiếp nhận 2.305 lượt công dân, nhận 697 đơn, giải quyết

613 đơn theo thẩm quyền, gửi cơ quan chức năng 23 đơn; đặc biệt MTTQcấp xã đã phối hợp với các ngành chức năng giải quyết đáp ứng nguyệnvọng chính đáng của đồng bào các tôn giáo Thông qua công tác tiếp dân vàgiải quyết đơn thư, MTTQ cấp xã trong tỉnh còn tuyên truyền phổ biến, giảithích pháp luật giúp cho các tầng lớp nhân dân hiểu rõ đường lối chínhsách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hạn chế đơn thư khiếu kiện vượtcấp MTTQ cấp xã đã làm tốt việc tuyên truyền, tham gia xây dựng chínhsách và pháp luật, huy động được trí tuệ của nhân dân vào việc hoàn thiện

và triển khai có hiệu quả chính sách và pháp luật ở địa phương Đã tích cựclàm tốt việc vận động, tổ chức nhân dân tham gia giám sát, phản biện các mặthoạt động của chính quyền cơ sở ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh, kịp thờiphát hiện việc làm sai trái của cơ quan quản lý hành chính ở địa phương Tổchức và hoạt động của Ban công tác Mặt trận ở các thôn, làng, tổ dân phố các

xã, phường, thị trấn toàn tỉnh đạt nhiều thành tích trong thực hiện cuộc vậnđộng “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; “15 nămqua, có 7.329 khu dân cư đạt khu dân cư tiên tiến, 285 khu dân cư đạt danhhiệu liên tục 3 đến 5 năm, có trên 800 làng, tổ dân phố được công nhận “làngvăn hóa”, “khu phố văn hóa”, có 43 tập thể và 11 cá nhân có thành tích xuấtsắc, tiêu biểu trong cuôc vận động” [61, tr.15] Qua đó, nhân dân hiểu và gắn

bó với Mặt trận, nâng cao tính tích cực chính trị - xã hội, bồi dưỡng tình cảm,gắn kết cộng đồng tạo cơ sở chính trị vững mạnh cho HTCTCS

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình đã tích cực hướng dẫn các khudân cư xây dựng các tổ tự quản, xây dựng mô hình thôn, làng, tổ dân phố

không có ma túy; xây dựng dòng họ, xứ họ giáo không có ma túy, mại dâm vàcác tệ nạn xã hội “Toàn tỉnh hiện có trên 2.000 dòng họ, xứ họ giáo đăng kýthực hiện, có 851 khu dân cư 3 đến 5 năm liên tục không có tệ nạn xã hội; 797khu dân cư không có người sinh con thứ 3, 1.602 khu dân cư làm tốt công tác

vệ sinh môi trường, 1.694 khu dân cư có quỹ khuyến học, 1.776 khu dân cưkhông có người vi phạm trật tự an toàn giao thông MTTQ cấp xã và khu dân

cư cảm hóa, giáo dục động viên được 1.870 người lầm lỗi, tỷ lệ tiến bộ đạt68%; đến nay có 1.972 khu dân cư có hương ước, quy ước” [61, tr.12]

Trong công cuộc đổi mới, MTTQ ở các xã, phường, thị trấn đã làm tốtcông tác vận động nhân dân đẩy mạnh phong trào thi đua sản xuất, kinhdoanh giỏi, năng suất cao, chất lượng tốt, giá thành hạ; phát huy tiềm lựctrong các tầng lớp nhân dân, các thành phần kinh tế, phát triển lực lượng sảnxuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, xóa đói, giảm nghèo, thực hiện kế hoạch hóagia đình, nâng cao dân trí và mức sống của nhân dân, bài trừ tệ nạn xã hội, giữvững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa, xây dựng Thái Bình thành điểm sáng của cả nước về xâydựng nông thôn mới Thời gian qua, MTTQ cấp xã đã phát huy tinh thần đoànkết, ý thức tự lực, tự cường của các tầng lớp dân cư thực hiện chương trìnhkinh tế - xã hội của các xã, phường, thị trấn; trên địa bàn các khu dân cư, nhândân đã tự nguyện đóng góp hàng trăm tỷ đồng làm đường bê tông, điện sáng,công trình nước sạch, nhà văn hóa thôn, làng 100% các thôn, làng xây dựngđược hương ước; nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, các giá trị vănhóa truyền thống tốt đẹp được bảo tồn và phát huy, xây dựng gia đình bìnhđẳng, hạnh phúc và tiến bộ, xây dựng HTCTCS vững mạnh

Mặt trận Tổ quốc cấp xã trong tỉnh luôn coi trọng và làm tốt công táctuyên truyền, vận động nhân dân tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân

và an ninh nhân dân Phối hợp với các tổ chức thành viên động viên thanhniên hăng hái lên đường làm nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc MTTQ đã trở thành

cầu nối liên kết giữa Đảng bộ và nhân dân với các đơn vị đóng quân trên địabàn; phối hợp với các cơ quan làm tốt công tác nhận chăm sóc phụng dưỡngcác Bà mẹ Việt Nam anh hùng; phối hợp với các ngành chức năng xây nhàtình nghĩa cho các gia đình đối tượng chính sách có hoàn cảnh khó khăn,thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội Đã vận động nhân dân chấphành tốt đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nâng caocảnh giác cách mạng đấu tranh chống âm mưu “diễn biễn hòa bình” của cácthế lực thù địch lợi dụng dân chủ, tôn giáo, nhân quyền hòng phá hoại khốiđại đoàn kết toàn dân, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xãhội trên địa bàn toàn tỉnh.

Ba là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức thành viên trong thực hiện chương trình hành động, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự nhất trí về chính trị tinh thần ở cơ sở

Trong những năm qua, MTTQ cấp xã đã phối hợp thống nhất chương

trình hành động với các thành viên: Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựuchiến binh, Hội Nông dân và nhiều tổ chức khác Các tổ chức trong MTTQcùng bàn bạc, thống nhất nội dung, chương trình hành động, tuyên truyền, vậnđộng nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách, pháp luật, quy định củađịa phương; giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử vàQuy chế dân chủ cơ sở Trên cơ sở đó, xây dựng được khối đại đoàn kết toàndân, tăng cường sự nhất trí về chính trị tinh thần, tạo sự đồng thuận xã hội Theo báo cáo của Ban Phong trào, UBMTTQ tỉnh Thái Bình, những

năm qua, MTTQ đã phối hợp với Đoàn Thanh niên thực hiện phong trào “4

đồng hành, 5 xung kích trên con đường lập thân, lập nghiệp, phát triển kinh

tế xã hội và bảo vệ Tổ quốc”; giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh thiếuniên; tổ chức nhiều hoạt động bổ ích, tập hợp thanh niên tham gia cácphong trào cách mạng, xung kích trong học tập, tiến quân vào khoa họccông nghệ, lao động sáng tạo, tình nguyện vì cộng đồng, bảo vệ Tổ quốc,

đấu tranh phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội; giới thiệu 5.670 đoànviên ưu tú bồi dưỡng đối tượng Đảng.

Hội Phụ nữ thực hiện tốt phong trào “Phụ nữ tích cực học tập, lao

động sáng, xây dựng gia đình hạnh phúc”, đã tập hợp được 75% đối tượngchị em tham gia vào sinh hoạt hội Hội đã phối hợp với các ngành tuyêntruyền hội viên thực hiện tốt công tác kế hoạch hóa gia đình, phòng chống

ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em, các hoạt động nhân đạo, từ thiện vàđền ơn đáp nghĩa

Hội Nông dân đã thực hiện tốt phong trào “Thi đua sản xuất, kinh doanh

giỏi”, vận động hội viên tham gia xây dựng gia đình văn hóa, làng xã văn hoá

và công tác an ninh quốc phòng; Hội Cựu chiến binh với phong trào “Cựu

chiến binh gương mẫu”, “Cựu chiến binh làm theo lời Bác”, xây dựng củng

cố tổ chức hội trong sạch, vững mạnh, thu hút được 86% đối tượng CựuChiến binh tham gia sinh hoạt hội, chú trọng giáo dục chính trị tư tưởng chohội viên, phối hợp làm tốt công tác xây dựng Đảng và chính quyền

Tổ chức Công đoàn đã đẩy mạnh phong trào “công nhân viên chức thi

đua lao động giỏi, lao động sáng tạo”, động viên cán bộ, công nhân viên chứcthi đua thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ Có nhiều công trình được gắn biểnsản phẩm chất lượng cao, có 600 sáng kiến và 70 đề tài khoa học được ápdụng vào sản xuất Quan tâm xây dựng tổ chức, phát triển đoàn viên mới; đếnnay đã thành lập được 286 tổ chức công đoàn xã, phường, thị trấn trong toàntỉnh Tổ chức công đoàn làm tốt việc chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp phápcho các đoàn viên

Các tổ chức: Hội Chữ thập đỏ, Cựu Thanh niên xung phong, Hội Nạn

nhân chất độc dacam/dioxin, Hội Sinh vật cảnh, Hội Khuyến học đã chútrọng phát triển tổ chức, thu hút nhiều hội viên và phát động nhiều phong tràothi đua mang ý nghĩa xã hội thiết thực MTTQ cấp xã còn luôn đổi mới hình

thức tập hợp, phát huy vai trò của các cá nhân tiêu biểu, các vị chức sắc tôngiáo, người nghỉ hưu, người có uy tín trong cộng đồng trong xây dựng giađình văn hóa, khu dân cư tiên tiến, thôn làng văn hóa Vì vậy, khối đại đoànkết toàn dân không ngừng được phát triển và củng cố vững chắc.

Bốn là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình cơ bản phát huy tốt quyền làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, thực hiện

có hiệu quả Quy chế dân chủ ở cơ sở, góp phần quan trọng xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh

Mặt trận cấp xã đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạtđộng, sâu sát, gần gũi với nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dântrên mọi lĩnh vực, góp phần quan trọng xây dựng HTCTCS ở Thái Bình trongsạch, vững mạnh, biểu hiện tập trung trên một số kết quả chính sau:

Mặt trận Tổ quốc cấp xã cấp xã tỉnh Thái Bình đã phối hợp cùng các tổchức thành viên và chính quyền, làm cho các tầng lớp nhân dân nhận thức sâusắc về tầm quan trọng của Quy chế dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhândân tham gia xây dựng Đảng, chính quyền và thực hiện các chương trình kinh

tế, xã hội Nhân dân xem đó là sinh hoạt chính trị sâu rộng, tác động đến mọimặt đời sống xã hội Đời sống chính trị - xã hội trong các tầng lớp nhân dân cónhiều đổi mới, không khí dân chủ ngày càng được phát huy; tình trạng quan liêu,tham nhũng, cậy quyền, nhũng nhiễu, xa dân cơ bản được đẩy lùi, nhân dân tintưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của chính quyền

Trong xây dựng nông thôn mới, MTTQ cấp xã đã làm tốt công tác tuyêntruyền, vận động, phát huy quyền làm chủ của nhân dân đóng góp ý kiến vàocác chương trình, dự án Công cuộc xây dựng nông thôn mới ở Thái Bình đãlôi cuốn được tất cả các lực lượng trong HTCTCS cùng tham gia, MTTQ cấp

xã đã chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, phát huy quyền làm chủ củanhân dân tạo được nguồn nhân lực, vật lực to lớn góp phần thực hiện thắnglợi nhiều chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Báo cáo tổng kết

hoạt động nhiệm kỳ 2008 - 2013 của UBMTTQ tỉnh Thái Bình cho biết

“MTTQ các xã, phường, thị trấn trong tỉnh đã tham gia với HĐND, UBNDcùng cấp 320 cuộc tiếp xúc cử tri theo hình thức chuyên đề bàn về các vấnđề: xây dựng nông thôn mới, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, vềvăn hóa tôn giáo, lễ hội đối với tăng ni, phật tử và các nhà chức sắc, tuhành Những cuộc tiếp xúc đã giúp cử tri và nhân dân hiểu rõ hơn chủtrương, chính sách của Đảng, Nhà nước, quy định của địa phương về cácvấn đề liên quan Qua đó, chính quyền cơ sở nắm được tâm tư, nguyệnvọng và kiến nghị chính đáng của dân để có giải pháp giải quyết kịp thời

Là một tỉnh thuần nông, thu nhập của nhân dân còn ở mức thấp, nhưng doMTTQ cấp xã thực hiện tốt Quy chế dân chủ, phát huy quyền làm chủ củanhân dân, mọi vấn đề thu chi tài chính đều được công khai theo quy chế MTTQ

ở các xã, phường, thị trấn đã tích cực phối hợp chính quyền vận động nhân dânđóng góp nâng cấp, sửa chữa được hơn 2.000 km đường giao thông nông thôn;100% trường trung học phổ thông, trung học cơ sở, 286 trường tiểu học, mẫugiáo, 100% trạm y tế được xây dựng mới Các công trình này được xây dựngkiên cố, giá trị hàng trăm tỷ đồng, phần lớn do nhân dân tự đóng góp bằng tiền,hiện vật và ngày công” [59, tr.21]

Những năm qua, MTTQ cấp xã đã đóng vai trò nòng cốt trong tham giathảo luận, xây dựng hương ước, thực hiện tự quản cộng đồng, làm cho cácquan hệ ứng xử trong gia đình, dòng họ và cộng đồng ngày một tốt đẹp; cộngđồng các thôn, làng, tổ dân phố ngày càng gắn bó, thắm tình làng nghĩa xóm.Báo cáo của UBMTTQ khảo sát Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựngđời sống văn hóa ở khu dân cư”, “Mặt trận tham gia xây dựng nông thôn mớitỉnh Thái Bình giai đoạn 2011 - 2015, định hướng năm 2020” của tỉnh chothấy: MTTQ cấp xã đã thường xuyên động viên và tạo điều kiện để nhân dânphát huy quyền làm chủ, giám sát và bảo vệ cấp ủy đảng và chính quyền

Tóm lại, trong những năm qua MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình đã phát huy

tốt vai trò trong xây dựng HTCTCS, phát huy tốt quyền làm chủ của nhân dântrên mọi lĩnh vực, huy động được mọi nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội;

sự đồng thuận của nhân dân ngày càng cao; ý thức tự giác, trách nhiệm côngdân được nâng lên; nhân dân tích cực chủ động theo dõi, tham gia đóng gópvào các văn kiện của Đảng, các phiên chất vấn trong các kỳ họp của Quốchội, HĐND; khơi dậy được tiềm năng to lớn của nhân dân trong xây dựngnông thôn mới, củng cố HTCTCS vững mạnh

* Những hạn chế của Mặt trận Tổ quốc cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay

Một là, MTTQ cấp xã chưa thực sự chủ động tham gia xây dựng các tổ

chức cơ sở đảng, hiệu quả có nơi còn thấp Điều đó thể hiện ở chỗ: Việc giámsát cán bộ, đảng viên của MTTQ nơi cư trú còn mang tính hình thức, chưa kịpthời phản ánh với cấp ủy đảng về hạn chế, yếu kém trong công tác, sinh hoạtcủa cán bộ, đảng viên Việc phối hợp giữa các tổ chức thành viên trong tuyêntruyền vận động nhân dân thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng chưatích cực chủ động, chất lượng thấp, niềm tin của nhân dân đối với chủ trươngcủa các cấp ủy đảng chưa vững chắc Việc phản ánh tâm tư, nguyện vọng vànhững vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội còn chưa kịp thời; việc tiếp thukiến nghị, đóng góp của nhân dân vào chủ trương, đường lối của Đảng chưađược coi trọng đúng mức Do vậy, ở một số tổ chức cơ sở đảng, chủ trương,đường lối lãnh đạo chưa sát, hiệu quả lãnh đạo thấp; mối liên hệ gắn bó giữacấp ủy đảng với nhân dân chưa được củng cố vững chắc Kết quả điều tra xãhội học cho thấy, 14/120 ý kiến = 11,67% ý cho rằng Mặt trận tham gia vào

công tác xây dựng Đảng ở mức trung bình và yếu (xem phụ lục 01)

Hai là, việc phát huy vai trò của MTTQ cấp xã đối với xây dựng chính

quyền cơ sở hiệu quả có nơi còn thấp Công tác tuyên truyền, vận động quầnchúng của MTTQ trong tham gia xây dựng chính quyền cơ sở xã, phường, thị

trấn trong tỉnh có lúc, có nơi chưa theo kịp với yêu cầu nhiệm vụ; hình thức vànội dung vận động chưa thật đa dạng, tính thuyết phục chưa cao MTTQ cấp xãchưa tích cực chủ động tham mưu, đề xuất nội dung, biện pháp xây dựng chínhquyền cơ sở; còn mang tính chất xuôi chiều, nặng về triển khai các nhiệm vụ củachính quyền mà nhẹ về phản ánh những vấn đề thực tiễn nảy sinh Hoạt độngcủa Ban thanh tra nhân dân còn nhiều hạn chế; công tác hòa giải ở một số cơ sởchưa được quan tâm đúng mức, tình trạng đơn thư khiếu nại tố cáo vượt cấp cònxảy ra ở nhiều xã, phường, thị trấn Việc phối hợp thống nhất hành động giữaMTTQ cấp xã với chính quyền và các tổ chức thành viên có lúc, có nơi chưa thậttốt Hoạt động giám sát, phản biện của MTTQ cấp xã, nhìn chung còn yếu, chưathực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình (xem phụ lục 01)

Ba là, Mặt trận Tổ quốc cấp xã chưa tạo được sự gắn bó chặt chẽ giữa

các thành viên trong các chương trình hành động, có nơi chưa thực hiện tốtviệc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, dẫn đến mất ổn định chính trị Sựphối hợp thống nhất với từng thành viên của Mặt trận chưa cao, do vậy hiệuquả hoạt động còn hạn chế, chưa phát huy được tính độc lập, sáng tạo của cácthành viên trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ Theo kết quả điều tra, có

30% ý kiến được hỏi cho rằng hiệu quả hoạt động của MTTQ cấp xã trong

gắn kết và xây dựng các tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở còn thấp; nhiều lúccòn thụ động, trông chờ vào chỉ đạo hướng dẫn của trên

Bốn là, MTTQ cấp xã chưa phát huy đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân

trong xây dựng HTCTCS, thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở có nơi hiệu quảcòn thấp Việc phối hợp với HĐND, UBND và các tổ chức thành viên chưathực sự chặt chẽ Việc nắm tâm tư, nguyện vọng của nhân dân chưa kịp thời,chưa phản ánh đầy đủ, chính xác nguyện vọng, lợi ích chính đáng của nhândân, còn để xảy ra tình trạng khiếu kiện ở nhiều nơi, ảnh hưởng đến an ninh

chính trị, trật tự an toàn xã hội

1.2.2 Nguyên nhân kết quả đạt được và hạn chế

* Nguyên nhân của kết quả đạt được:

Một là, Đảng, Nhà nước luôn có sự quan tâm đối với tổ chức và hoạt

động của MTTQ Việt Nam trong tình hình mới Các nghị quyết của Đảng đềuđánh giá cao vai trò của MTTQ; Nhà nước có Pháp lệnh và Luật Mặt trận Điều này tạo cơ sở nhận thức và hành lang pháp lý cho tổ chức và hoạt độngcủa MTTQ ở tất cả các cấp, trong đó có MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình

Hai là, nhận thức của cấp uỷ đảng, chính quyền ở các xã, phường, thị

trấn trong tỉnh Thái Bình về vai trò MTTQ cấp xã trong xây dựng HTCTCS

được đề cao và thực hiện nghiêm túc Cấp ủy đảng và chính quyền cơ sở các

xã, phường, thị trấn trong tỉnh đã thường xuyên làm tốt công tác tuyên truyềngiáo dục về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của MTTQ cấp xã trong xâydựng Đảng, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội; đã xác định MTTQ

là cầu nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, giữa nhân dân vớiĐảng và các tổ chức trong HTCTCS Mặt trận cấp xã nhiều nơi đã chủ độngkhắc phục khó khăn, phát huy thuận lợi, chủ động phối hợp thống nhất hànhđộng với các tổ chức thành viên, biết tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo giúp đỡcủa các cấp ủy đảng, chính quyền; biết phát huy quyền làm của nhân dân trênđịa bàn trong tham gia xây dựng HTCTCS

Ba là, tổ chức và hoạt động của MTTQ cấp xã đã tích cực, chủ động đổi mới nội dung và phương thức hoạt động Uy tín của MTTQ cấp xã và

các tổ chức đoàn thể trong quần chúng được nâng lên, vai trò của MTTQ

trong đời sống xã hội từng bước được khẳng định Nhiều chủ trương,

phong trào do Mặt trận phát động đã tạo chuyển biến tích cực trong xâydựng HTCTCS

Bốn là, MTTQ cấp xã đã tranh thủ được sự giúp đỡ của chính quyền,

các ban ngành ở cơ sở và MTTQ cấp trên trong tổ chức và hoạt động Nhờvậy, đã tiếp thêm khả năng, niềm tin và sức mạnh trong tham gia xâydựng Đảng, chính quyền và các tổ chức trong HTCTCS Hoạt động củacác đoàn thể trong MTTQ có sự quan tâm, đầu tư của cấp ủy đảng, chính

quyền Ở những nơi có phong trào tốt, mối quan hệ giữa các đoàn thể vớicấp ủy đảng, chính quyền từng bước được đổi mới làm cho hoạt động củaHTCTCS ngày càng hiệu quả.

Năm là, hệ thống tổ chức MTTQ cấp xã trong tỉnh đã và đang được kiện toàn, củng cố vững mạnh MTTQ cấp xã đã phát huy tốt vai trò là liên minh chính trị với các tổ chức thành viên Sự nỗ lực, nhiệt tình của cán bộ MTTQ ở

cơ sở là trung tâm đoàn kết, cầu nối vững chắc giữa Đảng, chính quyền vớinhân dân; là tổ chức, công cụ để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình

* Nguyên nhân của những hạn chế:

Nguyên nhân khách quan

Một là, trong điều kiện mở cửa, hội nhập, kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa đã xuất hiện những nhu cầu mới trong mỗi hội viên, đoànviên, nhiều khó khăn thử thách mới chưa có tiền lệ, mang tính mất còn đã dộivào tổ chức của MTTQ Trong khi đó, đội ngũ cán bộ chưa có kinh nghiệmứng phó, chưa tìm được phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động hiệu quả

Hai là, tổ chức cơ sở đảng ở nhiều xã, phường, thị trấn chưa đủ sức lãnh

đạo, hướng dẫn MTTQ MTTQ huyện, tỉnh chưa giúp được nhiều cho cơ sở.Chính quyền một số xã còn có lúc “khoán trắng”, coi công tác vận động quầnchúng là của Mặt trận Công tác bồi dưỡng, giáo dục còn phiến diện, chưa cóđội ngũ cán bộ cơ sở gắn bó với phong trào, hết lòng vì công việc

Ba là, công tác tuyên truyền giáo dục, định hướng về giá trị con người

mới của Mặt trận chưa rõ; nội dung giáo dục về lòng tự hào dân tộc, truyềnthống cách mạng, về lối sống, đạo đức chưa được coi trọng đúng mức; cáchiện tượng tiêu cực, tham nhũng trong xã hội và trong một bộ phận khôngnhỏ cán bộ, đảng viên cũng ảnh hưởng lớn vào mỗi tổ chức trong đó cóMTTQ, làm cho quần chúng mất phương hướng, mất lòng tin vào tổ chức

Bốn là, trình độ dân trí trong một bộ phận nhân dân còn thấp, thiếu hiểu

biết về pháp luật, khi tham gia vào hoạt động chính trị xã hội ở cơ sở dễ bị kẻ

xấu lợi dụng, lôi kéo Kinh phí hoạt động của MTTQ cấp xã còn thiếu, chế độphụ cấp chưa hợp lý, thiếu công bằng, chưa tạo được động lực, không khuyếnkhích được nhiều người tham gia công tác Mặt trận.

Nguyên nhân chủ quan

Một là, nhận thức về quan điểm của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về

MTTQ; về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của MTTQ trong thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa của không ít cấp ủy đảng, chính quyền cơ sởcòn chưa sâu sắc Một số tổ chức đảng, chính quyền cơ sở và một bộ phậncán bộ, đảng viên còn xem nhẹ công tác Mặt trận, chưa làm tốt vai tròĐảng là thành viên và là người lãnh đạo Mặt trận Chính quyền nhiều xãchưa quán triệt và thực hiện nghiêm túc Luật MTTQ Việt Nam; thiếu các vănbản pháp quy, cơ chế để MTTQ thực thi quyền hạn và trách nhiệm Qua điềutra xã hội học cho thấy có 73/120 ý kiến = 60,83% cho rằng hạn chế việc pháthuy vai trò MTTQ cấp xã trong tham gia xây dựng HTCTCS là do cấp ủy,chính quyền và các tầng lớp nhân dân chưa nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò,chức năng, nhiệm vụ của MTTQ cấp xã Hầu hết ở các đoàn thể ở xã,phường, thị trấn trong tỉnh đều khó khăn về kinh phí; các nguồn kinh phí hỗtrợ của chính quyền rất hạn chế Việc huy động hội viên, đoàn viên đóng gópquỹ rất khó khăn; chính sách đãi ngộ cán bộ Mặt trận còn bất hợp lý

Thứ hai, điều kiện kinh phí hoạt động của MTTQ gặp nhiều khó khăn,

ngân sách hoạt động của MTTQ chưa thực hiện theo hệ thống dọc, vẫn theo

cơ chế “xin - cho” phụ thuộc vào cơ quan nhà nước Do vậy, hoạt động củaMTTQ cấp xã không phát huy đầy đủ vai trò, chức năng, nhiệm vụ, nhất làtrong giám sát, phản biện hoạt động của cấp ủy đảng và chính quền cơ sở.Nhận thức của nhân dân về Mặt trận còn hạn chế, nhiều người vẫn hiểuMTTQ như là một tổ chức “nhân đạo”, “từ thiện” hơn là một tổ chức liênminh chính trị của các tổ chức trong HTCT

Thứ ba, trình độ, năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ MTTQ cấp xã

trong tỉnh còn hạn chế, tuổi đời cao (phần nhiều là đã nghỉ hưu) Cán bộMTTQ tham gia nhiệm vụ do nhiệt tình, bằng kinh nghiệm và uy tín là chủyếu Nhiều nơi, hoạt động của MTTQ cấp xã chưa thực sự gần dân, khôngnắm bắt kịp thời tình hình cơ sở, những diễn biến và bất đồng giữa nhân dânvới chính quyền Việc tập huấn về công tác Mặt trận cho đội ngũ cán bộ chưanhiều, còn sơ sài, nội dung chưa phù hợp (xem phụ lục 01)

*

* *

Mặt trận Tổ quốc cấp xã tỉnh Thái Bình là một bộ phận của HTCTCS,

có vai trò quan trọng trong xây dựng HTCTCS Thông qua thực hiệnchức năng, nhiệm vụ của mình đã đóng góp tích cực vào việc xâydựng HTCTCS, củng cố tổ chức cơ sở đảng, chính quyền địa phươngcác xã, phường, thị trấn trong tỉnh trong sạch, vững mạnh; phát huyđược quyền làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực của đời sống xãhội Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng đượcyêu cầu, đòi hỏi của tình hình mới Những vấn đề lý luận và thực tiễntrên đây là cơ sở khoa học cho việc xác định yêu cầu và giải phápphát huy vai trò của MTTQ cấp xã tỉnh Thái Bình trong xây dựngHTCTCS tỉnh Thái Bình hiện nay

Chương 2 YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA

MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP XÃ TRONG XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY 2.1 Những nhân tố tác động chủ yếu và yêu cầu phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở tỉnh Thái Bình hiện nay

2.1.1 Những nhân tố tác động chủ yếu đến phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc cấp xã trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở Thái Bình hiện nay

* Nhân tố tác động từ tình hình thế giới

Thứ nhất, “cách mạng khoa học và công nghệ, kinh tế tri thức và quá

trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến sự phát triển củanhiều nước” [25, tr.67] Đây là đặc điểm lớn bao trùm, tác động sâu sắc đếnmọi lĩnh vực của đời sống xã hội Trong điều kiện tiến bộ của khoa học vàcông nghệ, mạng lưới thông tin phát triển ngày càng hiện đại, lượng thôngtin ngày càng nhiều và tốc độ truyền tin ngày càng nhanh Hiện nay, nước ta

có quan hệ hợp tác với nhiều nước khác nhau trên thế giới Hợp tác kinh tế

và giao lưu văn hóa trong điều kiện kinh tế thị trường và mở cửa tất yếu phảitrao đổi và mở rộng thông tin Nhiều luồng thông tin cả tiến bộ lẫn tiêu cực,độc hại sẽ tràn vào tác động tới nhận thức, thái độ, quan điểm, lối sống, địnhhướng giá trị trong nhiều tầng lớp dân chúng Đó vừa là nhân tố tác độngtích cực, nhưng cũng tác động tiêu cực đến công tác tuyên truyền, vận độngquần chúng của Đảng, Nhà nước và Mặt trận Trước tác động đó, MTTQ cầnphải đổi mới tổ chức và hoạt động; phải chủ động, nhạy bén nắm bắt và xử

lý tốt thông tin, bảo đảm định hướng chính trị trong hoạt động, tăng cườngmối liên hệ mật thiết với nhân dân để thực sự trở thành cơ sở chính trị củaĐảng và Nhà nước