TÀI LIỆU THAM KHẢO VAI TRÒ CỦA hệ THỐNG CHÍNH TRỊ cơ sở TRONG xây DỰNG NÔNG THÔN mới ở BÌNH DƯƠNG HIỆN NAY

Với đặc thù từ một nước nông nghiệp lạc hậu quá độ lên CNXH, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm đến vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Nghị quyết Trung ương 7 khóa X khẳng định: “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá xây dựng và bảo vệ Tổ quốc 18, tr.123. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi nhất trong giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn hiện nay là xây dựng nông thôn mới. Đây là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng và phát triển giai cấp nông dân, góp phần củng cố vững chắc khối liên minh công – nông – trí trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

nông nghiệp, nông dân và nông thôn Nghị quyết Trung ương 7 khóa X khẳngđịnh: “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệpcông nghiệp hoá, hiện đại hoá xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [18, tr.123] Mộttrong những nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi nhất trong giải quyết vấn đề nôngnghiệp, nông dân, nông thôn hiện nay là xây dựng nông thôn mới Đây lànhiệm vụ chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng và phát triểngiai cấp nông dân, góp phần củng cố vững chắc khối liên minh công – nông –trí trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Quá trình xây dựng NTM ở nước ta hiện nay, bên cạnh mặt thuận lợi,chúng ta đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức to lớn đòi hỏiphải phát huy sức mạnh của toàn dân tộc; trong đó HTCT, nhất là HTCTCS

có vai trò rất quan trọng Hệ thống chính trị cơ sở là nơi trực tiếp tuyên truyềngiáo dục, đưa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, trong

đó có chủ trương, chính sách về xây dựng NTM đến với người dân; HTCTCScũng là nơi trực tiếp lãnh đạo, quản lý, tổ chức và vận động nhân dân, pháthuy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong xây dựng nông thôn mới Thắng lợicủa sự nghiệp đổi mới nói chung, của quá trình xây dựng NTM nói riêng ởnước ta hiện nay luôn gắn liền với vai trò to lớn của hệ thống chính trị cơ sở

Trong những năm qua, thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhànước ta về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, nhất là Chương trìnhmục tiêu quốc gia về xây dựng NTM của Chính phủ, vai trò của HTCTCS tỉnhBình Dương nhìn chung đã được phát huy tích cực Cấp uỷ đảng, chính quyền

cơ sở đã quán triệt sâu sắc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặcbiệt là chủ trương, chính sách xây dựng NTM; bám sát đặc điểm tình hìnhđịa phương, xây dựng nghị quyết, xác định các chủ trương, biện pháp lãnhđạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ xây dựng NTM chặt chẽ, kịp thời; phát

huy được vai trò của các tổ chức quần chúng, khơi dậy và phát huy tinhthần làm chủ của nhân dân tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới Nhờvậy, công tác xây dựng NTM ở Bình Dương đã đạt được những thành tựuquan trọng; hệ thống hạ tầng cơ sở như: điện, đường, trường, trạm và cácthiết chế văn hóa, xã hội ở nhiều địa phương đã được củng cố theo hướngvăn minh, hiện đại; cơ cấu lao động, ngành nghề chuyển đổi nhanh theohướng tích cực; năng suất lao động và giá trị sản phẩm nông nghiệp ngàycàng được nâng cao; tăng thu nhập bình quân đầu người và mức sống củangười dân khu vực nông thôn

Tuy nhiên, quá trình xây dựng NTM ở Bình Dương, vai trò của HTCTCS

có lúc, có nơi vẫn chưa thực sự được phát huy đầy đủ; nhận thức, trách nhiệmcủa một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức cơ sở về xây dựng NTM còn cónhững hạn chế; hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo công tác quy hoạch một số nơi cònchậm và thiếu đồng bộ; sản xuất nông nghiệp nhìn chung vẫn còn manh mún,nhỏ lẻ; hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn một số địa phương chưa theo kịp vớiyêu cầu phát triển; giải quyết một số vấn đề bức xúc trong nhân dân chưa kịp

thời và kém hiệu quả Vì vậy, nghiên cứu “Vai trò của hệ thống chính trị cơ

sở trong xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay” là vấn đề có

tính cấp thiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA

HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Ở BÌNH DƯƠNG HIỆN NAY 1.1 Một số vấn đề lý luận về vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

1.1.1 Xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

* Nông thôn và vấn đề xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay

Ở một nước với nền tảng kinh tế là một nền nông nghiệp lạc hậu đilên CNXH như nước ta, vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn luônchiếm một vị trí hết sức quan trọng trong toàn bộ đường lối cách mạngcủa Đảng Nông nghiệp, nông dân và nông thôn từ lâu đã có mối quan hệràng buộc hữu cơ với nhau; là tiền đề, điều kiện cho nhau cùng vận động,phát triển Trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH ở nước ta hiện nay,nhận thức và đánh giá đúng vai trò của nông thôn và ý nghĩa của việc xâydựng NTM đang là vấn đề thời sự và cấp thiết.

Nông thôn là địa bàn cư trú, sinh sống của nông dân với thiết chế theo cấutrúc làng - xã; về mặt địa lý, đây là phần không gian không thuộc nội thành, nộithị các thành phố, thị xã được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.Theo quan niệm truyền thống, nói đến nông thôn là nói đến làng - xã được baoquanh bởi luỹ tre làng với quan hệ chính trị, kinh tế - xã hội đặc trưng bởi tính cốthủ, khép kín, tự cung, tự cấp Từ bao đời nay, làng - xã Việt Nam đã đóng vaitrò to lớn trong lịch sử mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta.Trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm, làng - xã với tinh thần đoàn kết và cố kếtcộng đồng chặt chẽ, ý thức độc lập, tự chủ và lòng yêu nước sâu sắc đã là nhữngpháo đài kiên cố, chiến luỹ điệp trùng ngăn chặn bước tiến và đánh thắng kẻ thùxâm lược Trong cuộc đấu tranh chống thiên tai, nhất là trị thuỷ, làng - xã cũng lànơi huy động sức dân to lớn để hình thành nên hệ thống đê điều, kênh rạch chằngchịt như ngày nay Về phương diện sản xuất, nông thôn (làng - xã) cũng là nơi sảnsinh, lưu giữ và phát triển các ngành, nghề truyền thống có giá trị mà ngày naycòn được bảo tồn, phát triển đóng góp tích cực cho công cuộc phát triển đất nước

Cùng với quá trình tồn tại, phát triển của dân tộc Việt Nam, làng - xãViệt Nam cũng là nơi sản sinh và lưu giữ những giá trị văn hoá truyền thốngcủa dân tộc như: tinh thần yêu nước, đoàn kết dân tộc, ý chí tự lực, tự cường Nhiều thiết chế văn hoá tâm linh có giá trị như đình, chùa, miếu, đền cũngđược xây dựng, lưu giữ, bảo tồn ở các làng quê Việt Nam Bên cạnh đó, nông

thôn Việt Nam cũng giàu có về khía cạnh văn hoá phi vật thể "Trong tất cả cácthôn, làng Việt Nam đều ẩn chứa một kho tàng quý báu các câu chuyện cổ tích,chuyện ngụ ngôn, ca dao, tục ngữ, trường ca, dân ca " [47, tr.165].

Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN hiện nay,với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta, nông thôn (chiếm hơn70% dân số) là nơi sản xuất, thị trường tiêu thụ hàng hoá rộng lớn, giàu tiềm năng.Mặt khác, nông thôn nước ta cũng là địa bàn chiến lược của thế trận phòng thủkhu vực, của nền quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc

Nông thôn Việt Nam trải qua hàng nghìn năm tồn tại, phát triển đã đểlại những giá trị lịch sử truyền thống quý báu, là cái nôi hình thành nên bảnsắc, diện mạo văn hoá dân tộc Việt Nam Tuy nhiên, dưới chế độ phong kiến

và ách đô hộ của thực dân, đế quốc, bức tranh nông thôn Việt Nam cũng chứađựng những gam màu tối thể hiện bản chất của chế độ cũ mà hình ảnh ngườinông dân "một cổ ba tròng" đã lột tả tất cả Ngày nay, qua mấy chục năm xâydựng xã hội mới, đời sống cư dân nông thôn đã được cải thiện đáng kể, nhữngtàn dư của nông thôn trong xã hội cũ đã phần nào được loại bỏ Nhưng nôngthôn Việt Nam nhìn chung vẫn còn lạc hậu: sản xuất nhỏ, manh mún, kinh tế

tự cung, tự cấp là chủ yếu, hạ tầng cơ sở còn nhiều yếu kém, dân trí thấp, tìnhtrạng thiếu dân chủ, lối ứng xử gia trưởng còn tồn tại ở nhiều địa phương gâybức xúc, khiếu kiện phức tạp, những hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội, mê tín dịđoan vẫn còn tồn tại, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn Để thực sự thoátkhỏi nghèo nàn, lạc hậu và có một đời sống mới thì cần phải xây dựng mộtnông thôn mới về chất trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội

Những ý tưởng về một NTM đã có từ lâu trong nhân dân ta Đó là mơước về một nông thôn bình dị, không có cường hào, ác bá, giảm sưu thuế, xoá

bỏ các hủ tục; một nông thôn trong đó người nông dân được làm chủ, tự dosản xuất, sống trong tình làng, nghĩa xóm, lá lành đùm lá rách, tối lửa tắt đèn

có nhau Một nông thôn như vậy chỉ có thể có được trong chế độ xã hội mới

Sau ngày nước nhà giành độc lập, trăn trở lớn nhất của Chủ tịch Hồ ChíMinh là làm sao cho dân được tự do, hạnh phúc, mọi người có cơm ăn, áo mặc,

ai cũng được học hành, chữa bệnh Ở một nước với hơn 90% dân số là nôngdân thì dân thực chất chính là những người nông dân, những người mà cuộcsống của mình gắn bó suốt đời với làng quê ở những vùng nông thôn Vì vậy,Người đã rất quan tâm đến đến xây dựng nông thôn mới Theo Hồ Chí Minh,xây dựng NTM trước hết phải xây dựng người nông dân mới - người nông dân

xã hội chủ nghĩa Người dạy, muốn no cơm, ấm áo thì mọi người phải thi đuatăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm Nông dân phải cần kiệm xây dựng hợp tác

xã nông nghiệp cho tốt, cho vững Muốn vậy phải chú ý: "Cán bộ ban quản trịphải công bằng, dân chủ mọi việc phải bàn bạc với xã viên, sổ sách, tiền củaphải rõ ràng, minh bạch Xã viên phải đoàn kết chặt chẽ, vui vẻ sản xuất, coicông việc hợp tác xã như công việc nhà mình" [34, tr.283]

Cùng với xây dựng người nông dân mới là xây dựng đời sống mới ở nôngthôn Một trong những quan tâm lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh là xây dựng đờisống mới ở làng - xã khắp các vùng nông thôn Theo Người, đời sống mới ở mộtlàng là: "Về văn hoá, phải cho cả làng đều biết chữ, biết đạo đức và trách nhiệmcủa công dân Về phong tục phải cấm hẳn say sưa, cờ bạc, hút sách, bợm bãi,trộm cắp Phải tìm cách làm cho không có đánh chửi nhau, kiện cáo nhau Làmcho làng mình thành một làng "phong thuần tục mỹ" Về vệ sinh, đường xá phảisạch sẽ Ao tắm giặt, giếng nước uống phải phân biệt và săn sóc cẩn thận những

ao hồ không cần thì lấp đi cho đỡ muỗi; phải có cầu xia chung hoặc cầu xia riêngtừng nhà, đã khỏi hôi thối, ruồi nhặng lại có phân tốt" [33, tr.101]

Trong xây dựng NTM, Hồ Chí Minh cũng đặc biệt quan tâm đến công tácxây dựng Đảng Bởi vì, việc gì cũng phải có lãnh đạo thì mới thành công Ngườicho rằng: "Lãnh đạo dân chủ, đi sâu đi sát, mọi việc đều bàn bạc với xã viên, vìvậy xã viên càng có tinh thần tập thể, tinh thần làm chủ nông thôn và càng hănghái lao động sản xuất" [34, tr.227] Đề cập đến vấn đề lãnh đạo của Đảng ở nông

thôn, Hồ Chí Minh còn chỉ rõ: "Cái gốc trong việc lãnh đạo hợp tác xã vẫn là chi

bộ Đảng ở cơ sở Chi bộ phải tăng cường hơn nữa việc đoàn kết nông thôn vàlàm cho toàn thể xã viên, toàn thể nông dân phấn khởi, hăng hái tăn gia sản xuất,thực hành tiết kiệm, phát triển và củng cố hợp tác xã" [34, tr.415]

Để xây dựng NTM phải tổ chức thi đua; đây vừa là nội dung, vừa là biệnpháp xây dựng nông thôn mới Người này thi đua với người khác; nhà này thiđua với nhà khác; làng này thi đua với làng khác; đặc biệt cán bộ của làng phải

là người công bình, thạo việc, có thể làm gương cho dân làng, hy sinh lợi íchriêng cho lợi ích chung Phải tăng cường vai trò lãnh đạo của chi bộ nông thôn;phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, của các cá nhân đảng viên,đoàn viên Làm được như vậy chúng ta sẽ ngày càng có nhiều vùng nông thôngiàu có về vật chất, mạnh về tinh thần, những xóm làng văn minh, tiến bộ

Những quan điểm về xây dựng NTM của Hồ Chí Minh là hết sức sâu sắc,toàn diện và cụ thể; không chỉ vẽ nên một bức tranh giản dị, hiền hoà, tươi đẹp,giàu tính nhân văn và bản sắc truyền thống nhưng cũng mang tính hiện đại về mộtnông thôn Việt Nam thời kỳ mới, Hồ Chí Minh còn chỉ ra những biện pháp cụ thể

để xây dựng nông thôn mới Những quan điểm ấy là cơ sở vững chắc để Đảng vàNhà nước ta đề ra những chủ trương, chính sách xây dựng NTM hiện nay

Thực hiện sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, thấmnhuần Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng NTM, Đảng và Nhà nước ta đã nhậnthức rõ vai trò, tầm quan trọng chiến lược của nông thôn Chúng ta không thể trởthành một nước công nghiệp nếu nông thôn nước ta còn lạc hậu, kém phát triển

Vì vậy, xây dựng NTM là một đòi hỏi khách quan của quá trình phát triển đấtnước Trong đó, CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn vừa là nội dung, vừa là yêucầu của xây dựng nông thôn mới Ngay từ những năm đầu của thời kỳ đổi mới,Đảng ta đã xác định: "Xây dựng nông thôn mới có kinh tế phát triển, có đời sốngvăn hoá phong phú, lành mạnh, có cơ sở hạ tầng vật chất và xã hội đáp ứng được

những nhu cầu cơ bản của nông dân, có hệ thống chính trị vững mạnh, phát huydân chủ, đảm bảo công bằng xã hội Tăng cường đoàn kết và ổn định chính trịtrong nông thôn, giữ vững trật tự xã hội, củng cố vững chắc quốc phòng an ninh"[16, tr.60] Để tiếp tục giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn ởnước ta trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, ngày 05/8/2008, Ban Chấp hành

Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Nghị quyết đã xác định: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng

kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý,gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quyhoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí đượcnâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới

sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường” [18, tr.126]

Quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết trên của Đảng, Chính phủ

đã ra Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 ban hành Chương trìnhhành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban chấphành Trung ương khóa X "Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn" Sau

đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM kèm theoQuyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 bao gồm 19 tiêu chí với 5 nhómnội dung; Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 Phê duyệt Chươngtrình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2020 với các mụctiêu cụ thể đến năm 2015 có 20% số xã và đến năm 2020 có 50% số xã đạttiêu chuẩn nông thôn mới Theo đó, Chính phủ đã triển khai thực hiện xâydựng 11 xã điểm ở các vùng miền khác nhau, trên cơ sở đó rút kinh nghiệm,nhân rộng mô hình trong cả nước, đồng thời phát động phong trào thi đua “Cảnước chung sức xây dựng nông thôn mới”

Như vậy, thông qua những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhànước ta, quan niệm về NTM ở nước ta đã được hình thành trên những nét cơ

bản Đó là một nông thôn với làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng kinh tế

-xã hội hiện đại; sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; bản sắc văn hóa và truyền thống dân tộc, làng quê được giữ gìn và phát triển; hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, xã hội nông thôn ổn định, dân trí cao, quyền làm chủ của người dân không ngừng được phát huy

* Xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

Đặc điểm tỉnh Bình Dương

Về tự nhiên, Bình Dương là tỉnh thuộc khu vực miền Đông Nam Bộ, diện

tích tự nhiên 2.695,22 km2, phía bắc giáp Bình Phước, phía Nam và Tây Namgiáp thành phố Hồ Chí Minh, phía Tây giáp Tây Ninh, phía Đông giáp ĐồngNai Địa hình Bình Dương tương đối bằng phẳng, thấp dần từ Bắc xuống Nam.Đất đai Bình Dương đa dạng, phong phú về chủng loại, bao gồm các loại như:đất xám, đất nâu vàng, đất dốc tụ trên phù sa cổ phù hợp với nhiều loại câytrồng, nhất là cây công nghiệp và cây ăn trái Khí hậu ở Bình Dương là khí hậunhiệt đới gió mùa ổn định, trong năm phân chia thành hai mùa rõ rệt: mùa khô

và mùa mưa Tài nguyên, khoáng sản ở Bình Dương khá phong phú với nhiềuloại gỗ quý của rừng nhiệt đới như: căm xe, sao, trắc, gõ đỏ, cẩm lai, giánghương, và các loại khoáng sản như: đất cao lanh, đất sét trắng, đất sét màu, sạntrắng, đá xanh,… thuận lợi cho việc cung cấp nguyên liệu cho các nghề truyềnthống như: mộc, gốm sứ, điêu khắc, sơn mài…

Về kinh tế - xã hội, Bình Dương nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía

Nam, cùng với Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu tạothành tứ giác kinh tế Hiện nay, Bình Dương có 1 thành phố, 2 thị xã, 4 huyện,

91 xã, phường, thị trấn, trong đó có 60 xã thuộc khu vực nông thôn Dân số1.497.117 người, mật độ dân số 555 người/km2, có 15 dân tộc sinh sống, trong

đó đông nhất là người Kinh, sau đó đến người Hoa và Khơ Me Với vị trí địa lýthuận lợi, Bình Dương được xem là cửa ngõ vào Thành phố Hồ Chí Minh, thông

thương giữa trung tâm công nghiệp đô thị lớn với các tỉnh miền Đông Nam bộ

và Nam Tây Nguyên Từ khi tái thành lập Tỉnh đến nay, kinh tế Bình Dương đãđạt được nhiều thành tựu quan trọng, tốc độ tăng trưởng hàng năm gấp đôi bìnhquân cả nước Bình Dương hôm nay đang là một điểm sáng trên bản đồ kinh tếđất nước với những thành tựu nổi bật về đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế

Về văn hoá, truyền thống, Bình Dương là vùng đất của nhiều làng

nghề truyền thống với các nghệ nhân bàn tay vàng điêu khắc gỗ, làm đồgốm và tranh sơn mài Từ lâu, các sản phẩm gốm mỹ nghệ, sơn mài và điêukhắc của Bình Dương đã tham gia hội chợ quốc tế, đồng thời cũng đã xuấtkhẩu sang Pháp và nhiều nước trong khu vực Trong kháng chiến, BìnhDương cũng là địa phương có truyền thống cách mạng, vùng đất chiếntrường năm xưa gắn liền với những chiến thắng vang dội của dân tộc ta

Quan niệm về xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

Cùng với quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH của Tỉnh, nông nghiệp, nông thônBình Dương cũng phát triển nhanh theo hướng hiện đại Tuy nhiên, nông thôn BìnhDương nhìn chung vẫn còn là một nông thôn lạc hậu, nhất là những xã vùng xatrung tâm Thực tế đó đòi hỏi phải đặt vấn đề xây dựng NTM thành nhiệm vụ chínhtrị quan trọng hàng đầu, có như vậy mới có thể sớm đưa Bình Dương thành đô thịhiện đại, văn minh, giàu đẹp, thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2020

Quyết tâm xây dựng NTM của Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân BìnhDương được thể hiện rõ thông qua những chủ trương, chính sách và việc làm cụthể Ngay sau khi Trung ương ra Nghị quyết số 26-NQ/TW, Tỉnh ủy Bình Dương

đã ban hành Chương trình hành động số 77-CTHĐ/TU, ngày 15/10/2008 Sau đó,chính quyền các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội đã xây dựng các chươngtrình, kế hoạch cụ thể theo yêu cầu nhiệm vụ để thực hiện Trên cơ sở những nội

dung tiêu chí xây dựng NTM của cả nước trong Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới do Chính phủ ban hành, xuất phát từ đặc điểm về tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hoá của Tỉnh, UBND tỉnh đã ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới tỉnh

Bình Dương Đồng thời thành lập Ban chỉ đạo thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Bình Dương giai đoạn 2010 – 2020; phê

duyệt 12 xã thực hiện thí điểm xây dựng NTM (sau một số lần điều chỉnh, đếnnay Bình Dương chọn 30/60 xã xây dựng NTM giai đoạn 2011-2015, trong đó có

5 xã điểm hoàn thành vào năm 2013); lập Báo cáo hiện trạng nông thôn theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới Báo cáo đã xác định nội dung, nhiệm vụ xây

dựng NTM tỉnh Bình Dương giai đoạn 2010 – 2020, định hướng đến năm 2030trên các nội dung, nhiệm vụ cụ thể như sau:

Thứ nhất, vấn đề quy hoạch, song song với việc triển khai thực hiện,

quản lý tốt các quy hoạch đã được phê duyệt, tập trung tiến hành quy hoạchphát triển nông thôn cấp xã, từng xã trong quy hoạch sử dụng đất, phát triểnsản xuất, xây dựng kết cấu hạ tầng, làng nghề, cụm công nghiệp Các khu dân

cư phải được quy hoạch trước theo vùng để cơ sở hạ tầng phát huy tác dụng,đồng thời đảm bảo được nét văn hóa truyền thống

Thứ hai, phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn, tiếp tục bổ sung

các nội dung của đề án phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn cho phùhợp với Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, trong đó tập trungvào các lĩnh vực chủ yếu: đầu tư xây dựng hoàn chỉnh hệ thống các công trìnhthủy lợi, kiên cố hóa kênh mương đảm bảo phục vụ tưới cho sản xuất nông nghiệp

và tiêu thoát nước công nghiệp, đô thị; đầu tư phát triển hệ thống đường giaothông nội đồng, tạo thuận lợi trong vận chuyển vật tư nông nghiệp và lưu thônghàng hóa nông sản, chuyển đổi cơ cấu sản xuất

Thứ ba, phát triển sản xuất hàng hóa và các hình thức tổ chức sản xuất,

chuyển đổi mạnh cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao năng suất, chấtlượng, hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh trong điều kiện hội nhập Gắn sản xuấtvới công nghiệp chế biến Tập trung phát triển, nâng cao tỷ trọng chăn nuôi theohướng công nghiệp, từng bước đưa chăn nuôi trở thành ngành sản xuất chínhtrong cơ cấu ngành nông nghiệp của Tỉnh Ổn định cơ bản quy hoạch vùngchuyên canh và đất sản xuất nông nghiệp Khuyến khích và hỗ trợ cho nông dân

mở rộng sản xuất, hình thành các trang trại, doanh nghiệp trong nông nghiệp; tạođiều kiện thuận lợi trong việc giải quyết đầu ra cho nông sản; định hình được vịthế, xây dựng thương hiệu và quảng bá cho sản phẩm nông sản chủ lực Xâydựng và phát triển các mô hình hợp tác xã, tổ kinh tế hợp tác, liên kết trang trại

Thứ tư, chuyển dịch cơ cấu đầu tư, tiếp tục đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế

- xã hội theo phương châm xã hội hóa, tạo ra bước phát triển đột phá về hạtầng kinh tế - xã hội theo hướng văn minh, hiện đại, đáp ứng nhu cầu pháttriển kinh tế - xã hội toàn diện trên địa bàn Tiếp tục thu hút đầu tư trong vàngoài nước để phát triển công nghiệp trên địa bàn nông thôn làm nền tảng choviệc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, nhất là những ngành công nghiệpchế biến nông sản, công nghiệp dùng nguyên liệu tại chỗ

Thứ năm, về cơ chế, chính sách huy động nội lực, tiếp tục thực hiện

tốt các chính sách thu hút đầu tư, xã hội hóa, tín dụng, thương mại, thuế,…

để tạo điều kiện hỗ trợ đầu vào cho các thành phần kinh tế trong khu vựcnông nghiệp, nông thôn Phát triển mạng lưới tín dụng, cải tiến thủ tục chovay, tăng cường vốn vay trung và dài hạn cho khu vực nông nghiệp, nôngthôn Các chính sách thúc đẩy chăn nuôi gia súc, gia cầm để từng bước đưachăn nuôi trở thành ngành chính trong cơ cấu nông nghiệp; khuyến khíchkinh tế trang trại và kinh tế tập thể phát triển; hỗ trợ phát triển các hình thứcliên kết bốn nhà trong sản xuất và tiêu thụ nông sản

Như vậy, xây dựng NTM ở Bình Dương hiện nay là tổng thể các hoạt động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể nhằm phát triển toàn diện các lĩnh vực của đời sống xã hội nông thôn trên địa bàn tỉnh theo hướng hiện đại: sản xuất phát triển nhanh, bền vững, hiệu quả kinh tế - xã hội cao, giữ gìn và phát huy được những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, nâng cao đời sống

vật chất, tinh thần của cư dân, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, quốc phòng – an ninh được bảo đảm vững chắc

1.1.2 Hệ thống chính trị cơ sở và vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

* Hệ thống chính trị cơ sở và đặc điểm của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương trong xây dựng nông thôn mới

Quan niệm về hệ thống chính trị cơ sở

Ở nước ta, khái niệm HTCT lần đầu tiên được sử dụng trong Văn kiện Hộinghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương khoá VI Đến nay, khái niệm này đãđược sử dụng phổ biến trong các văn kiện của Đảng và các văn bản pháp luật của

Nhà nước Theo quan đỉểm của Đảng ta, hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở nước ta bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội như Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ

nữ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, và cơ chế hoạt động của các tổ chức đó nhằm từng bước xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN, bảo đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân và thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Trong HTCT bốn cấp ở nước ta, HTCTCS, còn được gọi là HTCT xã,phường, thị trấn là cấp thấp nhất Theo Từ điển Tiếng Việt, thuật ngữ cơ sở

được hiểu theo nghĩa là cái làm nền tảng để dựa vào đó hay từ đó để tồn tại, phát triển Vận dụng vào nghiên cứu HTCT ở nước ta, HTCTCS được hiểu là

đơn vị ở cấp dưới cùng, nơi trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và tổ chứcthực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch, nhiệm vụ trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị,văn hoá, xã hội, quốc phòng - an ninh

Xét về mặt cấu trúc, HTCTCS là một chỉnh thể thống nhất bao gồm cácthiết chế chính trị như: tổ chức cơ sở đảng, chính quyền cơ sở, MTTQ và cácđoàn thể nhân dân Các tổ chức này có quan hệ gắn bó hữu cơ với nhau Mỗi

thành tố hợp thành trong HTCTCS có vị trí, vai trò, chức năng khác nhau, songđều vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, quản lý, pháthuy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và quyền làm chủ của nhân dân

Tổ chức cơ sở đảng (đảng bộ, chi bộ cơ sở), là nền tảng của Đảng, hạt

nhân chính trị ở cơ sở, là lực lượng lãnh đạo trực tiếp, toàn diện các lĩnhvực của đời sống xã hội ở địa phương Theo điều lệ Đảng quy định, tổ chức

cơ sở đảng có chức năng lãnh đạo thực hiện đường lối, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở, đề ra chủ trương, nghị quyết lãnhđạo nhiệm vụ chính trị của đảng bộ và chi bộ, lãnh đạo xây dựng chínhquyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp, quốc phòng - an ninh vàcác đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch vững mạnh; chấp hành nghiêmpháp luật và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, liên hệ mật thiết vớinhân dân, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ lợi ích chính đángcủa nhân dân; lãnh đạo nhân dân tham gia xây dựng, thực hiện đường lối,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; kiểm tra việc thực hiện nghịquyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nước, kiểm tra tổ chức đảng,đảng viên chấp hành điều lệ Đảng

Chính quyền cơ sở, bao gồm: HĐND và UBND xã, phường, thị trấn.

HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí,nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra,chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.Hội đồng nhân dân thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định củaHiến pháp và pháp luật, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương.Đồng thời, phát huy quyền chủ động sáng tạo của địa phương Hôi đồng nhân

dân có hai chức năng cơ bản là quyết định những vấn đề quan trọng và giám

sát trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở cơ sở

Ủy ban nhân dân là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chínhnhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, pháp luật vàcác văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, nghị quyết của HĐND cùng cấp.

Ủy Ban nhân dân có chức năng nhiệm vụ quản lý nhà nước toàn diện trên địabàn, tổ chức thực hiện những nghị quyết và quyết định của HĐND cùng cấp

Các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở, bao gồm: MTTQ, ĐTNCS Hồ Chí

Minh, HPN, HND, HCCB, có chức năng chủ yếu là tập hợp, củng cố, xâydựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự nhất trí về chính trị - tinh thần trongnhân dân; tuyên truyền vận động nhân dân phát huy quyền làm chủ thực sự củamình trong thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Hiến pháp

và pháp luật của Nhà nước trên địa bàn; bảo vệ, đại diện cho quyền lợi và ý chícủa quần chúng, đại diện cho họ trong việc tham gia xây dựng và giám sátđảng, chính quyền, tập hợp những kiến nghị của nhân dân để phản ánh vớiđảng và cơ quan nhà nước cấp trên; chăm lo, bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụchính đáng của nhân dân Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay trước yêu cầu củaquá trình dân chủ hoá đời sống xã hội, của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổquốc Việt Nam XHCN, MTTQ còn có một chức năng quan trọng đó là chứcnăng phản biện xã hội, thông qua việc thực hiện chức năng này MTTQ thựchiện quyền giám sát việc đề ra các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, tổ chức thựchiện các mục tiêu xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội và trong thực hiện dânchủ XHCN ở cơ sở của tổ chức đảng, chính quyền địa phương đúng hay sai,hiệu quả hay không hiệu quả Từ đó, kiến nghị với tổ chức đảng, chính quyền

cơ sở điều chỉnh cho phù hợp

Như vậy, hệ thống chính trị cơ sở là cấp thấp nhất trong hệ thống chính

trị ở nước ta, bao gồm: tổ chức cơ sở đảng (đảng bộ, chi bộ cơ sở), chính quyền cơ sở và các tổ chức chính trị - xã hội như: Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, được tổ chức chặt chẽ và gắn bó hữu cơ với nhau, hoạt động theo

nguyên tắc nhất định, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của chính quyền và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Đặc điểm của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương trong xây dựng nông thôn mới hiện nay

Trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức xây dựng NTM, hoạt động củaHTCTCS tỉnh Bình Dương có những đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương hoạt động trong điều kiện Tỉnh có tốc độ công nghiệp hoá và đô thị hoá nhanh

Sau khi tái lập tỉnh (01/01/1997), Bình Dương được đánh giá là mộttrong những địa phương dẫn đầu cả nước về tốc độ phát triển công nghiệp,một điểm sáng về chính sách phát triển kinh tế - xã hội; giá trị sản xuấtcông nghiệp tăng bình quân 20% hàng năm Tính đến thời điểm cuối năm

2010, toàn Tỉnh có 28 khu công nghiệp và 8 cụm công nghiệp tập trung,với diện tích gần 9.351 ha (gấp 2,7 lần năm 2005), hơn 1200 doanh nghiệphoạt động (gấp 1,8 lần năm 2005), tỷ lệ cho thuê đất bình quân đạt 60%[12, tr.37-39] Cùng với sự phát triển của công nghiệp, đô thị hoá ở BìnhDương cũng diễn ra nhanh chóng Toàn Tỉnh hiện có 112 dự án đầu tư khudân cư, nhà ở thương mại, với tổng diện tích 6.253 ha; trong đó, có 28 dự

án cơ bản đã hoàn chỉnh, 38 dự án đang xây dựng hạ tầng kỹ thuật, 46 dự

án đang đền bù giải toả Đến nay, tỷ lệ đô thị hoá toàn Tỉnh ước đạt 45%[12, tr.45] Công nghiệp hoá và cùng với nó là đô thị hoá diễn ra nhanhchóng đã tác động to lớn (cả tích cực và tiêu cực) đến tình hình kinh tế,chính trị, văn hoá, xã hội toàn Tỉnh, nhất là các vùng nông thôn, nơi mấtđất sản xuất cho các khu công nghiệp và đô thị mọc lên

Thứ hai, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương hoạt động trong điều kiện Tỉnh là địa phương đa tộc người, dân số tăng nhanh do tỉ lệ nhập cư cao.

Nằm ở khu vực Đông Nam Bộ với điều kiện tự nhiên thuận lợi cả vềthời tiết khí hậu và đất đai thổ nhưỡng, Bình Dương là điểm đến và dừng châncủa những dòng người di cư từ nhiều vùng, nhiều dân tộc khác nhau trên khắp

cả nước Quá trình đó diễn ra một cách tự nhiên trong suốt hơn 300 năm qua,

từ khi vùng đất này được khai phá Hiện nay, Bình Dương là địa bàn sinhsống của 15 tộc người Bên cạnh những tộc người được coi là bản địa nhưStiêng, Mạ, Châu Ro, còn có các tộc người khác di cư đến như: Kinh, Hoa,Khơ Me, Tày, Chăm, Nùng, Mường

Do kinh tế phát triển nhanh, nhất là công nghiệp, trong thời gian qua,Bình Dương thu hút nhiều dân nhập cư từ các địa phương khác đến Kết quảđiều tra dân số năm 2010 cho thấy: Trong 5 năm (2005 – 2010), dân số tỉnhBình Dương đã tăng gấp đôi, là tỉnh có tốc độ tăng dân số cao nhất nước với

tỷ lệ tăng trung bình 7,3%/năm Sự đa dạng về thành phần tộc người và tăngdân số nhanh là những yếu tố tác động không nhỏ đến công tác quản lý vàthực hiện các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh, nhất là ở cấp cơ sở

Thứ ba, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương hoạt động trong điều kiện Tỉnh có nhiều xã mới thành lập

Theo xu thế chung của cả nước, để thuận lợi cho tập trung đầu tư pháttriển kinh tế - xã hội ở địa phương trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; mặtkhác, do yêu cầu quản lý xã hội ở cơ sở trong điều kiện dân số tăng nhanh,Bình Dương cũng diễn ra quá trình chia tách, sát nhập và thành lập nhiều đơn

vị hành chính mới ở cả cấp trên cơ sở (huyện, thị) và cấp cơ sở (xã, thị trấn,phường) Từ năm 2004 đến nay, đã có 7/91 đơn vị hành chính cấp cơ sở đượcthành lập mới, trong đó có 5 xã thuộc các huyện Tân Uyên, Phú Giáo, DầuTiếng Việc thành lập các đơn vị hành chính cấp cơ sở mới, một mặt tạo điềukiện thuận lợi cho quản lý xã hội và thúc đẩy đầu tư phát triển kinh tế - xã hộitrên địa bàn; mặt khác lại gây khó khăn cho việc ổn định, sắp xếp và kiện toànHTCTCS, nhất là công tác xây dựng nguồn cán bộ chủ chốt ở cơ sở

Thứ tư, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương hoạt động trong điều kiện Đảng bộ, Chính quền và nhân dân địa phương có bề dày truyền thống cách mạng.

Bình Dương là miền đất giàu truyền thống cách mạng Đây là vùng đấtchiến trường năm xưa với những địa danh đã đi vào lịch sử như Phú Lợi, BàuBàng, Bến Súc, Lai Khê, Nhà Đỏ và đặc biệt là chiến khu Đ với trung tâm làhuyện Tân Uyên Trong kháng chiến Bình Dương là địa bàn quan trọng chiếnlược về mặt quân sự, là căn cứ địa quan trọng của cách mạng Chiến khu Đ đi vàolịch sử Bình Dương và cả nước như một huyền thoại về bảo vệ lực lượng khángchiến trong chiến tranh Tên gọi Chiến khu Đ gắn liền với những chiến thắng vangdội trong lịch sử chống ngoại xâm của quân và dân miền Đông Nam bộ Tiếp tụcphát huy truyền thống cách mạng trong kháng chiến, ngày nay, trong sựnghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, Đảng bộ,quân và dân Bình Dương đã và đang giành được những thành tựu to lớn cả

về kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng được cả nước ngưỡng mộ

Thứ năm, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương hoạt động trong điều kiện chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở không đồng đều, trình độ lý luận và chuyên môn nghiệp vụ còn hạn chế.

Hiện nay, trình độ văn hoá, lý luận chính trị và chuyên môn nghiệp

vụ của đội ngũ cán bộ chuyên trách trong HTCTCS tỉnh Bình Dương cònnhiều bất cập Theo báo cáo thống kê của Sở Nội vụ (tháng 6 năm 2010),toàn Tỉnh có 951 cán bộ chuyên trách cấp xã Trong đó, về trình độ văn hoácó: 18/951 (1,89%) có trình độ tiểu học, 165/951 (17,35%) có trình độtrung học cơ sở, 768/951 (80,76%) có trình độ trung học phổ thông; vềchuyên môn nghiệp vụ có: 477/951 (50,16%) chưa qua đào tạo, 55/951(5,78%) sơ cấp, 255/951 (26,82%) trung cấp, 7/951 (0,75%) cao đẳng,157/951 (16,52%) đại học; về lý luận chính trị có: 214/951 (22,50%) chưaqua đào tạo, 78/951 (8,20%) sơ cấp, 527/951(55,41%) trung cấp,132/951(13,89%) cao cấp [44, tr2] Nếu xét theo tiêu chuẩn quy định thì cótới 24,85% lượt cán bộ chưa đủ tiêu chuẩn

Những đặc điểm trên trực tiếp tác động đến hoạt động của HTCTCStrong xây dựng nông thôn mới Vì vậy, nghiên cứu vai trò của HTCTCS trongxây dựng NTM Bình Dương hiện nay cần nắm chắc những đặc điểm này.

* Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới

ở Bình Dương hiện nay

Theo từ điển Tiếng Việt, vai trò là chức năng, tác dụng của cái gì hoặc của ai, trong sự vận động của nhóm, của tập thể nói chung [59,

tr.653] Mỗi sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan đều có một vaitrò nhất định trong mối quan hệ đối với khách thể Theo đó, HTCTCS cũngnhư mỗi tổ chức, lực lượng của nó đều có vai trò nhất định trong thực hiệncác nhiệm vụ ở địa phương

Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương giữ vai trò rất quan trọngtrong thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội nói chung, xây dựng NTM nóiriêng trên địa bàn Tỉnh Nó là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, chính quyền cáccấp với nhân dân, hằng ngày tiếp xúc và làm việc với nhân dân, nắm bắt vàphản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; tổ chức và vận động nhân dânthực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các chỉ thị, nghịquyết, quyết định của cấp trên và cấp mình; tăng cường đại đoàn kết toàn dân,phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi tiềm năng phát triểnkinh tế, văn hóa - xã hội ở cơ sở Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cấp

xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thìmọi công việc đều xong xuôi” [33, tr.371] Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX

Về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị xã, phường, thị trấn

cũng chỉ rõ: “Hệ thống chính trị ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổchức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủcủa nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc

sống của cộng đồng dân cư” [16, tr.166] Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh BìnhDương vừa trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và xây dựng mọi mặt đời sống

xã hội ở cơ sở, vừa làm công tác tuyên truyền vận động quần chúng; bảo đảmcho mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

và các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính quyền cấp trên và cấp mình, trong

đó có các nghị quyết, chương trình, kế hoạch xây dựng NTM được thực hiệnmột cách đầy đủ, đúng đắn, sáng tạo; phát huy quyền làm chủ của nhân dân;chăm lo đời sống vật chất - tinh thần cho nhân dân trên địa bàn

Như vậy, vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới

ở Bình Dương hiện nay là chức năng, tác dụng của quá trình sử dụng các thiết chế, cơ chế của nó một cách chủ động, có tổ chức, có mục đích nhằm tuyên truyền giáo dục, quản lý, điều hành, tổ chức và vận động nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Tỉnh.

Vai trò của HTCTCS trong xây dựng NTM ở Bình Dương hiện nayđược biểu hiện cụ thể trên những vấn đề cơ bản sau:

Một là, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương là lực lượng trực tiếp tuyên truyền giáo dục, vận động nhân dân thực hiện thắng lợi chủ trương, chính sách xây dựng nông thôn mới của Đảng và Nhà nước trên địa bàn Tỉnh.

Công tác tuyên truyền giáo dục có vai trò quan trọng trong việc nângcao nhận thức, giác ngộ chính trị và tinh thần cách mạng cho nhân dân; làmcho nhân dân có nhận thức và hành động đúng với chủ trương, đường lối củaĐảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Mọi chủ trương, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước ta đều xuất phát từ lợi ích của nhân dân; nhằm khôngngừng đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinhthần của nhân dân; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, vì mục tiêu dân giàu, nước

mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Xây dựng NTM là một nội dung quantrọng trong đường lối, chính sách chung của Đảng và Nhà nước ta hiện nay.

Ở một nước với hơn 70% dân số đang sinh sống trên địa bàn nông thôn, thìxây dựng NTM là phù hợp với nguyện vọng của đông đảo nhân dân Đâycũng là đòi hỏi khách quan để thực hiện mục tiêu đưa nước ta cơ bản trởthành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 Trong điềukiện nền tảng kinh tế - xã hội nông thôn nước ta còn thấp kém, xây dựngNTM là sự nghiệp vô cùng khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải phát huy sứcmạnh to lớn của cả HTCT và lực lượng toàn dân Sức mạnh ấy chỉ có đượckhi mọi cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân nhận thức sâu sắc được

sự cần thiết phải xây dựng NTM, thấy được quyền lợi và nghĩa vụ của mìnhkhi tham gia xây dựng nông thôn mới Đó cũng là mục tiêu, nhiệm vụ màcông tác tuyên truyền giáo dục cần phải đạt được

Tuyên truyền giáo dục và vận động nhân dân là nhiệm vụ của cả HTCT

từ Trung ương đến cơ sở Trong đó HTCTCS là nơi trực tiếp đưa đường lối,chính sách của Đảng và Nhà nước tới người dân Thông qua hoạt động tuyêntruyền giáo dục nhân dân, mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nước sẽ được quán triệt và thực hiện Xây dựng NTM là chủtrương, chính sách lớn, một chương trình mục tiêu mang tầm cỡ quốc gia Ởcấp Trung ương, Chính phủ đã ban hành Chương trình mục tiêu quốc gia vềxây dựng nông thôn mới Đối với các địa phương, xây dựng NTM đang lànhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu được các cấp uỷ đảng, chính quyền,MTTQ và các đoàn thể nhân dân đặc biệt quan tâm Theo phân cấp và chứcnăng, nhiệm vụ, mỗi tổ chức trong HTCT ở địa phương đều cụ thể hoá thànhcác kế hoạch, chương trình hành động cụ thể Ở cấp cơ sở, tổ chức cơ sở đảng

là nơi quán triệt các chương trình, kế hoạch của trên tới mọi cán bộ, đảng viên,đưa nhiệm vụ xây dựng NTM vào nghị quyết thường kỳ; chính quyền cơ sở lập

quy hoạch, xây dựng đề án, kế hoạch xây dựng NTM của xã; MTTQ và cácđoàn thể nhân dân là nơi quán triệt, phổ biến các chương trình, kế hoạch, đề ánxây dựng NTM của cấp trên và cấp mình tới các thành viên trong tổ chức vàtoàn thể nhân dân Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân cũng là nơi tiếpnhận, lấy ý kiến của nhân dân về những vấn đề cụ thể của đề án xây dựngNTM của xã phản ánh với cấp ủy và chính quyền cơ sở; thông qua đó mà tuyêntruyền giáo dục nhân dân nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm, cống hiếnsức người, sức của cho công cuộc xây dựng NTM ở địa phương

Hai là, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương là lực lượng trực tiếp quản lý, điều hành quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Tỉnh.

Quản lý xã hội là một trong những chức năng, nhiệm vụ cơ bản củaHTCT nói chung, HTCTCS nói riêng Trong HTCTCS, vai trò quản lý nhànước thuộc về chính quyền cơ sở Chính quyền cơ sở là cơ quan đại diện nhànước ở cơ sở chịu trách nhiệm quản lý điều hành mọi mặt: kinh tế, chính trị,văn hoá, xã hội, an ninh - quốc phòng ở địa phương Xây dựng NTM là mộtchương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh - quốcphòng Do vậy, quản lý điều hành quá trình xây dựng NTM luôn gắn liền vớichức năng quản lý nhà nước của chính quyền ở cơ sở

Quản lý, điều hành quá trình xây dựng NTM là một đòi hỏi kháchquan Nó xuất phát từ yêu cầu chung của mọi quá trình kinh tế - xã hội; từ đặcđiểm, nội dung, yêu cầu của quá trình xây dựng nông thôn mới Xây dựngNTM là một nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, lâu dài; nội dung xây dựng NTMrất rộng, bao trùm tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ở nông thôn; yêucầu xây dựng NTM phải đạt hiệu quả cao, phát huy được nội lực theo phươngchâm "Nhà nước và nhân dân cùng làm", nêu cao nguyên tắc tập trung dânchủ, phát huy cao độ tinh thần làm chủ của nhân dân

Vai trò trực tiếp quản lý, điều hành mọi mặt quá trình xây dựng NTM ở

cơ sở của HTCTCS tỉnh Bình Dương được thể hiện ở những vấn đề cơ bản như:thành lập các cơ quan quản lý xây dựng NTM, quản lý vốn đầu tư xây dựng, banhành quy chế quản lý và thực hiện quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn mới

Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương, trực tiếp là chính quyền cơ

sở quyết định thành lập và công nhận các thiết chế xây dựng NTM như: Banquản lý xây dựng NTM xã, Ban phát triển thôn… Theo Thông tư liên tịch số26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC ngày 13/4/2011, hướng dẫn một sốnội dung thực hiện Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 về phê duyệtChương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM giai đoạn 2010 – 2020 quyđịnh: ở cấp xã thành lập Ban quản lý xây dựng NTM xã (Ban quản lý xã) doChủ tịch UBND xã làm Trưởng ban, Phó Chủ tịch UBND xã làm Phó Trưởngban Thành viên là một số công chức xã, đại diện một số ban, ngành, đoàn thểchính trị xã và trưởng thôn Ở cấp thôn, bản, ấp (gọi chung là thôn) thành lậpBan phát triển thôn Ban phát triển thôn có các thành viên là những người có

uy tín, trách nhiệm và năng lực tổ chức triển khai do cộng đồng thôn trực tiếpbầu và Chủ tịch UBND xã có quyết định công nhận (gồm người đại diện lãnhđạo thôn, đại diện các đoàn thể chính trị và hội ở thôn và một số người cónăng lực chuyên môn khác liên quan đến xây dựng nông thôn mới)

Ban quản lý xã đại diện cho chính quyền xã là chủ đầu tư, quản lý ngânsách xây dựng NTM của xã; cùng với các tổ chức chính trị - xã hội và toàndân kiểm tra, giám sát quá trình xây dựng nông thôn mới Thông tư liên tịch

số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC đã chỉ rõ: "Ban quản lý xã làchủ đầu tư các dự án, nội dung xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã; tổchức và tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia thực hiện, giám sát các hoạtđộng thực thi các dự án đầu tư trên địa bàn xã" [5, tr.5]

Ban quản lý xã cũng là cơ quan quản lý quy hoạch theo quy chế doUBND xã ban hành Thông tư trên cũng quy định rõ: "Uỷ ban nhân dân xã

xây dựng quy chế quản lý quy hoạch để đảm bảo xây dựng đúng quy hoạch,tránh lấn chiếm hoặc làm sai quy hoạch" [5, tr.9].

Ba là, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương là lực lượng trực tiếp

tổ chức nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân thực hiện công cuộc xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Tỉnh.

Tổ chức thực hiện xây dựng NTM là quá trình hiện thực hoá các tiêu chícủa Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, đưa các chương trình, kếhoạch, các đề án xây dựng NTM từng bước trở thành hiện thực Đây là khâuquyết định đến chất lượng, hiệu quả xây dựng nông thôn mới Vai trò trực tiếp

tổ chức nhân dân, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân thực hiện công cuộc xâydựng NTM của HTCTCS tỉnh Bình Dương được thể hiện ở chỗ HTCTCS cónhiệm vụ lập quy hoạch, xây dựng đề án, kế hoạch xây dựng NTM, lập và tổchức thực hiện các dự án phát triển NTM trên địa bàn xã

Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Dương, trực tiếp là chính quyền cơ sởthông qua Ban quản lý xã tiến hành khảo sát thực trạng, lập quy hoạch và tổchức thực hiện quy hoạch xây dựng NTM của xã Lập quy hoạch được xácđịnh là bước quan trọng trong quá trình triển khai xây dựng nông thôn mới

Có một quy hoạch tổng thể bảo đảm tính toàn diện, khách quan, khoa học,phù hợp với thực tiễn tình hình địa phương là một yếu tố mang tính quyếtđịnh đến thắng lợi của quá trình xây dựng NTM ở một địa phương Để cómột quy hoạch tốt phải lựa chọn được lực lượng chuyên môn có năng lực,trách nhiệm vào tổ quy hoạch; phát huy được trí tuệ tập thể và tinh thần làmchủ của nhân dân trong tham gia xây dựng quy hoạch Chính phủ đã quyđịnh: "Ủy ban nhân dân xã tổ chức lập quy hoạch, lấy ý kiến tham gia củacộng đồng dân cư, trình Ủy ban nhân dân huyện phê duyệt và tổ chức thựchiện các quy hoạch đã được duyệt" [55, tr.2] Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC cũng xác định nhiệm vụ của Ban quản lý

xã là "Tổ chức xây dựng quy hoạch, đề án, kế hoạch tổng thể và kế hoạch

đầu tư hàng năm xây dựng NTM của xã, lấy ý kiến các cộng đồng dân cưtrong toàn xã và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt" [5, tr.5]

Chính quyền cơ sở cũng là cơ quan xây dựng các đề án và tổ chức nhândân thực hiện các đề án xây dựng nông thôn mới Xây dựng NTM là mộtchương trình tổng thể mang tính toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống

xã hội Mỗi vấn đề trong tổng thể chương trình ấy phải được xây dựng thành đề

án, dự án cụ thể để thực hiện Trên cơ sở sự chỉ đạo và hướng dẫn của Ban chỉđạo xây dựng NTM các cấp, nghị quyết của đảng uỷ xã, UBND xã thông quaBan quản lý xã xây dựng đề án tổng thể xây dựng NTM ở xã, sau đó trìnhUBND huyện, thị xã phê duyệt Đề án tổng thể phải bao quát hết các nhóm tiêuchí trong Bộ tiêu chí xã NTM do UBND Tỉnh ban hành

Đề án xây dựng NTM của xã bắt buộc phải được người dân, cộngđồng và các đối tượng có liên quan khác tham gia, đóng góp ý kiến Quytrình lấy ý kiến của cộng đồng nhân dân như sau: "Sau khi Ban quản lý xã

dự thảo xong đề án (bao gồm cả danh mục các công trình, dự án và kế hoạchtổng thể thực hiện), bản dự thảo đề án được công bố công khai tại trụ sởUBND xã và được chuyển cho các trưởng thôn để chủ trì tổ chức họp với tất

cả các hộ dân trong thôn, có sự tham gia của các đoàn thể xã hội để thảoluận lấy ý kiến đóng góp Các ý kiến đóng góp của nhân dân được ghi thànhbiên bản và được chuyển tới Ban quản lý xã và Hội đồng Nhân dân xã.Trong vòng 15 ngày sau khi bản dự thảo đề án được công bố công khai vàsau khi đã họp lấy ý kiến nhân dân, Hội đồng Nhân dân xã tổ chức cuộc họpnghe ý kiến đại diện các thôn, ý kiến giải trình, tiếp thu của Ban quản lý xã,trên cơ sở đó ban hành Nghị quyết thông qua đề án hoặc yêu cầu Ban quản

lý xã chỉnh sửa một số nội dung cho phù hợp" [5, tr.11]

Chính quyền cơ sở thông qua Ban quản lý xã và Ban Phát triển thôn lập

kế hoạch, xây dựng và triển khai thực hiện các dự án xây dựng nông thôn

mới Sau khi đề án xây dựng NTM được duyệt, UBND xã chỉ đạo Ban quản

lý xã lập kế hoạch thực hiện trình UBND huyện, thị xã duyệt Trên cơ sở kếhoạch đã được duyệt, theo trình tự đầu tư xây dựng, Ban quản lý xã lập các dự

án phát triển NTM và tổ chức thực hiện theo kế hoạch Mỗi dự án thường gắnvới các nhóm tiêu chí NTM như: dự án phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, dự

án hỗ trợ phát triển sản xuất và ngành nghề nông thôn, dự án đổi mới và pháttriển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn, dự án đào tạo,bồi dưỡng nâng cao năng lực cán bộ xây dựng nông thôn mới… Thông tư liêntịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC quy định nhiệm vụ của Banquản lý xã là: "…triển khai thực hiện các dự án, nội dung bao gồm việc thựchiện các bước từ chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư, nghiệm thu bàn giao vàđưa dự án vào khai thác, sử dụng" [5, tr.5] Thông tư cũng quy định nhiệm vụcủa Ban phát triển thôn là: "Tổ chức xây dựng các công trình hạ tầng do Banquản lý xã giao nằm trên địa bàn thôn (đường giao thông, đường điện liênxóm, liên gia; xây dựng trường mầm non, nhà văn hóa thôn); tổ chức vậnđộng nhân dân tham gia phong trào thi đua giữa các xóm, các hộ tập trung cảitạo ao, vườn, chỉnh trang cổng ngõ, tường rào để có cảnh quan đẹp Tổ chứchướng dẫn và quản lý vệ sinh môi trường trong thôn; cải tạo hệ thống tiêu,thoát nước; cải tạo, khôi phục các ao hồ sinh thái; trồng cây xanh nơi côngcộng, xử lý rác thải" [5, tr.6]

Như vậy, HTCTCS có vai trò hết sức quan trọng trong thực hiện thắnglợi công cuộc xây dựng nông thôn mới Hệ thống chính trị cơ sở là nơi trựctiếp tuyên truyền giáo dục, quản lý, điều hành, tổ chức và phát huy khối đạiđoàn kết toàn dân thực hiện công cuộc xây dựng nông thôn mới Phát huy vaitrò của HTCTCS nói chung, HTCTCS tỉnh Bình Dương nói riêng trong xâydựng NTM là một đòi hỏi cấp thiết hiện nay

1.2 Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay – thực trạng và nguyên nhân

1.2.1 Thực trạng vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

* Những ưu điểm về vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

Một là, công tác tuyên truyền giáo dục các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới cho nhân dân nhìn chung được quan tâm và thực hiện khá tốt.

Nhận thức sâu sắc vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của công táctuyên truyền giáo dục nhân dân đối với việc thực hiện đường lối, chủ trươngcủa Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, trong thời gian qua, cùngvới HTCT các cấp, HTCTCS tỉnh Bình Dương đã xác định rõ trách nhiệmcủa mình, đồng thời tích cực, chủ động trong hoạt động tuyên truyền giáodục các tầng lớp nhân dân nhằm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dânthực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế - xã hội nói chung, xây dựng NTMnói riêng trên địa bàn Tỉnh Đánh giá về công tác tuyên truyền vận độngnhân dân, Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ IX đã khẳngđịnh: "Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã tập trung xây dựng và triển khainhiều chương trình theo đặc thù của ngành, giới đến cơ sở Đẩy mạnhtuyên truyền vận động quần chúng thực hiện các chủ trương, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước " [12, tr.81-82]

Cấp uỷ đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở đãquán triệt sâu sắc, kịp thời đến toàn thể cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dâncác nghị quyết, quyết định, thông tư hướng dẫn do Trung ương Đảng, Chính phủ,các bộ, ngành liên quan và cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương về vấn đề nôngnghiệp, nông dân, nông thôn và xây dựng nông thôn mới Báo cáo số 398/BC-SNN

về Sơ kết, đánh giá Chương trình xây dựng NTM năm 2011 và phương hướngnhiệm vụ năm 2012 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nêu rõ: "Triểnkhai phổ biến thông tin tuyên truyền rộng rãi các chủ trương của Đảng, các cơ chế,

chính sách của Nhà nước về xây dựng nông thôn mới đến các cấp, ngành, đoàn thể

và nhân dân trong Tỉnh, nhất là các xã nông thôn trên địa bàn Tỉnh" [46, tr.2]

Hình thức tuyên truyền giáo dục cũng có những đổi mới; HTCTCS đãphối hợp cùng các cấp, các ngành liên quan tiến hành tuyên truyền giáo dục vớinhiều hình thức khác nhau Cùng với việc tổ chức quán triệt, học tập theo quyđịnh tới đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong HTCTCS qua cáchội nghị thường kỳ cũng như toàn thể nhân dân trong các hội nghị nhân dân ở

xã, ấp, còn tổ chức tuyên truyền giáo dục qua các phương tiện thông tin đạichúng thông qua Bản tin Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chuyên mụcNTM trên đài phát thanh, truyền hình của Tỉnh, đài truyền thanh của huyện, xã.Ngoài ra, việc tuyên truyền giáo dục còn được thực hiện thông qua các hìnhthức: tập huấn cán bộ, tham quan điển hình tiên tiến, thi tìm hiểu, phát tờ rơi Đánh giá về hình thức tuyên truyền giáo dục, Báo cáo Tổng kết 5 năm thực hiệnNghị quyết số 17-NQ/TW của Tỉnh ủy Bình Dương đã nêu rõ: "Trong công táctuyên truyền giáo dục, ngoài hình thức phổ biến thông qua đoàn viên, hội viên,Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cũng có những hình thức linh hoạt để nâng caochất lượng, hiệu quả như: thành lập các đội tuyên truyền xung kích, hoạt độngvăn hoá, văn nghệ, hội thi, đặt giỏ sách pháp luật ở các khu nhà trọ, xây dựngwebsite, Bên cạnh đó còn thường xuyên tập huấn đội ngũ báo cáo viên, tuyêntruyền viên, biên soạn các tài liệu bướm, tờ rơi để tuyên truyền" [58, tr.4]

Thông qua hoạt động tuyên truyền giáo dục tích cực và chủ động củaHTCTCS cùng các cấp, ngành trong Tỉnh, nhận thức về sự cần thiết phải xâydựng NTM, các tiêu chí, mục tiêu xây dựng NTM của Tỉnh, quy trình, quan điểm,phương châm xây dựng NTM, trong HTCTCS và toàn thể nhân dân ngày càngđúng đắn và sâu sắc hơn; hầu hết nhân dân đều đồng tình ủng hộ và hưởng ứngtích cực Chương trình xây dựng NTM Báo cáo số 398/BC-SNN của Sở Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn nhấn mạnh: việc thông tin tuyên truyền các chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến các cấp, sở ngành, đoàn thể và

nhân dân trong Tỉnh; tập huấn bồi dưỡng kiến thức cho các thành viên Ban chỉđạo cấp huyện - thị và Ban quản lý xã góp phần nâng cao nhận thức và năng lựcquản lý, điều hành chương trình xây dựng nông thôn mới [46, tr.5] Kết quả điềutra xã hội học trên 100 phiếu điều tra đối với đối tượng là cán bộ cơ sở và nhândân địa phương, khi được hỏi về số tiêu chí và nhóm tiêu chí NTM, có 71% trả lờiđúng; với câu hỏi về phương châm thực hiện xây dựng NTM của Đảng và Nhànước ta, có 74% trả lời đúng; Với câu hỏi cho biết quan điểm của mình vềChương trình xây dựng NTM hiện nay của Đảng và Nhà nước ta, có 76% trả lời

"rất ủng hộ" Nhận thức về quyền lợi và trách nhiệm đối với nhiệm vụ xây dựngNTM trong nhân dân cũng có sự chuyển biến rõ rệt Với câu hỏi người dân có vaitrò gì trong xây dựng NTM, có 65% trả lời khẳng định họ là "chủ thể"

Hai là, công tác quản lý, điều hành quá trình xây dựng nông thôn mới nhìn chung chặt chẽ, đúng quy trình, nguyên tắc và có hiệu quả.

Công tác quản lý điều hành là một nhiệm quan trọng của chính quyền cơ

sở trong quá trình xây dựng NTM; nó quyết định đến tiến độ, chất lượng và hiệuquả chương trình xây dựng NTM ở xã, ấp Với nội dung mang tính tổng thể,phức tạp, bao quát nhiều lĩnh vực, vốn đầu tư lớn của Chương trình mục tiêuquốc gia xây dựng NTM, việc quản lý điều hành là hết sức khó khăn Vì vậy,phải có một hệ thống quản lý, điều hành thống nhất từ Trung ương đến cơ sở.Thực hiện hướng dẫn của Thông tư số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC, đến nay, Bình Dương đã cơ bản thành lập được hệ thống quản lý, điềuhành Chương trình xây dựng NTM từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở Ở 30 xã được chọn

xã điểm hoàn thành Chương trình xây dựng NTM vào năm 2015 đã thành lậpđược Ban quản lý xã và Ban phát triển ấp Việc thành lập Ban quản lý xã và Banphát triển ấp được thực hiện đúng nguyên tắc, quy trình và hướng dẫn của trên

cả về số lượng và nhân sự cụ thể, bảo đảm dân chủ, thống nhất

Hiện nay, cùng với nguồn vốn lồng ghép của các Chương trình mục tiêuquốc gia khác đã và đang thực hiện ở nông thôn như: giảm nghèo, việc làm và

dạy nghề; nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; y tế; dân số và kếhoạch hóa gia đình; vệ sinh an toàn thực phẩm; văn hóa; giáo dục và đào tạo;dưa thông tin về cơ sở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo,… vànguồn vốn trực tiếp của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, đầu

tư xây dựng nông thôn ở Bình Dương là khá lớn, các dự án do chính quyền cơ

sở quản lý vốn đầu tư nhìn chung bảo được nguyên tắc, thủ tục tài chính, cơchế giám sát và hiệu quả đầu tư Kết quả giám sát đầu tư, hầu hết các dự án cơbản không để xảy ra thất thoát, tiêu cực

Về quản lý quy hoạch, xác định đây là vấn đề quan trọng hàng đầu trongthực hiện Chương trình xây dựng NTM, dưới sự chỉ đạo và hướng dẫn của Ban chỉđạo xây dựng NTM các cấp, chính quyền cơ sở đã tập trung xây dựng quy chế quản

lý quy hoạch Hiện nay, ở các xã thực hiện thí điểm hoàn thành xây dựng NTM vàonăm 2013 như: Bạch Đằng (Tân Uyên), Chánh Phú Hoà (Bến Cát), Tân Long (PhúGiáo), Thanh An (Dầu Tiếng), An Sơn (Thuận An), công tác quy hoạch cơ bản đãhoàn thành và được phê duyệt Hầu hết các xã còn lại được chọn xây dựng NTMgiai đoạn 2011- 2015 mới chỉ có quy hoạch chung mà chưa hoàn thành quy hoạchchi tiết Tuy nhiên, quá trình xây dựng NTM ở các xã này đã và đang được thựchiện Đây là một khó khăn cho công tác quản lý quy hoạch Mặc dù vậy, công tácquản lý quy hoạch của chính quyền cơ sở nhìn chung vẫn được được thực hiện chặtchẽ thông qua Ban quản lý xã, Ban phát triển ấp Kết quả điều tra xã hội học, vớicâu hỏi cho biết ý kiến về công tác quản lý và thực hiện quy hoạch xây dựng NTM

ở địa phương được thực hiện như thế nào, có 72% trả lời "tốt"

Ba là, tổ chức thực hiện quá trình xây dựng nông thôn mới bước đầu đạt những thành tựu quan trọng.

Từ nhận thức sâu sắc vai trò quyết định của việc tổ chức và vận độngnhân dân, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân đối với kết quảChương trình xây dựng NTM, thực hiện đúng phương châm "Nhà nước và nhândân cùng làm" trong xây dựng NTM, HTCTCS tỉnh Bình Dương đã tập trung

phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng trong HTCT và toàndân tham gia quá trình xây dựng NTM ở địa phương Các cấp ủy đảng và chínhquyền cơ sở đã xác định, xây dựng NTM là nhiệm vụ chính trị quan trọng hàngđầu, đồng thời đưa nhiệm vụ xây dựng NTM vào nghị quyết, chương trình, kếhoạch hoạt động của mình Đảng ủy và chính quyền cơ sở cũng tích cực, chủđộng đẩy mạnh công tác lãnh đạo, chỉ đạo các tổ chức chính trị - xã hội tăngcường các hoạt động thu hút, tập hợp quần chúng nhân dân tham gia xây dựngnông thôn mới Trong thời gian qua, với sự nỗ lực của cả HTCT và toàn dân,quá trình xây dựng NTM ở Bình Dương đã đạt được những thành tựu quantrọng.

Về quy hoạch, Tỉnh đã chỉ đạo tiến hành lập quy hoạch chung và quy

hoạch chi tiết xã NTM; bao gồm quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếucho sản xuất nông nghiệp hàng hoá, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, quy hoạchphát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển các khu dân cư mới vàchỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn được bảnsắc văn hoá tốt đẹp Theo Báo cáo Số 876/BC-SNN ngày 21/9/2010 của SởNông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến cuối năm 2009, có 100% số xãtrong tỉnh đã hoàn thành quy hoạch sử dụng đất, và hạ tầng thiết yếu cho pháttriển sản xuất; 70,42% số xã hoàn chỉnh quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế -

xã hội; 98,60% số xã hoàn chỉnh quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và

chỉnh trang các khu dân cư hiện có [45, tr.11] Các quy hoạch đã được niêmyết công khai ở ủy ban xã và tổ chức lấy ý kiến thông qua hội nghị nhân dân ởcác ấp và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở Theo kết quả điều tra xã hộihọc, khi được hỏi về việc chính quyền có tổ chức lấy ý kiến nhân dân khi xâydựng quy hoạch, có 67% trả lời "lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân"

Về hạ tầng kinh tế - xã hội, cùng với các dự án lồng ghép thuộc các

Chương trình mục tiêu quốc gia khác, các dự án phát triển hạ tầng kinh tế- xã hộicủa Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM đã và đang được triển khai

sâu, rộng ở các vùng nông thôn của tỉnh Bình Dương Bên cạnh đó, hưởng ứngcuộc vận động "Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới" do MTTQ ViệtNam phát động, thông qua sự tổ chức và vận động của các đoàn thể nhân dân, cáclực lượng trong xã hội đã tích cực hưởng ứng và tham gia xây dựng nông thônmới Đánh giá về kết quả của cuộc vận động, Văn kiện Đại hội IX Đảng bộ Tỉnh

đã nêu rõ: "Phong trào giao thông nông thôn, chỉnh trang đô thị ở các xã, phường,thị trấn được nhân dân tích cực tham gia góp phần phát triển giao thông trên địabàn" [12, tr.42] Trong hưởng ứng phong trào, HND là đoàn thể có nhiều hoạtđộng tích cực, sáng tạo, tổ chức tập hợp được đông đảo nông dân tham gia, pháthuy được vai trò chủ thể của người nông dân trong xây dựng nông thôn mới Qua

3 năm (2009 - 2012) các cấp Hội đã tổ chức vận động nông dân tham gia đónggóp sửa chữa, nâng cấp đường giao thông nông thôn, bê tông hoá đưòng khu, ấpđược 806 km; nạo vét khai thông sông suối, cơi cặp bờ bao, kênh mương nội đồngđược 319 km; làm mới, sửa chữa 1373 cầu, cống; xây dựng và sửa chữa 83 phònghọc; tham gia xây dựng 08 công trình điện nông thôn Trong đó, nông dân đónggóp 17 tỷ đồng và 29180 ngày công lao động [29; tr.9] Đến nay, kết cấu hạ tầngnông thôn ở Bình Dương đã đạt được nhiều tiêu chí trong Bộ tiêu chí xã NTM doUBND Tỉnh ban hành Theo Báo cáo Chính trị tại Đại hội Đại hội Đảng bộ Tỉnhlần thứ IX: "Đến năm 2010,… 100% đường đến trung tâm các xã được nhựa hoá;

có 60 chợ, 10 trung tâm văn hoá cụm xã và 8 nhà văn hoá đã được xây dựng, nângcấp trên địa bàn nông thôn; 100% xã có trạm truyền thanh Mạng lưới bưu chính,viễn thông, internet tiếp tục được mở rộng ở các xã vùng sâu, vùng xa" [12, tr.43]

Về kinh tế và tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế và đổi mới tổ chức

sản xuất theo hướng hiện đại là vấn đề nền tảng cho một NTM hiện đại vàbền vững; đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực của quá trình xây dựngnông thôn mới Trên đà thắng lợi của quá trình CNH, HĐH đang diễn ra ởhầu hết các địa phương trong Tỉnh, thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TWcủa Ban chấp hành Trung ương và Chương trình hành động số

77-CTHĐ/TU của Tỉnh uỷ, nông nghiệp, nông thôn Bình Dương cũng đangtrên tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Hiện nay, kinh tế Bình Dương chuyển dịch mạnh theo hướng côngnghiệp - dịch vụ - nông nghiệp Đến cuối năm 2010, nông nghiệp BìnhDương chiếm tỷ trọng 4,4% trong cơ cấu kinh tế của Tỉnh [66, tr.1] Kinh tếnông thôn tiếp tục chuyển dịch theo hướng công nghiệp, dịch vụ; các loạihình dịch vụ phục vụ nông nghiệp và công nghiệp ngày càng phát triển, gópphàn chuyển dịch lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp Lao độngnông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản chiếm khoảng 12% tổng số lao động trongTỉnh, giảm 7,17% so với năm 2005 [12, tr.41] Thu nhập bình quân đầu ngườikhu vực nông thôn là 19 triệu đồng/người/năm [66, tr.1]; tỷ lệ hộ nghèo theochuẩn mới còn khoảng 2% [12, tr.59]

Về tổ chức sản xuất, Tỉnh đã hình thành và đi vào ổn định các vùngchuyên canh cây trồng, vật nuôi theo quy hoạch; đã quy hoạch và triển khai xâydựng 03 khu nông nghiệp công nghệ cao: xã An Thái (424 ha), xã Phước Sang(500 ha), xã Hiếu Liêm (89,9 ha) [12, tr.42] Hiện nay, kinh tế trang trại là môhình kinh tế được áp dụng rộng rãi ở nông thôn Bình Dương; có vai trò to lớntrong phát triển sản xuất nông nghiệp, tăng thu nhập cho nông dân Đánh giá vềhiệu quả và vai trò của kinh tế trang trại, Đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ IX khẳngđịnh: "Kinh tế trang trại tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong phát triểnkinh tế - xã hội ở nông thôn" [12, tr.42] Các trang trại xây dựng theo quy mô hộgia đình hoặc liên kết nhiều hộ gia đình thành tổ hợp tác Đến cuối năm 2010,toàn Tỉnh có 419 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp với 9.751thành viên; số trang trại là 1.773 với tổng diện tích sản xuất là 16.960 ha, với sốlao động thường xuyên là 9.154 người; số hợp tác xã nông nghiệp là 13 với 627thành viên [66, tr.1] Các thành phần kinh tế trong nông nghiệp tiếp tục pháttriển ổn định, mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ mới vào sản xuất

Về văn hoá, xã hội và môi trường, phát huy sức mạnh của lực lượng toàn

dân, quán triệt và thực hiện tốt phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm",thông qua lồng ghép các Chương trình mục tiêu quốc gia như: việc làm và dạynghề; nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; y tế; văn hóa; giáo dục và đàotạo; khắc phục và cải thiện ô nhiễm môi trường,… với Chương trình mục tiêuquốc gia xây dựng NTM; cùng các phong trào quần chúng như: phong trào

"Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư", phong trào "Toàndân tham gia bảo vệ môi trường" do MTTQ phát động… Đến nay, các tiêu chí

về văn hoá, xã hội và môi trường ở Bình Dương nói chung và khu vực nông thôncủa Tỉnh nói riêng đã có nhiều chuyển biến tích cực Toàn Tỉnh có 70% số xã,phường, thị trấn phổ cập giáo dục trung học; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 60%;

tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 64,5%; 100% trạm y tế xã có bác sĩphục vụ; tỷ lệ dân số nông thôn sử dụng nước sạch đạt 95% Cuộc vận động:

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” phát triển đi vào chiều sâu vàchú trọng chất lượng đã tác động tích cực đến đời sống tinh thần của cộng đồng.Đến nay, toàn Tỉnh có 87,73% hộ đạt gia đình văn hóa; 63,19% khu phố, ấp đạttiêu chuẩn phố, ấp văn hóa, tiên tiến [12, tr.55 - 56]

Về vấn đề môi trường, Tỉnh đã có nhiều biện pháp giải quyết có hiệu quả,như: "Tập trung tuyên truyền để nâng cao nhận thức pháp luật về bảo vệ môitrường trong các tầng lớp nhân dân Thường xuyên kiểm tra, kiểm soát và xử lýnghiêm các vụ việc gây ô nhiễm môi trường Kiên quyết không tiếp nhận các dự

án đầu tư có nguy cơ gây ô nhiễm, hạn chế các dự án ngoài khu công nghiệp; cụmcông nghiệp… Đã đầu tư một số dự án quan trọng bảo vệ môi trường như: Nghĩatrang chung toàn tỉnh, Khu xử lý chất thải rắn Nam Bình Dương…" [12, tr.47]

Về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ở nông thôn, thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 18/3/2002 của Ban chấp hành Trung ương khoá IX Về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở xã, phường, thị trấn, quán

triệt nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM,

HTCTCS tỉnh Bình Dương ngày càng được củng cố, kiện toàn cả về số lượng

và chất lượng cán bộ và tổ chức Về số lượng, 100% số xã đều được biên chếđúng tiêu chuẩn về số lượng cán bộ và tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở

Về chất lượng, tỷ lệ cán bộ đủ tiêu chuẩn theo quy định của Nghị định số114/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của Chính Phủ ngày càng tăng Cụ thể, tínhđến tháng 6 năm 2010, về văn hoá, có 98,10% lượt cán bộ đủ tiêu chuẩn; vềchuyên môn, có 49,84% lượt cán bộ đủ tiêu chuẩn; về lý luận chính trị, có77,49 % lượt cán bộ đủ tiêu chuẩn [44, tr.2]

Hoạt động của các tổ chức trong HTCTCS cũng không ngừng được đổimới, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ Báo cáoTổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TW của Tỉnh uỷ Bình Dươngkhẳng định: " các cấp ủy đảng đã quan tâm đổi mới nội dung và phương thứclãnh đạo, thực hiện đầy đủ các nguyên tắc, chế độ, nội dung sinh hoạt Đảng.Việc xây dựng nghị quyết, chương trình hành động cụ thể, thiết thực, sátthực tế" [58, tr.2] Về hoạt động của chính quyền cơ sở, nhìn chung,HĐND các xã đã từng bước thực hiện được vai trò đại diện ý chí, nguyệnvọng nhân dân theo luật định Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn đãphát huy tốt vai trò, chức năng, nhiệm vụ theo luật định; hoạt động từngbước đi vào nề nếp, phát huy được hiệu lực, hiệu quả trong quản lý điềuhành, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, nhất là ở những vùng

có tốc độ CNH, HĐH, đô thị hoá cao [58, tr.3] Về hoạt động của MTTQ

và các đoàn thể nhân dân, Tỉnh ủy Bình Dương cũng khẳng định: "tổ chức

và hoạt động của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội ở xã, phường,thị trấn trong Tỉnh có chuyển biến tốt, có nhiều đổi mới về nội dung vàphương thức hoạt động, góp phần tích cực trong việc xây dựng khối đạiđoàn kết toàn dân, tạo sự đồng thuận xã hội Nhiều phong trào thi đua yêunước đã góp phần quan trọng vào việc hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chínhtrị của địa phương" [58, tr.3]

* Những hạn chế, khuyết điểm

Một là, công tác tuyên truyền giáo dục các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới có lúc, có nơi chưa được kịp thời, hiệu quả chưa cao Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt

động tuyên truyền giáo dục của HTCTCS vẫn còn những hạn chế cả về nộidung, hình thức và phương pháp tiến hành Theo đánh giá của Tỉnh ủyBình Dương: "Công tác tuyên truyền giáo dục nhìn chung hình thức cònđơn điệu, thiếu sức thu hút, thuyết phục quần chúng Việc triển khai họctập các nghị quyết, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước thườngthông qua họp dân theo khu, ấp, tổ nhân dân tự quản, chưa phát huy hìnhthức tuyên truyền theo hệ thống tổ chức đoàn viên, hội viên; tài liệu tuyêntruyền thường thiếu, chậm được cập nhật; báo cáo viên, tuyên truyền viên

kỹ năng tuyên truyền miệng còn yếu" [58, tr.9]

Từ thực tế ấy dẫn đến, hoạt động tuyên truyền có lúc, có nơi chưa theo kịpvới yêu cầu nhiệm vụ, hiệu quả tuyên truyền giáo dục cũng không được nhưmong muốn Báo cáo số 398/BC-SNN ngày 06/4/2012 về Sơ kết, đánh giáChương trình xây dựng NTM năm 2011 và phương hướng nhiệm vụ năm

2012 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nêu rõ: "Công tác tuyêntruyền, phổ biến nội dung xây dựng nông thôn mới chưa sâu, chưa thườngxuyên liên tục; một bộ phận cán bộ các cấp, ngành và người dân còn chưanhận thức đầy đủ, mang nặng tâm lý thụ động trông chờ vào sự hỗ trợ củaNhà nước" [46, tr.5] Kết quả điều tra xã hội học, khi được hỏi số tiêu chí vànhóm tiêu chí NTM, có 29% trả lời sai hoặc "không rõ"; với câu hỏi vềphương châm thực hiện xây dựng NTM của Đảng và Nhà nước ta, vẫn còn26% trả lời sai hoặc "không rõ"; Với câu hỏi cho biết quan điểm của mình vềChương trình xây dựng NTM hiện nay của Đảng và Nhà nước ta, có 26% trảlời "không quan tâm" hoặc "khó trả lời" Với câu hỏi người dân có vai trò gì

trong xây dựng NTM, vẫn còn 35% trả lời sai hoặc "không rõ"

Hai là, thực hiện nguyên tắc, quy trình và cơ chế trong lãnh đạo, quản lý, điều hành xây dựng nông thôn mới có lúc, có nơi còn lúng túng và thiếu đồng bộ Quản lý, điều hành quá trình xây dựng NTM là một nhiệm vụ còn khá mới mẻ đối

với hệ thống chính trị cơ sở Trong điều kiện kinh nghiệm còn hạn chế, lại chưa cónhiều mô hình thực tiễn để rút kinh nghiệm Vì vậy, công tác quản lý điều hành xâydựng NTM của chính quyền cơ sở ở Bình Dương có nơi, có mặt còn lúng túng vàkém hiệu quả Tỉnh ủy Bình Dương khi đánh giá về vấn đề này trong Báo cáo tổngkết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TW đã nêu rõ: "Sự phối hợp giữa chínhquyền, ban, ngành, đoàn thể ở một số nơi chưa chặt chẽ, làm hạn chế kết quả cácphong trào hoạt động tại địa phương Hoạt động của Ủy ban nhân dân một số nơicòn lúng túng, biện pháp điều hành chưa tốt, chưa xử lý kịp thời những vấn đề nảysinh ở cơ sở, công tác quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực chưa chặt chẽ như: địachính, xây dựng, môi trường, kinh doanh dịch vụ, phòng chống các tệ nạn xã hội"[58, tr.8] Báo cáo Chính trị tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ Tỉnh lần thứ IX cũngkhẳng định: "Trong quản lý điều hành của chính quyền các cấp vẫn còn bộc lộ một

số mặt hạn chế là: công tác xây dựng, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch phát triển kinh

tế, văn hoá – xã hội, xây dựng kết cấu hạ tầng chưa bảo đảm yêu cầu đề ra Một sốquy hoạch được duyệt nhưng triển khai còn chậm" [12, tr.84] Đại hội cũng nhấnmạnh: "Công tác dự báo và thực hiện các quy hoạch còn nhiều hạn chế, đôi lúc cònbiểu hiện sự nôn nóng; điều hành và thực hiện quy hoạch chưa tốt" [12, tr.87]

Ba là, tổ chức thực hiện quá trình xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương còn chưa đạt kế hoạch và tiêu chí đề ra Thực tiễn triển khai Chương

trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM ở Bình Dương vẫn còn nhiều bất cập cả

về quy hoạch, xây dựng hạ tầng kinh tê – xã hội, phát triển kinh tế và tổ chứcsản xuất, về văn hoá – xã hội – môi trường, cũng như xây dựng hệ thống chínhtrị Những bất cập này xảy ra ở hầu hết các xã xây dựng NTM trong Tỉnh

Về quy hoạch xây dựng nông thôn mới, mặc dù được triển khai thực hiện

khá sớm và có sự vào cuộc của các cấp, các ngành liên quan; nhưng đến nay, có thể

khẳng định, công tác quy hoạch là khâu chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu nhiệm vụ.Quy hoạch bất cập cả về chất lượng và tiến độ thực hiện Đánh giá của Đại hội TỉnhĐảng bộ lần thứ IX đã chỉ rõ: "Công tác quy hoạch và quản lý xây dựng theo quyhoạch là điểm yếu của nhiều ngành và địa phương trong nhiều năm qua" [12, tr.62].Thông thường, quy hoạch phải được chuẩn hoá và đi trước một bước để làm cơ sởthực hiện các bước tiếp theo Quy hoạch xây dựng NTM ở Bình Dương cũng đãđược chủ động thực hiện Tuy nhiên, chất lượng quy hoạch còn nhiều thiếu sót,phải điều chỉnh lại nhiều lần dẫn đến ban hành chậm, làm ảnh hưởng lớn đến khâu

tổ chức thực hiện các bước tiếp theo như: xây dựng đề án, lập các dự án đầu tư Báo cáo số 876/BC-SNN của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nêu rõ:

"Việc xây dựng các quy hoạch từ quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quyhoạch ngành, lĩnh vực, quy hoạch sử dụng đất còn chậm được thực hiện hoặc thựchiện chưa hoàn chỉnh phải xây dựng điều chỉnh lại nhiều lần đã làm ảnh hưởng đếntiến độ thực hiện xây dựng cơ sở hạ tầng vùng nông thôn" [45, tr.13] Cũng theo SởNông nghiệp và Phát triển nông thôn: "Công tác lập quy hoạch xã NTM còn lúngtúng, tiến độ thực hiện chậm, nhìn chung chất lượng chưa cao" [46, tr.5]

Về xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội, tính đến năm 2010, trên địa bàn Tỉnh,

tiêu chí giao thông có 15/60 xã chưa đạt tỷ lệ km đường trục xã, liên xã được nhựahoá hoặc bê tông hoá; 32/60 xã chưa đạt tỷ lệ km đường trục thôn, xóm được cứnghóa đạt chuẩn theo cấp kỹ thuật của Bộ Giao thông vận tải; 47/60 xã chưa đạt tỷ lệ

km đường ngõ xóm sạch và không lầy lội vào mùa mưa; 59/60 xã không đạt tỷ lệ kmđường trục chính nội đồng được cứng hoá, xe cơ giới đi lại thuận tiện Tiêu chí thủylợi có 4/60 xã chưa đạt hệ thống thuỷ lợi cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất và dânsinh; 10/60 xã chưa đạt tỷ lệ km kênh mương do xã quản lý được kiên cố hoá Tiêuchí tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn từ các nguồn, có 45/60 xã chưa đạt.Tiêu chí trường học, căn cứ vào tỷ lệ trường học các cấp: mầm non, mẫu giáo, tiểuhọc, trung học cơ sở có cơ sở vật chất đạt chuẩn quốc gia với chỉ tiêu 100%, có 53/60

xã chưa đạt Cơ sở vật chất văn hoá, nhà văn hoá, khu thể thao xã đạt chuẩn của Bộ

Văn hoá - Thể thao - Du lịch, có tới 91,55% số xã chưa đạt Về chợ nông thôn, trênđịa bàn nông thôn có 60 chợ thì có tới 37 chợ chưa đạt chuẩn của Bộ Xây dựng Vềnhà ở dân cư, còn 24/60 xã chưa đạt tiêu chí quy định không còn nhà tạm, dột nát;39/60 xã chưa đạt tỷ lệ hộ có nhà ở đạt tiêu chuẩn Bộ Xây dựng [45, tr.7]

Về phát triển kinh tế và tổ chức sản xuất, quá trình đẩy mạnh CNH,

HĐH nói chung, CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn nói riêng ở Bình Dương

đã tạo ra sự chuyển biến tích cực cho phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu laođộng, nâng cao thu nhập, mức sống cho người dân, nhất là khu vực nông thôn.Tuy nhiên, nhìn chung trong toàn Tỉnh, cơ cấu sản xuất nông nghiệp chuyểndịch còn chậm; các mô hình tổ chức sản xuất chậm được đổi mới, chưa đápứng yêu cầu phát triển sản xuất hàng hoá; việc ứng dụng khoa học công nghệtrong sản xuất nông nghiệp chưa đáp ứng với yêu cầu của nền nông nghiệphiện đại; năng suất, chất lượng, khả năng cạnh tranh trên thị trường của một sốsản phẩm nông nghiệp còn hạn chế, thương hiệu nông sản chưa được chútrọng Đánh giá về những hạn chế, yếu kém trong phát triển kinh tế, trong đó

có nông nghiệp, Đại hội IX Đảng bộ Tỉnh đã nêu rõ: "Cơ cấu nội bộ các ngànhkinh tế chuyển dịch còn chậm; hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnhtranh chưa cao Năng suất, chất lượng sản xuất nông nghiệp của hộ gia đìnhchưa cao, các khu nông nghiệp công nghệ cao triển khai còn chậm" [12, tr.62]

Về văn hoá – xã hội - môi trường, trong thời gian qua, các chương trình,

dự án đầu tư vào nông thôn Bình Dương thường chú trọng vào các công trìnhxây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội, chưa thực sự quan tâm đúng mức đến xâydựng đời sống văn hoá và giữ gìn bản sắc văn hóa làng - xã Các chính sách ansinh xã hội còn những bất cập, chưa tương xứng với tiềm năng của địa phương;chênh lệch giàu - nghèo ở nông thôn ngày càng lớn; phong trào xây dựng đờisống văn hoá ở khu dân cư phát triển chưa đồng đều, các tập tục lạc hậu như ănuống phô trương, lãng phí trong đám cưới, đám tang kéo dài ngày, không phùhợp với đời sống mới vẫn còn tồn tại; hiện tượng mê tín dị đoan còn diễn ra ở

một số lễ hội Tệ nạn xã hội như: cờ bạc, ma tuý, mại dâm,… có chiều hướng giatăng Nhiều nơi còn lúng túng trong tạo việc làm cho nông dân, nhất là giảiquyết việc làm cho nông dân mất đất sản xuất do phát triển công nghiệp và quyhoạch đô thị Việc đầu tư đào tạo nghề cho lao động nông thôn hiệu quả chưacao, thiếu bền vững, chạy theo chỉ tiêu số lượng, chưa phát huy được sức sángtạo của người dân Theo đánh giá của Đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ IX: "Lĩnhvực văn hoá - xã hội chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của cáctầng lớp dân cư Các thiết chế văn hoá vừa phát triển không tương xứng với pháttriển kinh tế, vừa khai thác và sử dụng thiếu hiệu quả Nguồn nhân lực cho cácngành công nghiệp, dịch vụ, văn hoá, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển Chấtlượng giáo dục phổ thông, đào tạo nghề, khám chữa bệnh chưa cao, nhưng tiến

độ triển khai các dự án đầu tư y tế, giáo dục, văn hoá, lại rất chậm" [12, tr.63]

Quá trình công nghiệp hoá và đô thị hóa diễn ra nhanh ở Bình Dương dẫnđến môi trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng Đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ IXcũng chỉ rõ: “Tình trạng ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm nguồn nước ngàycàng gia tăng; việc xử lý nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt chưa đượcđầu tư đúng mức Công tác quản lý tài nguyên gắn với bảo vệ môi trường chưatốt Chậm đầu tư nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt tập trung; việc đầu tư bảo vệmôi trường chưa đồng bộ với phát triển kinh tế” [12, tr.62]

Về xây dưng hệ thống chính trị, điểm hạn chế lớn nhất trong xây dựng

HTCTCS ở Bình Dương là chất lượng đội ngũ cán bộ còn thấp Hiện nay,nhiều cán bộ chuyên trách trong HTCTCS chưa đạt chuẩn; trong đó có1,89% có trình độ văn hoá tiểu học, 22,5% chưa qua đào tạo về lý luận chínhtrị, 50,16% chưa qua đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ Theo tiêu chuẩnquy định thì có tới 24,85% lượt cán bộ chưa đủ tiêu chuẩn Hoạt động củacác tổ chức trong HTCTCS cũng còn nhiều hạn chế Việc đổi mới nội dung

và phương thức hoạt động của HTCTCS ở nông thôn có nơi còn chậm Tìnhtrạng chậm trễ trong thi hành công vụ của một bộ phận cán bộ, công chức

còn xảy ra Công tác vận động, tập hợp quần chúng vào tổ chức ở một số cơ

sở, một số lĩnh vực chưa đáp ứng được yêu cầu; chất lượng hoạt động củamột số đoàn thể còn hạn chế; hoạt động của MTTQ và các đoàn thể ở một sốnơi chưa thu hút được đông đảo quần chúng tham gia; một số địa phươngphong trào chưa thực sự phát huy hiệu quả; nội dung, phương thức tổ chứccòn đơn điệu, chưa phù hợp với đối tượng, đặc thù ở cơ sở [12, tr.85]

1.2.2 Nguyên nhân của thực trạng vai trò của hệ thống chính trị

cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở Bình Dương hiện nay

* Nguyên nhân của những ưu điểm

Nguyên nhân khách quan

Một là, Đảng và Nhà nước ta có đường lối, chính sách đúng đắn về nông nghiệp, nông dân và nông thôn nói chung, xây dựng nông thôn mới nói riêng.

Cùng với đường lối đổi mới toàn diện đất nước, những chủ trương, chính sáchđúng đắn hướng về nông nghiệp, nông dân và nông thôn là nhân tố cơ bản thúcđẩy đầu tư phát triển nông thôn; làm cho nông nghiệp, nông thôn nước ta nóichung, Bình Dương nói riêng phát triển nhanh theo hướng hiện đại Nghị quyếtTrung ương 5 khoá IX Về đẩy nhanh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn thời

kỳ 2001-2010 đánh dấu một bước tiến mới trong đường lối phát triển nông

nghiệp, nông thôn Tiếp đó, Nghị quyết Trung ương 7 khoá X Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã vạch đường lối tổng thể phát triển nông nghiệp, nông

dân và nông thôn Đây là cơ sở để Chính phủ ban hành các chính sách cụ thểnhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn và giải quyết vấn đề nôngdân Ngày 26/10/2008, Chính phủ đã ra Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP banhành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số26-NQ/TW khẳng định: tiếp tục triển khai đồng bộ, có hiệu quả ở địa bàn nôngthôn các Chương trình mục tiêu quốc gia đã được phê duyệt Đồng thời triểnkhai các Chương trình mục tiêu quốc gia mới, trong đó có Chương trình mụctiêu quốc gia về xây dựng NTM Để thực hiện Chương trình này, Chính phủ đã