TÀI LIỆU THAM KHẢO đời SỐNG văn HÓA TINH THẦN ở CÁC LÀNG NGHỀ HUYỆN NAM SÁCH TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY

Văn hóa nói chung và đời sống văn hóa tinh thần nói riêng có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển đất nước. Nghị quyết Trung ương X, Khóa IX của Đảng đã khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội”.

huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Văn hóa nói chung và đời sống văn hóa tinh thần nói riêng có vai tròhết sức quan trọng trong quá trình phát triển đất nước Nghị quyết Trung ương

X, Khóa IX của Đảng đã khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh

tế - xã hội”

Bước sang giai đoạn mới của cách mạng, đẩy mạnh toàn diện côngcuộc đổi mới đất nước, nhằm thực hiện mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dânchủ, công bằng, văn minh Bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội,trong Văn kiện Đại hội XI, Đảng ta chỉ rõ: “Xây dựng nền văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, vừa kế thừa, phát huy những truyền thốngtốt đẹp của cộng đồng các dân tộc Việt Nam vừa tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại để văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần của xã hội” Quán triệt tinhthần ấy, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương dưới sự chỉ đạo của các cấp ủyđảng, chính quyền đã có bước phát triển nhanh, mạnh và bền vững về nhiềumặt, bên cạnh đời sống vật chất có những bước tiến vượt bậc là việc xây dựng

và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân Đóng góp vào thànhtựu đó, các làng nghề trong huyện Nam Sách đã khẳng định được vị trí, vaitrò to lớn, góp phần quan trọng vào mục tiêu đem lại cho nhân dân tronghuyện đời sống văn hóa tinh thần ngày càng tốt hơn

Tuy nhiên, cùng với những thành quả đạt được trong bảo tồn, xâydựng, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân trong huyện lànhững hệ lụy cũng đã và đang nảy sinh từ các làng nghề, gây nhiều bức xúctrong nhân dân như sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống của một sốcán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân; di sản văn hóa, những loại hình

văn hóa dân gian truyền thống đã tồn tại ngàn đời, gắn bó mật thiết với đờisống vật chất và tinh thần của người dân trong thôn, làng nghề đang ngày bịxâm hại và mai một Những thiết chế văn hóa (chùa, đình, đền, miếu…) mà

ở đó là nơi diễn ra nhiều sinh hoạt văn hóa xã hội gần gũi, bổ ích đối vớingười dân không còn được coi trọng bảo tồn và dần bị lãng quên; nhữngtruyền thống văn hóa trong làm nghề, phong tục, tập quán tốt đẹp từng gắn

bó, chi phối nhiều thế hệ người trong gia đình, dòng họ, làng nghề nhiều nét

bị phai nhạt, biến tướng, lai căng Bên cạnh đó tình trạng mất an ninh trật tự

an toàn xã hội gia tăng; tài nguyên, thiên nhiên, môi trường bị xâm hại; phânhóa giàu, nghèo, cạnh tranh không lành mạnh trong các làng nghề gia tăng,truyền thống hiếu học có biểu hiện phai nhạt bởi xu hướng coi trọng đồngtiền lấn át Việc xây dựng các thiết chế văn hóa, gia đình văn hóa chưa đượcchú ý đúng mức, còn mang nặng tính hình thức, phô trương …

Những hạn chế của đời sống văn hóa tinh thần ở huyện Nam Sách nói chung

và ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay nói riêng đang ảnhhưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội của Huyện

Xuất phát từ những lý do trên mà việc xây dựng “Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay” có

ý nghĩa hết sức quan trọng

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỜI SỐNG VĂN HÓA

TINH THẦN Ở CÁC LÀNG NGHỀ HUYỆN NAM SÁCH,

TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY 1.1 Đời sống văn hóa tinh thần và vai trò của đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

1.1.1 Đời sống văn hóa tinh thần và biểu hiện đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

* Đời sống văn hóa tinh thần

Khái niệm văn hóa

Văn hóa là một hiện tượng xã hội phong phú, đa dạng, phức tạp, để hiểuđược bản chất văn hóa phải tiếp cận nó dưới nhiều góc độ, lát cắt khác nhau Cũngchính vì thế cho đến nay đã có hàng trăm định nghĩa khác nhau về văn hóa, nhưngnhìn chung các định nghĩa đều thống nhất cho rằng: Văn hóa chỉ có ở loài người;văn hóa là sản phẩm sáng tạo của con người trong quá trình hoạt động, là cái đặchữu của con người, do con người và vì con người; là sự thể hiện và thúc đẩy “Cáclực lượng bản chất người của con người”; lịch sử của văn hóa là lịch sử của conngười; văn hóa theo nghĩa rộng gồm cả các giá trị vật chất và tinh thần do conngười sáng tạo ra; không phải mọi sản phẩm do con người sáng tạo ra đều có giátrị văn hóa, mà chỉ những sản phẩm mang giá trị sáng tạo bền vững hướng vàonâng cao, hoàn thiện con người, thúc đẩy xã hội đi lên mới mang yếu tố văn hóa

Khái niệm văn hóa theo nhà ngôn ngữ học người Đức W Vunđơ (W.Wundt) bắt nguồn từ một tiếng La Tinh “Colere” và sau chuyển thành

“Culture” với nghĩa là cày cấy, vun trồng Trong sự vận động của ngôn ngữ

“Culture” chuyển từ nghĩa trồng trọt cây cối sang hàm nghĩa trồng trọt tinhthần, trí tuệ; gắn bó với con người dưới dạng thức mới, được biểu hiện trong

mô thức phức tạp hơn song lại hàm chứa nội dung sâu sắc hơn so với nghĩaban đầu của nó

Vào năm 1942 - 1943, trong tác phẩm viết tay “Nhật ký trong tù” HồChí Minh đã đưa ra định nghĩa khái quát về văn hóa Người viết: “Vì lẽ sinhtồn và mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngônngữ, chữ viết, đạo, đức pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật,những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sửdụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” [19, tr.431].

Tuyên bố chung của Hội nghị Thế giới về Chính sách văn hóa củaUNESCO tổ chức tại Mêhicô năm 1982 đã nêu ra định nghĩa văn hóa nhưsau: “Văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần vàvật chất, chính trị và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hay củamột nhóm người trong xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương,những lối sống, những quyền căn bản của con người, những hệ thống các giátrị, những tập tục và tín ngưỡng”[34, tr.23-24]

Nói về văn hóa Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam cho rằng: “Kháiniệm văn hóa thường được tiếp cận ở hai cấp độ lý luận và thực tiễn Ở cấp độ

lý luận, văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do loài người(cá nhân và cộng đồng) sáng tạo ra để phục vụ sự tồn tại và phát triển của xãhội Bản chất của văn hóa là sự sáng tạo, vươn tới cái Chân - Thiện - Mỹ,vươn tới các giá trị nhân văn đem lại hạnh phúc cho con người Văn hóa là

“thiên nhiên” thứ hai do con người tạo ra để phục vụ con người Ở cấp độthực tiễn, văn hóa thể hiện trong toàn bộ hoạt động sống của con người, từhoạt động sản xuất vật chất đến hoạt động tinh thần, phản ánh kiểu lựa chọnsáng tạo của cá nhân và cộng đồng” [9, tr.6]

Như vậy, văn hóa theo nghĩa rộng: Là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người, loài người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử của mình.

Văn hóa còn được hiểu theo nghĩa hẹp: Văn hóa thể hiện trong toàn bộ hoạt động sống của con người, từ hoạt động sản xuất vật chất đến hoạt động tinh thần, phản ánh kiểu lựa chọn sáng tạo của cá nhân và cộng đồng

Văn hóa tinh thần

Khi phân tích các giá trị văn hóa, căn cứ vào dạng tồn tại của sản phẩmsáng tạo, người ta chia văn hóa thành: Văn hóa vật chất và văn hóa tinh thầnhay văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể

Văn hóa vật chất, bao gồm các sản phẩm vật chất mang giá trị văn hóa,

do con người sáng tạo ra nhằm thỏa mãn những nhu cầu vật chất và một phầnnhu cầu tinh thần của con người

Văn hóa tinh thần (văn hóa phi vật thể), là những ý niệm, tín ngưỡng,phong tục, tập quán, giá trị, chuẩn mực, tạo nên một hệ thống Hệ thống đó

bị chi phối bởi trình độ của các giá trị, đôi khi có thể phân biệt một giá trị bảnchất Chính giá trị này mang lại cho văn hóa sự thống nhất và khả năng tiếnhóa nội tại của nó

Việc phân chia văn hóa thành văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần chỉmang tính tương đối Thực tế, trong các sản phẩm văn hóa vật chất hàm chứa nănglực sáng tạo, thẩm mỹ, là dấu ấn văn hóa của người làm ra chúng Ngược lại, nhiềusản phẩm văn hóa tinh thần lại thể hiện thông qua dưới dạng vật chất cụ thể nào đó

Sản phẩm văn hóa tinh thần gồm 2 loại vô hình và hữu hình Sản phẩmvăn hóa vô hình là những sản phẩm không có hình thể, nó tồn tại dưới dạnggiá trị được ghi trong ký ức xã hội như huyền thoại, truyền thuyết, tín ngưỡng,truyền thống dân tộc Sản phẩm văn hóa hữu hình là những sản phẩm phivật thể, tồn tại dưới dạng vật thể như bức tranh, bức tượng, kiến trúc, tácphẩm văn học, nghệ thuật, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh

Khái niệm đời sống văn hóa tinh thần

Khái niệm đời sống văn hóa tinh thần là một khái niệm rộng để chỉ toàn

bộ những thành tựu có ý nghĩa văn hóa do con người sáng tạo ra cùng cácphương thức, cách thức mà con người sử dụng chúng trong đời sống hằng ngày

Có thể khẳng định đời sống văn hóa tinh thần là một bộ phận hữu cơ của đời

sống xã hội, là phức hợp những hoạt động sống của con người nhằm đáp ứngnhu cầu văn hóa tinh thần của con người Qua nghiên cứu, kế thừa ta có thể đưa ra

khái niệm về đời sống văn hóa tinh thần như sau: Đời sống văn hóa tinh thần là tổng hoà sống động các hoạt động sản xuất, trao đổi, tiêu dùng các giá trị văn hóa tinh thần, làm cho các giá trị đó thấm sâu vào từng con người, từng cộng đồng người, trở thành những yếu tố quan hệ khăng khít gắn chặt với toàn bộ cuộc sống, hoạt động và quan hệ con người, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần đa dạng và không ngừng tăng lên của mọi thành viên trong xã hội.

Giữa đời sống văn hóa tinh thần và đời sống tinh thần của xã hội có sựkhác nhau Đời sống văn hóa tinh thần là biểu hiện và là một bộ phận của đờisống tinh thần nhưng không đồng nhất với đời sống tinh thần Bởi vì, nói đếnvăn hóa là nói đến những giá trị cao đẹp mà sự hưởng thụ nó giúp con ngườiphát triển hoàn thiện theo hướng Chân - Thiện - Mỹ Mọi con người, mọi cộngđồng xã hội đều có đời sống tinh thần Nhưng trên thực tế, có đời sống tinh thầncủa nhóm xã hội, cộng đồng xã hội cao đẹp, lành mạnh; có đời sống tinh thần củanhóm xã hội, cộng đồng xã hội thấp kém Đời sống tinh thần là khái niệm chỉ tất cảcác bộ phận, các lĩnh vực hoạt động tinh thần, còn đời sống văn hóa tinh thần làkhái niệm nói lên mặt chất lượng của đời sống tinh thần, của các hoạt động tinhthần Đời sống văn hóa tinh thần là bộ mặt tinh thần của xã hội, nói lên mức độ đạtđược của một cá nhân, cộng đồng, một xã hội về văn hóa Đời sống văn hóa tinhthần của một dân tộc được sàng lọc, kết tinh thành hệ giá trị văn hóa tinh thần, nóilên trình độ, đặc điểm, phẩm chất, bản sắc của dân tộc đó

Đời sống văn hóa tinh thần là một quá trình vận động qua 5 khâu: nhu cầuvăn hóa tinh thần; sản xuất (sáng tạo) giá trị văn hóa tinh thần; bảo quản (lưu giữ)các giá trị văn hóa tinh thần; trao đổi (giao tiếp) chuyển giao các giá trị văn hóatinh thần; tiêu dùng các giá trị văn hóa tinh thần

Biểu hiện (cấu trúc) của đời sống văn hóa tinh thần, xét dưới góc độ các

lĩnh vực hoạt động thì đời sống văn hóa tinh thần có những biểu hiện chủ yếu

như: Hoạt động tư tưởng, đạo đức xây dựng con người mới; hoạt động khoahọc và công nghệ; hoạt động văn học, nghệ thuật; hoạt động giáo dục và đàotạo; hoạt động văn hóa tôn giáo và tín ngưỡng, … Ngoài ra, nếu xét dưới góc

độ các dạng, hình thức hoạt động văn hóa cụ thể, đời sống văn hóa tinh thần

có rất nhiều dạng hoạt động cụ thể khác nhau như: Hoạt động sáng tác biểudiễn nghệ thuật; hoạt động khai dân trí; hoạt động nghiên cứu khoa học; hoạtđộng phổ biến và ứng dụng các thành tựu khoa học; hoạt động giáo dục; hoạtđộng bảo tàng, lưu trữ; hoạt động đọc sách báo, nghe âm nhạc, xem phim ảnh,tham quan, du lịch; hoạt động lễ hội; xây dựng, kiến trúc; phong tục, tậpquán, lối sống, nếp sống; hoạt động hội nghị, hội thảo, hợp tác văn hóa, khoahọc - kỹ thuật, v.v

Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Khái quát về địa lý, tự nhiên truyền thống lịch sử và kinh tế - xã hội huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương

Về địa lý, tự nhiên, truyền thống lịch sử: Huyện Nam Sách là huyện

đồng bằng của tỉnh Hải Dương với diện tích tự nhiên 109,02 km vuông; dân số118.040 người và chủ yếu là người dân tộc Kinh; phía bắc giáp huyện Chí Linh,phía đông giáp huyện Kinh Môn và huyện Kim Thành, phía nam giáp thành phốHải Dương, phía tây giáp huyện Cẩm Giàng và huyện Gia Bình (tỉnh Bắc Ninh).Huyện có 18 xã và 1 thị trấn (huyện lỵ), trong đó bao gồm 102 thôn, làng Các xã

và thị trấn có: Thị trấn Nam Sách; các xã An Bình, An Lâm, An Sơn, Cộng Hòa,Đồng Lạc, Hiệp Cát, Hồng Phong, Hợp Tiến, Minh Tân, Nam Chính, Nam Hồng,Nam Hưng, Nam Tân, Nam, Phú Điền, Quốc Tuấn, Thái Tân, Thanh Quang

Theo cuốn Dư địa chí Hải Dương, Thời nhà Trần, Nam Sách là tên gọi củamột xứ, bao gồm Chí Linh, Nam Sách, Thanh Hà và Tiên Lãng (Hải Phòng) ngàynay Cuối thời nhà Trần, nó là tên gọi của một châu (Nam Sách châu), thuộc phủ

Lạng Giang Trong thời kỳ phong kiến, Hải Dương có 10 vị đỗ đại khoa (Thủkhoa Đại Việt hay Trạng nguyên) thì riêng huyện Nam Sách có 6 vị là: Thủ khoaMinh kinh bác học Mạc Hiển Tích, (1086), người Long Động, Nam Tân; Trạngnguyên Trần Quốc Lặc (1256), người Uông Hạ, Minh Tân; Trạng nguyên MạcĐĩnh Chi (1304), người Long Động, Nam Tân; Trạng nguyên Trần Sùng Dĩnh(1487), người Đồng Khê, An Lâm; Trạng nguyên Vũ Dương (1493), người MạnNhuế, Thanh Lâm; Trạng nguyên Đặng Thì Thố (1559), người làng Thạc, AnChâu (nay thuộc thành phố Hải Dương); Cũng chính vì có nhiều người đỗ đạtcao mà nhiều ý kiến cho rằng Nam Sách tức là “Sách của trời Nam”

Toàn Huyện có nhiều di tích lịch sử như tượng đài, đài tưởng niệm,đình, đền, chùa, miếu, trong đó có 16 di tích lịch sử được xếp hạng cấp quốcgia và cấp tỉnh Nhiều lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm và đượcchính quyền các cấp coi trọng, đưa vào chương trình bảo tồn và phát triển

Trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ tổ quốc, Nam Sách có 8 người đượcChủ tịch nước tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, đó là MạcThị Bưởi, Vũ Ngọc Diệu, Đỗ Chu Bỉ, Nguyễn Nhật Chiêu, Đặng Đức Song,Nguyễn Trung Goòng, Nguyễn Đức Sáu và Nguyễn Đăng Lành Năm 1978,huyện Nam Sách được tuyên dương anh hùng lực lượng vũ trang Nơi đâycòn là quê hương của anh em nhà thơ Trần Đăng Khoa, Trần Nhuận Minh

Về nông, công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp: Huyện Nam Sách có

tính chất đất đai là đất phù sa sông Thái Bình Độ cao so với mực nước biển trungbình là 0,60 m Khí hậu ở Nam Sách mang rõ nét tính chất khí hậu nhiệt đới giómùa, hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển một nền nông nghiệp toàn diện Trướcđổi mới, Nam Sách là huyện thuần nông, kinh tế xã hội chậm phát triển

Nam Sách là huyện có cơ cấu kinh tế hỗn hợp gồm nông nghiệp, côngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội từ

2006 đến 2011 tăng khá nhanh, GDP tăng bình quân 11,8 - 13,7%/năm

Nam Sách có nhiều nghề thủ công truyền thống và bàn tay tài hoa củacác nghệ nhân đã tạo nên những sản phẩm khá nổi tiếng trên thị trường trong

và ngoài nước Cho đến nay, trong toàn huyện Nam Sách đã có 8 làng trongcác xã đã được UBND tỉnh Hải Dương công nhận là làng nghề (có 4 làngnghề truyền thống), có nhiều làng nghề nổi tiếng như: Ở Phi Mạc, xã Phú Điều cónghề làm nồi, ấm đất nung Ở xã Minh Tân và Thái Tân còn có nghề dệt chiếu, ở

xã Quốc Tuấn có 3 trên tổng số 4 làng của xã là làng nghề làm Hương, đặc biệtnghề gốm sứ ở làng Chu Đậu, xã Thái Tân nổi tiếng cả trong và ngoài nước (đây

là trung tâm sản xuất gốm sứ cao cấp, phục vụ trong nước và xuất khẩu ra nướcngoài có từ thời Lê)

Hiện nay, với nhiều chính sách đổi mới trong cả nông, công nghiệp và tiểuthủ công nghiệp như khuyến khích phát triển kinh tế hộ và kinh tế trang trại, ứngdụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ sinh học, đưa giống cây trồng, vật nuôimới vào sản xuất Giai đoạn 2006 - 2010, phấn đấu đưa tốc độ phát triển củangành nông nghiệp đạt 7,6 - 8% /năm Năm 2011, năng suất lúa đã đạt 64,5 tạ/ha/

vụ, giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất nông nghiệp đạt 80,5 triệu đồng Nhiềuvùng sản xuất tập trung đã hình thành như vùng gieo cấy lúa lai, lúa chất lượngcao ở xã Quốc Tuấn, Hợp Tiến; vùng trồng cà rốt ở xã Minh Tân, Thái Tân, CộngHoà; trồng cà chua, bí xanh, dưa hấu ở xã Nam Tân, Nam Hưng, Đồng Lạc; trồnghoa ở xã Hồng Phong Những mô hình này cho thu nhập từ 100 - 150 triệuđồng/ha/năm Diện tích trên 800 ha nuôi trồng thủy sản, 1.038,5 ha sông ngòi tựnhiên và 500 ha đất bãi trũng cấy lúa được chuyển đổi sang đào ao, lập vườnphát triển nuôi trồng thuỷ sản Nam Sách có 4 làng nghề truyền thống, trong đó

có làng nghề làm gốm cực kỳ nổi tiếng là gốm Chu Đậu, từ năm 1995 các làngnghề này bắt đầu bắt đầu phục hồi và phát triển mạnh thành Công ty gốm, sứChu Đậu Các làng nghề phát triển mạnh, đóng góp một phần không nhỏ vàohợp lý cơ cấu và tỷ trọng kinh tế của toàn huyện

Tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp 34%/năm Công nghiệp chế biếnlương thực, thực phẩm, chế biến gỗ, đan lát mây, tre, đóng giường, tủ, ngành dệtmay, cơ khí, cán thép, sửa chữa và đóng tầu thuyền phát triển “Tính đến giữanăm 2012, cụm công nghiệp An Đồng với diện tích 35 ha và khu công nghiệpQuốc Tuấn - An Bình với diện tích 182 ha đã và đang quy hoạch Khu côngnghiệp Nam Sách (nằm trên xã Ái Quốc) đã lấp đầy và hoạt động có hiệu quả Đã

có trên 200 doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn (gồm 8 doanh nghiệp có vốn đầu tưnước ngoài), hơn 1.500 cơ sở sản xuất, kinh doanh, 8 làng nghề, thu hút 24,6nghìn lao động Ngoài ra, một số doanh nghiệp đã và đang đầu tư vào thị trấnNam Sách, xã Minh Tân … và khả năng dành đất cho công nghiệp ở dọc đườngquốc lộ 5, quốc lộ 183, tỉnh lộ 17 của huyện còn rất lớn” [31, tr.8-10]

Về du lịch, giao thông: Nam Sách là một huyện có nhiều di tích lịch sử văn

hóa, là miền quê trù phú về phát triển cây vụ Đông - Xuân, phát triển các làngnghề, trong đó phải kể đến làng Gốm Chu Đậu, 2 làng nghề là sấy rau quả ở MạnThạch Đê (xã Nam Trung) và làm hương (xã Quốc Tuấn) Bên cạnh đó các di tíchlịch sử như Chùa Trăm gian (xã An Bình), tượng đài Mạc Thị Bưởi (thị trấn NamSách), cầu Lai Vu, cầu Bình, cầu Phú Lương … Đó là những tiềm năng để huyện

có thể phát triển du lịch, văn hóa, thu hút khách tham quan, tìm hiểu lịch sử vănhóa dân tộc, trong đó có hình thức thông qua dã ngoại, du lịch làng nghề

Nam Sách nằm ở trung tâm của tam giác kinh tế Hà Nội Hải Phòng Quảng Ninh, có hệ thống giao thông tổng thể rất thuận lợi, mặc dù có sông baobọc gần như bốn phía: có Cầu Bình bắc qua sông Kinh Thầy nối liền Nam Sáchvới Chí Linh có sông Thái Bình và sông Kinh Thầy dài gần 50 km chảy quanhhuyện Đường quốc lộ 5 nối Hà Nội với Hải Phòng, đường quốc lộ 183 nối Hà Nội,Hải Phòng với Quảng Ninh (qua cầu Bình) Nam Sách là một huyện có đầy đủ cácđiều kiện về địa lý, giao thông, cơ sở hạ tầng để phục vụ cho việc phát triển các khucông nghiệp, kinh tế trang trại, làng nghề và phát triển giao thông, du lịch …

-Quan niệm đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh HảiDương hiện nay là một vấn đề rộng lớn, với tính chất lâu dài, khó khăn, phức tạptrong quá trình xây dựng Vì vậy, không được nóng vội, chủ quan, duy ý chí; phảikết hợp xây dựng đời sống văn hóa tinh thần trên phạm vi toàn xã hội với xâydựng đời sống văn hóa tinh thần ở tỉnh, huyện, từng cộng đồng dân cư, từng giađình và mỗi con người, trong đó việc xây dựng đời sống văn hóa tinh thần ở cơ

sở các làng nghề của Huyện có vị trí cực kỳ quan trọng, là nền tảng, là nòng cốtcho việc xây dựng đời sống văn hóa mới, xây dựng nông thôn mới của địa

phương

Từ việc nghiên cứu về văn hóa, đời sống văn hóa, đời sống văn hóa tinhthần, các đặc điểm về địa lý, tự nhiên, truyền thống lịch sử, kinh tế - xã hội ảnh

hưởng đến đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải

Dương, ta có thể đưa ra quan niệm về đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghềhuyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay như sau:

Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay, là toàn bộ những giá trị, những hoạt động, những quan hệ văn hóa tinh thần có tính chất bền vững, ổn định và được hình thành theo những cách thức, chuẩn mực đặc thù của địa phương, nó thấm sâu vào mỗi người dân, mỗi làng nghề của Huyện và thống nhất, hòa đồng trong khuôn khổ những giá trị, cách thức và chuẩn mực chung của đời sống văn hóa tinh thần Việt Nam XHCN trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước hiện nay.

* Biểu hiện của đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam

Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Thứ nhất, trong xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh HảiDương hiện nay, trước tiên được biểu hiện trong việc xây dựng con ngườimới XHCN Đó là con người hiện đại, có tư tưởng, đạo đức, lối sống chuẩnmực, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, đồng thời cũng đáp ứngđược những đòi hỏi cao từ đặc thù phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đờisống vật chất, tinh thần cho nhân dân ở các làng nghề của Huyện hiện nay

Chiến lược xây dựng con người trong giai đoạn cách mạng mới ở cáclàng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay, cần đặc biệt chú trọngđến xây dựng về tư tưởng lập trường, đạo đức và lối sống tạo sự chuyển biếnsâu sắc về ý thức phấn đấu cho độc lập dân tộc và CNXH, làm cho tinh thầntrách nhiệm và năng lực tổ chức thực tiễn của cán bộ, đảng viên được nâng lêntầm cao mới, các giá trị văn hóa và chuẩn mực đạo đức con người mới từngbước hình thành và hoàn thiện Tính năng động và tính tích cực của công dânđược tạo mọi điều kiện để phát huy hết sở trường và năng lực cá nhân, làm chokhông khí dân chủ ở cơ sở các làng nghề tăng lên Mọi người tiếp thu nhanhnhững kiến thức mới và có ý chí vươn lên lập thân lập nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Thứ hai, biểu hiện trong việc xây dựng môi trường văn hóa; bảo tồn và phát huy các di sản, thiết chế văn hóa; trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hóa và trong thông tin đại chúng

Môi trường văn hóa ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh HảiDương hiện nay là môi trường chứa những giá trị văn hóa và những quan hệvăn hóa của con người từ quá khứ đến hiện tại và hướng tới tương lai Đó làmôi trường diễn ra các hoạt động văn hóa từ hoạt động sáng tạo, sản xuất,bảo quản, lưu giữ, truyền bá, thưởng thức và đánh giá các giá trị văn hóa.Môi trường văn hóa ở đây còn được hiện diện bằng sự tồn tại của các giá trịvăn hóa vật thể và phi vật thể, các hoạt động văn hóa của cá nhân và cộngđồng diễn ra mối quan hệ đa dạng và sinh động, từ hành vi của cá nhân tới

gia đình, họ hàng, làng xóm và cộng đồng xã hội cùng với sự ứng xử của họvới quá khứ, hiện tại và tương lai, với con người và tự nhiên.

Môi trường văn hóa ở các làng nghề của Huyện chính là hệ sinh thái vănhóa, nuôi dưỡng đời sống tinh thần của xã hội Xây dựng môi trường văn hóa ởđây hiện nay góp phần ổn định chính trị - xã hội, tạo bầu không khí tinh thầnlành mạnh làm tiền đề để xây dựng con người mới, thúc đẩy sự phát triển kinh tế

- xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người Xây dựng nếp sống vănminh, gia đình văn hóa; xây dựng trường học, cơ quan, đơn vị văn hóa; xây dựnglàng, khu dân cư, khối phố văn hóa là những nội dung quan trọng để xây dựngmôi trường văn hóa ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Di sản văn hóa ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiệnnay là tài sản, của cải quý báu kết tinh sự sáng tạo lâu dài của dân tộc do lịch sử

để lại, bao gồm các di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể Di sảnvăn hóa ở các làng nghề của Huyện còn là cơ sở để liên kết cộng đồng, là nềntảng để sáng tạo các giá trị văn hóa mới, là tiền đề để mở rộng giao lưu văn hóa

Di sản văn hóa ở các làng nghề không chỉ nhằm thoả mãn nhu cầu văn hóa tinhthần của nhân dân, góp phần khẳng định niềm tự hào dân tộc, mà còn là nguồnlực để phát triển kinh tế - xã hội

Thể chế văn hóa ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiệnnay là hệ thống các quy định về quản lý, xây dựng và phát triển văn hóa, baogồm hệ thống tổ chức, bộ máy cán bộ trên lĩnh vực văn hóa; cơ chế hoạt động

và phối hợp của các tổ chức văn hóa; hệ thống chính sách văn hóa; hệ thốngcác thiết chế văn hóa từ huyện, xã đến cơ sở các làng nghề Vì vậy, cần tăngcường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý có hiệu quả của cơ quan nhà nước ởcác cấp, phát huy vai trò của các đoàn thể chính trị - xã hội và của nhân dântrong việc xây dựng thể chế văn hóa ở các làng nghề của Huyện

Các phương tiện thông tin đại chúng ở các làng nghề huyện Nam Sách,tỉnh Hải Dương hiện nay bao gồm sách, báo, tạp chí, các đài phát thanh và cácphương tiện truyền thông truyền thống cũng như hiện đại …, nó có vai trò tolớn trong việc tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương, chính sách củaĐảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội tới nhân dân các làng nghề vàphản ánh nguyện vọng của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, góp phần tolớn vào việc xây dựng và phát triển đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghềcủa Huyện.

Thứ ba, biểu hiện trong phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ; phát triển sự nghiệp văn học và nghệ thuật.

Đảng ta đã khẳng định: “Phát triển khoa học và công nghệ cùng vớiphát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lựcđẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”[10, tr.112]

Để đáp ứng yêu cầu về con người và nguồn nhân lực ở các làng nghềhuyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay, nhân tố quyết định sự phát triểnđất nước trong thời kỳ CNH, HĐH, cần tạo chuyển biến cơ bản và toàn diện

về giáo dục và đào tạo Giáo dục và đào tạo ở các làng nghề của Huyện hiệnnay cần tập trung bồi dưỡng thế hệ trẻ tinh thần yêu nước, yêu quê hương, giađình và tinh thần tự hào dân tộc, có lý tưởng XHCN, lòng khoan dung, ý thứctôn trọng pháp luật, tinh thần hiếu học, chí tiến thủ lập nghiệp, không camchịu nghèo hèn Đào tạo lớp người lao động ở các làng nghề trong Huyện cókiến thức cơ bản, làm chủ kỹ năng nghề nghiệp, làm việc tâm đức với hiệuquả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ý thức vươn lên về khoa học và côngnghệ Xây dựng đội ngũ nông dân giàu kinh nghiệm, nghệ nhân lành nghề,nhà quản lý văn hóa tốt và nhà sản xuất kinh doanh giỏi Có chính sách tốttrong việc sử dụng nhân lực và nhân tài để phục vụ sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc

Cùng với giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ ở các làng nghềhuyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay cũng được coi là chìa khóa cho sựphát triển Do đó, cần tăng cường tiềm lực và đổi mới cơ chế quản lý để khoahọc và công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển của các làng nghề.Phát huy vai trò của các lực lượng trong việc tổng kết thực tiễn và đi sâunghiên cứu những vấn đề lớn của địa phương làng nghề, giải quyết những vấn

đề lý luận và thực tiễn trong xây dựng đời sống văn hóa tinh thần, cung cấpluận cứ cho việc hoạch định đường lối, chiến lược, chính sách phát triển kinh

tế - xã hội cho các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương, phát huy tốt nhân

tố con người và văn hóa truyền thống của các làng nghề trong Huyện Chútrọng việc nghiên cứu thực tiễn, nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc pháttriển công nghệ trọng điểm, khai thác tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môitrường, dự báo phòng tránh thiên tai Khoa học và công nghệ ở các làng nghềhuyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay cần tập trung vào việc nâng caonăng suất, chất lượng sản phẩm nghề, nâng cao khả năng cạnh tranh và hiệu quảkinh doanh, bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh quốc phòng Mặt khác, cầnđẩy mạnh công tác truyền thông, tuyên truyền, hướng dẫn người lao động sửdụng hiệu quả những thành tựu khoa học, kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất sảnphẩm nghề truyền thống, tránh tình trạng lạm dụng hoặc thiếu hiểu biết khi sửdụng những thành tựu này, đảm bảo mỗi sản phẩm nghề vừa mang tính hiệnđại, vừa chứa đựng dấu ấn sâu đậm của văn hóa nghề truyền thống

Văn học và nghệ thuật ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh HảiDương hiện nay là bộ phận tinh tế và nhạy cảm của văn hóa, thể hiện khát vọngvươn tới các giá trị Chân - Thiện - Mỹ, mang tính đặc thù của nhân dân các làngnghề Nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp văn học, nghệ thuật ở cáclàng nghề hiện nay là sáng tạo những tác phẩm, sản phẩm nghề có giá trị cao về

tư tưởng, đạo đức, nghệ thuật, thấm nhuần tinh thần nhân văn, dân chủ sâu sắc,

có ý nghĩa giáo dục, bồi dưỡng tinh thần, tình cảm, nhân cách và bản lĩnh cho

các thế hệ công dân làng nghề hiện nay Đấu tranh chống lại các khuynh hướngsáng tác trái với đường lối văn hóa và văn nghệ của Đảng cũng như văn hóatruyền thống địa phương làng nghề

Thứ tư, biểu hiện trong việc bảo tồn, phát huy và phát triển văn hóa các dân tộc; trong các chính sách văn hóa đối với tôn giáo và trong hợp tác quốc tế về văn hóa

Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng đã nhấn mạnh: “Bảo tồn và pháthuy các di sản văn hóa dân tộc, các giá trị văn học, nghệ thuật, ngôn ngữ, chữ viết

và thuần phong mỹ tục của các dân tộc; tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa vàdanh lam thắng cảnh; khai thác các kho tàng văn hóa cổ truyền Tiếp thu tinh hoa

và góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa của nhân loại Đấu tranh chống

sự xâm nhập của văn hóa độc hại”[10, tr.115]

Truyền thống văn hóa tốt đẹp của các dân tộc trong cộng đồng các dântộc Việt Nam là đoàn kết, gắn bó với nhau trong quá trình xây dựng, phát triển đấtnước và bảo vệ Tổ quốc Trong Huyện có một số người là dân tộc thiểu số sinhsống cơ động như Tày, Sán dìu, Nùng số lượng không lớn (khoảng hơn 100người), là một bộ phận tạo nên tính đa dạng, phong phú, nó cũng hàm chứa nhữnggiá trị văn hóa các dân tộc góp phần làm tăng tính đặc sắc văn hóa của các làngnghề trong Huyện, làm sống động của đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghềcủa Huyện

Tín ngưỡng, tôn giáo ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh HảiDương hiện nay là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân và đang tồntại cùng cộng đồng trong quá trình xây dựng đời sống văn hóa tinh thần ở cáclàng nghề của Huyện Đảng và Nhà nước ta thực hiện nhất quán chính sách tôntrọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo một tôn giáonào, quyền sinh hoạt tôn giáo bình thường theo pháp luật Nâng cao tinh thầntrách nhiệm của nhân dân ở các làng nghề đang theo các tôn giáo khác nhau,cùng chung tay xây dựng tình đoàn kết, trung thành, tin tưởng tuyệt đối với

Đảng, với Tổ quốc và với sự nghiệp đổi mới hiện nay Kiên quyết đấu tranh

chống việc lợi dụng tôn giáo để phá hoại phong trào: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” cũng như sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước của

Đảng ta hiện nay để xây dựng và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần xã hội nóichung và ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay nói riêng

Giao lưu, hợp tác quốc tế về văn hóa là một yêu cầu tất yếu góp xâydựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc nóichung và xây dựng đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh, phong phú, văn minh,hiện đại ở các làng nghề của Huyện hiện nay nói riêng Để thực hiện nhiệm vụnày, công tác quản lý nhà nước của địa phương về văn hóa cần chú trọng làm tốtviệc giới thiệu văn hóa và con người ở các làng nghề cũng như các sản phẩm nghềnổi tiếng ra ngoài biên giới, để nhân rộng sự hiểu biết, chia sẻ, đồng cảm và ủng

hộ nhiều hơn nữa sự nghiệp phát triển văn hóa xã hội của địa phương từ bênngoài Đồng thời có cơ hội tiếp thu có chọn lọc các giá trị nhân văn, khoa học tiến

bộ của nước ngoài, phổ biến những kinh nghiệm tốt về xây dựng và phát triển vănhóa cũng như xây dựng và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghềtrong Huyện hiện nay Đồng thời phải nâng cao cảnh giác, chống xu hướng “laicăng” và sự xâm nhập các loại sản phẩm phản văn hóa, đồi trụy, phản động vàođời sống tinh thần của nhân dân các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh HảiDương hiện nay

1.1.2 Vai trò của đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Bước vào thời kỳ đổi mới, CNH, HĐH đất nước Đảng ta luôn khẳngđịnh vai trò to lớn của văn hóa tinh thần trong đời sống xã hội: “Phát triển đồng

bộ, toàn diện các lĩnh vực văn hóa, vừa phát huy những giá trị tốt đẹp của dântộc vừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại, xử lý tốt mối quan hệgiữa triển kinh tế và văn hóa, để văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần của xã

hội, là một động lực phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế” [13,tr.126].

Vai trò to lớn đó càng được thể hiện rõ hơn đối với các địa phương cơ sở,

trong đó có huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương nói chung và ở các làng nghề của

Huyện nói riêng Cụ thể vai trò của đời sống văn hóa tinh thần ở các làng

nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương được biểu hiện trên các lĩnh vực sau:

Vai trò đối với việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở làng nghề Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề của Huyện có vai trò hết

sức to lớn đối với việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở là các xã, thôn,

làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay Vai trò quan trọng đóđược thể hiện:

Trong công tác xây dựng Đảng: Mọi chủ trương, đường lối, chính sách

của Đảng các cấp đều chung một mục đích vì nhân dân, trong đó có việc đảmbảo ngày càng tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân Đời sống vănhóa tinh thần của nhân dân trong huyện Nam Sách nói chung và ở các làng nghềcủa Huyện nói riêng trong thời gian qua cũng như hiện nay đã được cải thiện rõrệt nhờ các chủ trương, chính sách đúng đắn của các cấp ủy đảng từ huyện đếnthôn làng nghề Từ đó nó trở thành động lực và tác động tích cực trở lại đối vớiviệc xây dựng các tổ chức cơ sở đảng làng nghề trong sạch vững mạnh Qua cáchoạt động văn hóa tinh thần của nhân dân trong các làng nghề mà cán bộ, đảng viêngần, sát với dân hơn, được lắng nghe, thấu hiểu tâm tư, tình cảm, nguyện vọng củanhân dân trong những vấn đề cấp thiết cần lãng đạo của Đảng như: Phát triển kinh

tế trên những ưu thế của làng nghề; vấn đề tài nguyên môi trường làng nghề; tìnhhình chính trị, an ninh - quốc phòng của địa phương; bồi dưỡng nguồn lãnh đạo kếcận, phát triển đảng viên ở các làng nghề; hiện tượng quan liêu, hách dịch, cửaquyền trong cán bộ, đảng viên; những hạn chế, bất cập trong công tác lãnh đạo …

Từ đó, đã góp phần tích cực, quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn

Đảng, đảm bảo cho các tổ chức đảng luôn giữ vững danh hiệu trong sạch, vữngmạnh.

Trong xây dựng và củng cố chính quyền địa phương: Đời sống

văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dươnghiện nay có vai trò vô cùng to lớn, là một nội dung quan trọng trongđánh giá hiệu quả của bộ máy chính quyền địa phương trong công tác quản

lý các lĩnh vực của đời sống xã hội ở địa phương, trên cơ sở nguyên tắc tậptrung dân chủ và kết hợp hài hoà giữa lợi ích nhân dân địa phương với lợiích chung của cả cộng đồng Thực trạng đời sống văn hóa tinh thần củanhân dân trong huyện Nam Sách nói chung và ở các làng nghề của Huyệnnói riêng là tiêu chí để chính quyền địa phương nắm chắc và đề ra kế hoạchphát triển sản xuất, phát triển sự nghiệp văn hóa, giáo dục và đào tạo, khoahọc và công nghệ … Xác định khả năng nguồn nhân lực, vật chất kỹ thuậthiện đại và khả năng tiềm lực của địa phương để nghiên cứu, xây dựng kếhoạch, tham gia ý kiến với cấp trên trong việc đảm bảo an ninh chính trị,trật tự an toàn xã hội; xác định chỉ tiêu kế hoạch sản xuất, đầu tư xây dựng

cơ sở vật chất kĩ thuật, hạ tầng cơ sở, bảo tồn hệ thống thiết chế văn hóa … đảmbảo đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân các làng nghề ngày càng đượcnâng cao, sớm đạt được kế hoạch xây dựng nông thôn mới của tỉnh Hải Dương

Trong phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội: Đời sống văn

hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay có vaitrò to lớn, là động lực thúc đẩy các tổ chức chính trị xã hội hoạt động thiết thực,

có hiệu quả trong các sinh hoạt chính trị văn hóa tinh thần nói riêng và các hoạtđộng khác nói chung; đặc biệt là việc khơi dậy các tiềm năng, ý thức trách nhiệmcủa tổ chức, cán bộ chuyên trách … phục vụ cho việc tham mưu, hướng dẫn, chỉđạo, tham gia vào các hoạt động có tính chất lễ nghi truyền thống của địaphương, làng, dòng họ như hội làng, ma chay, cưới xin, thể thao, văn hóa vănnghệ …, các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, bảo tồn, tôn tạo, phát huy các giá trị

lịch sử văn hóa một cách hài hòa, đúng hướng Làm chuyển biến về chất cáchoạt động của các tổ chức như Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Cựu chiếnbinh, Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên làm cho nội dung, hình thức các hoạtđộng công tác của các cá nhân, tổ chức phong phú, sát thực tiễn đời sống, qua đókhẳng định vai trò quan trọng, nâng cao tầm ảnh hưởng tích cực của các tổ chứcchính trị xã hội đến sự phát triển toàn diện của các làng nghề trong Huyện.

Vai trò đối với việc phát triển kinh tế ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Vai trò của đời sống văn hóa đối với việc phát triển kinh tế đã được khẳngđịnh: “Văn hóa và kinh tế có sự gắn bó tác động biện chứng với nhau Kinh tếphải bảo đảm được nhu cầu sống tối thiểu của con người, sau đó mới đảm bảođiều kiện cho văn hóa phát triển Kinh tế không thể phát triển nếu không có mộtnền tảng văn hóa, đồng thời văn hóa không chỉ phản ánh kinh tế mà còn là nhân tốtác động đến phát triển kinh tế Sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc chỉ có thểnăng động, hiệu quả và bền vững chừng nào quốc gia đó đạt được sự phát triểnkết hợp hài hoà giữa kinh tế với văn hóa” [22, tr.5-6]

Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh HảiDương hiện nay đã được xác định là có vai trò rất quan trọng, nó vừa là mục tiêuvừa là động lực đối với việc phát triển kinh tế ở các làng nghề Huyện Bởi vì, nógóp phần làm thay đổi cơ cấu kinh tế địa phương theo hướng phù hợp, tạo ranhiều công ăn việc làm cho các lứa tuổi, nâng mức thu nhập của người dân lêncao hơn các làng thuần nông Đồng thời nó cũng là điều kiện phi vật chất để tạođộng lực cho khả năng mạnh dạn đầu tư tăng vốn và nhân lực mở rộng sản xuất,phát triển các ngành nghề khác, thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo tiền đề vật chấtthuận lợi cho xây dựng các thiết chế văn hóa mới

Bên cạnh đó, đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề của Huyện hiệnnay cũng góp phần kích thích, khơi dậy tiềm năng cho việc huy động mọi nguồnlực, khuyến khích các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp, hợp tác xã

… tham gia vào việc thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, xây dựng đờisống văn hóa tinh thần ở các làng nghề của Huyện.

Vai trò đối với phát triển văn hóa xã hội ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề của Huyện hiện nay phải

khẳng định là một nội dung cốt lõi biểu hiện trình độ phát triển văn hóa xã hộicủa địa phương trong khung chung đời sống văn hóa xã hội - Xã hội chủnghĩa ở nước ta hiện nay

Đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề của Huyện hiện nay có vaitrò to lớn của đối với việc phát triển văn hóa xã hội ở địa phương, bởi vì nógóp phần vào việc xây dựng con người mới, lối sống văn hóa mới, gia đìnhvăn hóa, làng, khu dân cư văn hóa và xây dựng nông thôn mới ở các làngnghề của Huyện, mà đó là những nội dung quan trọng trong chiến lược pháttriển văn hóa xã hội XHCN của Đảng và Nhà nước ta

Vai trò của đời sống văn hóa tinh thần đối với văn hóa xã hội ở cáclàng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay còn góp phần giữ gìn vàphát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể ở các làng nghề truyềnthống của Huyện Tạo ra xu hướng mới, cách nhìn mới về đời sống văn hóatinh thần để dần loại bỏ những phong tục, tập quán cổ hủ, lạc hậu vừa để kếthừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong xây dựng, nâng cao đời sốngvăn hóa tinh thần ở các làng nghề trong Huyện Đồng thời nó còn góp phần to lớncho việc giải quyết các vấn đề an sinh xã hội như xóa đói, giảm nghèo, đền ơn, đápnghĩa, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau … trên cơ sở giao tiếp ứng xử truyền thống hòaquyện với lối sống mới của con người mới XHCN trong các tầng lớp nhân dân ởcác làng nghề của Huyện

1.2 Thực trạng đời sống văn hóa tinh ở các làng nghề huyện Nam

Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

1.2.1 Những thành tựu và nguyên nhân trong đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

* Những thành tựu trong đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Trong xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã nhấnmạnh: “Mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam pháttriển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sángtạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lốisống có văn hóa, quan hệ hài hoà trong gia đình, cộng đồng và xã hội Vănhóa trở thành nhân tố thúc đẩy con người tự hoàn thiện nhân cách, kế thừatruyền thống cách mạng của dân tộc, phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tựlực, tự cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [10, tr.144]

Quán triệt tinh thần trên cùng tinh thần các Nghị quyết Đại hội lần thứ

X, XI của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp của tỉnh Hải Dương vàhuyện Nam Sách, đồng thời nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việcxây dựng con người mới XHCN Muốn có đời sống văn hóa tinh thần lànhmạnh, phong phú, văn minh, hiện đại thì phải có những con người có lậptrường tư tưởng vững vàng, phẩm chất đạo đức và lối sống tốt, có khả năng vànăng lực hoạt động thực tiễn tốt … Để có được con người mới XHCN thì việcgiáo dục toàn diện phải đặt lên hàng đầu Trong công tác xây dựng con ngườimới XHCN, các cấp ủy đảng của huyện Nam Sách luôn thực hiện tốt việcgiáo dục chính trị tư tưởng, thường xuyên triển khai việc học tập các nghịquyết của Đảng, các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương và địa phương Cáccấp bộ đảng của Huyện luôn xác định muốn có con người mới XHCN thìtrước tiên phải xây dựng được các tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đội

ngũ cán bộ, đảng viên phải thực sự gương mẫu, đi đầu trong mọi công việc vàphải phát triển cả về số lượng và chất lượng

Công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho toàn thể nhân dân trong thờigian qua đã được thực hiện một cách khoa học, có tác dụng chỉ đạo, khơinguồn cho hoạt động xây dựng con người mới XHCN đều khắp ở các xã, cáclàng nghề Hàng năm đã tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trongtoàn Đảng bộ huyện về học lập, triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng

mà gần đây nhất là Nghị quyết Đại hội lần thứ XI, Nghị quyết Trung ương

IV, khóa XI của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hải Dương lần thứ

XV, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Nam Sách lần thứ XXVI

Bên cạnh đó, bằng nhiều hình thức giáo dục, tuyên truyền như thườngxuyên thông báo tình hình thời sự trong nước và quốc tế đến mọi người dân, tíchcực phổ biến, tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện chủ trương đường lối củaĐảng chính sách, pháp luật của Nhà nước Có thể nói, ở lĩnh vực chính trị tưtưởng, trong thời kỳ đổi mới, đặc biệt là những năm gần đây, Đảng bộ và nhândân huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương đã có nhiều cố gắng trong việc giáo dục,bồi dưỡng nâng cao nhận thức mọi mặt cho mọi người dân Đã có sự chuyển biếntích cực về nhận thức chính trị tư tưởng trong nhân dân như bước đầu hiểu được

và tự giác quán triệt nâng cao nhận thức về chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng HồChí Minh, về quan điểm, đường lối đổi mới của Đảng, vì vậy đã tạo được sự ổnđịnh chính trị - xã hội của địa phương Trong những năm qua, không sảy racác vụ việc chống đối lại các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng vàNhà nước, tinh thần đoàn kết, yêu thương, gắn bó giữa con người với conngười ngày càng được nâng cao, chất lượng nguồn nhân lực con người ngàycàng được nâng cao, đủ sức đáp ứng yêu cầu của các làng nghề của Huyệntrong sự nghiệp đổi mới

Công tác xây dựng, sử dụng nguồn lực con người trong Huyện nóichung và ở các làng nghề nói riêng cũng có bước phát triển tích cực Việc đẩymạnh sự nghiệp giáo dục và đào tạo, bồi dưỡng nhân lực, trọng dụng nhân tàiluôn được các cấp ủy đảng, chính quyền trong Huyện được trú trọng, đã đề xuấtđược nhiều biện pháp sử dụng nguồn nhân lực phù hợp với sự chuyển dịch của

cơ cấu kinh tế - xã hội, những người có học vấn, tay nghề cao luôn được đãi ngộ

về cả vật chất và tinh thần một cách xứng đáng Một số vấn đề xã hội có ảnhhưởng tích cực đến việc xây dựng chuẩn mực đạo đức con người mới XHCNnhư giải quyết công ăn việc làm, chăm sóc sức khỏe cho người dân, phòngchống tệ nạn xã hội … cũng được lãnh đạo, chính quyền các cấp từ huyện đến

xã, thôn làng nghề hết sức quan tâm … Chính vì vậy mà ở huyện Nam Sách nóichung và ở các làng nghề trong Huyện nói riêng hiện nay đã xuất hiện một lớpngười mới có chất lượng cả về Đức - Trí - Thể - Mỹ, đủ sức đáp ứng các yêu cầunhiệm vụ của sự nghiệp đổi mới quê hương, đất nước nói chung và tạo tiền đềtốt cho việc thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở các làng nghềhuyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay nói riêng

Việc xây dựng con người mới XHCN và sử dụng nguồn lực con ngườihiệu quả đã đem lại giá trị thực tiễn to lớn, làm chuyển đổi chất lượng đời sốngnhân dân nói chung và đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân ở các làng nghềtrong Huyện nói riêng Sự khởi sắc, vươn lên mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực đờisống xã hội của các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương trong nhữngnăm qua là kết quả tất yếu bởi nó được tạo đà phát triển từ một nền tảng chính trị

tư tưởng vững chắc và từ chiến lược xây dựng con người mới XHCN của Đảng tahiện nay mà nhân dân các làng nghề của huyện Nam Sách đang thực hiện

Trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng môi trường văn hóa; bảo tồn và phát huy giá trị các di sản, thiết chế văn hóa

Huyện Nam Sách trong thời kỳ đổi mới có nhiều điểm tích cực đángkhích lệ như kinh tế phát triển với tốc độ nhanh, ổn định; an ninh - quốcphòng được giữ vững, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm; vấn đề văn hóa -

xã hội ngày càng đáp ứng được nguyện vọng và yêu cầu cao của nhân dân.Hiện tại, với tốc độ đô thị hóa nhanh theo xu hướng phát triển của xã hội hiệnđại đã làm hình thành những nét mới trong giá trị văn hóa tinh thần và chuẩnmực đạo đức ở các làng nghề trong Huyện, trước hết là ở tính năng động, tínhtích cực công dân được phát huy, sở trường và năng lực cá nhân được khuyếnkhích trên nhiều lĩnh vực trong công tác, học tập hay tham gia hoạt động kinh tế,văn hóa - xã hội của địa phương Đây là nguyên nhân chủ yếu thúc đẩy tăngtrưởng kinh tế của Huyện trong những năm gần đây Đóng góp phần quan trọngcho kinh tế của toàn Huyện là kết quả trong sản xuất kinh doanh của các làngnghề: “Giá trị sản xuất của các làng nghề, từ năm 2006 - 2008 đạt 495,9 tỷ đồng,chiếm 10,23% giá trị sản xuất tiểu thủ công nghiệp toàn tỉnh Bình quân tốc độtăng trưởng giá trị sản xuất tiểu thủ công nghiệp và làng nghề của Huyện trong 5năm (2005 - 2010) đạt 35,9%” [31, tr.13-15] Nhiều sản phẩm làng nghề đã nổitiếng lâu nay, vẫn tiếp tục được duy trì và phát triển như: Gốm Chu Đậu (TháiTân), Gỗ mộc Ngô Đồng (Nam Hưng), Hương (Quốc Tuấn)…

Ở mỗi địa phương cơ sở, trong từng đơn vị công tác, không khí dân chủđược phát huy mạnh mẽ theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dânkiểm tra” là nét mới trong đạo đức xã hội, trái ngược với thói gia trưởng, quanliêu, sách nhiễu, cửa quyền trong cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp trướcđây, tạo điều kiện cho người dân được trực tiếp biết đến những chủ trương, kếhoạch hoạt động của đơn vị, tổ chức; được đóng góp ý kiến xây dựng biện pháphành động; được trực tiếp tham gia các hoạt động, tham gia vào việc kiểm tra,đánh giá hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị địa phương Những nét mới này đem lại cho người dân trong toàn Huyện và các làng nghề

niềm tin tưởng, phấn khởi nâng cao ý thức lao động sáng tạo, phái huy năng lựccủa mình đóng góp cho sự nghiệp đổi mới toàn diện quê hương, đất nước.

Những hoạt động tích cực nhằm xây dựng đời sống văn hóa mới cònđược thể hiện rõ nét ở lớp thanh niên trẻ, lực lượng lao động chủ lực hùng hậucủa huyện Nam Sách có khả năng tiếp thu nhanh những kiến thức mới, có ýchí vươn lên lập thân, lập nghiệp, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thành quả nổibật nhất là trong xây dựng đạo đức xã hội mới ở các làng nghề của Huyệnđược thể hiện thông qua việc hình thành ý thức đạo đức mới, thiết lập các mốiquan hệ, xây dựng các hành vi ứng xử cộng đồng của mọi người dân như pháthuy truyền thống đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ nhau theo tinh thần “lá lành đùm

lá rách”, hàng loạt các phong trào hoạt động được tổ chức và triển khai một cáchthường xuyên, sâu rộng đã cho những kết quả rất tốt đẹp Đó là các phong trào

“Đền ơn đáp nghĩa”, “Xóa đói giảm nghèo”, “Uống nước nhớ nguồn”, giúp nhaulàm kinh tế gia đình, cứu trợ đồng bào vùng thiên tai, bão lụt cùng một số cáchoạt động từ thiện, khuyến học, giúp đỡ trẻ em mồ côi, tàn tật và người già côđơn , xây dựng nếp sống văn minh trong ma chay, cưới xin được nhân dânđồng tình ủng hộ Năm 2010 toàn Huyện đã đóng góp gần 1,2 tỷ đồng và hơn 6ngàn ngày công phục vụ công tác tu bổ nghĩa trang liệt sĩ, xây dựng 5 nhà tìnhnghĩa, tặng 120 sổ tiết kiệm cho các gia đình chính sách

Trên địa bàn các làng nghề của huyện Nam Sách diễn ra nhiều phongtrào hoạt động làm đẹp cảnh quan xã, làng xóm, giữ cho đường thông hèrộng, bảo vệ môi trường chung của xã hội, tạo nét sống văn minh trong sinhhoạt cộng đồng Tại các xã, thôn xóm, làng nghề đều tích cực triển khai vàthực hiện có hiệu quả cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sốngvăn hóa”; hệ thống các trường phổ thông tổ chức tốt các cuộc thi học sinhthanh lịch, tìm hiểu pháp luật, tìm hiểu luật giao thông, thi đọc sách, kểchuyện “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Đoàn Thanh

niên ở các xã, thị trấn, trường học phát động phong trào thanh niên tình nguyệnhướng dẫn giao thông ở các trục đường chính trong giờ cao điểm Huyện đãchú trọng tổ chức trọng thể các buổi mít tinh, diễu hành nhân các ngày lễ lớncủa dân tộc, ngày kỷ niệm truyền thống của địa phương, thu hút sự chú ý vàtham gia của đông đảo nhân dân Đó là những hoạt động được tổ chức thườngxuyên, vừa tạo nên vẻ đẹp về diện mạo của các làng nghề trong Huyện, vừa tạonên nét đẹp trong cách cảm, nếp nghĩ., cách ứng xử văn minh, lịch sự, tiến bộcủa mọi người dân Trình độ nhận thức, ý thức tự giác tham gia vào các hoạtđộng xây dựng và bảo vệ môi trường, bảo vệ mỹ quan làng xã của nhân dân,đặc biệt là thanh niên học sinh ngày càng được nâng lên.

Những năm gần đây, các xã làng nghề trong Huyện đã chú trọng tìm tòi,khai thác và khôi phục các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương nhằmgiáo dục truyền thống văn hóa, truyền thống cách mạng, đồng thời tạo ra sức thuhút đối với khách du lịch Các di sản văn hóa được chú ý giữ gìn, tu bổ, tôn tạotrở thành những điểm du lịch hấp dẫn du khách tới tham quan như cầu Bình, cầuPhú Lương, cầu Lai Vu, Chùa Trăm gian (xã An Bình), làng Gốm Chu Đậu (xãThái Tân), tượng đài Mạc Thị Bưởi (thị trấn Nam Sách) Ban Quản lý các khu

di tích lịch sử đã xây dựng và hoàn chỉnh đề án: “Bảo tồn, tôn tạo và phát huycác giá trị di tích Lịch sử - Văn hóa, danh thắng trên địa bàn Huyện” [31, tr.6]

Nhằm thu hút khách du lịch cũng như giáo dục truyền thống đạo đứcvăn hóa của địa phương cho quần chúng nhân dân và khơi dậy những phongtục tập quán, những lễ thức tốt đẹp, những nếp sinh hoạt văn hóa lành mạnhcủa địa phương, ở các làng nghề đã tổ chức một số hoạt động sinh hoạt vănhóa dân gian, lễ hội truyền thống, thu hút đông đảo nhân dân tham gia như:thi vật dân tộc, đấu cờ vua, cờ tướng, chọi gà, kéo co trong dịp lễ hội tết cổtruyền của dân tộc Các hoạt động thể thao, vui chơi như: thi sản phẩm nghề,thi hát chèo, thi đấu bóng bàn, cầu lông, bơi tự do, bóng chuyền, diễu hành xeđạp … phục vụ các ngày lễ lớn 30/4, 1/5, 2/9, 22/12 hàng năm được tổ

chức khá rầm rộ, đặc biệt là việc tổ chức thành công các lễ hội truyền thốngcủa các địa phương trong Huyện đã thực sự đóng góp tích cực vào việc khôiphục truyền thống văn hóa dân tộc, phát huy những giá trị thẩm mỹ của sinhhoạt văn hóa truyền thống xứ Đông, tạo điều kiện để nhân dân trực tiếp thamgia, thưởng thức và sáng tạo các giá trị văn hóa thẩm mỹ, làm phong phúthêm đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân.

Một không gian văn hóa thẩm mỹ lành mạnh, khỏe khoắn, đầy chấtsáng tạo sẽ là môi trường văn hóa lý tưởng, bảo tồn những giá trị văn hóatruyền thống Đồng thời qua đó thanh lọc, loại trừ dần được những hủ tục mêtín dị đoan, buôn thần bán thánh, có tác động xấu tới nhân dân Môi trườngvăn hóa ấy đủ mạnh để vừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại,làm giàu thêm nền văn hóa địa phương, vừa có khả năng đấu tranh chống lạicác tệ nạn xã hội và sự xâm nhập của văn hóa phẩm độc hại từ nước ngoàitràn vào Để xây dựng được môi trường văn hóa ấy, bên cạnh việc khơi dậy vàphát huy nét đẹp văn hóa truyền thống, củng cố và giữ ổn định những giá trị vănhóa XHCN hiện đại, tiến bộ, Đảng bộ và chính quyền huyện Nam Sách đã cónhững chỉ đạo chung và riêng cho các làng nghề đẩy mạnh những hoạt độngthiết thực, tích cực giữ cho môi trường văn hóa trong sạch, lành mạnh tiến tớivăn minh, hiện đại ở các làng nghề trong Huyện

Đã từ nhiều năm nay, Huyện đã chú trọng chỉ đạo triển khai các phongtrào xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, thôn làng văn hóa Cácphong trào này được gắn với phong trào “Xóa đói giảm nghèo”, “Toàn dânđoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” … tạo nên một không khí phấn khởitrong đời sống xã hội ảnh hưởng tích cực đến môi trường đạo đức cộng đồng.Kết quả đạt được cho thấy, hiện nay đã có gần 70% số hộ gia đình của cáclàng nghề được công nhận là Gia đình văn hóa; đường giao thông, đường làngxóm sạch sẽ, có nhiều cây xanh và đã được nâng cấp, bê tông hóa, trải nhựa trên92%, trong các làng nghề ở huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay đã có

hơn 36% hộ gia đình được sử dụng nước sạch (400 hộ) và trên 80% hộ có nhàtắm, hố xí hợp vệ sinh Các làng nghề đã trú trọng tôn tạo và bảo vệ các di tíchlịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh ở địa phương Ý thức chính trị, tính tíchcực công dân được khơi dậy; các sinh hoạt thiếu lành mạnh, vi phạm đạo đức xãhội như trộm cắp, bói toán, mê tín dị đoan, phá rối trật tự trị an bị dư luậnlên án và ngăn chặn kịp thời.

Trong phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn học và nghệ thuật

Đảng ta đã khẳng định: “Phát triển khoa học và công nghệ cùng vớiphát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lựcđẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [7, tr.55] “Con người làchiến lược trung tâm của phát triển,đồng thời là chủ thể phát triển … Giáodục đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồidưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xât dựng nền vănhóa và con người Việt Nam Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triểnkhoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo

là đầu tư cho phát triển” [13, tr.77]

Hiểu được vị trí, vai trò, tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo, khoahọc và công nghệ, trong những năm gần đây, sự nghiệp giáo dục của huyệnNam Sách đã có những bước phát triển mới Bên cạnh tăng trưởng kinh tế,huyện Nam Sách luôn quan tâm đến việc phát triển giáo dục và dào tạo Kếtquả giáo dục và đào tạo của huyện luôn trong tốp đầu của tỉnh Năm 1997,Huyện chưa có trường đạt chuẩn quốc gia, đến nay đã có 34 trường đạt chuẩn,trong đó 3 xã có cả 3 trường đạt chuẩn Các xã có làng nghề của Huyện đều đạtchuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và đạt chuẩn phổ cập giáo dụctrung học cơ sở, đến năm học 2010-2012 có 12 trường đạt chuẩn quốc gia, trong

đó 6 trường mầm non, 4 trường tiểu học và 2 trường trung học cơ sở chiến

35,29% tổng số trường học trong toàn Huyện Trong những năm qua huyệnNam Sách đã hình thành mạng lưới rộng khắp các bậc học từ mầm non đến cáccấp phổ thông và dạy nghề đáp ứng nhu cầu học tập của con em nhân dân Trungbình 100 người dân có 35 người theo học Bên cạnh đó đội ngũ những người làmcông tác giáo dục ngày càng được chuẩn hóa nâng cao trình độ, cơ sở vật chấtphục vụ giảng dạy học tập được tăng cường, 93% trường lớp được kiên cố hóa,xây dựng cao tầng, các trang thiết bị được đầu tư nâng cấp theo hướng hiện đại.

Trong hoạt động giáo dục, ngoài việc truyền thụ kiến thức cơ bản là việcchú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, tư tưởng chính trị cho học sinh Mục tiêugiáo dục toàn diện Đức - Trí - Thể - Mỹ được chú trọng ở tất cả các cấp học, bậchọc làm cho chất lượng, hiệu quả giáo dục ngày càng tăng lên rõ rệt, đặc biệt làtrong giáo dục đào tạo nghề phục vụ cho sản xuất của các làng nghề

Tại các cấp học, trường học đều phát động, triển khai các phong trào thi tìmhiểu pháp luật nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho sinh viên, học sinh Tổchức các cuộc thi học sinh, sinh viên thanh lịch nhằm giáo dục nhận thức thẩm mỹ vàphong cách ứng xử trong cuộc sống Các hoạt động này tạo ra những sân chơi bổích, sinh hoạt văn hóa lành mạnh nhằm phát triển con người toàn diện Thông quacác hoạt động này, mối quan hệ giáo viên và học sinh được cải thiện, kỷ cương trật tựhọc đường được xây dựng củng cố Bên cạnh đó, công tác đấu tranh nhằm ngăn chặn

và đẩy lùi tệ nạn xã hội, đặc biệt là ma túy học đường được đẩy mạnh Sự phối hợpliên ngành giữa nhà trường với công an huyện và chính quyền địa phương về phòngngừa và đấu tranh chống nghiện hút ma túy trong thanh thiếu niên học sinh đã ngănchặn có hiệu quả tệ nạn ma túy xâm nhập học đường Nhiều học sinh, học viên đàotạo nghề được cai nghiện đã cắt cơn, tiếp tục theo học Số lượng sinh viên đang họcđại học, cao đẳng, trung học nghề và học sinh đang học trong và ngoài địa phương savào con đường nghiện hút trong vài năm gần đây giảm hẳn

Có thể nói, nhờ những cố gắng phấn đấu vươn lên của ngành giáo dục,đồng thời có sự quan tâm liên kết của các cấp, các ngành, hoạt động giáo dục vàđào tạo của Tỉnh, Huyện từ khi đổi mới đến nay đã có sự phát triển hơn hẳn

cả về quy mô và chất lượng đào tạo Mô hình giáo dục toàn diện được xác lập

và được nhân dân tin tưởng, ủng hộ Các hội khuyến học ở các làng nghềđược lập ra và đã huy động được nguồn trợ giúp lớn lao về cả vật chất và tinhthần đối với học sinh nghèo vượt khó, con em các gia đình chính sách và cáctài năng trẻ do vậy thu hút được sự đồng tình ủng hộ của mọi tầng lớp mọi

tổ chức xã hội, thúc đẩy các cá nhân, gia đình chủ động tích cực kết hợp cùngnhà trường và xã hội tạo nên môi trường giáo dục toàn diện cho học sinh Sốhọc sinh giỏi các cấp (từ 2007 - 2011) có 3.893 em là học sinh giỏi cấpHuyện, 546 em là học sinh giỏi cấp Tỉnh

Trong những năm gần đây hoạt động khoa học và công nghệ ở Huyện

đã lập trung hướng vào các đề tài, dự án phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt làviệc áp dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất ở các làng nghề nhằm tăng năngsuất, chất lượng, hiệu quả sản phẩm nghề, đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế,nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân Các chương trình mục tiêuquốc gia về bảo vệ môi trường, y tế, sức khỏe sinh sản được tổ chức triển khai

có hiệu quả Mối liên kết đào tạo, hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giaocông nghệ giữa các đơn vị nghiên cứu, trung tâm nghiên cứu khoa học vớiphòng Khoa học - Công nghệ - Môi trường và các đơn vị khác trên địa bànHuyện được thiết lập, củng cố, tạo môi trường thuận lợi cho sự ra đời của các đềlài, dự án khoa học với sự đầu tư hỗ trợ kinh phí hàng tỷ đồng

Đồng thời với việc đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu, việc ứng dụngthành tựu khoa học và công nghệ vào thực tiễn sản xuất và đời sống xã hộicũng diễn ra khá sôi động Tinh thần phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, đổimới công nghệ, sáng tạo trong lao động của cán bộ, công nhân viên toànhuyện được nhân lên (tự sản xuất gia công được máy thái Hành, Tỏi; máy làm

Hương; máy phun sơn tiết kiệm …) Có thể nói, hoạt động khoa học và công nghệcủa Huyện, trong đó có mảng quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nângcao đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề của Huyện trong thời kỳ đổi mới

đã góp phần đáng kể, thúc đẩy những hướng đi mới nhằm giải quyết việc nângcao đời sống vật chất, văn hóa tinh thần, đẩy nhanh tốc độ xây dựng nông thônmới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp

Những năm gần đây, các hoạt động văn hóa nghệ thuật của ở các làngnghề trong Huyện được thường xuyên quan tâm, tạo điều kiện phát triển Cáclàng nghề đều có một đội ngũ những người làm công tác văn hóa được đàotạo, bổ túc những kiến thúc, kỹ năng cơ bản, năng động và nhiệt tình trongcông việc Đội ngũ văn nghệ sĩ trưởng thành qua hai cuộc kháng chiến chốngPháp và chống Mỹ là những cây bút già dặn, nhiều kinh nghiệm, cho ranhững tác phẩm nghệ thuật có giá trị về cuộc sống và con người Nam Sách.Lớp tài năng trẻ mới xuất hiện cũng nhanh chóng trưởng thành, có những đónggóp tích cực vào hoạt động sáng tạo nghệ thuật của quê hương Một số tác phẩmvăn học được giải thưởng quốc tế, quốc gia, được dịch và xuất bản ra nước ngoài(trong đó có một số tác phẩm của Nhà thơ Trần Đăng Khoa); chú trọng biên tập

và soạn thảo các giáo trình lịch sử, văn hóa, địa lý, tuyển tập văn học thơ ca NamSách; hoàn thành nghiên cứu và biên tập lại công trình khoa học lịch sử “Đất vàngười Nam Sách” Đó là những hoạt động và thành quả thiết thực có tác dụngđịnh hướng nhu cầu thẩm mỹ, bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm phong phú và lànhmạnh, thôi thúc sáng tạo những giá trị thẩm mỹ phục vụ đời sống văn hóa tinhthần của người dân nói chung và ở các làng nghề huyện Nam Sách nói riêng

Trong việc bảo tồn, phát huy và phát triển văn hóa các dân tộc; thực hiện các chính sách văn hóa đối với tôn giáo và trong hợp tác quốc tế về văn hóa

Những năm qua, trên lĩnh vực văn hóa, huyện Nam Sách đã quan tâmđầu tư ban hành các chính sách hỗ trợ bảo tồn phát triển xây dựng văn hóacác dân tộc Nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của huyện tưởng

chừng bị mai một, đã được phục dựng như: Chùa Trăm gian (xã An Bình),Quần thể di tích thờ Mạc Đĩnh Chi (xã Nam Tân) … thành lập các câu lạc bộvăn hóa ở các xã làng nghề Bên cạnh những giá trị văn hóa có tính vật chất

ấy, các giá trị tinh thần cũng không ngừng được gìn giữ và phát huy các lễhội không ngừng củng cố và được phát triển Trong các năm qua, Nam Sách

đã tham gia “Liên hoan văn hóa - văn nghệ các dân tộc thiểu số” của tỉnh năm

2007, tham gia “Hội diễn văn nghệ các dân tộc thiểu số” năm 2011 của tỉnh,tạo sân chơi lành mạnh và sự giao lưu văn hóa giữa đồng bào các dân tộctrong và ngoài Huyện với nhau

Con người Việt Nam nói chung cũng như người dân các làng nghềhuyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương nói riêng vốn có truyền thống yêu nước,trọng tình nghĩa, uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trông cây … dovậy đời sống tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo ở các làng nghề trong Huyện cũngthấm đượm tinh thần ấy Truyền thống ấy được thể hiện trong tín ngưỡng thờcúng tổ tiên và được ghi nhận rõ nét trong hệ thống đền, miếu, lăng, phủ, nhà thờ Trong những năm vừa qua đời sống tâm linh tín ngưỡng, tôn giáo ở các làngnghề huyện Nam Sách cũng có bước quan tâm đầu tư cho phát triển bằng nhữngchính sách, hướng dẫn cụ thể Các hệ thống cơ sở thờ tự được nâng cấp tu bổ,toàn huyện có 139 cơ sở thờ tự (gồm đình, đền, phủ, miếu ) trong đó có 24 cơ

sở là từ đường dòng họ, 11 nhà thờ của đạo công giáo, 98 chùa đạo phật vànhiều cơ sở thờ tự các danh nhân, anh hùng dân tộc như Trần Tiến, Trần Cảnh,Mạc Thị Bưởi, … Nhiều công trình văn hóa lớn được đầu tư xây dựng, tu sửa,tôn tạo như Đài liệt sĩ Huyện, Khu tưởng niệm Bác Hồ về thăm xã Nam Chính,Nhà bia kỷ niệm nơi thành lập Tỉnh ủy Hải Dương, Đền thờ Lưỡng quốc Trạngnguyên Mạc Đĩnh Chi (xã Hợp Tiến), Chùa Trăm gian (xã An Bình), Tổngdiện tích đang sử dụng ở các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng trên địa bàn huyện Nam

Sách chiếm gần 25ha (có gần một nửa các cơ sở đó nằm trên các xã có làng nghề

và làng nghề truyền thống)

Việc đầu tư nhiều tỉ đồng cho việc trùng tu nâng cấp các cơ sở tínngưỡng, tôn giáo, thờ tự được nhân dân quan tâm hưởng ứng, sinh hoạt tínngưỡng dân gian hướng vào giữ gìn, phát huy truyền thống thờ cúng tổ tiên, tônvinh những người có công với Tổ quốc, dân tộc, với nhân dân Điều đó phần nàođáp ứng nhu cầu tinh thần của một bộ phận lớn nhân dân, khơi dậy lòng hiếuthảo với ông bà, cha mẹ, hòa thuận với anh chị em, trách nhiệm với cộng đồnglàng xóm, thể hiện nét đẹp của đời sống văn hóa tinh thần Đó là những giá trịhết sức quý giá cần được bảo lưu kế thừa và phát triển trong thời gian tới

Huyện Nam Sách nói chung và ở các làng nghề trong Huyện nói riêng,việc hợp tác quốc tế về văn hóa chỉ diễn ra ở góc độ nhất định Về lý thuyết,chủ yếu thông qua các phương tiện thông tin - truyền thông; về thực tiễn làthông qua việc hợp tác làm ăn kinh tế, qua xuất nhập khẩu, tham quan di tíchlịch sử, du lịch sinh thái, du lịch làng nghề … song thông qua các hình thức

đó đã bước đầu tạo dựng được hình ảnh con người Nam Sách thông minh, cần

cù, sáng tạo Chỉ tính riêng các làng nghề như Gốm sứ Chu Đậu, Gỗ mộc NgôĐồng, sấy rau quả xuất khẩu Mạn Đê … hàng năm, ngoài thu nhập lợi íchkinh tế hàng chục tỷ đồng còn mang lại ý nghĩa to lớn về mặt văn hóa tinhthần như đã mang được hình ảnh cuộc sống của làng quê mình ra thế giớiquảng bá cùng với hình ảnh đất nước và con người Việt Nam, bước đầu tạodựng được thương hiệu sản phẩm nghề có tính chất quốc tế …

* Nguyên nhân của những thành tựu đã đạt được trong đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Có nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan, song tựu chung lại

là trên đà thắng lợi của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, các cấp ủyđảng, chính quyền, đoàn thể và toàn thể nhân dân trong Huyện nói chung và

các làng nghề nói riêng đã bám sát tinh thần Nghị quyết Đảng bộ cấp trên,tích cực lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đề ra được nhiều chủ trương, biện pháphiệu quả, sát thực tiễn cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội nói chung vàxây dựng, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề nói riêng

Giải quyết kịp thời, có hiệu quả những vấn đề phát sinh trong phát triểncủa các làng nghề; đổi mới phương thức lãnh đạo, cơ chế quản lý, tạo hànhlang pháp lý thông thoáng, thực hiện tốt các hệ thống chính sách kinh tế kếthợp với các mục tiêu, chính sách xã hội trong sản xuất kinh doanh, làm nghề

Đã chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, chăm lo xây dựng,bảo tồn các thiết chế văn hóa; chăm lo phát triển toàn diện các lĩnh vực vănhóa, xã hội hài hòa với phát triển kinh tế

Có nhiều biện pháp tích cực khuyến khích, động viên tinh thần tíchcực, chủ động sáng tạo của nhân dân trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội, đặcbiệt là trong thực hiện cuộc vận động: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sốngvăn hóa” đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả

Đã thực hiện nhiều giải pháp để từng bước nâng cao chất lượngcuộc sống cho nhân dân, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người dân sáng tạo

và hưởng thụ các giá trị văn hóa tinh thần; đẩy mạnh và nâng cao chấtlượng giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, nâng cao trình độ vănhóa cho nhân dân, đãi ngộ sử dụng người tài; tuyên truyền giác ngộ chomọi cán bộ, đảng viên và nhân dân hiểu, sống và làm việc theo Hiến pháp

và Pháp luật, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiệpđổi mới; từng bước làm cho lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh là nền tảng tư tưởng, văn hóa tinh thần và đạo đức xã hội

1.2.2 Những hạn chế và nguyên nhân trong đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương

* Những hạn chế trong đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Trong xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

Những thành tựu đạt được trong đời sống văn hóa tinh thần ở các làngnghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương về lĩnh vực xây dựng con người mớiXHCN là rất đáng khích lệ Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã thấy ởtrên vẫn còn bộc lộ những thiếu sót, khuyết điểm cần khắc phục

Qua khảo sát, tìm hiểu cho thấy, nhiều biểu hiện tư tưởng hoài nghi về sựlãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước, về sự nghiệp đổi mới đất nước,đặc biệt là ở lớp người trẻ tuổi, không được học hành đến nơi đến chốn có chiềuhướng gia tăng Một số ngại khó, ngại khổ, tư tưởng thực dụng, có lời lẽ và hànhđộng khi ngấm ngầm, lúc công khai chống lại những chủ trương, đường lối, chínhsách của Đảng và Nhà nước, không chấp hành nghiêm Hiến pháp, Pháp luật

Về chất lượng đảng viên có những điểm đáng lo ngại Qua thống kê của Ủyban kiểm tra Đảng của Huyện, trong bốn năm 2006 - 2010, các chi bộ Đảng ở cáclàng nghề của Huyện đã thi hành kỷ luật 2 tổ chức Đảng và 12 đảng viên ở các chi

bộ làng nghề bị xử lý kỷluật khai trừ 2 đảng viên (do vi phạm chính sách, phápluật, phẩm chất đạo đức, lối sống), trong đó có cả cấp ủy viên cơ sở Công táckiểm tra Đảng năm 2011, “đã kiểm tra 8 tổ chức cơ sở Đảng, có 2 tổ chức có dấuhiệu vi phạm” [12, tr.28] Thực trạng này nói lên những bất cập về trình độ nghiệp

vụ, sự yếu kém về ý thức trách nhiệm, chất lượng hoạt động của một số tổ chức cơ

sở đảng, đòi hỏi mau chóng có các biện pháp tích cực để chấn chỉnh, uốn nắn kịpthời, tạo nên sự ổn định vững chắc về chính trị - xã hội của địa phương Đây cũng

là điều kiện quan trọng để tạo lập đời sống văn hóa tinh thần trong sáng, lànhmạnh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa ở các làng nghề huyệnNam Sách, tỉnh Hải Dương trong thời kỳ đổi mới

Do đặc điểm của các làng nghề huyện Nam Sách là địa bàn đồng bằng,nằm sát các trung tâm phát triển kinh tế - xã hội của huyện, thành phố HảiDương và Thị xã Sao Đỏ đã tạo nên mặt trái của nó là làm cho tình hìnhđạo đức - xã hội có diễn biến phức tạp, khó kiểm soát Gần như 100% gái mạidâm là người huyện ngoài, tỉnh ngoài đến hành nghề dưới nhiều hình thức tráhình ở trong và gần các làng nghề như cà phê vườn, cắt tóc, mát sa, Karaokethư giãn, Có cả những trường hợp gái mại dâm, nghiện ma túy trong tuổi vịthành niên, là học sinh, sinh viên; có vụ án đặc biệt nghiêm trọng xảy ra gầnđây như cướp của, giết người tình mà đối tượng gây án đều là thanh niên,ảnh hưởng nghiêm trọng tới tình hình an ninh trật tự, an toàn xã hội Bên cạnh

đó là những hành xử, giao tiếp thiếu văn hóa như nói tục, chửi thề, xưng hôkhông lễ phép trong thanh thiếu, niên cũng là vấn đề đáng báo động, gâynhiều bức xúc, nhức nhối trong nhân dân, đòi hỏi phải có những biện pháphữu hiệu, kịp thời, sát thực tế để phòng ngừa, ngăn chặn, làm cho đời sốngvăn hóa tinh thần ở các làng nghề huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện naythực sự lành mạnh, phong phú, văn minh, hiện đại

Trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng môi trường văn hóa; bảo tồn và phát huy giá trị các di sản, thiết chế văn hóa

Mặc dù đạt được những thàng tựu to lớn trong phát tiển kinh tế - xãhội, song nhìn chung trong những năm qua, kinh tế của Huyện phát triển chưabền vững Công tác quy hoạch, các kế hoạch và việc huy động, sử dụng cácnguồn lực còn hạn chế, kém hiệu quả, đầu tư còn dàn trải; quản lý nhà nướcđối với doanh nghiệp, làng nghề nói chung còn nhiều hạn chế … dẫn tới cáclĩnh vực văn hóa xã hội có một số mặt yếu kém chậm được khắc phục, việc

bảo tồn và phát huy giá trị các di sản còn nhiều bất cập, chưa được thực sự

được coi trọng và quan tâm thường xuyên

Những hạn chế, yếu kém về thiết chế văn hóa và cảnh quan môi trườngảnh hưởng tiêu cực tới đời sống văn hóa tinh thần ở các làng nghề huyệnNam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay là thực trạng nhãn tiền, cấp bách.Các thiết chế văn hóa như trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, thư viện,sân vận động, công viên, đài truyền thanh … của các làng xã chưa thực

sự được đầu tư và quan tâm đúng mức Một số được xây dựng mớinhưng hoạt động chưa hết chức năng, kém hiệu quả, mang nặng tính phôtrương hình thức; một số cũ nát, xuống cấp chưa được chỉnh trang, tusửa kịp thời; hệ thống truyền thanh nội bộ không đồng đều, một số chấtlượng thấp, không truyền cảm, truyền tải hết nội dung mà hệ thống chínhtrị ở cơ sở cần quán triệt, thông tin

Ô nhiễm môi trường được xem là vấn nạn ở các làng nghề, nó khôngchỉ tác động làm suy giảm đến sức khỏe con người, chất lượng cuộc sống

và hệ sinh thái tại các khu vực làng nghề của huyện Nam Sách, mà còn ảnhhưởng trực tiếp đến môi trường địa bàn xung quanh, là “thuốc độc” trựctiếp làm giảm chất lượng đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân Nếukhông có những biện pháp xử lý mạnh, đi đôi với áp dụng công nghệ môitrường thì diễn biến ô nhiễm tại các làng nghề không thể thuyên giảm màngày càng gia tăng với cường độ mạnh theo đà mở rộng và phát triển củacác làng nghề Do vậy tại mỗi làng nghề trong Huyện, trong mỗi bước đicủa mình phải gắn liền với quy hoạch, bảo vệ môi trường và theo địnhhướng phát triển tiểu thủ công nghiệp của Huyện, chủ động áp dụng cáccông nghệ xử lý môi trường, giảm thiểu tối đa sự phát thải rác, làm ô nhiễmmôi trường tài nguyên, môi trường văn hóa của các làng nghề huyện NamSách, tỉnh Hải Dương hiện nay

Trong phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ; văn học và nghệ thuật

Những hạn chế, tồn đọng trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, khoahọc và công nghệ cần tháo gỡ và tập trung giải quyết ở các làng nghềhuyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương hiện nay, phải kể đến thực trạng là:

“Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, nhiều cơ sở đào tạo và trường họcchưa thực sự coi trọng vấn đề xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh đểđào tạo ra những con người phát triển toàn diện Nhiều trường học mới chỉquan tâm tới việc truyền thụ kiến thức cho học sinh, chưa chú trọng đúngmức đến việc giáo dục thẩm mĩ, phẩm chất đạo đức, phát triển nhân cáchcon người” [32, tr.11] Một số hiện tượng tiêu cực nảy sinh không được kịpthời uốn nắn, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc trong học sinh, sinh viênnhư lang thang bụi đời, trộm cắp, cướp giật, ma túy, v.v

Trật tự học đường ở một số trường chưa được đảm bảo, mối quan

hệ giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội còn lúc lỏng lẻo, tạo điều kiện chocác tệ nạn xã hội luồn lách, thâm nhập vào học đường Môi trường giáodục ở một số nơi còn thiếu lành mạnh bởi hoạt động có tính “thương mạihóa giáo dục” của một số thầy cô giáo Việc mở lớp dạy chui ngoài giờcòn tồn tại ở các cấp học, trường học, làm cho các giờ chính khóa bị coinhẹ, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo chung Hoạt động lãnh đạo, quản

lý có khi còn buông lỏng, ở một vài trường học, cơ sở vật chất phục vụhọc tập còn chưa được trang bị đầy đủ, điều kiện vệ sinh không đảm bảonhư phòng học không đủ ánh sáng, bàn ghế thiếu thốn, cũ nát, sân chơinhiều rác rởi, nhà vệ sinh thiếu sạch sẽ, môi trường không khí bị ônhiễm, làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục cũng như đời sống vănhóa học đường của Huyện Đây là những bức xúc, đòi hỏi sự quan tâmhàng đầu của các cấp lãnh đạo, các cơ quan đoàn thể trên địa bàn, đặc biệt

là ngành giáo dục của Huyện

Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ của Huyện cũng như ở các

xã, các làng nghề cũng còn bộc lộ nhiều hạn chế Trình độ phát triển chưatương xứng với yêu cầu công việc sản xuất vật chất, văn hóa tinh thần củagiai đoạn cách mạng mới, kết quả đạt được còn nhỏ bé, chưa khai thác vàphát huy thế mạnh Đội ngũ cán bộ khoa học, thợ tay nghề cao còn mỏng,chất lượng chưa cao Công tác đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học, thợ nghề

và chính sách đãi ngộ đối với những người làm công tác khoa học, ngườidạy nghề chưa được quan tâm đầy đủ đúng mức dẫn đến tình trạng thiếucán bộ, thợ đầu ngành và các chuyên gia giỏi ở các lĩnh vực Đáng lo ngạinhất là tình trạng hẫng hụt thế hệ kế cận trong những năm tới khi mà độingũ cán bộ khoa học lớp trước nghỉ hưu, những người thợ tay nghề cao vềgià Tình trạng “chảy máu chất xám” sẽ là hậu quả tất yếu mà huyện vàcác làng nghề phải gánh chịu bởi có chế độ đãi ngộ chưa phù hợp Nhiềucán bộ khoa học, thợ tay nghề cao sau khi được đào tạo không muốn trở

về làm công tác khoa học, truyền, dạy nghề tại làng quê, gây nhiều áp lực

về nguồn nhân lực chất lượng cao trong quá trình phát triển kinh tế - xãhội nói chung và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân trongHuyện nói riêng

Sự nghiệp phát triển văn học nghệ thuật của Huyện trong thời gianqua vẫn còn những mặt bất cập Rất ít tác phẩm đạt đỉnh cao tương xứngvới sự nghiệp cách mạng và thành quả của đổi mới của huyện Xu hướngthương mại hóa chiều theo những thị hiếu thấp kém, làm cho chức nănggiáo dục tư tưởng và thẩm mỹ của văn học, nghệ thuật bị suy giảm Cácloại văn hóa phẩm độc hại vẫn còn xâm nhập vào địa phương và các giađình làng nghề Nhiều cơ sở in, quảng cáo, quán ăn, khách sạn, sàn nhảy

mở tràn lan, chạy theo đồng liền, hoạt động tùy tiện, không tuân thủ những