TÀI LIỆU THAM KHẢO PHÂN HÓA GIÀU NGHÈO ở KHU vực BIÊN GIỚI nước TA HIỆN NAY

Sự phân hóa giàu nghèo và chênh lệch về mức sống cũng đã và đang tác động trực tiếp tới khu vực biên giới nước ta, vốn là khu vực có trình độ phát triển kinh tế xã hội và mức sống thấp nhất so với các vùng khác trong cả nước. Nó không chỉ làm nảy sinh các nhân tố gây mất ổn định ở khu vực này mà còn tác động tới tâm lý, tư tưởng, ảnh hưởng tới quá trình khơi dậy, phát huy nhân tố chính trị tinh thần của toàn thể nhân dân các dân tộc ở khu vực biên giới, từ đó tác động trực tiếp đến việc xây dựng thế trận lòng dân ảnh hưởng tới sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia. Chính vì vậy, vấn đề phân hóa giàu nghèo và tác động của nó tới việc xây dựng thế trận lòng dân ở khu vực biên giới nước ta hiện nay là vấn đề cần quan tâm nghiên cứu

PHÂN HÓA GIÀU NGHÈO Ở KHU VỰC BIÊN GIỚI NƯỚC

TA HIỆN NAY

Công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Đảng takhởi xướng và lãnh đạo hơn 30 năm qua đã đem lại cho đất nước ta nhữngthành tựu to lớn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội từ chính trị, kinh

tế đến văn hóa, xã hội…Trong quá trình tiến hành công cuộc đổi mới đấtnước, việc thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đãtạo nên những biến đổi kinh tế - xã hội rộng lớn Sự biến đổi này diễn ra trênnhiều nội dung tập trung ở những nội dung chủ yếu là biến đổi cơ cấu xã hội;phân tầng xã hội và biến đổi chuẩn mực xã hội Những biến đổi xã hội vớinhững nội dung chủ yếu nêu trên, một mặt phản ánh tính tất yếu của quá trìnhphát triển xã hội ở nước ta trong giai đoạn hiện nay một mặt, có những tácđộng tích cực tới tiến trình phát triển chung của đất nước nhưng mặt khác, nócũng đưa tới nhiều hệ lụy xã hội cần phải nhận diện và khắc phục Một trongnhững hệ lụy xã hội biểu hiện rõ rệt hiện nay chính là sự phân tầng xã hội mànội dung cốt lõi là phân tầng về kinh tế, thực chất là phân hóa giàu nghèo Qua hơn 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, từ một nướcnông nghiệp nghèo nàn lạc hậu, phải nhận viện trợ lương thực từ bên ngoài,nước ta đã có những bước tiến vượt bậc về kinh tế - xã hội với tốc độ tăngtrưởng kinh tế khá cao( tính từ năm 2000 đến 2010 tốc độ tăng trưởng kinh tếbình quân hàng năm là 7,26%), đời sống vật chất và tinh thần của nhân dânngày càng được cải thiện rõ rệt Tuy vậy, đi sâu vào bức tranh chung đó, theo

số liêu thống kê và tổng kết của các cơ quan chức năng thì sự chênh lệch giàunghèo, phân hóa giàu nghèo ở nước ta cũng đang có xu hướng tăng lên Phânhóa giàu nghèo - "mặt tiêu cực" của kinh tế thị trường, đã và đang làm tăngthêm tính phức tạp xã hội, gây cản trở cho việc huy động và phát huy sức

mạnh toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nói chung cũngnhư sự nghiệp xây dựng nền quốc phòng toàn dân nói riêng Sự phân hóa giàunghèo và chênh lệch về mức sống cũng đã và đang tác động trực tiếp tới khuvực biên giới nước ta, vốn là khu vực có trình độ phát triển kinh tế - xã hội vàmức sống thấp nhất so với các vùng khác trong cả nước Nó không chỉ làmnảy sinh các nhân tố gây mất ổn định ở khu vực này mà còn tác động tới tâm

lý, tư tưởng, ảnh hưởng tới quá trình khơi dậy, phát huy nhân tố chính trị tinhthần của toàn thể nhân dân các dân tộc ở khu vực biên giới, từ đó tác độngtrực tiếp đến việc xây dựng "thế trận lòng dân" ảnh hưởng tới sự nghiệp bảo

vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia Chính vì vậy, vấn đề "phân hóa giàunghèo và tác động của nó tới việc xây dựng "thế trận lòng dân" ở khu vựcbiên giới nước ta hiện nay" là vấn đề cần quan tâm nghiên cứu

tế, nó diễn ra cùng với những biến đổi xã hội, tức là diễn ra cùng với sự thayđổi về mặt xã hội của một nhóm xã hội, một cộng đồng hoặc toàn bộ xã hội,

sự thay đổi về xã hội so với trước, khác trước, quá trình thay đổi kết cấu xãhội, tính chất quan hệ xã hội…

Xét về mặt lịch sử, giàu nghèo vốn đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử

xã hội loài người, ngay từ khi con người có khả năng tạo ra được sản phẩm

lao động thặng dư và có người chiếm đoạt lao động thặng dư của người khác

để cuộc sống của mình trở nên khá giả hơn Chính quá trình phân công laođộng xã hội thúc đã đẩy quá trình phân hóa giàu nghèo trở nên sâu sắc vàmạnh mẽ

Là một hiện tượng xã hội mang tính lịch sử nên tính chất, mức độ, hìnhthức biểu hiện của phân hóa giàu nghèo tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, chínhtrị, văn hóa, xã hội của từng quốc gia, từng cộng đồng người trong từng thờiđiểm cụ thể Phân hóa giàu ngèo là một hiện tượng xã hội ánh quá trình phânchia xã hội thành các nhóm xã hội có điều kiện kinh tế khác biệt nhau, thểhiện trong xã hội có nhóm giàu, nhóm đủ ăn và nhóm nghèo đói Phân hóagiàu nghèo không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị, văn hóa,

xã hội của thế giới và từng quốc gia dân tộc trong tiến trình phát triển Nó ẩnchứa những mầm mống của xung đột xã hội, sự đối lập giàu nghèo trong xãhội như là căn nguyên trực tiếp, hiển hiện của các cuộc bạo động xã hội Trên cơ sở những nhận thức chung về phân hóa giàu nghèo, kế thừanhững thành quả nghiên cứu về phân hóa giàu nghèo của nhân loại, trongnghiên cứu phân hóa giàu nghèo ở nước ta hiện nay để có được cái nhìnkhách quan, khoa học và toàn diện phải đứng vững trên lập trường thế giớiquan, phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, lý luận hình thái

- kinh tế xã hội, quan điểm giai cấp của học thuyết Mác-Lênin; thấm nhuần tưtưởng Hồ Chí Minh và đường lối quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam.Nói cách khác, nghiên cứu phân hóa giàu nghèo phải xuất phát từ sản xuất vậtchất của xã hội, nắm vững lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội nóichung cũng như đặc điểm của thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước

ta nói riêng; nghiên cứu phân hóa giàu nghèo phải đặt trong nghiên cứu vềphân tầng xã hội, đặt trong nghiên cứu biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp ởnước ta hiên nay…

Mặc dù sự phân tầng xã hội, phân hóa giàu nghèo là không tránh khỏinhưng ở Việt Nam việc nghiên cứu khoa học về phân hóa giàu nghèo và sựphân tầng xã hội mới thực sự bắt đầu sau khi Đảng và Nhà nước ta chính thứctiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đời sống kinh tế - xã hội của đất nướcvào năm 1986.

Thực tiễn, song song với tiến trình đổi mới đất nước, việc phát triểnnền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã khơi dậy và phát huyđược tính năng động xã hội, phát huy tính năng động, sáng tạo của người laođộng trong tìm kiếm việc làm, tăng thu nhập nhưng đồng thời nó cũng tạonên khoảng cách thu nhập giữa các nhóm xã hội, tạo nên xu thế phân hóagiàu nghèo Cùng với quá trình biến đổi của cơ cấu xã hội - giai cấp theo tiếntrình đổi mới, quá trình phân hóa giàu nghèo ở nước ta hiện nay đã và đangxâm nhập, chia nhỏ các giai tầng xã hội thành nhóm giàu, nhóm nghèo Đếnnay trong tất cả các giai tầng xã hội đã có sự phân hóa giàu nghèo với hìnhthức và tính chất khác nhau

Cụ thể, về hình thức: sự phân hoá giàu nghèo và phân tầng xã hội cóbiểu hiện dưới nhiều hình thức: đơn giản nhất và dễ nhìn thấy nhất là nhữngngười giàu, nhà giàu sống trong trung tâm thành phố và những người nghèo,nhà nghèo sống ở ngoại ô thành phố, thậm chí trong những khu nhà tạm bợ

“ổ chuột” Dưới hình thức phức tạp, tinh vi là sự phân chia thành các giai cấpnhư giai cấp công nhân và nông dân; các giai tầng như tầng lớp trí thức, tầnglớp thương nhân, tầng lớp doanh nhân; các nhóm nghề nghiệp như bác sỹ, kỹ

sư, giáo viên, thợ thủ công, những người làm công ăn lương trong cơ quannhà nước, những người làm việc; và cả sự phân tầng xã hội thành những giaitầng lãnh đạo, quản lý và những giai tầng bị lãnh đạo, quản lý Về tính chất,

sự phân hóa giàu nghèo có xu hướng diễn ra ngày càng sâu sắc ngay trong nội

bộ từng giai tầng và giữa cả giữa các giai tầng trong toàn xã hội

Điều quan trọng nhất là sự phân hoá giàu nghèo vừa là kết quả vừa làtác nhân của sự sự phân tầng xã hội Những người giàu có điều kiện đầu tưcho việc học tập và nâng cao sức khoẻ, nhờ vậy họ sẽ có năng lực để tiếp cậnthị trường và kiếm được việc làm có thu nhập cao Trong khi đó, người nghèokhông có điều kiện học tập và sức khoẻ yếu nên khó tìm được việc làm có thunhập cao mà thường phải làm những công việc ít tiền với vị thế xã hội khôngcao Như thế có nghĩa là sự chênh lệch giàu nghèo là nguyên nhân của sựphân tầng xã hội và ngược lại

Sự phân tầng xã hội đã xảy ra trong thời kỳ quản lý kinh tế theo cơ chếtập trung quan liêu bao cấp Trong kinh tế thị trường kể cả khi được sự địnhhướng và điều chỉnh của nhà nước, sự phân tầng xã hội, phân hóa giàu nghèovẫn xảy ra một cách tất yếu với các hình thức biểu hiện rất khác nhau mà hệlụy xã hội của nó đã và đang trực tiếp tác động tới mọi mặt của đời sống xãhội Phân hóa giàu nghèo trong cơ chế thị trường có mặt tích cực là tạo nên

sự đua tranh về kinh tế, động lực thúc đẩy khai thác mọi nguồn lực xã hội đểphát triển sản xuất, nâng cao đời sống; giúp nhau xóa đói giảm nghèo tạo nênmột phong trào xã hội mang dậm tính nhân văn, tính dân tộc Tuy nhiên, phânhóa giàu nghèo cũng chính là cơ sở kinh tế cho bất bình đẳng xã hội pháttriển; Nó làm tăng thêm tính phức tạp xã hội, góp phần làm gia tăng các tệnạn xã hội như đặc quyền, đặc lợi, tham ô, tham nhũng, buôn lậu, trốn thuế,bệnh thành tích, không công khai, mất dân chủ… Phân hóa giàu nghèo cònảnh hưởng tiêu cực đến việc hình thành chuẩn mực xã hội mới, nó tạo ra xuhướng sống đề cao, sùng bái các giá trị vật chật, coi nhẹ giá trị nhân văn, đẩynhanh quá trình hình thành và phát triển lề thói thực dụng, hình thành tâm lý

"sài lang" trong sinh hoạt hàng ngày Phân hóa giàu nghèo đã đưa tới việchình thành tâm trạng xã hội không thuận lợi cho việc huy động sức mạnh toàndân phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nó hướng sự chú ý của

dư luận xã hội vào vấn đề "giàu nghèo" dẫn đến giảm bớt và lãng quên vấn đềgiai cấp, biến đổi giai cấp xã hội và đấu tranh giai cấp, nó góp phần hìnhthành nên cơ sở kinh tế, xã hội của trạng thái thờ ơ chính trị - xã hội trong xãhội…

Rõ ràng, nghiên cứu để hiểu rõ các đặc điểm, tính chất của sự phân hóagiàu nghèo, các nguyên nhân và hậu quả của chúng là rất cần thiết Điều đó sẽgiúp đề xuất được những giải pháp để có thể xoá đói, giảm nghèo và giảmmức độ chênh lệch giàu nghèo, đồng thời điều chỉnh được sự phân tầng xãhội theo hướng phát triển bền vững và công bằng xã hội Đặc biệt nếu xácđịnh được xu hướng biến đổi mô hình phân tầng xã hội thì có thể chủ động vàtích cực thúc đẩy sự phân tầng xã hội theo hướng có lợi cho sự phát triển tự

do của mỗi người, mỗi thành viên trong cơ cấu xã hội, qua đó phát huy tínhnăng động, sáng tạo của mỗi người và của toàn xã hội tham gia hiệu quả vào

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

2 Tình hình phân hóa giàu nghèo ở nước ta hiện nay và quan điểm

của Đảng ta về xóa đói, giảm nghèo

Sau hơn 25 năm đổi mới, nền kinh tế nước ta đã đạt được những thànhtựu rất to lớn Chỉ tính riêng từ năm 2001 đến năm 2010, "Kinh tế tăng trưởngnhanh đạt tốc độ bình quân 7,26%/năm… Tổng sản phẩm trong nước (GDP)năm 2010 theo giá thực tế gấp 3,26 lần so với năm 2000; thu ngân sách, kimngạch xuất khẩu tăng 5 lần so với năm 2000; GDP bình quân đầu người năm

2010 đạt 1.168 USD"1 Mức thu nhập bình quân đầu người cũng liên tục tăngtrong phạm vi cả nước Cụ thể: thu nhập bình quân đầu người của Việt namtăng từ 295 nghìn đồng/người lên đến 995.500đ/người năm 2008; theo đó thunhập bình quân đầu người của cả nông thôn và thành thị cũng lần lượt tăng

1 ĐCSVN: Văn kiện Đại hội ĐBTQ lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.20

lên (xem bảng 1) Bên cạnh đó chúng ta đã giảm được tỷ lệ hộ nghèo từ58,1% năm 1993 xuống 12,3% năm 2009.

Bảng 1 Thu nhập bình quân đầu người từ 1999-2008 (nghìn đồng)2

Nguồn: Niên giám thống kê 2009, Nxb Thống kê, 2010

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì chênh lệch vềmức sống giữa nhóm giàu với nhóm nghèo có xu hướng dãn ra ngày càng sâusắc Theo báo cáo của Tổng cục thống kê, chênh lệch giữa 20% nhóm thunhập cao nhất với 20% nhóm thu nhập thấp nhất đã tăng từ 7,0 lần năm 1995lên 8,9 lần năm 2009 (xem bảng 2) Ở thành thị và nông thôn, khoảng cáchnày lần lượt là 8,2 lần lên 8,3 lần và từ 6,5 lần đến 6,9 lần trong cùng giaiđoạn Trừ Tây Nguyên, mọi khu vực kinh tế khác đều có mức chênh lệch giàunghèo gia tăng

Bảng 3 Thu nhập bình quân đầu người/tháng chia theo 5 nhóm thu nhập ở

2 Nguồn niên giám thống kê 2009, Nxb Thống kê, 2010

3 Nguồn: Tổng cục thống kê Kết quả điều tra mức sống hộ gia đình năm 2008 Hà Nội 2010

2006 636,5 184,3 318,9 318,9 458,9 678,6 8,4

Nguồn: Tổng cục thống kê Kết quả điều tra mức sống hộ gia đình năm 2008

Như vậy, với việc tỷ lệ hộ nghèo ngày càng giảm và so với mức sốngcòn thấp ở Việt Nam thì mức chênh lệch giàu nghèo gần 9 lần như vậy là rấtcao và đang là mối quan tâm của toàn xã hội bởi vì phân hoá giàu nghèo gắnliền với phân tầng xã hội và bất bình đẳng xã hội Sự phân hóa giàu nghèo ởnước ta còn thể hiện ở chỗ "trong khi thu nhập bình quân của người VN đạt1,387 triệu đồng/người/tháng, thì nhóm nghèo nhất mỗi tháng một người chỉthu nhập 369.000 đồng, còn thu nhập trung bình của nhóm giàu nhất lên tớitrên 3,4 triệu đồng Khoảng cách này đang dãn ra ngày càng rộng."4

Không chỉ giữa đô thị và nông thôn, mà ngay trong các vùng quê, chênhlệch giàu nghèo ngày càng lớn Kết quả điều tra hộ gia đình nông thôn năm

2010 tại 12 tỉnh trên cả nước của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trungương, vừa công bố ngày 6/7/2011, cũng cho thấy ngay trong những gia đìnhnông thôn, giãn cách giàu nghèo ngày càng rộng Đặc biệt chênh lệch giàunghèo giữa đồng bằng và miền núi, giữa địa bàn miền xuôi và địa bàn khuvực biên giới, hải đảo cũng ngày một xa hơn Theo số liệu điều tra năm năm

2009, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt 1.100 USD và điều đócũng đồng nghĩa nước ta đã dần ra khỏi danh sách các nước nghèo, chậm pháttriển Nhưng thực tế vẫn còn một bộ phận không nhỏ (trên 10 triệu người)sống dưới ngưỡng nghèo trong đó tập trung chủ yếu ở vùng miền núi vàngười dân tộc thiểu số Nếu như "tỷ lệ nghèo chung của cả nước năm 2009 làhơn 12 % thì tỷ lệ nghèo ở các xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) thuộc Chươngtrình 135 giai đoạn II là 32,1%".5 Hiện nay, theo công bố mới nhất của Tổng

4 Tiền phong Online: chênh lệch giàu nghèo tại Việt Nam số ngày 8/7/2011

5 Tầm nhìn.Net: Rút ngắn khoảng cách giữa miền núi và đồng bằng, số ngày 3/6/2010

cục thống kê, về kết quả khảo sát mức sống hộ dân cư thì sự chênh lệch giàunghèo trong phạm vi cả nước ta đã lên tới 9,2 lần.

Xét trên các chỉ số đánh giá về chênh lệch giàu nghèo, cũng thấy rõ quátrình phân hóa giàu nghèo ở Việt nam Theo hệ số GINI của Việt Nam (hệ sốphản ánh sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập) thì năm 1994 hệ số này

là 0,35; năm 1995 là 0,357, năm 1996 là 0,362, năm 1999 là 0,390, năm 2002

là 0,420, năm 2004 là 0,423 và đến năm 2009 đã tăng lên đến 0,46 Theo tínhtoán Hệ số GINI (G) có trị số nằm trong khoảng từ 0 đến 1; nếu G = 0 là

trường hợp bình đẳng hoàn hảo, trong khi đó G = 1 là bất bình đẳng hoàn

hảo Như vậy căn cứ theo hệ số GINI nêu trên, có thể thấy sự bình đẳng đang

giảm dần và kéo theo đó sự bất bình đẳng đang tăng lên Một chỉ số khác về

khoảng cách giàu nghèo trong xã hội là tỷ trọng tổng thu nhập của 40% số hộ

có thu nhập thấp nhất (nhóm 1 và nhóm 2) trong tổng thu nhập (của cả 5

nhóm) Theo quy ước mà Bộ Tài chính sử dụng, nếu tỷ trọng này nhỏ hơn hay bằng 12% thì bất bình đẳng là cao; nằm trong khoảng 12 - 17%, là bất bình

đẳng vừa; nếu lớn hơn hay bằng 17% là tương đối bình đẳng Số liệu thống

kê cho kết quả tỷ trọng này của Việt Nam năm 1995 là 21,1%; năm 1996 là21%; năm 1999 là 18,7%; năm 2002 là 18%, năm 2004 là 17,4% Trong 9

năm, sự chênh lệch về thu nhập giữa các nhóm hộ từ tương đối bình

đẳng đang tiến dần về bất bình đẳng vừa.

Mặt khác, hệ số chênh lệch thu nhập giữa các nhóm hộ có thu nhập cao nhất và thấp nhất trong cả nước và tại một số vùng, theo kết quả điều tra của Tổng cục Thống kê, trong các năm 1996 và 1999 như sau:

(Trong mười năm trở lại đây, không tìm thấy số liệu điều tra)

Rõ ràng, các số liệu, tính toán theo các phương pháp khác nhau đã nóilên khá rõ về khoảng cách giàu nghèo trong xã hội và động thái của nó trongthời gian qua ở nước ta Khoảng cách giàu nghèo không phải chỉ là một chỉtiêu kinh tế, nó còn phản ánh sự gắn kết xã hội và là một thể hiện của sự bìnhđẳng trong xã hội Nói cách khác, nó là một chỉ số vừa của môi trường kinh tếvừa của môi trường xã hội Xã hội cần có đông lực để phát triển Khoảng cáchgiàu nghèo ắt sẽ nảy sinh Nhưng sự bền vững của phát triển ở tất cả cácnước, và hơn thế nữa định hướng xã hội chủ nghĩa, không chấp nhận khoảngcách giàu - nghèo đi vào phân cực quá một ngưỡng cho phép

Nhận thức rõ thực trạng phân hóa giàu nghèo ở nước ta, cũng nhưnhững hệ lụy xã hội mà nó mang lại đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc nên trong những năm vừa qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủtrương, biện pháp đúng đắn về xóa đói, giảm nghèo nhằm cải thiện, nâng caođời sống nhân dân, qua đó tạo cơ sở để thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội.Quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về xóa đói, giảm nghèo dựatrên những cơ sở chủ yếu là:

Thứ nhất, Đảng ta coi cơ sở phương pháp luận quan trọng và cơ bảnnhất để phân tích vấn đề đói nghèo và xóa đói giảm nghèo là giải phóng conngười khỏi mọi áp bức, bất công, thực hiện công bằng xã hội Chủ nghĩa xãhội là quá trình kiến tạo hạnh phúc và cũng là quá trình đấu tranh vì sự côngbằng, đấu tranh để thủ tiêu nguồn gốc bất công xã hội

Thứ hai, Đảng và Nhà nước ta xác định rõ công bằng xã hội vừa là mụctiêu vừa là động lực để phát triển Công bằng xã hội không bó hẹp trong lĩnhvực kinh tế mà liên quan tới tất cả các lĩnh vực kinh tế - chính trị - pháp luật -văn hóa - xã hội Công bằng xã hội phải được giải quyết và chỉ có thể đượcgiải quyết gắn liền với sự phát triển sản xuất, xây dựng xã hội thực sự dânchủ, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền văn hóatiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam Công bằng xã hội đòi hỏi phải huyđộng mọi nguồn lực trong nhân dân, xã hội hóa nhiệm vụ đền ơn đáp nghĩa,xây dựng và thực hiện tốt kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở vừatăng nhanh tốc độ phát triển, vừa giảm dần sự mất cân đối giữa các vùng;giảm dần khoảng cách về thu nhập, mức sống, hưởng thụ giáo dục, văn hóa,bảo vệ sức khỏe của các tầng lớp dân cư ở các vùng khác nhau Đặc biệt,công bằng xã hội đòi hỏi phải thực hiện tốt chương trình xóa đói giảm nghèo,

Trong quá lãnh đạo công cuộc đổi mới, phát triển nền kinh tế thị trườngtheo định hướng xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở nắm bắt những mặt mạnh và mặtyếu của cơ chế thị trường, Đảng ta đã đưa ra những quan điểm chỉ đạo: “Đểphát triển sức sản xuất, cần phát huy khả năng của mọi thành phần kinh tế,

thừa nhận trên thực tế còn có bóc lột và sự phân hóa giàu nghèo nhất địnhtrong xã hội, nhưng phải luôn quan tâm, bảo vệ lợi ích của người lao động,vừa khuyến khích làm giàu hợp pháp, chống làm giàu phi pháp, vừa coi trọngxóa đói, giảm nghèo, từng bước thực hiện công bằng xã hội, tiến tới làm chomọi người, mọi nhà đều khá giả”.

Đảng ta cũng đã đưa ra chương trình rộng lớn để tập trung giải quyết là

“Chương trình về xóa đói, giảm nghèo” Trên cơ sở đó, Nhà nước cũng đã cóhàng chục chương trình cấp quốc gia và dự án đang được thực thi có nội dunggắn với xóa đói, giảm nghèo Trong những năm vừa qua công tác xóa đói,giảm nghèo tiếp tục được Đảng và Nhà nước ta đẩy mạnh thực hiện trên thực

tế với những quan điểm hết sức rõ ràng là: Xóa đói giảm nghèo vừa là nhiệm

vụ cơ bản lâu dài, vừa là nhiệm vụ trọng tâm trước mắt; Tăng trưởng kinh tế

là điều kiện giúp cho việc xóa đói giảm nghèo, nhưng đây là hai nhiệm vụ có tính độc lập tương đối và không phải là một; Xóa đói giảm nghèo và thực hiện công bằng xã hội không có nghĩa là kìm hãm sự phát triển kinh tế, không

có nghĩa là cào bằng; Xóa đói giảm nghèo là công việc của toàn xã hội.

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, năm 2011, bêncạnh việc khẳng định những kết quả đã đạt được trong công tác xóa đói giảmnghèo thời gian qua, Đảng cũng đã thẳng thắn chỉ ra những mặt còn hạn chếtrong việc xóa đói, giảm nghèo của đất nước, cụ thể: "Đời sống của một bộphận dân cư nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn Xóađói, giảm nghèo chưa bền vững, tình trạng tái nghèo cao Khoảng cách chênhlệch giàu nghèo còn khá lớn và ngày càng doãng ra Chất lượng công tác bảo

vệ, chăm sóc sức khỏe còn thấp, hệ thống y tế và chất lượng dịch vụ y tế chưađáp ứng được yêu cầu khám, chữa bệnh của nhân dân, nhất là đối với ngườinghèo, đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số…"6 Trên cơ sở

6 ĐCSVN: Văn kiện Đại hội ĐBTQ lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.168,169

nhìn nhận đúng đắn những mặt đã làm được và những hạn chế nêu trên, Đảngcũng đã vạch ra những phương hướng để nâng cao hiệu quả thực hiện côngtác xóa đói giảm nghèo Đặc biệt để từng bước khắc phục sự chênh lệch giàunghèo đang có xu hướng gia tăng giữa các vùng trong cả nước, Đảng chỉ rõ:Phát triển kinh tế - xã hội phải "phát huy tiềm năng, thế mạnh của từng vùngvới tầm nhìn dài hạn…; tăng cường sự liên kết phối hợp giữa các vùng để cácvùng đều phát triển, từng bước giảm bớt chênh lệch về trình độ phát triển vàmức sống dân cư giữa các vùng Tiếp tục đẩy mạnh phát triển các vùng kinh

tế, lãnh thổ trọng điểm tạo động lực cho nền kinh tế Tăng cường chính sách

hỗ trợ phát triển các vùng còn nhiều khó khăn, nhất là vùng sâu, vùng xa,vùng đồng bào dân tộc thiểu số"7

Quán triệt sâu sắc những quan điểm nêu trên của Đảng, các cấp, cácngành và toàn dân ta đã và đang tích cực tham gia vào công tác xóa đói giảmnghèo của đất nước bằng nhiều nội dung phong phú và dưới nhiều hình thứckhác nhau Trong năm 2011, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành nghịquyết 80/NQ-CP về định hướng giảm nghèo bền vững từ năm 2011 đến năm

2020 Những quan điểm, chính sách đúng đắn trên của Đảng và Nhà nước ta

sẽ tạo cơ sở để đất nước ta ngày càng thực hiện có hiệu quả hơn công tác xóađói, giảm nghèo, từng bước khắc phục sự chênh lệch giàu nghèo giữa cácvùng miền, tạo điều kiện cho sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước,qua đó hạn chế và khắc phục dần những hệ lụy xã hội do sự phân hóa giàunghèo gây ra đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

II Tác động của phân hóa giàu nghèo tới việc xây dựng "thế trận lòng dân" ở khu vực biên giới nước ta hiện nay

7 ĐCSVN: Văn kiện Đại hội ĐBTQ lần thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011, tr.201,202