Mùa lá rụng trong vườn

Mùa lá rụng trong vờn Trích - Ma Văn Kháng A- Mục tiêu bài học : Giúp học sinh cảm nhận từ văn bản * Về tri thức: -Thấy đợc vai trò quan trọng của gia đình trong việc gìn giữ kỉ cơng và

Mùa lá rụng trong vờn

(Trích - Ma Văn Kháng)

A- Mục tiêu bài học : Giúp học sinh cảm nhận từ văn bản

* Về tri thức:

-Thấy đợc vai trò quan trọng của gia đình trong việc gìn giữ kỉ cơng

và đạo đức gia đình truyền thống, và rộng hơn đó là vấn đề gìn giữ những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc

- Từ đó cảm nhận đợc niềm âu lo, trăn trở sâu sắc của nhà văn về những giá trị truyền thống của dân tộc đang phải đối diện với những tác động của nền kinh tế thị trờng

- Cảm nhận đợc sự đổi mới trong cách viết của nhà văn giai đoạn sau

1975

* Về kỹ năng: Biết cách tiếp cận tác phẩm văn xuôi sau 1975

* Về thái độ: Văn bản góp phần bồi dỡng cho học sinh ý thức trân

trọng, gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc

B – Chuẩn bị :

1 Giáo viên:

a Kiến thức

Các tri thức về văn xuôi hiện đại, về nhà văn Ma Văn Kháng, về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm để cảm nhận đúng các giá trị của tác phẩm

b Về dạy học tích hợp: Gắn đọc - hiểu văn bản với các yếu tố đặc

tr-ng của phơtr-ng thức tự sự, về tr-ngữ cảnh của tác phẩm – t tởtr-ng có tính chất thời sự thời hậu chiến; với tri thức văn hóa truyền thống của dân tộc

c Về dạy học tích cực: Kết hợp việc định hớng, gợi mở của giáo viên với hoạt động tự đọc – hiểu một cách sáng tạo của học sinh; từ đó bồi dỡng cho học sinh kĩ năng đọc – hiểu văn bản văn xuôi hiện đại và ý thức tìm hiểu sự đổi mới của văn học sau 1975

2 Học sinh:

- Đọc kĩ để hiểu đợc nội dung chính của văn bản

- Tìm ý và trả lời các câu hỏi hớng dẫn đọc thêm trong SGK

- Su tầm những sáng tác khác về đề tài thế sự, những sáng tác khác của

Ma Văn Kháng

- Huy động lại những tri thức về văn xuôi hiện đại đã đợc học ở bài

tr-ớc để hiểu thêm về những nét mới của văn học thời kì này

C- Hoạt động dạy và học :

- ổn định

- Giới thiệu

Hoạt động của giáo viên

Hoạt

động của học sinh

Yêu cầu cần đạt

Hoạt động I: Tìm hiểu

phần tiểu dẫn

(?) Phần tiểu dẫn – SGK/84

cung cấp cho chúng ta những

-Trên cơ

sở sự chuẩn bị

I.Tìm hiểu tiểu dẫn:

1.Tác giả:

- Thuộc thế hệ những ngời cầm bút

thông tin về vấn đề gì?

GV chốt lại từ ở nhà,1 HS trả

lời

- 1 HS khác bổ sung

giàu nhiệt huyết với những lý tởng hào hùng của thời đại

- Đợc nhận giải thởng văn học ASEAN năm 1998 và giải thởng nhà nớc về VHNT

(?) Kể tên những tác phẩm tiêu

biểu của ông? - Tác phẩm tiêu biểu: SGK/84

và ghi => Đánh giá chung: Ma Văn Khánglà một trong số những cây bút có sức

sáng tạo dồi dào, có vốn sống phong phú, đa dạng Sau 1975, ông là một trong số những nhà văn sớm có ý thức đổi mới cách viết: từ việc quan tâm đến xã hội ở bình diện lịch sử – chính trị, ông chuyển sang bình diện sinh hoạt thế sự, kể về đạo đức cá nhân, về văn hoá truyền thống… (?) Hãy trình bày hiểu biết và

suy nghĩ của em về tác phẩm

qua phần giới thiệu và tóm tắt

trong SGK?

- 1 HS trả lời: 2- Tác phẩm:- Nội dung: Kể về câu chuyện của gia

đình ông Bằng, một gia đình đợc coi

là nền nếp, gia phong nay trở nên chao đảo trớc những cơn địa chấn tinh thần từ bên ngoài…

- Đợc tặng giải thởng Hội nhà văn Việt Nam năm 1986

(?)Hãy nêu vị trí và giá trị nội

dung của đoạn trích? -HS dựavào

SGK trả

lời

3- Đoạn trích: Trích từ chơng 2 của

tác phẩm – một trong những đoạn văn cảm động nhất của tác phẩm khẳng định vai trò trọng yếu của gia

đình trong việc gìn giữ kỉ cơng, nền nếp và đạo đức gia đình truyền thống – nền tảng của những giá trị văn hoá

cổ truyền tốt đẹp của dân tộc

Hoạt động II: Đọc - hiểu văn bản

GV gọi HS tóm tắt văn bản - HS

tóm tắt II.Đọc 1- Đọc- tóm tắt nội dung:– hiểu văn bản:

- Tóm tắt: Đoạn trích kể về chuyến thăm của chị Hoài sau nhiều năm kể

từ khi có gia đình riêng, vào đúng chiều 30 Tết – trong niềm vui mừng của các thành viên trong gia đình và niềm xúc động sâu sắc của ông Bằng

(?) Nhân vật nào trong đoạn

trích để lại trong em ấn tợng sâu

sắc nhất?

- HS nêu 2- Đọc - tìm hiểu nội dung văn

bản : 2.1.Nhân vật chị Hoài:

* Ngoại hình:

- Dáng ngời: thon gọn

(?) Tìm những chi tiết miêu tả

diện mạo, ngoại hình, ngôn ngữ,

hành động của nhân vật?

- HS tìm chi tiết / SGK

- Khuôn mặt: rộng

- Cặp mắt: đằm thắm; miệng: tơi

* Ngôn ngữ: Mộc mạc, tự nhiên

* Hành động: chân thành, cởi mở (?) Ngoại hình đó giúp em bớc

đầu cảm nhận đợc chị Hoài là

ngời phụ nữ nh thế nào?

-HS nêu cảm nhận chung

- Ngời phụ nữ đôn hậu, chất phác

(?)Chị Hoài xuất hiện trong thời

điểm nào? Thời điểm đó có ý

nghĩa ra sao trong cuộc sống

mỗi ngời con đất Việt?

GV bình:

- HS trả

lời

-HS nghe và ghi

+ Chị Hoài xuất hiện vào thời điểm rất có ý nghĩa: chiều 30 tết – ngày Tết cổ truyền của dân tộc

Đây là thời khắc thiêng liêng nhất của tình cảm gia đình, thời khắc mà trong mỗi ngời đều trỗi dậy nhu cầu sum họp hơn lúc nào hết; đặc biệt nó còn làm thức dậy trong cõi thẳm sâu của tâm hồn mỗi ngời ý thức tởng nhớ tổ tiên, nguồn cội

(?)Thái độ, tâm trạng của mọi

ngời ra sao khi chị đến?

GV giảng và bình:

-HS phát hiện từ văn bản

-HS nghe và ghi

+ Thái độ: mừng vui -> niềm vui đầy bất ngờ, ngoài sức tởng tợng của mọi ngời

Bằng ngòi bút tinh tế, tác giả đã mô tả rất chi tiết tâm trạng và sự chuẩn bị chu đáo của mọi thành viên trong gia đình cho ngày Tết Song

điều mà tác giả hớng đến không phải

là biểu hiện của hành động mà là ý nghĩa của nó – những nhân vật của

ông đang thực hiện những nghi lễ có

ý nghĩa văn hoá thiêng liêng của truyền thống dân tộc Rõ ràng đây là một thái độ văn hoá, là sự thành kính

đối với tổ tiên, là sự gắn bó của các quan hệ dòng tộc của các thành viên trong một gia đình mà nhà văn muốn

đề cao, ca ngợi, muốn những con

ng-ời của thng-ời hiện đại cần quan tâm (?) Cảm nhận của em về chị

Hoài? Theo em, khi chú trọng

miêu tả thái độ vui mừng của

mọi thành viên trong gia đình

- HS trình bày cảm nhận

- Quá khứ chị là ngời phụ nữ đẹp

ng-ời, đẹp nết bây giờ chị Hoài đã có“bây giờ chị Hoài đã có

gia đình riêng với những quan hệ riêng, lo toan riêng nên tuy vẫn” nên tuy vẫn

ông Bằng, nhà văn muốn tô đậm

phẩm chất gì ở chị?

GV chốt và bình

dựa vào văn bản

nhớ, vẫn quý chị nhng không ai“bây giờ chị Hoài đã có

dám, không ai nỡ níu kéo chị về mình Quan hệ của chị ở gia đình này đã thuộc về quá khứ …Chị có Chị có quyền quên mà không ai đợc trách cứ” nên tuy vẫn Nhng chị đã không quên, hiện

tại chị vẫn quan tâm sâu sắc đến mọi ngời và gắn bó với những biến động của gia đình

 Mọi ngời đều yêu quí và trân trọng chị bởi ở chị luôn toát lên những phẩm chất đáng quý: nhân hậu, tình nghĩa và thuỷ chung

Chị Hoài – hình tợng tiêu biểu mang

vẻ đẹp của ngời phụ nữ Việt Nam truyền thống, chính là sợi dây kết nối, xoá đi những khoảng cách vô hình

mà xã hội với nền kinh tế thị trờng, với sự tính toán vụ lợi làm phá vỡ những giá trị tốt đẹp, làm nguội lạnh quan hệ tình cảm thiêng liêng trong gia đình

2.2 - Nhân vật ông Bằng:

(?) Theo em, ai là ngời xúc

động nhất khi chị Hoài đến? Vì

sao?

-HS nêu dẫn chứng trong văn bản (đoạn miêu tả

diễn biến tâm trạng, cảm xúc của chị Hoài và

ông Bằng)

-HS nghe và ghi

-Ông Bằng sững lại – thoáng chút

ngơ ngẩn – mắt chớp liên hồi -môi ông lật bật không thành tiếng

– cảm giác ông sắp khóc oà.

- Lí do:

+ Chị Hoài đến đúng lúc trong gia

đình đang có những biểu hiện của sự rạn vỡ… Hơn ai hết - là một ngời cha, ông Bằng cảm thấy hoang mang,

lo lắng trong cuộc đấu tranh âm thầm

để giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình đang có nguy cơ

bị băng hoại

+ Sự đôn hậu, tình nghĩa, thuỷ chung của chị Hoài giúp ông Bằng có thêm niềm tin trong cuộc đấu tranh âm thầm đó

(?) Dòng tâm t cùng lời khấn

của ông Bằng trong lễ cúng tất

niên gợi cho em suy nghĩ gì?

- HS trình bày

- Nét đẹp trong truyền thống văn hoá của ngời Việt

-ý thức và thái độ trân trọng quá khứ (?) ấn tợng và cảm nhận của em

về nhân vật ông Bằng? -Là linh hồn của cuộc sum họp, lànhân vật tiêu biểu cho kỉ cơng gia

đình, là cầu nối giữa tổ tiên cội nguồn với các thế hệ con cháu, là ngời cha mẫu mực trong việc hớng con cháu vào việc gìn giữ nền nếp gia phong

tr-ớc sự tác động của xã hội với nền kinh tế thị trờng

Hoạt động III:Tổng kết bài học

Giáo viên chia lớp thành 3

nhóm, giao câu hỏi để HS thảo

luận :

(?) Hãy khái quát chủ đề và

những đặc sắc nghệ thuật của

trích đoạn ?

(?)Từ văn bản, em cảm nhận

đ-ợc điều gì về tâm sự của nhà

văn?

(?)Đoạn trích đem đến cho em

bài học nhận thức bổ ích nào?

-Lần lợt từng nhóm,

HS cử

đại diện trình bày

III.Tổng kết:

* Chủ đề: Đề cao tình cảm gia đình, tình cảm cội nguồn thiêng liêng của con ngời

* Đặc sắc nghệ thuật: Ngôn ngữ chân thực, sống động, đời thờng; đổi mới trong cách tổ chức giọng điệu

-sự đan xen của nhiều giọng điệu; sử dụng hình thức trần thuật từ ngôi thứ ba

*Bài học nhận thức:Thông qua trích

đoạn, ngời đọc thấy đợc vai trò to lớn của gia đình trong việc bảo tồn những giá trị đạo đức, tình cảm và văn hoá truyền thống của dân tộc; cảm nhận

đợc niềm trăn trở của nhà văn trớc nguy cơ bị băng hoại của đạo đức, của truyền thống gia đình trớc sự tác

động của nền kinh tế thị trờng Từ đó làm thức tỉnh ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá và những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong thế hệ trẻ

Luyện tập: GV giao bài về nhà cho HS

Bài 1.Hãy viết một bài văn ngắn (20 – 30 dòng) để cùng chia sẻ với những tâm t của nhà văn mà em hiểu đợc sau khi học văn bản?

Bài 2 Vấn đề mà nhà văn đề cập trong trích đoạn nói riêng và tác phẩm nói chung có còn mang tính thời sự nữa không? Theo em, thế hệ trẻ hôm nay có vai trò nh thế nào trong công cuộc bảo vệ, gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc trớc sự tác động ngày một mạnh mẽ của nền kinh tế thị trờng?

Bài 3 Nếu có một ngời bạn nớc ngoài hỏi em về bản sắc văn hoá

và đặc trng của con ngời Việt Nam truyền thống?