MỘT SỐ VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP KHI LÀM ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP KHI LÀM ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP – PHẦN 1 Câu 1: Trong phần 1 TKCS tuyến đường làm mới ngoài đô thị với tổng chiều dài toàn tuyến khống c

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP KHI LÀM ĐỒ ÁN

TỐT NGHIỆP – PHẦN 1 Câu 1:

Trong phần 1 TKCS tuyến đường làm mới ngoài đô thị với tổng chiều dài toàn tuyến khống chế từ 4 – 5 km, giáo viên hướng dẫn giao cho chúng tôi Bình đồ mẫu có chấm sẵn hai điểm khống chế của tuyến chúng tôi cần thiết kế và những Bình đồ này có tỷ lệ khác nhau như 1:10,000; 1:20,000; 1:25,000;…Tuy nhiên khi chúng tôi xuất files Bình đồ này vào Nova hoặc các chương trình thiết kế đường khác để chạy thì tỷ lệ Bình đồ thể hiện không đúng và đo được tổng chiều dài tuyến lớn hơn 5 km hoặc nhỏ hơn 4 km Xin cho hỏi hướng giải quyết như thế nào?

Bình đồ mà GVHD giao cho các bạn chỉ là Bình Đồ Mẫu để làm Đồ án, không phải là Bình Đồ thực tế 100% được làm nên từ những dữ liệu khảo sát thực tế Vì vậy ở đây các bạn không nên quan tâm về tỷ lệ 1:10,000; 1:20,000;… được ghi trên Bình Đồ mà Vấn đề cốt lõi ở đây là các

bạn phải định nghĩa lại toàn bộ Bình Đồ và đưa Bình Đồ về tỷ lệ 1:1 Có rất nhiều cách làm để

đưa Bình Đồ về tỷ lệ 1:1, ở đây tôi trình bày cách làm dễ hiểu nhất cho các bạn:

Bước 1: Các bạn mở file Bình đồ lên bằng AutoCAD

Bước 2: Các bạn sẽ thấy các mắt lưới (các dấu cộng “+”) tạo thành các hình vuông, lúc này các

bạn không quan tâm tỷ lệ bình đồ 1:10000 hay 1:20000 nữa Vì các bạn đang chuẩn bị đưa

Bình đồ về tỷ lệ 1:1

Bước 3: Các bạn dùng lệnh DLI đo khoảng cách giữa các mắt lưới gần nhất (các dấu cộng +)

trên Bình đồ của mình xem là bao nhiêu, giả sử đo được một trị số A và các bạn cần đưa Bình đồ

về tỷ lệ 1:1 tức là khoảng cách giữa các mắt lưới (các dấu cộng +) gần nhất phải là 1000 (1000 ở

đây có ý nghĩa là 1000 m hay 1 km) hoặc có thể là 999.99 hay 1001.01 đều được; từ đó các bạn

lấy 1000 chia cho trị số A mà các bạn đo dược trên Bình đồ trước đó thì sẽ được một trị số B nào đó (1000 : A = B)

Bước 4: Từ đó các bạn SCALES (SC) Bình đồ của mình lên giá trị B này nhé NẾU CÁC

BẠN ĐO MÀ BÌNH ĐỒ MÌNH CÓ CÁC MẮT LƯỚI GẦN NHẤT LÀ 1000 HAY 999.99 HAY 1001.01 RỒI THÌ BỎ QUA BƯỚC 3 và 4 NÀY NHÉ

Ví dụ: Các bạn đo được khoảng cách giữa 2 mắt lưới trên Bình đồ của các bạn là 500 thì lúc đó

ta có 1000 : 500 = 2 Vậy các bạn SC Bình đồ mình lên 2 lần nữa là các bạn đang có Bình đồ tỷ

lệ 1:1

Bước 5 (Chỉ áp dụng cho những bạn dùng Nova): Sau khi các bạn đang có tỷ lệ Bình đồ 1:1 thì

bây giờ phải chuyển file này về dạng file AutoCAD 2000 nhé Các bạn cần chú ý là file Bình đồ các bạn xuất từ Nova nên có 2 files một file là định dạng dxf và một file là định dạng dwg vì

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 2

vậy các bạn cần chuyển về file AutoCad 2000.dwg để sử dụng được cho cả NOVA 2002 và NOVA 2004 như sau:

- Từ file Bình đồ tỷ lệ 1:1 các bạn đang có (sau khi thực hiện các bước trên) các bạn vào File -> Save As ->File Name (đổi tên khác nhé) -> Files of type -> chọn AutoCAD/2000/LT2000

Drawing (*.dwg) -> Save -> Lúc này máy sẽ hỏi các bạn Yes or No or Cancel các bạn chọn Yes vậy là Ok rồi nhé

- Bây giờ các bạn đã có một file AutoCad 2000.dwg với tỷ lệ 1:1 rồi nhé Giờ thì mở Nova lên và

mở file lên và bắt đầu thiết kế

Tuy tôi không dùng Nova trong thiết kế đường nhưng Theo kinh nghiệm của những người xài Nova chuyên nghiệp thì họ khuyên đối với bản Nova bẻ khóa (không có bản quyền) thì các bạn nên dùng Nova 2002 kết hợp với các phiên bản AutoCAD từ 2000 đến 2004 thì sẽ chạy rất ổn định đặc biệt sau này lúc các bạn xuất ra trắc ngang chi tiết và khối lượng sẽ

ít bị lỗi hơn Còn nếu bạn nào đang dùng hoặc dùng quen Nova 2004 rồi thì vẫn có thể dùng Ok không sao hết

Câu 2:

Việc xác định bước Compa trong thiết kế tuyến là như thế nào? Ví dụ ta có Bình đồ tỷ lệ là 1:25000, bước cao độ là 10, vậy phải Scale lên bao nhiêu lần để ra được tỷ lệ thực của Bình đồ?

Việc xác định bước Compa thực chất là để đảm bảo thiết kế tuyến trên Bình đồ thỏa mãn độ dốc dọc tối đa đã được chọn lựa khi xác định các chỉ tiêu KT của tuyến đường thiết kế

(Đường) độ dốc giữa 2 điểm trên bình đồ = Chênh cao/Khoảng cách (%)

Giả sử, độ dốc dọc tối đa bạn đã chọn là 4%

Độ dốc 4% nghĩa là = Chênh cao 4 m/Khoảng cách 100 m

Trên Bình đồ đã có sẵn các đường đồng mức - đường đồng cao độ (đường nối các điểm có cùng cao độ)

Giả sử chênh cao này là 8m, như vậy tuyến của bạn cắt qua 2 đường đồng mức kề nhau phải có khoảng cách lớn hơn (8/4)*100 = 200 m thì độ dốc dọc của đường tự nhiên mới đảm bảo nhỏ hơn (hoặc bằng) độ dốc dọc lớn nhất (4%) đã chọn

Tuy nhiên, Bình đồ của ta thường là sự thu nhỏ thực địa (thông qua tỷ lệ bình đồ), nên từ

khoảng cách thực (200 m kia) ta sẽ suy ra khoảng cách trên Bình đồ (khi tuyến cắt qua 2 đường

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 3

đồng mức kề nhau) là bao nhiêu mm để đảm bảo trắc dọc tự nhiên của tuyến sau này có độ dốc

<= độ dốc dọc lớn nhất Khoảng cách ấy (tính bằng mm) gọi là bước compa

Nếu tỉ lệ Bình đồ của bạn là 1/20.000 thì 200 m trên thực địa = 200 m/20.000 = 0,01 m = 10 mm

Vậy là bạn có bước Compa = 10 mm

Nếu tuyến mà bạn vạch trên Bình đồ, tất cả các vị trí tuyến cắt qua 2 đường đồng mức kề nhau đều lớn hơn bước Compa trên thì có nghĩa là độ dốc dọc tự nhiên mà tuyến của bạn đạt được luôn nhỏ hơn độ dốc dọc lớn nhất đã chọn; và ngược lại

Câu 3.1:

Đúng là thực tế thì như vậy, nhưng ví dụ nếu Bình đồ được giao tỷ lệ 1:10000 và tuyến chạy giữa 2 đường đồng mức nên nếu nội suy theo Bình đồ thì kết quả cao độ lòng suối và 2 bên bờ không hơn nhiều, nếu mình giả định như thực tế nó lại không khớp với Bình đồ thì giải quyết như thế nào?

Nếu dùng phương pháp nội/ngoại suy thì rõ ràng đã cho rằng trong phạm vi ấy, chúng ta đã coi địa hình là đường dốc đều nên không thể có đột biến về cao độ/độ dốc ở vị trí bờ suối đến

lòng/đáy suối

Theo tôi thì thực tế là cái cao nhất, ta phải tôn trọng nó Mọi việc làm không phù hợp với thực tiễn đều là những việc làm không đúng đắn cả

Xin ví dụ:

- Khảo sát địa hình kết quả của đồ án khảo sát không phản ánh đúng thực tiễn địa hình là khảo sát sai

- Khảo sát địa chất báo cáo kết quả là mực nước ngầm rất thấp/hoặc không có nước ngầm song thực tế mực nước ngầm rất cao (đặc biệt là về mùa mưa) làm cả nền-mặt đường đều hư hỏng là khảo sát địa chất sai sự thật

Tôi biết rằng có một số quan điểm không thống nhất với cách giả định suối như trên Ta thử phân tích: với giá trị chênh cao giữa các đường đồng mức (ĐĐM) trên các nhiệm vụ đồ án được giao thường là 8 m – 10 m -12 m vậy thì chênh cao giữa bờ suối và lòng/đáy suối nếu nhỏ hơn giá trị trên liệu có thể hiện được trên Bình đồ này (1m - 2m - 3m chẳng hạn)? Chưa kể việc các Bình đồ ấy là Bình đồ giả định - chứ không phải các bình đồ có trong thực tiễn - tính xác thực của nó chưa hẳn đã hoàn toàn (về địa hình, địa vật, ĐĐM, sông, suối )

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 4

Câu 3.2:

Tuyến của tôi đi giữa 2 đường đồng mức 70 và 75, cao độ tự nhiên của 2 bên bờ suối là

70.895 và 71.236, cao độ lòng suối là 70.358 Nếu tôi hạ cao độ suối xuống dưới 70 thì không đúng, nên mới nói là giả định không khớp với Bình đồ Công nhận là Bình đồ của tôi không khớp thực tế vì phía trên 2 đường đồng mức ấy chỗ tụ thủy lõm khá lớn, nhưng đến 2 đường đồng mức này lại khá trơn?

Như trường hợp nêu trên thì đúng là không thể giả định cao độ đáy suối dưới 70 (do tuyến đi kẹp giữa 2 ĐĐM 70/75 mà lại quá gần ĐĐM 70)

Vậy chúng ta nên xem xét đến phương án điều chỉnh để đoạn tuyến đi cao hơn lên trên (sát ĐĐM 75); hoặc thấp hơn xuống dưới (thấp hơn ĐĐM 70) để có thể dễ dàng cho việc giả định cao độ lòng suối hơn

Câu 3.3:

Sau khi tôi đã giả định cao độ lòng suối xong, khi chạy trắc ngang thì trắc ngang tự nhiên của cọc cống bị lõm xuống tại tim đường, điều này có ảnh hưởng gì không?

Như vậy là bạn đã dùng phần mềm để thiết kế

Khi dùng phần mềm, muốn việc xuất Bình đồ - trắc dọc - trắc ngang đúng thì việc gỉa định như

đã nêu trên không chỉ là giả định riêng cho vị trí cọc tại lòng suối và 2 bờ suối; bạn cần phải mô

tả được cả đoạn sông - suối có liên quan đến đồ án trên Bình đồ thì việc xuất trang trắc dọc - trắc ngang mới đúng được

Trắc dọc của lòng suối nếu không có gì đột biến (thác, gềnh) thì không như trong MCN bạn mô

tả đâu

Câu 4:

Tôi muốn hỏi thêm nếu tuyến có nhiều đường cong đứng quá liệu có hợp lý không? (Tôi làm đường cấp III miền núi)

Theo tôi thì nếu địa hình vùng núi khó hẳn việc triển khai tuyến sẽ rất khó khăn; nếu địa hình cắt

xẻ nhiều thì trắc dọc đường đen sẽ có dạng răng cưa (lên xuống liên tục) > nếu bạn TK đường

đỏ bám theo đường đen thì hẳn tuyến của bạn cũng sẽ lên - xuống, đổi dốc liên tục > phải cấu tạo nhiều đường cong đứng

Với Cấp thiết kế của tuyến là đường cấp III thì tôi nghĩ bạn nên cân nhắc vấn đề TK các yếu tố hình học của tuyến cho tốt Trong thực tế thì có thể phải chấp nhận chuyện đầu tư nhiều hơn để

có chất lượng tuyến tốt hơn

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 5

Câu 5:

Tôi nhận Bình đồ và vạch phương án tuyến như sau mà chưa biết có hợp lý chưa Xin cho tôi

ý kiến?

Khó có thể góp ý được vấn đề gì cụ thể cho bạn vì không rõ bạn TK tuyến có các tiêu chuẩn kỹ thuật thế nào? Bình đồ có tỷ lệ bao nhiêu? Đường đồng mức cách nhau bao nhiêu mét?, v.v Tuy nhiên, sợ bộ có thể có một vài nhận định thế này:

- Bạn cần xác định rõ các điểm khống chế trên bình đồ trong trường hợp này

- Tính bước Compa

- Phác họa các đường dẫn hướng tuyến

- Khi triển khai tuyến, việc đi tuyến vuông góc với các ĐĐM đồng nghĩa với việc ta đang đi

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 6

tuyến theo đường dốc nhất trên bình đồ Mà ta thì lại muốn tuyến của ta có độ dốc dọc đảm bảm nhỏ hơn Idmax; cải thiện được các chỉ tiêu khai thác khác

Trên hình vẽ cho thấy có nhiều đoạn bạn đi tuyến không tốt

Câu 6:

Thiết kế đường cấp IV miền núi, có rất nhiều đường tụ thủy gần nhau, trong trường hợp các đường tụ thủy hầu hết là có lưu lượng lớn, có những chỗ 2 đường tụ thủy gần nhau; vậy có thể đặt 1 cống, và trên trắc dọc sẽ cho nước từ tụ thủy bên kia chảy về cống bên này và cống cấu tạo, hay là chỗ tụ thủy nào cũng phải đặt cống? Có cần dựa trên trắc dọc không?

Đối với những công trình đường miền núi, có địa hình dốc, cắt xẻ - tạo thành những phân thủy

và tụ thủy liên tiếp; thời gian tập trung nước rất ngắn, lưu lượng Qmax tính toán lớn thì việc thiết

kế hợp lý hệ thống thoát nước là yếu tố mấu chốt, quyết định đến sự bền vững của công trình sau này

Với những đồ án dạng này, khoảng cách giữa các cống có thể rất ngắn (trên dưới 100 m / 1 cống

là chuyện bình thường) Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể, nếu địa hình cho phép ta làm kênh dẫn dòng (dẫn nước từ tụ thủy này đến tụ thủy bên cạnh) với chi phí thấp hơn phương án đặt 2 cống thì cũng nên cân nhắc

Song theo ý kiến của cá nhân tôi thì ta nên tôn trọng thiên nhiên; sức người khó mà có thể mang

ra đối chọi với thiên nhiên được Thực tế đã có nhiều thất bại nhãn tiền về vấn đề này

Câu 7:

Có thể dùng công thức tính khả năng thoát nước của cống - áp dụng cho trường hợp tiết diện hình chữ nhật để tính toán khả năng thoát nước của cống hộp hay không?

Có thể dùng công thức tính khả năng thoát nước của cống - áp dụng cho trường hợp tiết diện hình chữ nhật để tính toán khả năng thoát nước của cống hộp (Thiết kế đường - tập 3, trang 203)

Câu 8:

Với những trường hợp nào thì có thể hạ cao độ đáy cống được không?

Với những tụ thủy lớn, thường hình thành lòng chảy rõ ràng do nước chảy xói mòn > hình thành lòng suối

Cao độ 2 bên bờ suối ta có thể xác định bằng cách nội/ngoại suy Còn chiều rộng và cao độ đáy suối có thể giả định (vì trong đồ án giả định – tỷ lệ Bình đồ nhỏ thường không thể hiện được vấn

đề này)

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 7

Hình vẽ dưới là minh họa việc giả định chiều rộng - cao độ đáy suối

Khi đó, việc thiết kế đường đỏ của bạn sẽ thuận lợi hơn, và cao độ đặt cống lúc này thường trùng với cao độ đáy suối > cao độ khống chế của đường đỏ tại cống sẽ giảm Theo tôi, điều này là phù hợp với thực tiễn

Câu 9:

Trong công thức tính lưu lượng có độ dốc trung bình của sườn dốc Msd Theo tôi hiểu thì từ tuyến đường vạch sẵn tôi kẻ 1 đường thẳng vuông góc với tuyến; Đường thẳng đó cắt 2

đường đồng mức gần nhất, tôi đo khoảng cách của đoạn thẳng giữa 2 đường đồng mức đó là

L, sau đó tôi đo độ chênh cao của 2 đường đồng mức đó là H Vậy Msd = H/L Liệu vậy có đúng không?

Nếu bạn lưu ý một tí về đại lượng mà mình đang định tìm hiểu thì bạn sẽ rõ hơn ngay: Độ dốc trung bình của sườn dốc:

Có mấy ý cần triển khai:

- Độ dốc - mà ở đây là giá trị trung bình: Vậy chắc chắn là ta phải cộng nhiều giá trị rồi chia ra

GVTH: Nguyễn Mai Chí Nghĩa 8

để lấy trung bình

- của sườn dốc: Ở đây là sườn dốc của lưu vực mà bạn đang tính toán Nếu sườn dốc lưu vực có

độ dốc càng lớn > nước chảy về tụ thủy và đến công trình càng nhanh (thủy văn gọi đây là thời gian tập trung nước) > nước chảy nhanh thì là thời gian tập trung nước nhỏ > Ap% lớn >

Qmax lớn

Như vậy để xác định được giá trị này, bạn cần:

1 Xác định tụ thủy của lưu vực ta đang xét

2 Kẻ nhiều đường dốc nhất của lưu vực (đến tụ thủy này) - thường thì ta sẽ lấy khoảng 6 - 7 vị trí

3 Xác định độ dốc của các đường dốc nhất ấy

4 Tính giá trị trung bình

Câu 10:

Việc tính tường chắn đất phải thực hiện những tính toán gì?

Cơ bản thì có các bước sau:

1 Lựa chọn phương án kết cấu tường chắn (loại tường chắn)

2 Thiết kế cấu tạo

3 Kiểm toán cường độ tường và đất nền

4 Kiểm toán ổn định (nội bộ, ngoại bộ)