Sử dụng thông tin đồ họa trên báo in Việt Nam.

CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT CÁC TÁC PHẨM BÁO CHÍ CÓ SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO IN VIỆT NAM .... Đặc biệt ngày nay, các cơ quan báo chí hiện đại cũng đang phát triển theo hướng tích hợp nhi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRÌNH THỊ QUỲNH

`

SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO IN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo chí học

HÀ NỘI, 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRÌNH THỊ QUỲNH

`

SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO IN VIỆT NAM

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học

Mã sô: 60 32 01 01

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Quý Phương

HÀ NỘI, 2016

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC 1

DANH MỤC HÌNH ẢNH 4

DANH MỤC BẢNG ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

3.1 Mục đích 7

3.2 Nhiệm vụ 7

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 8

4.1 Đối tượng nghiên cứu 8

4.2 Phạm vi nghiên cứu 8

5 Phương pháp nghiên cứu 8

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 9

6.1 Ý nghĩa lý luận 9

6.2 Ý nghĩa thực tiễn 9

7 Kết cấu khóa luận 9

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRONG TÁC PHẨM BÁO CHÍ TRÊN BÁO IN 10

1.1 Một số khái niệm 10

1.1.1 Khái niệm thông tin 10

1.1.2 Khái niệm tin Error! Bookmark not defined 1.1.3 Khái niệm thông tin đồ họa Error! Bookmark not defined

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển thông tin đồ họaError! Bookmark not defined

1.2.1 Trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.2.2 Ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.2 Các tiêu chí phân loại thông tin đồ họa Error! Bookmark not defined

1.2.1 Phân chia theo tiêu chí nội dung Error! Bookmark not defined 1.2.2 Phân chia theo tiêu chí hình thức Error! Bookmark not defined

1.3 Đặc điểm của thông tin đồ họa Error! Bookmark not defined

1.3.1 Thông tin đồ họa là dạng ngôn ngữ phi văn tự, thông tin trực quan

Error! Bookmark not defined

1.3.2 Thông tin đồ họa mang tính đa dạng và phổ biếnError! Bookmark

not defined

1.3.3 Thông tin đồ họa hàm chứa nhiều thông tinError! Bookmark not

defined

1.4 Vai trò của thông tin đồ họa Error! Bookmark not defined

1.4.1 Thông tin đồ họa góp phần làm phong phú hình thức thông tin báo

chí Error! Bookmark not defined

1.4.2 Thông tin đồ họa giúp độc giả có cái nhìn toàn cảnh về vấn đề

Error! Bookmark not defined

1.4.3 Dễ dàng tiếp nhận thông tin một cách có hệ thống (tiến trình, tư

duy hệ thống) Error! Bookmark not defined

1.4.4 Thông tin đồ họa giúp tác phẩm báo chí trở nên hấp dẫn hơn

Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT CÁC TÁC PHẨM BÁO CHÍ CÓ SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO IN VIỆT NAM ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

2.1 Thông tin đồ họa trên báo in Error! Bookmark not defined

2.1.1 Vài nét về 3 tờ báo được khảo sát Error! Bookmark not defined

2.1.2 Khảo sát cụ thể về định lượng và loại hình thông tin đồ họa trên báo

in Error! Bookmark not defined

2.2 Hạn chế của thông tin đồ họa trên báo inError! Bookmark not defined

2.2.1 Thông tin đồ họa có tính chất minh họa thay ảnh, giá trị thông tin

thấp Error! Bookmark not defined 2.2.2.Số lượng thông tin đồ họa ít Error! Bookmark not defined 2.2.3 Kích cỡ thông tin đồ hoạ nhỏ Error! Bookmark not defined 2.2.4 Nội dung đóng khung trong một vài thể loạiError! Bookmark not

defined

2.2.5 Chất lượng in ấn chưa tốt Error! Bookmark not defined

2.3 Xu hướng sử dụng thông tin đồ họa trên báo in Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.3.1 Sử dụng kết hợp đa dạng loại hình Error! Bookmark not defined 2.3.2 Giảm bớt chữ viết Error! Bookmark not defined 2.3.3 Chiếm diện tích lớn trên mặt báo Error! Bookmark not defined

2.4 Nhận xét về thông tin đồ họa trên báo in Việt NamError! Bookmark not defined

2.4.1 Về định lượng Error! Bookmark not defined 2.4.2 Về kích thước Error! Bookmark not defined 2.4.3 Tính đa dạng của thông tin đồ họa Error! Bookmark not defined

2.5 Tiếp nhận của công chúng đối với thông tin đồ họa trên báo in Error! Bookmark not defined

2.5.1 Tiếp nhận về mặt hình thức Error! Bookmark not defined 2.5.2 Tiếp nhận về mặt nội dung Error! Bookmark not defined

2.5.3 Khó khăn - thuận lợi đối với công chúng khi tiếp nhận thông tin

đồ họa Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN BÁO IN VIỆT NAMERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

3.1 Xu hướng sử dụng thông tin đồ họa ở một vài tờ báo quốc tế điển hình

Error! Bookmark not defined

3.1.1 Kết hợp đa dạng loại hình Error! Bookmark not defined 3.1.2 Chiếm diện tích lớn trên mặt báo Error! Bookmark not defined 3.1.3 Thay thế cho chữ viết Error! Bookmark not defined

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng thông tin đồ họa trên báo in ở

Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2.1 Yếu tố chủ quan Error! Bookmark not defined 3.2.2 Yếu tố khách quan Error! Bookmark not defined

3.3 Một số kiến nghị để nâng cao hiệu quả sử dụng thông tin đồ họa trên

báo in Error! Bookmark not defined

3.3.1 Đối với cơ quan báo chí Error! Bookmark not defined

3.3.2 Đối với cá nhân phóng viên, biên tập viên, thiết kế làm thông tin đồ

họa Error! Bookmark not defined

defined

Tiểu kết chương 3 ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED KẾT LUẬN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12 PHỤ LỤC ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh xã hội hiện nay, công chúng báo chí hiện đại không chỉ mong muốn một tác phẩm báo chí kịp thời, chính xác về mặt nội dung mà còn phải hấp dẫn về mặt hình thức Bên cạnh đó, công chúng báo chí cũng mong muốn ở tác phẩm báo chí có thể đáp ứng một cách nhanh nhất nhu cầu thông tin của họ trong khoảng thời gian ngắn nhất

Do đó, vấn đề đặt ra với báo chí nói chung và báo in nói riêng đó là thay đổi cách thức, phương phức và hình thức truyền tải thông tin để đáp ứng nhu cầu của độc giả Đặc biệt ngày nay, các cơ quan báo chí hiện đại cũng đang phát triển theo hướng tích hợp nhiều yếu tố thông tin trong một tác phẩm báo chí và sử dụng nó như một “công cụ” để thu hút độc giả và thông tin đồ họa cũng là một trong những “công cụ” đó

Trong một bài phỏng vấn, ông Eric Scherer - Giám đốc chiến lược kế

hoạch và hợp tác tại Agence France Presse (Pháp) đã khẳng định: "Báo chí trực

quan đang là một trong những xu hướng không chỉ của phương tiện truyền thông truyền thống mà còn của các phương tiện truyền thông mới Một bức ảnh hoặc đồ họa tốt có thể đáng giá hơn 1.000 - 2.000, thậm chí 3.000 từ"

Thông tin đồ họa (tên tiếng Anh được gọi là Infographics hay Information graphics) là hình thức đồ họa trực quan sử dụng hình ảnh để trình bày thông tin, dữ liệu hoặc kiến thức tạo thành những thống kê chính xác và

rõ ràng giúp cho người đọc dễ hiểu Thông tin đồ họa thường được bố trí khoa học, đẹp mắt giúp người đọc dễ hiểu, thay vì bạn phải đọc và xem qua hàng ngàn trang web, hay thiết kế, các thống kê phức tạp… thì chỉ cần xem một thông tin đồ họa là có thể nắm đủ thông tin của chủ đề mà mình muốn xem Với những thế mạnh của thông tin đồ họa mà báo chí đã ứng dụng loại hình

này trong việc truyền tải thông tin trên các loại hình báo chí, đặc biệt phải kể đến việc ứng dụng hình thức thông tin mới này trên báo in

Báo in là một loại hình báo chí ra đời sớm nhất so với báo phát thanh, báo truyền hình và báo mạng điện tử Với lịch sử phát triển lâu đời, cùng hạn chế chỉ thể hiện qua ngôn ngữ phi văn tự, chữ viết, hình ảnh buộc báo in phải thay đổi về hình thức trình bày thông tin để hấp dẫn độc giả hơn

Qua việc theo dõi các tờ báo in trong nước và một số tờ báo in ngoài nước tôi thấy như sau:

Hiện nay, nhiều tờ báo in nổi tiếng thế giới có sử dụng rất nhiều thông tin đồ họa Tuy nhiên, đối với báo in trong nước, cụ thể là Lao động, Tuổi Trẻ

và Thời báo Kinh tế Việt Nam việc sử dụng thông tin đồ họa còn khá hạn chế,

ít ỏi về số lượng đồng thời chất lượng của thông tin đồ họa cũng chưa được cao, hình thức còn sơ sài và đơn giản

Báo Lao Động là cơ quan thông tin của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Đây là một trong những tờ báo lâu đời nhất và có ảnh hưởng nhất trong

hệ thống báo chí truyền thông của chính quyền Việt Nam hiện tại Hiện nay, báo có 2 hình thức xuất bản là ấn phẩm giấy và bản điện tử Về nội dung, báo luôn giữ vững quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, cung cấp thông tin ở tất cả các lĩnh vực của đời sống: Chính trị, kinh tế, thể thao, pháp luật Đối tượng báo hướng đến những độc giả nằm trong độ tuổi lao động từ 18 đến 60 tuổi

Tuổi Trẻ là cơ quan ngôn luận của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và đã phát triển thành một tổ hợp truyền thông đa phương tiện, gồm các

ấn bản: nhật báo Tuổi Trẻ, tuần báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần, bán nguyệt san Tuổi Trẻ Cười và báo điện tử Tuổi Trẻ Online Báo Tuổi Trẻ ra đời chính thức ngày 2 tháng 9 năm 1975 Số báo Tuổi Trẻ đầu tiên phát hành với số lượng khoảng 5.000 bản/tuần

xuất bản năm 1993

Bằng những tài liệu đã nêu ở trên đã giúp chúng tôi có một cái nhìn tổng quan về việc sử dụng thông tin đồ họa trên báo chí nói chung và cho thể loại báo in nói riêng Mặc dù đã cố gắng sưu tầm, thống kê nhưng chưa đầy

đủ về các tài liệu, nguồn còn ít ỏi nói về thông tin đồ họa, nhưng chúng tôi đã

cố gắng khái quát nhất về loại hình thông tin mới này trên báo in

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về thông tin đồ họa trên báo chí nói chung và báo in nói riêng, đánh giá thực trạng sử dụng thông tin đồ họa trong các tác phẩm báo chí trên báo in Lao động, Tuổi trẻ và Thời báo Kinh tế Việt Nam

Bên cạnh đó chỉ ra được những ưu, nhược điểm và đóng góp giải pháp giúp nâng cao hiệu quả việc khai thác, sử dụng thông tin đồ họa trên báo in và vai trò của thông tin đồ họa đối với báo chí trong tương lai (đánh giá xu hướng)

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên, Luận văn thực hiện những nhiệm vụ cụ thể sau:

- Nghiên cứu các tài liệu, sách tham khảo, các bài báo trên các tờ báo

in, các tài liệu trên internet… để hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thông tin

đồ họa trên báo in ở Việt Nam hiện nay

- Sưu tầm, thống kê, định lượng, định tính các yếu tố liên quan đến các tác phẩm báo chí trên báo in có sử dụng thông tin đồ họa

- Khảo sát thực trạng ứng dụng hình thức thông tin đồ họa này vào các tác phẩm báo chí trên các tờ báo in trên thế giới và trong nước như Lao động, Tuổi Trẻ và Thời báo Kinh tế Việt Nam Bao gồm: Quá trính thực hiện, cách thức thể hiện và hiệu quả của những sản phẩm báo chí ứng dụng thông tin đồ họa đó

- Từ hiện trạng việc sử dụng thông tin đồ họa trên báo in nói chung, các

tờ báo lựa chọn khảo sát nói riêng, để đưa ra đánh giá về vai trò, hiệu quả sử dụng và xu hướng thay đổi của thông tin đồ họa trên trang báo in Việt Nam

Nội dung khảo sát cụ thể làm các nhiệm vụ sau đây: Tổng hợp, phân tích các loại hình thông tin đồ họa theo tiêu chí; vị trí, đặc điểm và vai trò thông tin đồ họa trên báo in, một số đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của việc sử dụng thông tin đồ họa trên báo in của Việt Nam

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Là thông tin đồ họa trong các tác phẩm báo chí trên báo in

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Tác phẩm báo chí trên 3 tờ báo in: Lao động, Tuổi trẻ và Thời báo Kinh

tế Việt Nam từ ngày 01/10/2014 đến 30/3/2015

Với phạm vi nghiên cứu như vậy, chúng tôi mong sẽ tạo ra được sự phong phú, đa dạng, rút ra được những nhận xét mang tính thực tiễn, bổ ích

5 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu của luận văn gồm:

+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Được sử dụng với mục đích khái quát, bổ sung hệ thống lý thuyết về nghiên cứu thông tin đồ họa Đây chính là những lý thuyết cơ sở cho việc đánh giá các kết quả khảo sát thực tế và tìm kiếm những giải pháp khoa học cho vấn đề nghiên cứu

+ Phương pháp phân tích nội dung: Được sử dụng vào việc phân tích

tờ báo in Tuổi Trẻ, Lao động, Thời báo Kinh tế Việt Nam và một số tờ báo in trong và nước ngoài có sử dụng thông tin đồ họa

+ Phương pháp khảo sát, thống kê được vận dụng để làm sáng tỏ thực trạng sử dụng thông tin đồ họa trong tác phẩm báo in trong diện khảo sát với những ưu điểm, hạn chế, những thành công và các vấn đề đặt ra

+ Phương pháp định lượng: Nghiên cứu, tổng hợp các tác phẩm thông tin đồ họa chuyển thành dạng số để đối chiếu, so sánh

+ Phương pháp nghiên cứu trường hợp: Khảo sát các tác phẩm báo chí

sử dụng thông tin đồ họa trên các tờ báo in: Lao Động, Tuổi Trẻ, Thời báo Kinh tế Việt Nam

+ Phương pháp anket: Phát phiếu điều tra với khoảng 100 phiếu để thu thập ý kiến của độc giả về những vấn đề mà luận văn nghiên cứu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Đây có thể coi là một nguồn tài liệu tham khảo dành cho những thế hệ sinh viên, học viên của các ngành khoa học xã hội nhân văn nói chung và ngành báo chí truyền thông nói riêng, cũng như những ai có quan tâm đến thông tin đồ họa

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Hy vọng với những vấn đề được đúc rút ra từ luận văn, nó sẽ trở thành nguồn tài liệu tham khảo có hệ thống cho các tòa soạn báo, đặc biệt với những người thực hiện thông tin đồ họa trên báo in, tài liệu tham khảo cho sinh viên được đào tạo về thiết kế và trình bày báo in…

7 Kết cấu khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, hình minh họa… luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về thông tin đồ họa trong tác phẩm báo chí trên báo in

Chương 2: Khảo sát các tác phẩm báo chí có sử dụng thông tin đồ họa trên báo in Việt Nam

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thông tin đồ họa trên báo in Việt Nam

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THÔNG TIN ĐỒ HỌA

TRONG TÁC PHẨM BÁO CHÍ TRÊN BÁO IN 1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Khái niệm thông tin

Trong quá trình phát triển của lịch sử lý luận, cho đến nay đã có rất nhiều khái niệm về thông tin Tuy nhiên trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi chỉ dẫn ra những khái niệm được nhiều người sử dụng và mang nội hàm chính xác hơn cả

Thông tin (tiếng Anh là Information) qua phân tích khái niệm thông tin

có thể hiểu theo hai hướng nghĩa: Thứ nhất là, nói về một hành động cụ thể để tạo ra một hình thái; thứ hai là, nói về sự truyền đạt một ý tưởng, một khái niệm hay biểu tượng Hai hướng nghĩa này cùng tồn tại, một nhằm sự tạo lập

cụ thể, một nhằm vào sự tạo lập kiến thức và truyền đạt Nó thể hiện sự gắn kết của hai lĩnh vực kỹ thuật và kiến thức

Theo quan điểm của triết học, thông tin là một hiện tượng vốn có của vật chất, là thuộc tính khách quan của thế giới vật chất Nội dung của thông tin chính là những thuộc tính, tính chất vốn có của sự vật với các sự kiện hiện tượng được bộc lộ ra, thể hiện thông qua tác động qua lại của sự vật ấy với sự vật khác Thông tin luôn gắn với quá trình phản ánh Những dấu ấn để lại chính là những thông tin của hệ thống vật chất này đối với hệ thống vật chất khác Phản ánh của vật chất này đối với hệ thống vật chất khác Phản ánh của vật chất là phản ảnh thông tin, không có thông tin chung chung mà thông tin

là thông tin về sự vật này đối với sự vật khác

Ví dụ:

- Một cái bàn có thông tin là làm bằng chất liệu gì? Màu gì? Bàn ăn hay bàn làm việc?