Quản lý hoạt động dạy học tại các trường Trung học cơ sở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam theo tiếp cận phát triển năng lực học sinh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC PHẠM NGỌC TUẤN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LÝ NHÂN, TỈNH HÀ NAM THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM NGỌC TUẤN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LÝ NHÂN,

TỈNH HÀ NAM THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Đình Châu

HÀ NỘI - 2016

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tâm giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và bảo vệ luận văn tại trường

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Lý Nhân; cảm ơn toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh của 25 trường Trung học cơ sở trong toàn huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam đã tạo điều kiện thuận lợi, cung cấp thông tin, tham gia trả lời phiếu khảo sát, giúp đỡ, động viên tôi nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Trần Đình Châu đã tận tình

hướng dẫn, giúp đỡ động viên để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Bản thân tôi dù đã có nhiều cố gắng song nội dung luận văn này không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Kính mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các thày, cô giáo và bạn bè để luận văn được hoàn thiện hơn

Trân trọng cảm ơn!

Hà Nam, ngày 10 tháng 10 năm 2016

TÁC GIẢ

Phạm Ngọc Tuấn

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BGH

CB

CBQL

CMHS

CNH - HĐH

CNTT

CSVC

CSVC - KT

DH

ĐT

ĐTB

GD

GD&ĐT

GDPT

GV

GVCN

HĐ

HĐDH

HĐQL

HS

HT

KHXH

KHTN

KTĐG

NCKH

NXB

PPCT

PPDH

PPGD

QL

Ban giám hiệu Cán bộ

Cán bộ quản lý Cha mẹ học sinh Công nghiệp hóa - hiện đại hóa Công nghệ thông tin

Cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất - kỹ thuật Dạy học

Đào tạo Điểm trung bình Giáo dục

Giáo dục và Đào tạo Giáo dục phổ thông Giáo viên

Giáo viên chủ nhiệm Hoạt động

Hoạt động dạy học Hoạt động quản lý Học sinh

Hiệu trưởng Khoa học xã hội Khoa học tự nhiên Kiểm tra đánh giá Nghiên cứu khoa học Nhà xuất bản

Phân phối chương trình Phương pháp dạy học Phương pháp giáo dục Quản lý

QLGD

QTDH

QTGD

SGK

SGV

SHCM

STK

TBDH

THCS

THPT

UBND

XHCN

Quản lý giáo dục Quá trình dạy học Quá trình giáo dục Sách giáo khoa Sách giáo viên Sinh hoạt chuyên môn Sách tham khảo

Thiết bị dạy học Trung học cơ sở Trung học phổ thông

Ủy ban nhân dân

Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC Lời cảm ơn Error! Bookmark not defined

Danh mục chữ viết tắt ii

Mục lục iv

Danh mục bảng vii

Danh mục sơ đồ, biểu đồ viii

MỞ ĐẦU 9 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC, QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞError! Bookmark not

defined

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined

defined

1.2.3 Quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy họcError! Bookmark not defined

1.2.4 Năng lực Error! Bookmark not defined 1.2.5 Dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực của học sinhError! Bookmark not defined

1.3 Lý luận cơ bản về quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực

học sinh Error! Bookmark not defined

defined

1.3.2 Lý luận dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực học sinh và quản lý hoạt

defined

1.4 Quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực học sinh cấp Trung

học cơ sở Error! Bookmark not defined 1.4.1 Trường Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dânError! Bookmark not defined

1.4.2 Năng lực của học sinh, vai trò của các môn học trong việc đóng góp hình

not defined

1.4.3 Nội dung, phương pháp dạy học, đánh giá theo tiếp cận phát triển năng lực

học sinh ở trường Trung học cơ sở Error! Bookmark not defined

1.4.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực học

sinh cấp THCS Error! Bookmark not defined

1.5 Những yếu tố tác động tới công tác quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận

phát triển năng lực học sinh THCS Error! Bookmark not defined 1.5.1 Chủ quan Error! Bookmark not defined 1.5.2 Khách quan Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN LÝ NHÂN - TỈNH HÀ NAM Error! Bookmark not defined 2.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Lý Nhân, tỉnh Hà NamError! Bookmark not defined

2.1.1 Vị trí địa lý, dân số, lao động huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.2 Sơ lược về các trường THCS huyện Lý Nhân, tỉnh Hà NamError! Bookmark not defined

2.2.1 Quy mô trường lớp Error! Bookmark not defined 2.2.2 Đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lý Error! Bookmark not defined 2.2.3 Chất lượng giáo dục Error! Bookmark not defined

2.2.4 Tính cấp thiết của việc triển khai công tác quản lý hoạt động dạy học theo

tiếp cận phát triển năng lực học sinh THCS Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực học sinh

ở các trường THCS huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined 2.3.1 Tổ chức khảo sát Error! Bookmark not defined

2.3.2 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển

năng lực học sinh ở các trường THCS huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.3.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát

triển năng lực học sinh ở các trường THCS huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.3.4 Nguyên nhân của thực trạng Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN LÝ NHÂN, TỈNH HÀ NAM Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng đề xuất các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Về phương pháp dạy học Error! Bookmark not defined 3.1.2 Về kỹ thuật tổ chức hoạt động dạy học Error! Bookmark not defined 3.1.3 Về kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined 3.1.4 Về quản lý hoạt động dạy học Error! Bookmark not defined 3.2 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.2.1 Đảm bảo tính hệ thống cấu trúc, tính đồng bộ, tính kế thừaError! Bookmark not defined

3.2.2 Đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.2.3 Đảm bảo tính hiệu quả Error! Bookmark not defined 3.2.4 Đảm bảo tính khả thi Error! Bookmark not defined

3.3 Những biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận phát triển năng lực của học sinh ở các trường THCS huyện Lý Nhân,

tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

3.3.1 Biện pháp 1: Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên - lực lượng đóng vai trò quyết định trong việc thực hiện dạy học nhằm đạt được mục tiêu

phát triển năng lực học sinh Error! Bookmark not defined

3.3.2 Biện pháp 2: Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng yêu

cầu đổi mới dạy học tiếp cận năng lực học sinh cấp Trung học cơ sở Error! Bookmark not defined

3.3.3 Biện pháp 3: Tăng cường chỉ đạo đổi mới hình thức dạy học đáp ứng yêu cầu

đổi mới dạy học tiếp cận năng lực học sinh cấp Trung học cơ sởError! Bookmark not defined

3.3.4 Biện pháp 4: Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học tiếp cận năng lực học

sinh cấp Trung học cơ sở Error! Bookmark not defined

not defined

3.3.6 Biện pháp 6: Đổi mới quản lý hoạt động học của học sinhError! Bookmark not defined

3.3.7 Biện pháp 7: Tăng cường quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và các

điều kiện hỗ trợ dạy học khác Error! Bookmark not defined 3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.5 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined

3.5.1 Mục đích ý nghĩa khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.5.2 Đối tượng khảo nghiệm Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 10 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Phát triển mạng lưới trường lớp huyện Lý NhânError! Bookmark not defined

Bảng 2.2 Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên Error! Bookmark not defined Bảng 2.3 Thống kê kết quả HSG các năm học Error! Bookmark not defined Bảng 2.4 Thống kê HS tốt nghiệp các năm học Error! Bookmark not defined Bảng 2.5 Tình hình đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Lý Nhân Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6 Cơ cấu đội ngũ giáo viên dạy các bộ môn Error! Bookmark not defined năm học 2015 - 2016 Error! Bookmark not defined

Bảng 2.7 Cơ cấu độ tuổi và thâm niên giảng dạy của giáo viên các trường trung học

cơ sở huyện Lý Nhân năm học 2015 - 2016 Error! Bookmark not defined Bảng 2.8 Đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS huyện Lý Nhân Error! Bookmark not defined

năm học 2015 - 2016 Error! Bookmark not defined Bảng 2.9 Đội ngũ nhân viên các trường THCS huyện Lý NhânError! Bookmark not defined

năm học 2015 - 2016 Error! Bookmark not defined Bảng 2.10 Tổng hợp ý kiến đánh giá về việc phân công giảng dạy Error! Bookmark not defined

Bảng 2.11 Đánh giá về mức độ cần thiết và mức độ thực hiện các Error! Bookmark not defined

biện pháp, công tác bồi dưỡng giáo viên Error! Bookmark not defined

Bảng 2.12 Đánh giá việc quản lý lập kế hoạch, thực hiện chương trình giảng dạy

của giáo viên trung học cơ sở huyện Lý Nhân Error! Bookmark not defined Bảng 2.13 Thực trạng quản lý việc soạn bài của giáo viên trước khi lên lớp Error! Bookmark not defined

Bảng 2.14 Kết quả khảo sát nội dung quản lý, biện pháp quản lýError! Bookmark not defined

giờ lên lớp của giáo viên Error! Bookmark not defined Bảng 2.15 Tổng hợp khảo sát ý kiến về biện pháp quản lý việcError! Bookmark not defined

kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Error! Bookmark not defined Bảng 2.16 Đánh giá các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh Error! Bookmark not defined

Bảng 3.1 Đối tượng khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thiError! Bookmark not defined

defined

của các biện pháp Error! Bookmark not defined

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mô hình hoạt động quản lý Error! Bookmark not defined

defined

Sơ đồ 1.3 Quy trình giảng dạy của giáo viên Error! Bookmark not defined

Sơ đồ 1.4 Quá trình dạy học Error! Bookmark not defined

Sơ đồ 1.5 Hoạt động dạy học Error! Bookmark not defined

Sơ đồ 1.6 Vai trò của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học Error! Bookmark not defined

defined

Sơ đồ 1.8 Mô hình các thành phần cấu trúc của năng lựcError! Bookmark not defined

defined

defined

Biểu đồ 2.2 Tỷ lệ xếp loại học lực HS các năm học Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bước sang thế kỷ XXI, cùng với xu thế phát triển chung của thế giới, nước ta đã và đang chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng

và QL chất lượng trong tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội Ở nước ta, đổi mới QLGD nhằm phát triển và nâng cao chất lượng ĐT nguồn nhân lực đã và đang là một nhiệm vụ có tính chiến lược trong quá trình đổi mới GD&ĐT theo định hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá và xã hội hoá

Mục tiêu GD theo tinh thần đổi mới là: Phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất

người học Toàn diện ở đây được hiểu là chú trọng phát triển cả phẩm chất và năng lực

con người GD chuyển từ GD nội dung gì sang HS vận dụng được kỹ năng gì Để có:

"Một nền GD sẽ ĐT các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền GD làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em" [12]

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã chỉ rõ những yếu kém, bất cập của GD, trong đó có những vấn đề gây bức xúc xã hội kéo dài, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp CNH - HĐH và hội nhập quốc tế “GD ĐT còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành Đào tạo thiếu gắn kết với NCKH, sản xuất kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động; chưa chú trọng đúng mức việc GD đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc PPGD, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất QL GD&ĐT còn yếu kém Đội ngũ nhà giáo và CBQL GD chưa đáp ứng yêu cầu” [8]

GD&ĐT là đổi mới những vấn đề lớn , cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm , tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu , nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện Mục tiêu GD con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả” [1]

Khoa học đã chỉ ra rằng mỗi con người sinh ra thì có năng lực khác nhau GD như thế nào để mỗi năng lực đó được phát lộ và phát triển một cách tốt nhất

Trong các giải pháp nhằm đạt được mục tiêu nêu trên, có thể khẳng định vai trò quan trọng của việc:

- Đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng;

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam (2013), Nghị quyết số

29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế

2 Trần Đình Châu (2011), Một số chyên đề bồi dưỡng Cán bộ quản lý và giáo viên

THCS Nxb Giáo dục Việt Nam

3 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2014), Đại cương khoa học quản lý Nxb

Đại học Quốc gia Hà Nội

4 Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020, Ban hành kèm theo Quyết định số

711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ

5 Nguyễn Đức Chính, Vũ Lan Hương (2015), Phát triển chương trình giáo dục Nxb

Giáo dục Việt Nam

6 Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (trong chương trình giáo dục phổ thông mới

- Dự thảo (2015), Bộ Giáo dục và Đào tạo

7 Đại Việt sử ký toàn thư Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

8 Đảng cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII

9 Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học, Ban hành kèm

theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ GD&ĐT

10 Nguyễn Thu Hà (2014), “Nghiên cứu Giáo dục”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN (2,

tập 30), tr 56-64

11 Phạm Minh Hạc (1986), Một số vấn đề về giáo dục và khoa học giáo dục Nxb Giáo

dục Việt Nam

12 Hồ Chí Minh toàn tập (2011) Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội

13 Trần Kiểm (1997), Giáo trình quản lý và giáo dục Viện Khoa học và Giáo dục Hà

Nội

14 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012), Quản lý giáo dục, một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội