Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam thời Lý - Trần và bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Phật giáo trong giai đoạn hiện nay.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- PHAN NHẬT HUÂN Thích Thanh Huân ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI VĂN HÓA VIỆT NAM THỜI LÝ - TRẦN VÀ BẢO T

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

PHAN NHẬT HUÂN (Thích Thanh Huân)

ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI VĂN HÓA VIỆT NAM THỜI LÝ - TRẦN VÀ BẢO TỒN, PHÁT

HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA PHẬT GIÁO TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

PHAN NHẬT HUÂN (Thích Thanh Huân)

ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA PHẬT GIÁO ĐỐI VỚI VĂN HÓA VIỆT NAM THỜI LÝ - TRẦN VÀ BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA PHẬT GIÁO

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN VÀ CƠ SỞ

LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan tài liệu liên quan đến luận án Error! Bookmark not defined

1.1.1 Tổng quan tài liệu cổ sử Error! Bookmark not defined 1.1.2 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến luận án Error! Bookmark not

defined

1.2 Cơ sở lý thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.2.1 Các khái niệm sử dụng trong luận án Error! Bookmark not defined 1.2.2 Các lý thuyết áp dụng trong luận án Error! Bookmark not defined

Chương 2 VĂN HÓA PHẬT GIÁO VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM THỜI

LÝ - TRẦN Error! Bookmark not defined 2.1 Văn hóa Phật giáo thời Lý - Trần Error! Bookmark not defined

2.1.1 Sự hình thành văn hóa Phật giáo thời Lý - Trần Error! Bookmark not

defined

2.1.2 Sắc thái văn hóa Phật giáo thời Lý - TrầnError! Bookmark not defined

2.2 Văn hóa Việt Nam thời Lý - Trần Error! Bookmark not defined

2.2.1 Cơ sở hình thành văn hóa Việt Nam thời Lý - Trần Error! Bookmark

3.1.1 Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến chính trị, xã hội Error!

Bookmark not defined

3.1.2 Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến văn học Error! Bookmark not

3.2 Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến tín ngưỡng, phong tục tập quán

và đạo đức, lối sống Error! Bookmark not defined

3.2.1 Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến tín ngưỡng, phong tục tập quán

Error! Bookmark not defined 3.2.2 Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến đạo đức, lối sống Error!

Bookmark not defined

3.3 Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến kiến trúc và điêu khắc Error! Bookmark not defined

3.3.1 Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến kiến trúc Error! Bookmark not

4.1 Đánh giá vai trò và thực trạng của giá trị văn hóa Phật giáo thời Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay Error! Bookmark not defined

4.1.1 Đánh giá vai trò của giá trị văn hóa Phật giáo thời Lý - Trần Error!

Bookmark not defined

4.1.2 Thực trạng các giá trị văn hóa Phật giáo thời Lý - Trần Error!

Bookmark not defined

4.2 Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Phật giáo thời Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay Error! Bookmark not defined

4.2.1 Tác động đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta đến công tác

bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Phật giáo hiện nayError! Bookmark not

defined

4.2.2 Đánh giá thực trạng việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Phật

giáo thời Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 4: Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận án

Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ những năm đầu Công nguyên, trải qua hơn 2000 năm lịch sử - một chiều dài thời gian khá đủ để cho đạo Phật, dù

là truyền từ Ấn Độ hay từ Trung Hoa sang, đều được bản địa hóa, Việt Nam hóa, để những giá trị tinh hoa của Phật giáo biến thành sở hữu thực sự của dân tộc Việt Nam

Phật giáo trong mối quan hệ với văn hóa Việt Nam được biểu hiện hết sức đa dạng và phong phú trên nhiều bình diện và tầng lớp văn hóa Đó là một quá trình hòa hợp từ văn hóa bình dân, dân gian tới văn hóa bác học, từ văn hóa vật thể đến văn hóa phi vật thể Trong mỗi thời kỳ lịch sử khác nhau, mối quan hệ đó đều thể hiện bản sắc, mức độ đậm nhạt khác nhau Ngay thời kỳ đầu du nhập, mối quan hệ giữa Phật giáo và văn hóa Việt Nam được đặt trong một tổng thể hài hòa, sự tác động qua lại, có thể chứng minh ý kiến trên qua

truyện “Man Nương” với sự xuất hiện của “Tứ pháp” Đó là dấu son đánh dấu

sự hòa mình của Phật giáo trong tín ngưỡng và văn hóa dân tộc, đồng thời, cũng là sự hỗn dung của văn hóa dân tộc với văn hóa Phật giáo

văn hóa Việt Nam mới đạt đến đỉnh cao của sự hỗn dung Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hai dòng văn hóa (văn hóa Phật giáo và văn hóa Việt Nam), đã tạo

trong sự nghiệp xây dựng đất nước, chống giặc ngoại xâm, bảo vệ bờ cõi Thời đại Lý - Trần không chỉ

để lại cho mỗi con người Việt Nam lòng tự hào dân tộc, đó là, một đất nước tuy nhỏ bé nhưng rất anh hùng, không chịu khuất phục trước những kẻ thù lớn

1

mạnh, đồng thời, đây còn là giai đoạn để lại một “kho báu” di sản văn hóa vật

thời gian và do tác động của quá trình CNH - HĐH và ĐTH, nhiều di sản văn hóa tốt đẹp của thời kỳ Lý - Trần đang dần bị mai một và có nguy cơ bị mất đi nhanh chóng Vì vậy, nghiên cứu ảnh hưởng văn hóa Phật giáo với văn hóa Việt Nam, phân tích, đánh giá những ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam biểu hiện qua di sản văn hóa vật thể và phi vật thể nhằm mục đích bảo tồn những giá trị văn hóa Phật giáo thời kỳ Lý - Trần trong xã hội Việt Nam hiện nay là việc làm cấp thiết hơn bao giờ hết

Việt Nam là một quốc gia có vị trí chính trị quan trọng trong khu vực cũng như quốc tế, luôn bị các quốc gia khác nhòm ngó, tìm cách chi phối, gây rối, thậm chí thôn tính Một quốc gia hùng cường, phát triển bảo vệ được mình, chống được giặc ngoại xâm là quốc gia không chỉ mạnh về kinh tế, quân sự mà còn là quốc gia mạnh về văn hóa, mạnh về ý chí độc lập tự cường

và tinh thần đại đoàn kết dân tộc Do vậy, nghiên cứu này cũng sẽ chỉ ra những giá trị có tính cốt lõi, những cội nguồn làm nên bản sắc văn hoá của dân tộc; khơi gợi lại niềm tự hào của mọi người dân về sự nghiệp chống giặc ngoại xâm của cha ông ta; thúc đẩy việc phát huy những giá trị văn hóa thời

kỳ Lý - Trần trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay

Trên hết, trong thời đại toàn cầu và hội nhập kinh tế quốc tế, trước

những cơ hội và thách tthức mới, cần thiết phải xác lập và coi Phật giáo Việt Nam là mã nguồn văn hóa quan trọng giúp định hình, bảo vệ, giữ gìn bản sắc của dân tộc Chính vì vậy, nghiên cứu "ảnh hưởng của Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam thời Lý - Trần và bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Phật giáo trong giai đoạn hiện nay" là công việc có ý nghĩa nền tảng, góp phần vào khẳng định những giá trị lớn lao mà Phật giáo đóng góp cho sự trường tồn và

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở hệ thống hóa những nội dung lý luận về văn hóa Phật giáo

và văn hóa Việt Nam thời Lý- Trần, luận án phân tích những ảnh hưởng của

văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam ở thời kỳ này qua đó, khẳng định vai trò của Phật giáo đối với nền văn hóa dân tộc

Trên cơ sở phân tích, đánh giá ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam thời Lý - Trần, luận án đánh giá công tác bảo tồn và phát huy những giá trị Phật giáo thời kỳ Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Hệ thống hóa một số nội dung lý luận về văn hóa Phật giáo và văn hóa

Việt Nam thời kỳ Lý – Trần

- Phân tích những ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đến văn hóa Việt Nam thời kỳ Lý - Trần trên một số lĩnh vực cơ bản

- Đánh giá vai trò và ý nghĩa của các giá trị văn hóa Phật giáo trong việc hình thành bản sắc văn hoá Việt Nam Lý - Trần nói riêng và văn hoá Việt Nam nói chung Từ đó phân tích thực trạng các di sản văn hóa của Phật giáo thời kỳ Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay

- Đánh giá thực trạng việc bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa Phật giáo thời kỳ Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam có rất

ngành Triết học, đề tài chỉ tập trung giới hạn ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo thời kỳ Lý - Trần (Phật giáo Bắc tông) đến một số lĩnh vực của văn hóa Việt Nam, đó là: Chính trị, xã hội và văn học; tín ngưỡng, phong tục tập quán

và đạo đức, lối sống; kiến trúc, và điêu khắc Hơn nữa, do luận án viết về ảnh hưởng của văn hóa đến văn hóa nên chủ yếu tập trung vào ảnh hưởng tích cực

mà không xét đến ảnh hưởng tiêu cực

Ở một khía cạnh khác, trong suốt chiều dài lịch sử, đặc biệt vào thời kỳ

Lý – Trần, Văn hóa Việt Nam còn chịu ảnh hưởng và hỗn dung cùng lúc bởi nhiều hình thái văn hóa/tư tưởng khác như Nho giáo, Lão giáo, văn hóa tín ngưỡng truyền thống,… Các hình thái văn hóa/tư tưởng này đồng thời có tương tác qua lại và tác động không nhỏ đến mức độ ảnh hưởng của Văn hóa Phật giáo lên Văn hóa Việt Nam Khuôn khổ của luận án cũng chưa cho phép phân tích hết những khía cạnh đó

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Cơ sở lý luận:

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo; những quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng về tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng; các công trình nghiên cứu về tôn giáo và Phật giáo của các nhà khoa

học trong và ngoài nước

4.2 Phương pháp nghiên cứu:

Người viết quán triệt những nguyên tắc phương pháp luận của Chủ nghĩa Duy vật biện chứng và Chủ nghĩa Duy vật lịch sử, đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như: phương pháp tôn giáo học; phương pháp lôgíc kết hợp với phương pháp lịch sử, phân tích và tổng hợp…

5 Đóng góp của luận án

Luận án phân tích và làm sáng tỏ sự ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam thời kỳ Lý - Trần (từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIV), trên một số lĩnh vực cụ thể để từ đó thấy được những ảnh hưởng to lớncủa văn hóa Phật giáo đến văn hóa Việt Nam trong thời kỳ phát triển lên đến đỉnh cao của văn hóa Việt Nam Luận án đánh giá vai trò của giá trị văn hóa Phật giáo thời Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay và chỉ ra thực trạng của nó

Từ đó, luận án đánh giá công tác bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam thời Lý - Trần trong bối cảnh hiện nay

6 Ý nghĩa của luận án

Ý nghĩa lý luận: dựa trên lý thuyết giao lưu và tiếp biến văn hóa, luận

án tìm hiểu và phân tích một cách có hệ thống ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam thời kỳ Lý - Trần Đồng thời, dựa trên cơ sở kết quả nghiên cứu và lý thuyết về bảo tồn di sản văn hóa của các nhà khoa học trên thế giới và thực tế của Việt Nam, luận án mạnh dạn đưa ra một số đánh giá về công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Phật giáo thời kỳ

Lý - Trần trong giai đoạn hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn: luận án có thể làm tài liệu tham khảo cho công tác

nghiên cứu và giảng dạy về triết học, tôn giáo và văn hóa nói chung; Phật giáo, Phật giáo và văn hóa Việt Nam nói riêng; cho việc hoạch định chính sách đối với tôn giáo của Đảng và Nhà nước

7 Nguồn tài liệu của luận án

Nguồn tài liệu quan trọng bậc nhất của luận án là những tư liệu cổ sử viết về thời kỳ Lý - Trần gồm: Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Việt sử ký tiền biên, Lịch triều hiến chương loại chí, Việt sử thông giám cương mục, An Nam chí lược, Kiến văn tiểu lục, Đại Việt sử lược, Thuyền uyển tập anh, thơ

kế thừa tất cả các công trình, sách, các bài báo, tư liệu… đã công bố liên quan đến đề tài luận án nói chung, về thời Lý - Trần nói riêng Luận án cũng kế thừa các tài liệu bia ký, các di tích thời Lý - Trần (đền, chùa, lăng mộ…) còn

lại đến ngày nay

8 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và mục lục,

nội dung chính của luận văn gồm 4 chương, 9 tiết

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Hà Nội

Hà Nội

nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương (khóa VIII), Nxb Chính trị Quốc

gia, Hà Nội

Việt Nam", Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (5), tr 16-22

trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, Đề tài nghiên

cứu cấp Nhà nước

7 Trần Lâm Biền (1989), “Bước đi của ngôi chùa Việt”, Tạp chí Kiến trúc

(2), tr 30-36

giáo, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

10 Nguyễn Xuân Cần (chủ biên) (2004), Chốn tổ Vĩnh Nghiêm, Bảo tàng Bắc Giang

11 Thích Minh Châu (dịch) (1996), Kinh pháp cú, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

12 Minh Chi (2003), Truyền thống văn hoá và Phật giáo Việt Nam, Nxb Tôn

giáo, Hà Nội

13 Minh Chi (2004), “Vài suy nghĩ về sự hội nhập của Phật giáo vào nền văn hóa

Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (4), tr 58-61

14 Nguyễn Huệ Chi (2000), "Hiện tượng hội nhập văn hoá thời Lý - Trần nhìn từ

một trung tâm Phật giáo tiêu biểu: Quỳnh Lâm", Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo

(2, 3), tr 37-41,22-29

15 Nguyễn Thị Phương Chi (2009), Kinh tế, xã hội thời Trần (Thế kỷ XIII-XIV),

Nxb Giáo dục Việt Nam

16 Phan Huy Chú (1992), Lịch triều hiến chương loại chí Tập 2, Nxb Khoa học

Xã hội

17 Trương Văn Chung (1996), Tư tưởng triết học của Thiền phái Trúc Lâm, Luận

án tiến sĩ Triết học, Viện Triết học, Hà Nội

18 Edward Conze (Hạnh viên dịch) (2007), Tư tưởng Phật giáo Ấn Độ, Nxb

Phương Đông, Hà Nội

19 Lê Cung (1999), Phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam 1963, Nxb Đại

học Quốc gia, Hà Nội

20 Lưu Trường Cửu (2009), Nền văn hóa Phật giáo Trung Quốc, Nxb Đồng

Nai, Đồng Nai

21 Ngô Văn Doanh (1990), "Hình tượng “Quan Âm Nam Hải” và cột đá chùa

Dạm (Hà Bắc)", Tạp chí Khảo cổ học (1), tr 35-40, (2), tr 26-30

22 Will Duran (Nguyễn Hiến Lê dịch) (2006), Lịch sử văn minh Ấn Độ, Nxb Văn

hóa Thông tin, Hà Nội

23 N Dutt (1970) (Thích Minh Châu dịch), Đại thừa và sự liên hệ với Tiểu thừa,

Tu thư Đại học Vạn Hạnh xuất bản, TP Hồ Chí Minh

24 Nguyễn Hồng Dương (2004), Tôn giáo trong mối quan hệ văn hoá và phát

triển ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

25 Đại học Quốc gia thành phố Hồ chí Minh (2008), Nhân học đại cương, Nxb Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh

26 Đại Việt sử lược (1993), Nxb Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ môn Châu Á học

Đại học Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh

27 Đại Việt sử ký toàn thư (2006) Tập 1, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

28 Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Hội nghị lần thứ V, BCHTW khoá

VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

29 Đảng Cộng sản Việt Nam (1999), Nghị quyết Hội nghị lần thứ VII, BCHTW

khoá IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

30 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

31 Thích Quảng Độ (dịch) (2000), Phật Quang đại từ điển, Nxb Hội Văn hóa

giáo dục Linh Sơn, Đài Bắc

32 Lê Quý Đôn (2012), Kiến văn tiểu lục, Nxb Văn hóa thông tin

33 Phan Thanh Giản (chủ biên) (1998), Khâm định Việt sử thông giám cương

mục, Nxb Giáo dục

34 Trần Văn Giàu (1993), Đạo đức Phật giáo trong thời hiện đại, Nxb TP Hồ

Chí Minh

35 Giáo hội Phật giáo Việt Nam (Thích Minh Quang dịch) (1994), Kinh Pháp cú

thí dụ, Thành hội Phật giáo, TP Hồ Chí Minh, Lưu hành nội bộ

36 Giáo hội Phật giáo Việt Nam (Thích Viên Đức dịch) (1996), Bộ Mật tông,

Thành Hội Phật giáo, TP Hồ Chí Minh, Lưu hành nội bộ

37 Giáo hội Phật giáo Việt Nam (Thích Trí Tịnh dịch) (2006), Kinh Diệu pháp

Hoa liên, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

38 Giáo Hội Phật giáo Việt Nam (2012), Kỷ yếu Hội thảo 30 năm thành lập Giáo

Hội Phật giáo Việt Nam (1981 - 2011), Nxb Tôn giáo

39 Thích Nhất Hạnh (1971), Nẻo vào Thiền học, Nxb La Bối, TP Hồ Chí Minh

40 Nguyễn Duy Hinh (1992), Tháp cổ Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

41 Nguyễn Duy Hinh (1999), Tư tưởng Phật giáo Việt Nam, Nxb Khoa học xã

hội, Hà Nội

42 Nguyễn Duy Hinh (2006), “Mối quan hệ giữa Phật giáo Việt Nam với Phật

giáo Vân Nam ở Trung Quốc”, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (2), tr 32-38

43 Nguyễn Duy Hinh (2008), “Phật giáo với kinh tế xưa và nay”, Tạp chí Nghiên

cứu Tôn giáo (1), tr 13-17

44 Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 2013, , Nxb Lao động - Xã hội

45 Thích Thiện Hoa (1990), Phật pháp phổ thông, Nxb Thành hội Phật Giáo, TP

Hồ Chí Minh

46 Kiều Thu Hoạch (2009) “Những tri thức thiếu chính xác và một số điều cần

trao đổi trong những cuốn sách viết về văn hóa Việt Nam”, Tạp chí Văn hóa

Dân gian (2), tr 30-37

47 Lữ Hồ (1964), Sứ mệnh Gia đình Phật tử, Nxb La Bối, TP Hồ Chí Minh

48 Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, Thế kỷ X- thế kỷ XVIII (1976), Nxb Văn học,

Hà Nội

49 Trương Sỹ Hùng (2007), Tôn giáo và văn hóa, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

50 Đỗ Quang Hưng (1999), “Vấn đề tôn giáo tín ngưỡng trong tư tưởng Hồ Chí

Minh”, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (1), tr 23-31

51 Đỗ Quang Hưng (1999), “Tôn giáo và tín ngưỡng trong đời sống ngày nay”,

Tạp chí Cộng sản (15), www.tapchicongsan.org.vn

52 Đỗ Quang Hưng (2007), “Phật giáo Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và toàn

cầu hoá”, Nguyệt san Giác Ngộ (130), tr 35 - 44

53 Nguyễn Quế Hương, Nguyễn Ngọc Quỳnh (2005), "Về công tác bảo tồn và

phát huy giá trị di tích Phật giáo trong những năm gần đây", Tạp chí Khoa học

Xã hội (1), tr 69-78

54 Trần Quê Hương (2010), Hương thiền ngàn năm, Thơ văn thiền sư Lý - Trần,

55 Saisaku Ikeda (Nguyễn Phương Đông dịch) (1996), Phật giáo một ngàn năm

đầu, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

56 Vũ Khiêu (2006), “Triết học và nghệ thuật Việt Nam trong quá trình tiếp thu

tư tưởng Phật giáo”, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (5), tr 31- 34

57 Trần Trọng Kim (1973), Việt Nam sử lược Tập 1, 2, Trung tâm học liệu Bộ

giáo dục, TP Hồ Chí Minh

58 Nguyễn Lang (2000), Việt Nam Phật giáo sử luận Tập 1, 2, Nxb Văn học,

Hà Nội

59 V I Lênin (2000), Toàn tập Tập 33, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

60 Ngô Sĩ Liên (2004), Đại Việt sử ký toàn thư, Nxb Văn hóa thông tin

61 Nguyễn Thế Long và Phạm Mai Hùng (1992), Chùa, Đình, Đền Hà Nội, Nxb

Văn hóa Thông tin, Hà Nội

62 Lê văn Lợi (1999), Sự tác động qua lại giữa văn hóa và tôn giáo, Nxb Đại học

Quốc gia, Hà Nội

63 Nguyễn Hữu Lợi (1974), “Chùa Một Cột với tinh thần Phật giáo Việt Nam

thời Lý”, Tạp chí Tư tưởng (1), tr 70-88

64 Luật Di sản văn hóa và văn bản hướng dẫn thi hành (2003), Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội

65 Nguyễn Công Lý (1997), Bản sắc dân tộc trong văn học thiền tông thời Lý - Trần, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội

66 C Mác - Ph.Ăngghen (1995), “Góp phần phê phán triết học pháp quyền của

Hêghen”, Toàn tập Tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

67 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập Tập 1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

68 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, Tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

69 Song Jung Nam (2012), "Một vài suy nghĩ về chế độ khoa cử của triều đại nhà

Lý ở Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử (1), tr 7-15

70 Trần Nghĩa, F.rancon Gros (đồng chủ biên) (1993), Di Sản Hán Nôm Việt Nam

71 Phan Ngọc (2002), Bản sắc văn hoá Việt Nam, Nxb Văn hoá Thông tin,

74 Lương Ninh (2000), Lịch sử Việt Nam giản yếu, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

75 Nguyễn Đức Nùng (chủ biên) (1977), Mỹ thuật thời Trần, Nxb Văn Hóa, Hà Nội

76 Nguyễn Hữu Oanh (2009), "Bảo vệ, phát huy văn hóa Phật giáo một nhiệm vụ

quan trọng và cấp thiết", Tạp chí Di sản văn hóa (1), tr 6-22

77 Lê Xuân Quang (2000), Truyện đức Không Lộ, Nxb Văn học, Hà Nội

78 Thích Trí Quảng (2007), “Hoài bão thống nhất Phật giáo Việt Nam đã trở thành

hiện thực tốt đẹp”, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (2), tr 42 - 44

79 Thích Trí Quảng (2008), Phật giáo nhập thế và phát triển (2 tập), Nxb Tôn giáo,

Hà Nội

80 Lê Văn Siêu (1972), Việt Nam văn minh sử lược khảo Tập thượng, Trung tâm

học liệu Bộ giáo dục

81 Lê Văn Siêu (2006), Việt Nam văn minh sử, Nxb Văn học

82 Thích Thiện Siêu (dịch) (1993), Kinh Pháp Cú, Viện nghiên cứu Phật học,

Nxb TP Hồ Chí Minh

83 Bùi Hoài Sơn (2006), “Các quan điểm lý thuyết về quản lý di sản”, Kỷ yếu Hội

thảo khoa học phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu, Chương trình

86 Daisetztetaro Suzuki (Thích Chơn Thiện và Trần Tuấn Mẫn dịch) (1992),

Nghiên cứu kinh Lăng Già, Ban Giáo dục Tăng ni, TP Hồ Chí Minh

87 Daisetztetaro Suzuki (Trúc Thiên dịch) (2005), Thiền luận Quyển thượng,

90 Tuệ Sỹ (2008), Tinh hoa triết học Phật giáo, Nxb Phương Đông, TP Hồ Chí Minh

91 Tuệ Sỹ (dịch và chú giải) (2009), Trung A Hàm, Nxb Phương Đông, TP Hồ

Chí Minh

92 Kimmura Taiken (Thích Quảng Độ dịch) (1969), Đại thừa Phật giáo tư tưởng

luận, Viện Đại học Vạn Hạnh, TP Hồ Chí Minh

93 Lê Tắc (2002), An Nam chí lược, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Trung tâm văn hóa

ngôn ngữ Đông Tây ấn hành

94 Chân Tâm (2006), Niết bàn khái luận, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

95 Hà Văn Tấn, Nguyễn Văn Kự, Phạm Ngọc Long (1993), Chùa Việt Nam, Nxb

Khoa học xã hội, Hà Nội

96 Hà Văn Tấn (2005), Đến với lịch sử văn hóa Việt Nam, Nxb Hội Nhà văn

97 Lê Mạnh Thát (2001), Lịch sử Phật giáo Việt Nam (2 tập), Nxb TP Hồ Chí Minh

98 Thích Mật Thể (2004), Việt Nam Phật giáo sử lược, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

99 Ngô Đức Thịnh (2004), Đạo Mẫu và các hình thức shaman trong các tộc

người ở Việt Nam và Châu Á, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

100 Ngô Đức Thịnh (chủ biên) (2010), Những giá trị văn hóa truyền thống Việt

Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

101 Long Thọ (Thích Thiệu Siêu dịch và tóm tắt) (2001), Trung luận, Nxb TP Hồ

Chí Minh

102 Ngô Đức Thọ (dịch và chú thích) (1990) Thiền Uyển tập anh, Nxb Văn học,

Hà Nội

103 Thơ văn Lý - Trần Tập 1,2 (1979), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

104 Nguyễn Đăng Thục (1992), Lịch sử tư tưởng Việt Nam Tập 1- 6, Nxb TP Hồ

Chí Minh

105 Nguyễn Đăng Thục (1996), Thiền học Trần Thái Tông, Nxb Văn hóa Thông

tin, Hà Nội

106 Nguyễn Tài Thư chủ biên (1986), Mấy vấn đề về Phật giáo và lịch sử tư

tưởng Việt Nam, Viện Triết học, Hà Nội

107 Nguyễn Tài Thư (chủ biên) (1988), Lịch sử Phật giáo Việt Nam, Nxb Khoa

học xã hội, Hà Nội

108 Nguyễn Tài Thư (chủ biên) (1993), Lịch sử tư tưởng Việt Nam, Nxb Khoa học

xã hội, Hà Nội

109 Nguyễn Tài Thư (1996), Phật giáo Việt Nam những vấn đề hiện nay, Nxb Học

viện Chính trị quốc gia, TP Hồ Chí Minh

110 Nguyễn Tài Thư (chủ biên) (1997), Ảnh hưởng của các hệ tư tưởng và tôn

giáo đối với con người Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

111 Thích Trí Tịnh (2011), Kinh Địa tạng Bồ Tát bổn nguyện, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

112 Nguyễn Thị Toan (2006), Quan niệm về giải thoát trong Phật giáo và ảnh

hưởng của nó đối với đời sống người Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết

học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia, Hà Nội

113 Trần Thái Tông (1974), Khoá hư lục, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

114 Thích Hạnh Tuệ (2011), “Mô hình nhân cách siêu việt của con người qua thơ

thiền Lý - Trần”, Tạp chí nghiên cứu Phật học (1), tr 26 - 30

115 Kim Cương Tử (chủ biên) (1992), Từ điển Phật học Hán - Việt, Nxb Khoa

học xã hội và Phân viện Phật học (Giáo hội Phật giáo Việt Nam)

116 Trần Văn Trình (1999) “Tìm hiểu những đặc trưng của Phật giáo trong

quá trình hội nhập với văn hóa Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Phật học

(6), tr 27-35

117 Doãn Đoan Trinh (2000), Hà Nội, di tích lịch sử văn hóa và danh thắng, Trung

tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc Việt Nam xuất bản

118 Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa tôn giáo (2012), Một số vấn đề về văn hóa

tôn giáo và tư vấn bảo tồn di sản văn hóa tôn giáo trong giai đoạn hiện nay,

Nxb Thời đại

119 Trung Tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia, Viện Nghiên cứu Hán

Nôm (1997), Đại Việt sử ký tiền biên, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

120 Chu Quang Trứ (2001), Di sản văn hoá dân tộc trong tín ngưỡng, tôn giáo ở

Việt Nam, Nxb Mỹ thuật, Hà Nội

121 Chu Quang Trứ (2012), Mỹ thuật Lý - Trần, Mỹ thuật Phật giáo, Nxb Mỹ Thuật

122 Phan Lạc Tuyên (1993), Lịch sử bang giao Đông Nam Á (trước Công nguyên

tới thế kỷ XIX), Nxb TP Hồ Chí Minh

123 Thích Thanh Từ (1966), Phật giáo trong mạch sống dân tộc, Nxb La Bối, TP

Hồ Chí Minh

124 Thích Thanh Từ (1997), Tam Tổ Trúc Lâm giảng giải, Nxb Thành phố Hồ

Chí Minh

125 Ủy ban Quốc gia về thập kỷ quốc tế phát triển văn hóa (1992), Thập kỷ thế

giới phát triển văn hóa, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội

126 Đặng Nghiêm Vạn (2005), Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn giáo ở Việt

Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

127 Văn hoá và văn hóa học thế kỷ XX Tập 1 (2001), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

128 Viện Khoa học Xã hội Việt Nam và Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2008), Kỷ

yếu hội thảo "Đức Vua - Phật Hoàng Trần Nhân Tông cuộc đời và sự

129 Viện Nghiên cứu Tôn giáo và Phân Viện nghiên cứu Phật học, Giáo Hội Phật

giáo Việt Nam (2010), Kỷ yếu hội thảo "Phật giáo thời Lý với 1000 năm

Thăng Long - Hà Nội"

130 Viện Sử học (1980), Tìm hiểu xã hội Việt Nam thời Lý - Trần, Nxb Khoa học

xã hội, Hà Nội

131 Viện Sử học (2008), Lịch sử Việt Nam Tập1, 2, Nxb Khoa học Xã hội

132 Viện Văn hóa và phát triển - Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí

Minh (2006), Giáo trình lý luận văn hóa và đường lối văn hóa của Đảng Cộng

sản Việt Nam, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội

133 Hoàng Văn Vinh (1996), Một số vấn đề lý luận văn hoá thời kỳ đổi mới, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

134 Nguyễn Hữu Vui (1994), Tôn giáo và đạo đức - những vấn đề tôn giáo hiện

nay, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

135 Trần Quốc Vượng (dịch và chú giải) (1960), Việt Nam sử lược, Nxb Văn -Sử -

139 Olivers Wolters (2001), "Sự thịnh trị về văn hóa của Việt Nam thế kỷ XIV", Những

vấn đề lịch sử Việt Nam, Nguyệt san Xưa & Nay, Nxb Trẻ, Tp Hồ Chí Minh

140 Lý Tế Xuyên (2012), Việt điện u linh, Nxb Hồng Bàng

141 Trần Thị Hồng Yến (2013), Biến đổi về xã hội và văn hóa ở các làng quê

trong quá trình đô thị hóa tại Hà Nội, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội

142 Ashworth, G J (1997) Elements of planning and managing heritage sites In

W Nuryanti (Ed.), Tourism and heritage management (pp 176 - 177)

143 John K Whitmore (2006), The Rise of the Coast: Trade, state, and culture in

Early Đại Việt”, Journal of the Southeast Asian studies, vol 37 (1), United

Kingdom

144 http://disanthegioi.info/ArticleDetail.aspx?articleid=60768&sitepageid=276

145 nay-chi-con-la-phe-tich-14125/

http://phatgiao.org.vn/trong-nuoc/201404/Trung-tam-Phat-giao-Truc-Lam-146 noi-co-nguy-co-thanh-phe-tich-a18819.html

http://www.doisongphapluat.com/xa-hoi/ngoi-chua-tho-tam-to-truc-1am-o-ha-147 ton-va-phat-huy-gia-tri-di-tich-2197832/